੬. ਆਰਾਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ

੧੦੨੧. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਾਮਕਾਵਾਸੇ ਏਕਚੀਵਰਾ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –

‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਞ੍ਚਿਦਂ ਭਗਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

੧੦੨੨. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਮ੍ਹਾ ਆਵਾਸਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ – ‘‘ਅਯ੍ਯਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਆਰਾਮਂ ਨਾਗਮਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਨਦੇਵ ਤਂ ਆਵਾਸਂ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ – ‘‘ਅਯ੍ਯਾ ਆਗਤਾ’’ਤਿ, ਆਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਗਿਨਿਯੋ, ਆਰਾਮਂ ਨੇਵ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਥ ਨ ਪਾਨੀਯਂ ਪਰਿਭੋਜਨੀਯਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਤ੍ਥਾਤਿ? ਭਗਵਤਾ, ਅਯ੍ਯਾ, ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ [ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ (ਕ.)] ਹੋਤਿ – ‘‘ਨ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮੋ ਪਵਿਸਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਮਯਂ ਨ ਆਗਮਿਮ੍ਹਾ’’ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ…ਪੇ… ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤੁਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –

‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਞ੍ਚਿਦਂ ਭਗਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

੧੦੨੩. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਮ੍ਹਾ ਆਵਾਸਾ ਪਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦੇਵ ਤਂ ਆਵਾਸਂ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ – ‘‘ਅਯ੍ਯਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਤਾਸਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਅਹੋਸਿ – ‘‘ਭਗਵਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ – ‘ਨ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮੋ ਪਵਿਸਿਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ. ਮਯਞ੍ਚਮ੍ਹਾ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਿਮ੍ਹਾ. ਕਚ੍ਚਿ ਨੁ ਖੋ ਮਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ…ਪੇ… ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –

੧੦੨੪. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਜਾਨਂ ਸਭਿਕ੍ਖੁਕਂ ਆਰਾਮਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੦੨੫. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.

ਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮ ਸਾਮਂ ਵਾ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ.

ਸਭਿਕ੍ਖੁਕੋ ਨਾਮ ਆਰਾਮੋ ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇਪਿ ਵਸਨ੍ਤਿ.

ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਵਾ ਸਾਮਣੇਰਂ ਵਾ ਆਰਾਮਿਕਂ ਵਾ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਾਮਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਨ੍ਤਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਾਮਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਂ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.

੧੦੨੬. ਸਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਸਭਿਕ੍ਖੁਕਸਞ੍ਞਾ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਸਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਵੇਮਤਿਕਾ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਸਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਅਭਿਕ੍ਖੁਕਸਞ੍ਞਾ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ.

ਅਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਸਭਿਕ੍ਖੁਕਸਞ੍ਞਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਵੇਮਤਿਕਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਅਭਿਕ੍ਖੁਕਸਞ੍ਞਾ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ.

੧੦੨੭. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਪੁਚ੍ਛਾ ਪਵਿਸਤਿ, ਅਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਪਵਿਸਤਿ, ਸੀਸਾਨੁਲੋਕਿਕਾ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਆਰਾਮੇਨ ਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ, ਗਿਲਾਨਾਯ, ਆਪਦਾਸੁ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.

ਪਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੨. ਦੁਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ

੧੦੨੮. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਪਾਲਿਸ੍ਸ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਪ੍ਪਿਤਕੋ ਸੁਸਾਨੇ ਵਿਹਰਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਮਹਤ੍ਤਰਾ [ਮਹਨ੍ਤਤਰਾ (ਸੀ.)] ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਹੋਤਿ. ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਕਪ੍ਪਿਤਕਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਝਾਪੇਤ੍ਵਾ ਥੂਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਥੂਪੇ ਰੋਦਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਪ੍ਪਿਤਕੋ ਤੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਉਬ੍ਬਾਲ਼੍ਹੋ ਤਂ ਥੂਪਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਕਿਰੇਸਿ. ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਕਪ੍ਪਿਤਕੇਨ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਯ੍ਯਾਯ ਥੂਪੋ ਭਿਨ੍ਨੋ, ਹਨ੍ਦ ਨਂ ਘਾਤੇਮਾ’’ਤਿ, ਮਨ੍ਤੇਸੁਂ. ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਪਾਲਿਸ੍ਸ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਕਪ੍ਪਿਤਕਸ੍ਸ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਪ੍ਪਿਤਕੋ ਵਿਹਾਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਨਿਲੀਨੋ ਅਚ੍ਛਿ. ਅਥ ਖੋ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਤੋ ਕਪ੍ਪਿਤਕਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਕਪ੍ਪਿਤਕਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਸਾਣੇਹਿ ਚ ਲੇਡ੍ਡੂਹਿ ਚ ਓਤ੍ਥਰਾਪੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਮਤੋ ਕਪ੍ਪਿਤਕੋ’’ਤਿ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਪ੍ਪਿਤਕੋ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਵੇਸਾਲਿਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ ਖੋ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਕਪ੍ਪਿਤਕਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਅਯਂ ਕਪ੍ਪਿਤਕੋ ਜੀਵਤਿ, ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਮਨ੍ਤਂ ਸਂਹਰੀ’’ਤਿ? ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ – ‘‘ਅਯ੍ਯੇਨ ਕਿਰ ਉਪਾਲਿਨਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਮਨ੍ਤੋ ਸਂਹਟੋ’’ਤਿ. ਤਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਪਾਲਿਂ ਅਕ੍ਕੋਸਿਂਸੁ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਅਯਂ ਕਾਸਾਵਟੋ ਮਲਮਜ੍ਜਨੋ ਨਿਹੀਨਜਚ੍ਚੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਮਨ੍ਤਂ ਸਂਹਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ! ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਯ੍ਯਂ ਉਪਾਲਿਂ ਅਕ੍ਕੋਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪਾਲਿਂ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪਾਲਿਂ ਅਕ੍ਕੋਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –

੧੦੨੯. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਕ੍ਕੋਸੇਯ੍ਯ ਵਾ ਪਰਿਭਾਸੇਯ੍ਯ ਵਾ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੦੩੦. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.

ਭਿਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਅਕ੍ਕੋਸੇਯ੍ਯ ਵਾਤਿ ਦਸਹਿ ਵਾ ਅਕ੍ਕੋਸਵਤ੍ਥੂਹਿ ਅਕ੍ਕੋਸਤਿ ਏਤੇਸਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.

ਪਰਿਭਾਸੇਯ੍ਯ ਵਾਤਿ ਭਯਂ ਉਪਦਂਸੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.

੧੦੩੧. ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ ਅਕ੍ਕੋਸਤਿ ਵਾ ਪਰਿਭਾਸਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵੇਮਤਿਕਾ ਅਕ੍ਕੋਸਤਿ ਵਾ ਪਰਿਭਾਸਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ ਅਕ੍ਕੋਸਤਿ ਵਾ ਪਰਿਭਾਸਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.

ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਕ੍ਕੋਸਤਿ ਵਾ ਪਰਿਭਾਸਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵੇਮਤਿਕਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ.

੧੦੩੨. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾਯ, ਧਮ੍ਮਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾਯ, ਅਨੁਸਾਸਨਿਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾਯ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.

ਦੁਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੩. ਤਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ

੧੦੩੩. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਚਣ੍ਡਕਾਲ਼ੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਿਕਾ ਹੋਤਿ ਕਲਹਕਾਰਿਕਾ ਵਿਵਾਦਕਾਰਿਕਾ ਭਸ੍ਸਕਾਰਿਕਾ ਸਙ੍ਘੇ ਅਧਿਕਰਣਕਾਰਿਕਾ. ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਤਸ੍ਸਾ ਕਮ੍ਮੇ ਕਰੀਯਮਾਨੇ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਗਾਮਕਂ ਅਗਮਾਸਿ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ – ‘‘ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚਣ੍ਡਕਾਲ਼ਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਦਸ੍ਸਨੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿ. ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਗਾਮਕੇ ਤਂ ਕਰਣੀਯਂ ਤੀਰੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦੇਵ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਿ. ਚਣ੍ਡਕਾਲ਼ੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿਯਾ ਨੇਵ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸਿ ਨ ਪਾਦੋਦਕਂ ਪਾਦਪੀਠਂ ਪਾਦਕਠਲਿਕਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਪਿ; ਨ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਨ ਪਾਨੀਯੇਨ ਆਪੁਚ੍ਛਿ. ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਚਣ੍ਡਕਾਲ਼ਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਮਯਿ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿਯਾ ਨੇਵ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸਿ ਨ ਪਾਦੋਦਕਂ ਪਾਦਪੀਠਂ ਪਾਦਕਠਲਿਕਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਪਿ; ਨ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਨ ਪਾਨੀਯੇਨ ਆਪੁਚ੍ਛੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਞ੍ਹੇਤਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਅਨਾਥਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਅਨਾਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਮਾ ਮਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ – ‘‘ਅਯਂ ਅਨਾਥਾ ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਾਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਕਾਚਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਦਸ੍ਸਨੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿਂਸੂ’’ਤਿ. ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ – ‘‘ਬਾਲਾ ਏਤਾ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਏਤਾ ਨੇਤਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਦੋਸਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ’’ਤਿ, ਚਣ੍ਡੀਕਤਾ ਗਣਂ ਪਰਿਭਾਸਿ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਅਯ੍ਯਾ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਚਣ੍ਡੀਕਤਾ ਗਣਂ ਪਰਿਭਾਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਚਣ੍ਡੀਕਤਾ ਗਣਂ ਪਰਿਭਾਸਤੀਤਿ [ਪਰਿਭਾਸੀਤਿ (ਕ.)]? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ …ਪੇ…ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਚਣ੍ਡੀਕਤਾ ਗਣਂ ਪਰਿਭਾਸਿਸ੍ਸਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –

੧੦੩੪. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਚਣ੍ਡੀਕਤਾ ਗਣਂ ਪਰਿਭਾਸੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੦੩੫. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.

ਚਣ੍ਡੀਕਤਾ ਨਾਮ ਕੋਧਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਗਣੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਪਰਿਭਾਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ‘‘ਬਾਲਾ ਏਤਾ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਏਤਾ ਨੇਤਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਦੋਸਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ’’ਤਿ ਪਰਿਭਾਸਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਵਾ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਵਾ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਾ ਪਰਿਭਾਸਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ.

੧੦੩੬. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾਯ, ਧਮ੍ਮਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾਯ, ਅਨੁਸਾਸਨਿਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾਯ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.

ਤਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੪. ਚਤੁਤ੍ਥਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ

੧੦੩੭. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਭੋਜੇਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ [ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਨੀ (ਕ.)] ਪਵਾਰਿਤਾ ਞਾਤਿਕੁਲਾਨਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਕਚ੍ਚਾ ਭੁਞ੍ਜਿਂਸੁ ਏਕਚ੍ਚਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਆਦਾਯ ਅਗਮਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਟਿਵਿਸ੍ਸਕੇ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਮਯਾ ਅਯ੍ਯਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪਿਤਾ, ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ, ਅਯ੍ਯੋ, ਅਮ੍ਹੇ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸ੍ਸਸਿ! ਯਾਪਿ ਤਯਾ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਾ ਤਾਪਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਘਰਾਨਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਕਚ੍ਚਾ ਭੁਞ੍ਜਿਂਸੁ ਏਕਚ੍ਚਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਆਦਾਯ ਅਗਮਂਸੂ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਉਜ੍ਝਾਯਤਿ ਖਿਯ੍ਯਤਿ ਵਿਪਾਚੇਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਘਰੇ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਚਾਹਂ ਪਟਿਬਲੋ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਦਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ! ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ [ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਨੀ (ਕ.)] ਪਵਾਰਿਤਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਪਵਾਰਿਤਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਪਵਾਰਿਤਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –

੧੦੩੮. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਾ ਵਾ ਪਵਾਰਿਤਾ ਵਾ ਖਾਦਨੀਯਂ ਵਾ ਭੋਜਨੀਯਂ ਵਾ ਖਾਦੇਯ੍ਯ ਵਾ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ ਵਾ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੦੩੯. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.

ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਾ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਭੋਜਨੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਾ.

ਪਵਾਰਿਤਾ ਨਾਮ ਅਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਭੋਜਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਠਿਤਾ ਅਭਿਹਰਤਿ, ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ.

ਖਾਦਨੀਯਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚ ਭੋਜਨਾਨਿ – ਯਾਗੁਂ ਯਾਮਕਾਲਿਕਂ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਂ ਯਾਵਜੀਵਿਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਨਾਮ.

ਭੋਜਨੀਯਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚ ਭੋਜਨਾਨਿ – ਓਦਨੋ, ਕੁਮ੍ਮਾਸੋ, ਸਤ੍ਤੁ, ਮਚ੍ਛੋ, ਮਂਸਂ.

‘‘ਖਾਦਿਸ੍ਸਾਮਿ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਜ੍ਝੋਹਾਰੇ ਅਜ੍ਝੋਹਾਰੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.

