੪. ਤੁਵਟ੍ਟਵਗ੍ਗੋ
੧. ਪਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ
੯੩੨. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕਮਞ੍ਚੇ ਤੁਵਟ੍ਟੇਨ੍ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਿਹਾਰਚਾਰਿਕਂ ਆਹਿਣ੍ਡਨ੍ਤਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕਮਞ੍ਚੇ ਤੁਵਟ੍ਟੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਗਿਹਿਨਿਯੋ ਕਾਮਭੋਗਿਨਿਯੋ’’ਤਿ! ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਾਨਂ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕਮਞ੍ਚੇ ਤੁਵਟ੍ਟੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕਮਞ੍ਚੇ ਤੁਵਟ੍ਟੇਨ੍ਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕਮਞ੍ਚੇ ਤੁਵਟ੍ਟੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –
੯੩੩. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕਮਞ੍ਚੇ ਤੁਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.
੯੩੪. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.
ਦ੍ਵੇ ਏਕਮਞ੍ਚੇ ਤੁਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਏਕਾਯ ਨਿਪਨ੍ਨਾਯ ਅਪਰਾ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਉਭੋ ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਨਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.
੯੩੫. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਏਕਾਯ ਨਿਪਨ੍ਨਾਯ ਅਪਰਾ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਉਭੋ ਵਾ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਨਂ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਨਨ੍ਤਿ.
ਪਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
੨. ਦੁਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ
੯੩੬. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣਾ ਤੁਵਟ੍ਟੇਨ੍ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਿਹਾਰਚਾਰਿਕਂ ਆਹਿਣ੍ਡਨ੍ਤਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣਾ ਤੁਵਟ੍ਟੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਗਿਹਿਨਿਯੋ ਕਾਮਭੋਗਿਨਿਯੋ’’ਤਿ! ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਾਨਂ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣਾ ਤੁਵਟ੍ਟੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣਾ ਤੁਵਟ੍ਟੇਨ੍ਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣਾ ਤੁਵਟ੍ਟੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –
੯੩੭. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦ੍ਵੇ ਏਕਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣਾ ਤੁਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.
੯੩੮. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.
ਦ੍ਵੇ ਏਕਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣਾ ਤੁਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਤਞ੍ਞੇਵ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਤਞ੍ਞੇਵ ਪਾਰੁਪਨ੍ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.
੯੩੯. ਏਕਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣੇ ਏਕਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣਸਞ੍ਞਾ ਤੁਵਟ੍ਟੇਨ੍ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਏਕਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣੇ ਵੇਮਤਿਕਾ ਤੁਵਟ੍ਟੇਨ੍ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਏਕਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣੇ ਨਾਨਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣਸਞ੍ਞਾ ਤੁਵਟ੍ਟੇਨ੍ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.
ਏਕਤ੍ਥਰਣੇ ਨਾਨਾਪਾਵੁਰਣੇ [ਨਾਨਾਪਾਵੁਰਣਸਞ੍ਞਾ (ਕ.)], ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਨਾਨਤ੍ਥਰਣੇ ਏਕਪਾਵੁਰਣੇ [ਏਕਪਾਵੁਰਣਸਞ੍ਞਾ (ਕ.)], ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਨਾਨਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣੇ ਏਕਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣਸਞ੍ਞਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਨਾਨਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣੇ ਵੇਮਤਿਕਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਨਾਨਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣੇ ਨਾਨਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣਸਞ੍ਞਾ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ.
੯੪੦. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਨਂ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਨਨ੍ਤਿ.
ਦੁਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
੩. ਤਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ
੯੪੧. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਹੋਤਿ ਭਾਣਿਕਾ ਵਿਸਾਰਦਾ ਪਟ੍ਟਾ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਾਤੁਂ. ਭਦ੍ਦਾਪਿ ਕਾਪਿਲਾਨੀ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਹੋਤਿ ਭਾਣਿਕਾ ਵਿਸਾਰਦਾ ਪਟ੍ਟਾ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਾਤੁਂ ਉਲ਼ਾਰਸਮ੍ਭਾਵਿਤਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ – ‘‘ਅਯ੍ਯਾ ਭਦ੍ਦਾ ਕਾਪਿਲਾਨੀ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਭਾਣਿਕਾ ਵਿਸਾਰਦਾ ਪਟ੍ਟਾ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਾਤੁਂ ਉਲ਼ਾਰਸਮ੍ਭਾਵਿਤਾ’’ਤਿ ਭਦ੍ਦਂ ਕਾਪਿਲਾਨਿਂ ਪਠਮਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨ੍ਤਿ. ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਇਸ੍ਸਾਪਕਤਾ – ‘‘ਇਮਾ ਕਿਰ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਾ ਅਸਂਸਟ੍ਠਾ ਯਾ ਇਮਾ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਬਹੁਲਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਬਹੁਲਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਭਦ੍ਦਾਯ ਕਾਪਿਲਾਨਿਯਾ ਪੁਰਤੋ ਚਙ੍ਕਮਤਿਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿਪਿ ਨਿਸੀਦਤਿਪਿ ਸੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਉਦ੍ਦਿਸਤਿਪਿ ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਤਿਪਿ ਸਜ੍ਝਾਯਮ੍ਪਿ ਕਰੋਤਿ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਅਯ੍ਯਾ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਅਯ੍ਯਾਯ ਭਦ੍ਦਾਯ ਕਾਪਿਲਾਨਿਯਾ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਅਫਾਸੁਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਦ੍ਦਾਯ ਕਾਪਿਲਾਨਿਯਾ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਅਫਾਸੁਂ ਕਰੋਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਦ੍ਦਾਯ ਕਾਪਿਲਾਨਿਯਾ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਅਫਾਸੁਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –
੯੪੨. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਅਫਾਸੁਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.
੯੪੩. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.
ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾਤਿ ਅਞ੍ਞਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ.
ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਾਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤੀ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤੀ ਚੇਚ੍ਚ ਅਭਿਵਿਤਰਿਤ੍ਵਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ.
ਅਫਾਸੁਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਫਾਸੁ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਪੁਰਤੋ ਚਙ੍ਕਮਤਿ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਵਾ ਨਿਸੀਦਤਿ ਵਾ ਸੇਯ੍ਯਂ ਵਾ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਉਦ੍ਦਿਸਤਿ ਵਾ ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਤਿ ਵਾ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਵਾ ਕਰੋਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.
੯੪੪. ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਅਫਾਸੁਂ ਕਰੋਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਵੇਮਤਿਕਾ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਅਫਾਸੁਂ ਕਰੋਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਅਫਾਸੁਂ ਕਰੋਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.
ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਅਫਾਸੁਂ ਕਰੋਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਵੇਮਤਿਕਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ.
੯੪੫. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਨ ਅਫਾਸੁਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਾ ਆਪੁਚ੍ਛਾ ਪੁਰਤੋ ਚਙ੍ਕਮਤਿ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਵਾ ਨਿਸੀਦਤਿ ਵਾ ਸੇਯ੍ਯਂ ਵਾ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਉਦ੍ਦਿਸਤਿ ਵਾ ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਤਿ ਵਾ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਵਾ ਕਰੋਤਿ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.
ਤਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
੪. ਚਤੁਤ੍ਥਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ
੯੪੬. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਦੁਕ੍ਖਿਤਂ ਸਹਜੀਵਿਨਿਂ ਨੇਵ ਉਪਟ੍ਠੇਤਿ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਪਨਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਕਰੋਤਿ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਅਯ੍ਯਾ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਦੁਕ੍ਖਿਤਂ ਸਹਜੀਵਿਨਿਂ ਨੇਵ ਉਪਟ੍ਠੇਸ੍ਸਤਿ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਪਨਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਦੁਕ੍ਖਿਤਂ ਸਹਜੀਵਿਨਿਂ ਨੇਵ ਉਪਟ੍ਠੇਤਿ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਪਨਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਕਰੋਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਦੁਕ੍ਖਿਤਂ ਸਹਜੀਵਿਨਿਂ ਨੇਵ ਉਪਟ੍ਠੇਸ੍ਸਤਿ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਪਨਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –
੯੪੭. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਦੁਕ੍ਖਿਤਂ ਸਹਜੀਵਿਨਿਂ ਨੇਵ ਉਪਟ੍ਠੇਯ੍ਯ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਪਨਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.
੯੪੮. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.
ਦੁਕ੍ਖਿਤਾ ਨਾਮ ਗਿਲਾਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਸਹਜੀਵਿਨੀ ਨਾਮ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਨੀ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਨੇਵ ਉਪਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨ ਸਯਂ ਉਪਟ੍ਠੇਯ੍ਯ.
ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਪਨਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਆਣਾਪੇਯ੍ਯ.
‘‘ਨੇਵ ਉਪਟ੍ਠੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਪਨਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਧੁਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਨਿਂ ਵਾ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਾ ਨੇਵ ਉਪਟ੍ਠੇਤਿ, ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਪਨਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਕਰੋਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ.
੯੪੯. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ, ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਨ ਲਭਤਿ, ਗਿਲਾਨਾਯ, ਆਪਦਾਸੁ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.
ਚਤੁਤ੍ਥਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
੫. ਪਞ੍ਚਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ
੯੫੦. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਦ੍ਦਾ ਕਾਪਿਲਾਨੀ ਸਾਕੇਤੇ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਾ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਉਬ੍ਬਾਲ਼੍ਹਾ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਦੂਤਂ ਪਾਹੇਸਿ – ‘‘ਸਚੇ ਮੇ ਅਯ੍ਯਾ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਉਪਸ੍ਸਯਂ ਦਦੇਯ੍ਯ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮਹਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਆਗਚ੍ਛਤੁ, ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਦ੍ਦਾ ਕਾਪਿਲਾਨੀ ਸਾਕੇਤਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਦ੍ਦਾਯ ਕਾਪਿਲਾਨਿਯਾ ਉਪਸ੍ਸਯਂ ਅਦਾਸਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਹੋਤਿ ਭਾਣਿਕਾ ਵਿਸਾਰਦਾ ਪਟ੍ਟਾ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਾਤੁਂ. ਭਦ੍ਦਾਪਿ ਕਾਪਿਲਾਨੀ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ [ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾਯੇਵ (ਕ.)] ਹੋਤਿ ਭਾਣਿਕਾ ਵਿਸਾਰਦਾ ਪਟ੍ਟਾ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਾਤੁਂ ਉਲ਼ਾਰਸਮ੍ਭਾਵਿਤਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ – ‘‘ਅਯ੍ਯਾ ਭਦ੍ਦਾ ਕਾਪਿਲਾਨੀ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਭਾਣਿਕਾ ਵਿਸਾਰਦਾ ਪਟ੍ਟਾ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਾਤੁਂ ਉਲ਼ਾਰਸਮ੍ਭਾਵਿਤਾ’’ਤਿ ਭਦ੍ਦਂ ਕਾਪਿਲਾਨਿਂ ਪਠਮਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨ੍ਤਿ. ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਇਸ੍ਸਾਪਕਤਾ – ‘‘ਇਮਾ ਕਿਰ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਾ ਅਸਂਸਟ੍ਠਾ ਯਾ ਇਮਾ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਬਹੁਲਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਬਹੁਲਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਕੁਪਿਤਾ ਅਨਤ੍ਤਮਨਾ ਭਦ੍ਦਂ ਕਾਪਿਲਾਨਿਂ ਉਪਸ੍ਸਯਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਿ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਅਯ੍ਯਾ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਅਯ੍ਯਾਯ ਭਦ੍ਦਾਯ ਕਾਪਿਲਾਨਿਯਾ ਉਪਸ੍ਸਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤਾ ਅਨਤ੍ਤਮਨਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਦ੍ਦਾਯ ਕਾਪਿਲਾਨਿਯਾ ਉਪਸ੍ਸਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤਾ ਅਨਤ੍ਤਮਨਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤੀਤਿ [ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢੀਤਿ (ਕ.)]? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਦ੍ਦਾਯ ਕਾਪਿਲਾਨਿਯਾ ਉਪਸ੍ਸਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤਾ ਅਨਤ੍ਤਮਨਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਿਸ੍ਸਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –
੯੫੧. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਉਪਸ੍ਸਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤਾ ਅਨਤ੍ਤਮਨਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਯ੍ਯ ਵਾ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.
