੬. ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਿਭਾਵਨਾ

੨੫. ਯੇਨ ਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੇਨ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇਨ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਹਿ ਸਮਾਨਤ੍ਥਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੋ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ, ‘‘ਕਤਮੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ ਹਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਸੁ ਸੋਲ਼ਸਸੁ ਦੇਸਨਾਹਾਰਾਦੀਸੁ. ਕਤਮੋਤਿ ਕਤਮੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ ਹਾਰੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ ਹਾਰੋਤਿ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੫). ‘‘ਇਮਿਨਾ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰੇਨ ਕਤਮਸ੍ਸ ਨੇਰੁਤ੍ਤਾਦਯੋ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨਾਤਿ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯਭਾਵਤੋ ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ’’ਤਿ ਵੋਹਾਰਿਤੇਨ ਇਮਿਨਾ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰੇਨ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਰੁਤ੍ਤਞ੍ਚ, ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਚ, ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਦਾਨਞ੍ਚ, ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਨ੍ਧਿ ਚ ਸਂਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤੇਹਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰੇਨ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬੇਸੁ ਨੇਰੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਕਤਮਂ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਂ ਨੇਰੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਨੇਰੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਤਤ੍ਥ ਤੇਸੁ ਇਮਿਨਾ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰੇਨ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬੇਸੁ ਨੇਰੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਕਤਮਂ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਰੁਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਚੇ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ? ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਭਾਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਇਦਂ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਭੂਤਂ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਨੇਰੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮਾਤਿ. ‘‘ਯਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਨੇਰੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਕਾ ਪਨ ਸਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਦਸਂਹਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਦੇਸੁ ਸਂਹਿਤਾ ਯੁਤ੍ਤਾ ਪਦਸਂਹਿਤਾ. ਯਥਾ ਯਥਾ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਯਾ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੇਵ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਕਾ ਪਨ ਸਾ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਯਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਾਮਸੋ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਯਾਯ ਕਾਰਣਭੂਤਾਯ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਨਾਮਸੋ ਪਥਵੀਨਾਮਾਦਿਨਾ ਵਾ ਫਸ੍ਸਨਾਮਾਦਿਨਾ ਵਾ ਖਨ੍ਧਨਾਮਾਦਿਨਾ ਵਾ ਵਿਵਿਧੇਨ ਨਾਮੇਨ ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸਾ ਕਾਰਣਭੂਤਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ, ਯਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਲਿਙ੍ਗਪਕਤਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਾਮਸੋ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਞਾਣਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਕਥੇਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਦਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਯਦਾ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿਆਦਿਨਾ ‘ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਾਮਸੋ ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤੀ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੫) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਤਿ ਨ ਵਿਚਾਰਿਤੋ.