੧੦੪੦. ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੇ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਸਞ੍ਞਾ ਖਾਦਨੀਯਂ ਵਾ ਭੋਜਨੀਯਂ ਵਾ ਖਾਦਤਿ ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੇ ਵੇਮਤਿਕਾ ਖਾਦਨੀਯਂ ਵਾ ਭੋਜਨੀਯਂ ਵਾ ਖਾਦਤਿ ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੇ ਅਨਿਮਨ੍ਤਿਤਸਞ੍ਞਾ ਖਾਦਨੀਯਂ ਵਾ ਭੋਜਨੀਯਂ ਵਾ ਖਾਦਤਿ ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.

ਯਾਮਕਾਲਿਕਂ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਂ ਯਾਵਜੀਵਿਕਂ ਆਹਾਰਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਜ੍ਝੋਹਾਰੇ ਅਜ੍ਝੋਹਾਰੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ…ਪੇ….

੧੦੪੧. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਾ ਅਪ੍ਪਵਾਰਿਤਾ, ਯਾਗੁਂ ਪਿਵਤਿ, ਸਾਮਿਕੇ ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਯਾਮਕਾਲਿਕਂ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਂ ਯਾਵਜੀਵਿਕਂ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.

ਚਤੁਤ੍ਥਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੫. ਪਞ੍ਚਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ

੧੦੪੨. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਿਸ੍ਸਾ ਵਿਸਿਖਾਯ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਮਾਨਾ ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਕੁਲਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਭੋਜੇਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਅਞ੍ਞਾਪਿ, ਅਯ੍ਯੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੂ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ, ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ [ਕਥਂ ਅਞ੍ਞਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਨਾਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਓਕਾਸੇ ਵਾਲ਼ਾ ਸੁਨਖਾ ਚਣ੍ਡੋ ਬਲਿਬਦ੍ਦੋ ਚਿਕ੍ਖਲ੍ਲੋ ਓਕਾਸੋ. ਮਾ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਅਗਮਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਤਰਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਸਿਖਾਯ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਮਾਨਾ ਯੇਨ ਤਂ ਕੁਲਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਭੋਜੇਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਕਿਸ੍ਸ, ਅਯ੍ਯੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਕੁਲਂ ਮਚ੍ਛਰਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਕੁਲਂ ਮਚ੍ਛਰਾਯਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਕੁਲਂ ਮਚ੍ਛਰਾਯਿਸ੍ਸਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –

੧੦੪੩. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਕੁਲਮਚ੍ਛਰਿਨੀ ਅਸ੍ਸ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੦੪੪. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.

ਕੁਲਂ ਨਾਮ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕੁਲਾਨਿ – ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਲਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲਂ, ਵੇਸ੍ਸਕੁਲਂ, ਸੁਦ੍ਦਕੁਲਂ.

ਮਚ੍ਛਰਿਨੀ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਕਥਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਨਾਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕੁਲਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਕੁਲਸ੍ਸ ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.

੧੦੪੫. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਕੁਲਂ ਨ ਮਚ੍ਛਰਾਯਨ੍ਤੀ ਸਨ੍ਤਂਯੇਵ ਆਦੀਨਵਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.

ਪਞ੍ਚਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੬. ਛਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ

੧੦੪੬. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਗਾਮਕਾਵਾਸੇ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਕਤ੍ਥਾਯ੍ਯਾਯੋ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ? ਕਚ੍ਚਿ ਓਵਾਦੋ ਇਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਯ੍ਯੇ, ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂ; ਕੁਤੋ ਓਵਾਦੋ ਇਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ! ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਆਵਾਸੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਆਵਾਸੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਨ੍ਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਆਵਾਸੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –

੧੦੪੭. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਅਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਆਵਾਸੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੦੪੮. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.

ਅਭਿਕ੍ਖੁਕੋ ਨਾਮ ਆਵਾਸੋ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ ਓਵਾਦਾਯ ਵਾ ਸਂਵਾਸਾਯ ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਂ. ‘‘ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ ਪਾਨੀਯਂ ਪਰਿਭੋਜਨੀਯਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਿ ਪਰਿਵੇਣਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਸਹ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.

੧੦੪੯. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਵਸ੍ਸੁਪਗਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਾ ਵਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਵਾ ਪਕ੍ਖਸਙ੍ਕਨ੍ਤਾ ਵਾ, ਆਪਦਾਸੁ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.

ਛਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੭. ਸਤ੍ਤਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ

੧੦੫੦. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਗਾਮਕਾਵਾਸੇ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਕਤ੍ਥਾਯ੍ਯਾਯੋ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ; ਕਤ੍ਥ [ਕਚ੍ਚਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਪਵਾਰਿਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਮਯਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਵਾਰੇਮਾ’’ਤਿ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਨ ਪਵਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਨ ਪਵਾਰੇਨ੍ਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਨ ਪਵਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –

੧੦੫੧. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ ਉਭਤੋਸਙ੍ਘੇ ਤੀਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਨ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਸੁਤੇਨ ਵਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਵਾ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੦੫੨. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.

ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ ਨਾਮ ਪੁਰਿਮਂ ਵਾ ਤੇਮਾਸਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਵਾ ਤੇਮਾਸਂ ਵੁਟ੍ਠਾ. ਉਭਤੋਸਙ੍ਘੇ ਤੀਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਨ ਪਵਾਰੇਸ੍ਸਾਮਿ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਸੁਤੇਨ ਵਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਵਾ’’ਤਿ ਧੁਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.

੧੦੫੩. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ, ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਨ ਲਭਤਿ, ਗਿਲਾਨਾਯ, ਆਪਦਾਸੁ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.

ਸਤ੍ਤਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੮. ਅਟ੍ਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ

੧੦੫੪. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਓਵਦਨ੍ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਏਥਾਯ੍ਯੇ ਓਵਾਦਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਮ੍ਪਿ ਮਯਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਓਵਾਦਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾ, ਅਯ੍ਯਾ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਇਧੇਵ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਮ੍ਹੇ ਓਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਓਵਾਦਂ ਨ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਓਵਾਦਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਓਵਾਦਂ ਨ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –

੧੦੫੫. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਓਵਾਦਾਯ ਵਾ ਸਂਵਾਸਾਯ ਵਾ ਨ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੦੫੬. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.

ਓਵਾਦੋ ਨਾਮ ਅਟ੍ਠ ਗਰੁਧਮ੍ਮਾ.

ਸਂਵਾਸੋ ਨਾਮ ਏਕਕਮ੍ਮਂ ਏਕੁਦ੍ਦੇਸੋ ਸਮਸਿਕ੍ਖਤਾ. ਓਵਾਦਾਯ ਵਾ ਸਂਵਾਸਾਯ ਵਾ ਨ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਧੁਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.

੧੦੫੭. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ, ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਿਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਗਿਲਾਨਾਯ, ਆਪਦਾਸੁ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.

ਅਟ੍ਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੯. ਨਵਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ

੧੦੫੮. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪੋਸਥਮ੍ਪਿ ਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਓਵਾਦਮ੍ਪਿ ਨ ਯਾਚਨ੍ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪੋਸਥਮ੍ਪਿ ਨ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਓਵਾਦਮ੍ਪਿ ਨ ਯਾਚਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ‘‘ਉਪੋਸਥਮ੍ਪਿ ਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਓਵਾਦਮ੍ਪਿ ਨ ਯਾਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪੋਸਥਮ੍ਪਿ ਨ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਓਵਾਦਮ੍ਪਿ ਨ ਯਾਚਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –

੧੦੫੯. ‘‘ਅਨ੍ਵਦ੍ਧਮਾਸਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਤੋ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਿਤਬ੍ਬਾ – ਉਪੋਸਥਪੁਚ੍ਛਕਞ੍ਚ ਓਵਾਦੂਪਸਙ੍ਕਮਨਞ੍ਚ. ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਨ੍ਤਿਯਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੦੬੦. ਅਨ੍ਵਦ੍ਧਮਾਸਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪੋਸਥਿਕਂ. ਉਪੋਸਥੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵੇ ਉਪੋਸਥਾ – ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੋ ਚ ਪਨ੍ਨਰਸਿਕੋ ਚ.

ਓਵਾਦੋ ਨਾਮ ਅਟ੍ਠ ਗਰੁਧਮ੍ਮਾ. ‘‘ਉਪੋਸਥਮ੍ਪਿ ਨ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ ਓਵਾਦਮ੍ਪਿ ਨ ਯਾਚਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਧੁਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.

੧੦੬੧. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ, ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਿਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਗਿਲਾਨਾਯ, ਆਪਦਾਸੁ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.

ਨਵਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੧੦. ਦਸਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ

੧੦੬੨. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਪਸਾਖੇ ਜਾਤਂ ਗਣ੍ਡਂ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕੇਨੇਕਾ ਭੇਦਾਪੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਦੂਸੇਤੁਂ ਉਪਕ੍ਕਮਿ. ਸਾ ਵਿਸ੍ਸਰਮਕਾਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪਧਾਵਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਵਿਸ੍ਸਰਮਕਾਸੀ’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਪਸਾਖੇ ਜਾਤਂ ਗਣ੍ਡਂ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕੇਨੇਕਾ ਭੇਦਾਪੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਪਸਾਖੇ ਜਾਤਂ ਗਣ੍ਡਂ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕੇਨੇਕਾ ਭੇਦਾਪੇਤੀਤਿ [ਭੇਦਾਪੇਸੀਤਿ (ਕ.)]? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਪਸਾਖੇ ਜਾਤਂ ਗਣ੍ਡਂ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕੇਨੇਕਾ ਭੇਦਾਪੇਸ੍ਸਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –

੧੦੬੩. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਪਸਾਖੇ ਜਾਤਂ ਗਣ੍ਡਂ ਵਾ ਰੁਧਿਤਂ ਵਾ ਅਨਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਂ ਵਾ ਗਣਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕੇਨੇਕਾ ਭੇਦਾਪੇਯ੍ਯ ਵਾ ਫਾਲਾਪੇਯ੍ਯ ਵਾ ਧੋਵਾਪੇਯ੍ਯ ਵਾ ਆਲਿਮ੍ਪਾਪੇਯ੍ਯ ਵਾ ਬਨ੍ਧਾਪੇਯ੍ਯ ਵਾ ਮੋਚਾਪੇਯ੍ਯ ਵਾ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੦੬੪. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.

ਪਸਾਖਂ ਨਾਮ ਅਧੋਨਾਭਿ ਉਬ੍ਭਜਾਣੁਮਣ੍ਡਲਂ. ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਂ. ਗਣ੍ਡੋ ਨਾਮ ਯੋ ਕੋਚਿ ਗਣ੍ਡੋ. ਰੁਧਿਤਂ ਨਾਮ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਣਂ. ਅਨਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ. ਸਙ੍ਘੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਗਣੋ ਨਾਮ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਪੁਰਿਸੋ ਨਾਮ ਮਨੁਸ੍ਸਪੁਰਿਸੋ, ਨ ਯਕ੍ਖੋ, ਨ ਪੇਤੋ, ਨ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋ, ਵਿਞ੍ਞੂ ਪਟਿਬਲੋ ਦੂਸੇਤੁਂ. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਏਕਤੋ. ਏਕੇਨੇਕਾਤਿ ਪੁਰਿਸੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਚ.

੧੦੬੫. ‘‘ਭਿਨ੍ਦਾ’’ਤਿ ਆਣਾਪੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਭਿਨ੍ਨੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ‘‘ਫਾਲੇਹੀ’’ਤਿ ਆਣਾਪੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਫਾਲਿਤੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ‘‘ਧੋਵਾ’’ਤਿ ਆਣਾਪੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਧੋਵਿਤੇ [ਧੋਤੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ‘‘ਆਲਿਮ੍ਪਾ’’ਤਿ ਆਣਾਪੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਲਿਤ੍ਤੇ [ਆਲਿਤ੍ਤੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ‘‘ਬਨ੍ਧਾਹੀ’’ਤਿ ਆਣਾਪੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਬਦ੍ਧੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ‘‘ਮੋਚੇਹੀ’’ਤਿ ਆਣਾਪੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਮੁਤ੍ਤੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.

੧੦੬੬. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਭੇਦਾਪੇਤਿ ਵਾ ਫਾਲਾਪੇਤਿ ਵਾ ਧੋਵਾਪੇਤਿ ਵਾ ਆਲਿਮ੍ਪਾਪੇਤਿ ਵਾ ਬਨ੍ਧਾਪੇਤਿ ਵਾ ਮੋਚਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਯਾ ਕਾਚਿ ਵਿਞ੍ਞੂ ਦੁਤਿਯਿਕਾ [ਯਾ ਕਾਚਿ ਵਿਞ੍ਞੂ ਦੁਤਿਯਾ (ਸ੍ਯਾ.), ਯੋ ਕੋਚਿ ਵਿਞ੍ਞੂ ਦੁਤਿਯੋ (ਕ.)] ਹੋਤਿ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.

ਦਸਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਆਰਾਮਵਗ੍ਗੋ ਛਟ੍ਠੋ.