੯੫੨. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.
ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾਤਿ ਅਞ੍ਞਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ. ਉਪਸ੍ਸਯੋ ਨਾਮ ਕਵਾਟਬਦ੍ਧੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦਤ੍ਵਾਤਿ ਸਯਂ ਦਤ੍ਵਾ. ਕੁਪਿਤਾ ਅਨਤ੍ਤਮਨਾਤਿ ਅਨਭਿਰਦ੍ਧਾ ਆਹਤਚਿਤ੍ਤਾ ਖਿਲਜਾਤਾ.
ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯਾਤਿ ਗਬ੍ਭੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਮੁਖਂ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਪਮੁਖੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਏਕੇਨ ਪਯੋਗੇਨ ਬਹੁਕੇਪਿ ਦ੍ਵਾਰੇ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.
ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਆਣਾਪੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ [ਏਤ੍ਥ ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਨ ਇਦਿਸੇਸੁ ਆਣਤ੍ਤਿਸਹਗਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਤਮਨੁਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸੋਧਿਤਮਿਦਂ]. ਸਕਿਂ ਆਣਤ੍ਤਾ ਬਹੁਕੇਪਿ ਦ੍ਵਾਰੇ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.
੯੫੩. ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ ਉਪਸ੍ਸਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤਾ ਅਨਤ੍ਤਮਨਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਵੇਮਤਿਕਾ ਉਪਸ੍ਸਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤਾ ਅਨਤ੍ਤਮਨਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ ਉਪਸ੍ਸਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤਾ ਅਨਤ੍ਤਮਨਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.
ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਕਵਾਟਬਦ੍ਧਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਵਾਟਬਦ੍ਧਾ ਵਾ ਅਕਵਾਟਬਦ੍ਧਾ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਵੇਮਤਿਕਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ.
੯੫੪. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਲਜ੍ਜਿਨਿਂ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਂ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਿਕਂ ਕਲਹਕਾਰਿਕਂ ਵਿਵਾਦਕਾਰਿਕਂ ਭਸ੍ਸਕਾਰਿਕਂ ਸਙ੍ਘੇ ਅਧਿਕਰਣਕਾਰਿਕਂ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਨਿਂ ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਨਿਂ ਵਾ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿਂ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤਿ ਵਾ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.
ਪਞ੍ਚਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
੬. ਛਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ
੯੫੫. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਚਣ੍ਡਕਾਲ਼ੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਵਿਹਰਤਿ ਗਹਪਤਿਨਾਪਿ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੇਨਪਿ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਅਯ੍ਯਾ ਚਣ੍ਡਕਾਲ਼ੀ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਤਿ ਗਹਪਤਿਨਾਪਿ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੇਨਪੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਣ੍ਡਕਾਲ਼ੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਵਿਹਰਤਿ ਗਹਪਤਿਨਾਪਿ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੇਨਪੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਣ੍ਡਕਾਲ਼ੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਤਿ ਗਹਪਤਿਨਾਪਿ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੇਨਪਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –
੯੫੬. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ ਗਹਪਤਿਨਾ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਾ – ‘ਮਾਯ੍ਯੇ, ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਵਿਹਰਿ ਗਹਪਤਿਨਾਪਿ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੇਨਪਿ. ਵਿਵਿਚ੍ਚਾਯ੍ਯੇ; ਵਿਵੇਕਞ੍ਞੇਵ ਭਗਿਨਿਯਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਣ੍ਣੇਤੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ [ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ (ਕ.)] ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਤਥੇਵ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਸਮਨੁਭਾਸਿਤਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ. ਯਾਵਤਤਿਯਞ੍ਚੇ ਸਮਨੁਭਾਸੀਯਮਾਨਾ ਤਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ; ਨੋ ਚੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.