੨੬. ਨੇਰੁਤ੍ਤਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਂ ‘‘ਕਤਮੋ ਸੁਤ੍ਤੇ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬੋ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਪਾਕਟੋ. ਅਪਿਚ ‘‘ਧਮ੍ਮੋ ਹਵੇ ਰਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਯੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਰਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦੁਗ੍ਗਤਿਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮੋ, ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਰਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਚੋਰੋ ਯਥਾ ਸਨ੍ਧਿਮੁਖੇ ਗਹਿਤੋਤਿਆਦੀਸੁ ਯੋ ਚੋਰੋ ਘਾਤਨਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮੋ, ਸੋ ਚੋਰਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਾਯਾਦਿਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮੋ, ਸੋ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਸੁਖਕਾਮਾਨੀਤਿਆਦੀਸੁ ਯੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸੁਖਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪਰਹਿਂਸਨਤੋ ਵਿਵਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਮਿਦ੍ਧੀ ਯਦਾ ਹੋਤਿ ਮਹਗ੍ਘਸੋ ਚਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਾ, ਤੇ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਤਨ੍ਦਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਗਾਰਵਾ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਅਮਤਪਦਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਯੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਭਾਯਨ੍ਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਦਾਨਸੀਲਭਾਵਨਾਕਮ੍ਮੇਸੁ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੨੭. ਸੁਤ੍ਤੇ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਤਮਂ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਂ ਨਿਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਨਿਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ ਫਲਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦੇਤੀਤਿ ਨਿਦਾਨਂ. ਕਿਂ ਤਂ? ਕਾਰਣਂ. ਧਨਿਯੋਤਿ ਧਨਵਡ੍ਢਨਕਾਰਣੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਧਨਿਯੋ. ਗੋਪਾਲਕੋਤਿ ਗਾਵੋ ਇਸ੍ਸਰਭਾਵੇਨ ਪਾਲੇਤਿ ਰਕ੍ਖਤੀਤਿ ਗੋਪਾਲਕੋ. ਉਪਧੀਹੀਤਿ ਪੁਤ੍ਤਗੋਣਾਦੀਹਿ (ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੩੩). ਨਰਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਤ੍ਤਿਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਗੋਪਾਲਕਸ੍ਸ ਵਾ ਨਰਸ੍ਸਾਤਿ ਚ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਵਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯਵਸੇਨ ਵਾ ਗਾਥਾਯਂ ਆਗਤਵਸੇਨ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਾਰਿਯਾਪਿ ਉਪਧੀਹਿ ਨਨ੍ਦਨਾ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਇਮਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਨਾਤਿ ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਇਮਿਨਾਵ ਪੁਤ੍ਤਗਵਾਦਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਨਾ. ਵਸਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਨਨ੍ਦਨਾ ਏਤ੍ਥ ਪੁਤ੍ਤਗੋਣਾਦਿਕੇਤਿ ਵਤ੍ਥੁ. ਨਨ੍ਦਨਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦੇਤਿ ਪੁਤ੍ਤਗੋਣਾਦਿਕਨ੍ਤਿ ਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਧਨਿਯੋ ‘‘ਉਪਧੀਹਿ ਨਰਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਭਗਵਾ ਪਨ ‘‘ਵਸਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਸੋਚਨਾ ਏਤ੍ਥ ਪੁਤ੍ਤਗੋਣਾਦਿਕੇਹਿ ਵਤ੍ਥੁ, ਸੋਚਨਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦੇਤਿ ਪੁਤ੍ਤਗੋਣਾਦਿਕਨ੍ਤਿ ਨਿਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਪਧੀਹਿ ਨਰਸ੍ਸ ਸੋਚਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਰਿਗ੍ਗਹੀਯਤੇਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਂ. ਕਿਂ ਤਂ? ਪੁਤ੍ਤਗੋਣਾਦਿਕਂ, ਤਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ‘‘ਉਪਧੀ’’ਤਿ ਆਹ, ਨ ਕਿਲੇਸੂਪਧਿਕਾਯਖਨ੍ਧੂਪਧਿਨ੍ਤਿ.

ਉਪਧੀਸੂਤਿ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਕਾਯੇਸੁ. ਕਾਯਂ ‘‘ਉਪਧੀ’’ਤਿ ਆਹ, ਨ ਪੁਤ੍ਤਗਵਾਦਿਕਂ, ਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਂ.

ਬਾਹਿਰੇਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੂਤਿ ਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾਦੀਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ.

ਕਾਮਸੁਖਨ੍ਤਿ ਕਾਮਨੀਯੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦਸੁਖਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਤਣ੍ਹਾ. ਬਾਹਿਰਵਤ੍ਥੁਕਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯਾਤਿ ਕਾਮਨੀਯੇਸੁ ਬਾਹਿਰਵਤ੍ਥੂਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦਸੁਖਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ.

ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੁਕਾਯਾਤਿ ਰੂਪਕਾਯਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ.

ਪੁਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੁਕਾਯਾਤਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਸਿਨੇਹਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ.

ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਂ ਨਿਦਾਨਂ ਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਂ, ‘‘ਕਤਮੋ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬੋ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਨੇਰੁਤ੍ਤਾਧਿਪ੍ਪਾਯਨਿਦਾਨਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਨ੍ਧੀਸੁ. ਯਥਾਤਿ ਯੇਨ ਅਨ੍ਧਕਾਰਾਦਿਨਾ ਸਭਾਵੇਨ ‘‘ਕਾਮਨ੍ਧਾ…ਪੇ… ਮਾਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਯਂ ਕਾਮਤਣ੍ਹਂ ਭਗਵਾ ਆਹ, ਅਯਂ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਤਥਾ ਤੇਨ ਅਨ੍ਧਕਾਰਾਦਿਨਾ ਸਭਾਵੇਨ ‘‘ਕਾਮਨ੍ਧਾ…ਪੇ… ਮਾਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਗਾਥਾਤ੍ਥੋ ਪਨ – ਕਾਮੇਤੀਤਿ ਕਾਮੋ, ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ, ਕਾਮੇਨ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਜਾਨਨਤਾਯ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਅਪਸ੍ਸਨਤਾਯ ਚ ਅਨ੍ਧਾਤਿ ਕਾਮਨ੍ਧਾ. ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਜਾਲੇਨ ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਜਾਨਨਾਪਸ੍ਸਨੇਨ ਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾ ਪਲਿਗੁਣ੍ਠਿਤਾਤਿ ਜਾਲਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾ. ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਛਦਨੇਨ ਤੇਸਂਯੇਵ ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਜਾਨਨਾਪਸ੍ਸਨੇਨ ਛਾਦਿਤਾ ਪਿਹਿਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਛਦਨਛਾਦਿਤਾ. ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਮਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪਮਾਦੇਨ ਬਨ੍ਧਨੇਨ ਬਦ੍ਧਾ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨ੍ਵੇਨ੍ਤਿ, ਕੁਮਿਨਾਮੁਖੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਮਚ੍ਛਾ ਮਰਣਂ ਅਨ੍ਵੇਨ੍ਤਿ ਇਵ ਚ, ਖੀਰਪਕੋ ਵਚ੍ਛੋ ਮਾਤਰਂ ਅਨ੍ਵੇਤਿ ਇਵ ਚ, ਤਥਾ ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨ੍ਵੇਨ੍ਤੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਕਾਮਨ੍ਧਾ…ਪੇ… ਮਾਤਰ’ਨ੍ਤਿ ਯਾਯ ਦੇਸਨਾਯ, ਗਾਥਾਯ ਵਾ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਦੇਸਨਾ, ਗਾਥਾ ਵਾ ਕਤਮੇਨ ਦੇਸਨਾਭੂਤੇਨ ਅਪਰੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਥਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਇਮਾਯ ਦੇਸਨਾਯ, ਗਾਥਾਯ ਵਾ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਾ ਕਤਮੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਤਿ ‘‘ਕਾਮਨ੍ਧਾ…ਪੇ… ਅਨ੍ਵੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਦੇਸਨਾ, ਗਾਥਾ ਵਾ. ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੇਨਾਤਿ ਤਤੋ ਦੇਸਨਾਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਨ ਦੇਸਨਾਵਚਨੇਨ, ਗਾਥਾਵਚਨੇਨ ਵਾ ਅਪਰੇਨ ਦੇਸਨਾਵਚਨੇਨ, ਗਾਥਾਵਚਨੇਨ ਵਾ. ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਯੁਜ੍ਜਨਂ ਏਤਿ ਸਮੇਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ.

ਯਥਾਤਿ ਯੇਨ ਅਨ੍ਧਕਰਣਾਦਿਨਾ. ‘‘ਰਤ੍ਤੋ…ਪੇ… ਨਰ’’ਨ੍ਤਿ ਯਂ ਗਾਥਾਵਚਨਂ ਭਗਵਾ ਆਹ, ਤੇਨ ਗਾਥਾਵਚਨੇਨ ਤਥਾ ਅਨ੍ਧਕਰਣਾਦਿਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਗਾਥਾਤ੍ਥੋ ਪਨ – ਰਤ੍ਤੋ ਰਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਯੋਜਨਂ ਪਰਹਿਤਪਯੋਜਨਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ. ਰਤ੍ਤੋ ਰਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਹੇਤੁਂ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਰਾਗੋ ਯਂ ਨਰਂ ਯਦਾ ਸਹਤੇ, ਤਦਾ ਤਸ੍ਸ ਨਰਸ੍ਸ ਅਨ੍ਧਂ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਤਮਂ ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ. ਅਨ੍ਧਤਾਯ ਅਨ੍ਧਕਰਣਤਾਯ ਸਞ੍ਛਨ੍ਨਤਾਯ ਸਞ੍ਛਨ੍ਨਕਰਣਤਾਯ. ਸਾਯੇਵ ਤਣ੍ਹਾਤਿ ‘‘ਕਾਮਨ੍ਧਾ…ਪੇ… ਮਾਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾਵਚਨੇਨ ਯਾ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾਯੇਵ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ. ਅਭਿਲਪਿਤਾਤਿ ‘‘ਰਤ੍ਤੋ…ਪੇ… ਨਰ’’ਨ੍ਤਿ ਅਪਰੇਨ ਗਾਥਾਵਚਨੇਨ ਭਗਵਤਾ ਵੋਹਾਰਿਤਾ ਵੋਹਰਣੇਨ ਞਾਪਿਤਾ, ਅਭਿਲਪਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮਾਨਤਾ ਪੁਬ੍ਬਦੇਸਨਾ ਅਪਰਦੇਸਨਾਯ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਦ੍ਵੀਸੁ ਗਾਥਾਸੁ ਕਤਮੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਾਯੇਵ ਤਣ੍ਹਾ ਅਭਿਲਪਿਤਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਇਮੇਹਿ ਅਭਿਲਪਿਤਾਤਿ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਞ੍ਚਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਗਾਥਾਯਂ ‘‘ਕਾਮਨ੍ਧਾ…ਪੇ… ਛਾਦਿਤਾ’’ਤਿ ਯਞ੍ਚ ਪਦਂ ਆਹ, ਦੁਤਿਯਗਾਥਾਯਞ੍ਚ ‘‘ਰਤ੍ਤੋ…ਪੇ… ਨ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਯਞ੍ਚ ਪਦਂ ਆਹ. ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਦੀਪਕੇਹਿ ਇਮੇਹਿ ‘‘ਕਾਮਨ੍ਧਾ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪਦੇਹਿ ਸਾਯੇਵ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਚ ਭਗਵਤਾ ਅਭਿਲਪਿਤਾ.