੯੫੭. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.
ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਨਾਮ ਅਨਨੁਲੋਮਿਕੇਨ ਕਾਯਿਕਵਾਚਸਿਕੇਨ ਸਂਸਟ੍ਠਾ.
ਗਹਪਤਿ ਨਾਮ ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ.
ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਯੇ ਕੇਚਿ [ਯੋ ਕੋਚਿ (ਕ.)] ਪੁਤ੍ਤਭਾਤਰੋ.
ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ ਯਾ ਸਾ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ.
ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹੀਤਿ ਅਞ੍ਞਾਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ. ਯਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਯਾ ਸੁਣਨ੍ਤਿ ਤਾਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ – ‘‘ਮਾਯ੍ਯੇ, ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਵਿਹਰਿ ਗਹਪਤਿਨਾਪਿ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੇਨਪਿ. ਵਿਵਿਚ੍ਚਾਯ੍ਯੇ; ਵਿਵੇਕਞ੍ਞੇਵ ਭਗਿਨਿਯਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਣ੍ਣੇਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਸਚੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ; ਨੋ ਚੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਸੁਤ੍ਵਾ ਨ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝਮ੍ਪਿ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ – ‘‘ਮਾਯ੍ਯੇ, ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਵਿਹਰਿ ਗਹਪਤਿਨਾਪਿ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੇਨਪਿ. ਵਿਵਿਚ੍ਚਾਯ੍ਯੇ; ਵਿਵੇਕਞ੍ਞੇਵਭਗਿਨਿਯਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਣ੍ਣੇਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਸਚੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ; ਨੋ ਚੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਮਨੁਭਾਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਨੁਭਾਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਬ੍ਯਤ੍ਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਪਟਿਬਲਾਯ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –
੯੫੮. ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਅਯ੍ਯੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਅਯਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਵਿਹਰਤਿ ਗਹਪਤਿਨਾਪਿ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੇਨਪਿ. ਸਾ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਸਮਨੁਭਾਸੇਯ੍ਯ ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ. ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ.
‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਅਯ੍ਯੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਅਯਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਵਿਹਰਤਿ ਗਹਪਤਿਨਾਪਿ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੇਨਪਿ. ਸਾ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ. ਸਙ੍ਘੋ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਸਮਨੁਭਾਸਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ. ਯਸ੍ਸਾ ਅਯ੍ਯਾਯ ਖਮਤਿ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਸਮਨੁਭਾਸਨਾ ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ, ਸਾ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯਸ੍ਸਾ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸਾ ਭਾਸੇਯ੍ਯ.
‘‘ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ…ਪੇ….
‘‘ਸਮਨੁਭਟ੍ਠਾ ਸਙ੍ਘੇਨ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ; ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ, ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ.
ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਹਿ ਦੁਕ੍ਕਟਾ. ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.
੯੫੯. ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮੇ ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ ਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮੇ ਵੇਮਤਿਕਾ ਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮੇ ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ ਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.
ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮੇ ਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮੇ ਵੇਮਤਿਕਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮੇ ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ.
੯੬੦. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਸਮਨੁਭਾਸਨ੍ਤਿਯਾ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤਿਯਾ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.
ਛਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
੭. ਸਤ੍ਤਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ
੯੬੧. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋਰਟ੍ਠੇ ਸਾਸਙ੍ਕਸਮ੍ਮਤੇ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੇ ਅਸਤ੍ਥਿਕਾ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤਿ. ਧੁਤ੍ਤਾ ਦੂਸੇਨ੍ਤਿ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋਰਟ੍ਠੇ ਸਾਸਙ੍ਕਸਮ੍ਮਤੇ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੇ ਅਸਤ੍ਥਿਕਾ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋਰਟ੍ਠੇ ਸਾਸਙ੍ਕਸਮ੍ਮਤੇ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੇ ਅਸਤ੍ਥਿਕਾ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋਰਟ੍ਠੇ ਸਾਸਙ੍ਕਸਮ੍ਮਤੇ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੇ ਅਸਤ੍ਥਿਕਾ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –
੯੬੨. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਅਨ੍ਤੋਰਟ੍ਠੇ ਸਾਸਙ੍ਕਸਮ੍ਮਤੇ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੇ ਅਸਤ੍ਥਿਕਾ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.
੯੬੩. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.
ਅਨ੍ਤੋਰਟ੍ਠੇਤਿ ਯਸ੍ਸ ਵਿਜਿਤੇ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਰਟ੍ਠੇ.
ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਨਾਮ ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਗ੍ਗੇ ਚੋਰਾਨਂ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋਕਾਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਭੁਤ੍ਤੋਕਾਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਠਿਤੋਕਾਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਕਾਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਪਨ੍ਨੋਕਾਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ.
ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਂ ਨਾਮ ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਗ੍ਗੇ ਚੋਰੇਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਹਤਾ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਿਲੁਤ੍ਤਾ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਆਕੋਟਿਤਾ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.
ਅਸਤ੍ਥਿਕਾ ਨਾਮ ਵਿਨਾ ਸਤ੍ਥੇਨ.
ਚਾਰਿਕਂ ਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਟਸਮ੍ਪਾਤੇ ਗਾਮੇ ਗਾਮਨ੍ਤਰੇ ਗਾਮਨ੍ਤਰੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਅਗਾਮਕੇ ਅਰਞ੍ਞੇ ਅਦ੍ਧਯੋਜਨੇ ਅਦ੍ਧਯੋਜਨੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.
੯੬੪. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥੇਨ ਸਹ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਖੇਮੇ ਅਪ੍ਪਟਿਭਯੇ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਆਪਦਾਸੁ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.
ਸਤ੍ਤਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
੮. ਅਟ੍ਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ
੯੬੫. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤਿਰੋਰਟ੍ਠੇ ਸਾਸਙ੍ਕਸਮ੍ਮਤੇ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੇ ਅਸਤ੍ਥਿਕਾ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤਿ. ਧੁਤ੍ਤਾ ਦੂਸੇਨ੍ਤਿ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤਿਰੋਰਟ੍ਠੇ ਸਾਸਙ੍ਕਸਮ੍ਮਤੇ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੇ ਅਸਤ੍ਥਿਕਾ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤਿਰੋਰਟ੍ਠੇ ਸਾਸਙ੍ਕਸਮ੍ਮਤੇ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੇ ਅਸਤ੍ਥਿਕਾ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤਿਰੋਰਟ੍ਠੇ ਸਾਸਙ੍ਕਸਮ੍ਮਤੇ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੇ ਅਸਤ੍ਥਿਕਾ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –
੯੬੬. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਤਿਰੋਰਟ੍ਠੇ ਸਾਸਙ੍ਕਸਮ੍ਮਤੇ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੇ ਅਸਤ੍ਥਿਕਾ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.
੯੬੭. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.
ਤਿਰੋਰਟ੍ਠੇਤਿ ਯਸ੍ਸ ਵਿਜਿਤੇ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਰਟ੍ਠੇ.
ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਨਾਮ ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਗ੍ਗੇ ਚੋਰਾਨਂ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋਕਾਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਭੁਤ੍ਤੋਕਾਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਠਿਤੋਕਾਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਕਾਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਪਨ੍ਨੋਕਾਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ.
ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਂ ਨਾਮ ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਗ੍ਗੇ ਚੋਰੇਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਹਤਾ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਿਲੁਤ੍ਤਾ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਆਕੋਟਿਤਾ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.
ਅਸਤ੍ਥਿਕਾ ਨਾਮ ਵਿਨਾ ਸਤ੍ਥੇਨ.
ਚਾਰਿਕਂ ਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਟਸਮ੍ਪਾਤੇ ਗਾਮੇ ਗਾਮਨ੍ਤਰੇ ਗਾਮਨ੍ਤਰੇ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਅਗਾਮਕੇ ਅਰਞ੍ਞੇ ਅਦ੍ਧਯੋਜਨੇ ਅਦ੍ਧਯੋਜਨੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.
੯੬੮. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥੇਨ ਸਹ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਖੇਮੇ ਅਪ੍ਪਟਿਭਯੇ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਆਪਦਾਸੁ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.
ਅਟ੍ਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
੯. ਨਵਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ
੯੬੯. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸਂ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸਂ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹਰਿਤਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਚ ਸਮ੍ਮਦ੍ਦਨ੍ਤਾ, ਏਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਜੀਵਂ ਵਿਹੇਠੇਨ੍ਤਾ, ਬਹੂ ਖੁਦ੍ਦਕੇ ਪਾਣੇ ਸਙ੍ਘਾਤਂ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤਾ’’ਤਿ! ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਾਨਂ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸਂ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸਂ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸਂ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –
੯੭੦. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸਂ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.
੯੭੧. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.
ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਂ ਵਾ ਤੇਮਾਸਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਵਾ ਤੇਮਾਸਂ ਅਵਸਿਤ੍ਵਾ.
ਚਾਰਿਕਂ ਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਟਸਮ੍ਪਾਤੇ ਗਾਮੇ ਗਾਮਨ੍ਤਰੇ ਗਾਮਨ੍ਤਰੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਅਗਾਮਕੇ ਅਰਞ੍ਞੇ ਅਦ੍ਧਯੋਜਨੇ ਅਦ੍ਧਯੋਜਨੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.
੯੭੨. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾਹਕਰਣੀਯੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਕੇਨਚਿ ਉਬ੍ਬਾਲ਼੍ਹਾ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਆਪਦਾਸੁ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.
ਨਵਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
੧੦. ਦਸਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ
੯੭੩. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਰਾਜਗਹੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਹੇਮਨ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਗਿਮ੍ਹਂ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਆਹੁਨ੍ਦਰਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਦਿਸਾ ਅਨ੍ਧਕਾਰਾ, ਨ ਇਮਾਸਂ ਦਿਸਾ ਪਕ੍ਖਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਾਨਂ. ਅਥ ਖੋ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸ੍ਸਾਮਿ ਦਸ ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਪਟਿਚ੍ਚ – ਸਙ੍ਘਸੁਟ੍ਠੁਤਾਯ…ਪੇ… ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਵਿਨਯਾਨੁਗ੍ਗਹਾਯ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –
੯੭੪. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ ਚਾਰਿਕਂ ਨ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਛਪ੍ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਾਨਿਪਿ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.
੯੭੫. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.
ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ ਨਾਮ ਪੁਰਿਮਂ ਵਾ ਤੇਮਾਸਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਵਾ ਤੇਮਾਸਂ ਵੁਟ੍ਠਾ.
‘‘ਚਾਰਿਕਂ ਨ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਛਪ੍ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਾਨਿਪੀ’’ਤਿ ਧੁਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.
੯੭੬. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ, ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਿਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਗਿਲਾਨਾਯ, ਆਪਦਾਸੁ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.
ਦਸਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
ਤੁਵਟ੍ਟਵਗ੍ਗੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.