‘‘ਯਂ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਤਮਂ ਤਂ? ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ ਪੋਨੋਭਵਿਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਕਤਮਾ ਸਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਂ ਅਨ੍ਧਕਾਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਯਂ ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ ਭਵੇ. ਯਾ ਚ ਤਣ੍ਹਾ ਪੋਨੋਭਵਿਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਯਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ ਭਵੇਤਿ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਕਾਮਾ’’ਤਿ ਯਞ੍ਚ ਪਦਂ ਭਗਵਾ ਆਹ, ਤੇਨ ਪਦੇਨ ਇਮੇ ਕਿਲੇਸਕਾਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਜਾਲਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਯਞ੍ਚ ਪਦਂ ਭਗਵਾ ਆਹ, ਤੇਨ ਪਦੇਨ ਤੇਸਂਯੇਵ ਕਿਲੇਸਕਾਮਾਨਂ ਪਯੋਗੇਨ ਸਮੁਦਾਚਾਰੇਨ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਭਗਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਂ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਸਂਸਾਰਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਹਿ ਪਲੋਭਯਮਾਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਕਿਲੇਸਵਸੇਨਾਤਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਕਿਲੇਸਵਸੇਨ. ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨਾਤਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਵਸੇਨ. ਯੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਤਣ੍ਹਾਸਹਿਤਪੁਗ੍ਗਲਸਦਿਸਾ. ਤੇਤਿ ਤੇ ਤਣ੍ਹਾਬਨ੍ਧਨਬਦ੍ਧਾ ਚ ਏਦਿਸਕਾ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਾ. ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨ੍ਵੇਨ੍ਤਿ ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੁਣਨ੍ਤਿ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਜਰਾਮਰਣਾਨੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ‘‘ਜਰਾਮਰਣਮਨ੍ਵੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਚਨੇਨ ਭਗਵਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਕਾਮਨ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਯ ਚੇਵ ‘‘ਰਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਯ ਚ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਨ੍ਧਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਥਂ ‘ਯਸ੍ਸ ਪਪਞ੍ਚਾ ਠਿਤੀ ਚਾ’ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਸੁ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਨ੍ਧਿ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਯਸ੍ਸ ਪਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ – ਯਸ੍ਸ ਮੁਨਿਨੋ ਪਪਞ੍ਚਾ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠੀ ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਠਿਤੀ ਅਨੁਸਯਾ ਤਣ੍ਹਾ ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਨ੍ਦਾਨਸਦਿਸਂ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਲਿਘਸਦਿਸੋ ਮੋਹੋ ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਮੁਨਿ ਪਪਞ੍ਚਾਦਿਕਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹਂ ਨਿਮਾਨਂ ਨਿਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨਿਸਨ੍ਦਾਨਂ ਨਿਪਲਿਘਂ ਲੋਕੇ ਚਰਨ੍ਤਂ ਤਂ ਮੁਨਿਂ ਸਦੇਵਕੋ ਤਣ੍ਹਾਸਹਿਤੋ ਲੋਕੋ ਨ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਗਾਥਾਯਂ ਪਪਞ੍ਚਾਦਯੋ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ‘‘ਕਤਮੇ ਤੇ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਪਞ੍ਚਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਧਾਰਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਂਸਾਰੇ ਚਿਰਂ ਪਪਞ੍ਚਨ੍ਤਾਪੇਨ੍ਤੀ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਚ, ਤਾਹਿ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਵਾ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਵਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚ ਪਪਞ੍ਚਾ ਨਾਮ. ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਸਯਾ ਤਣ੍ਹਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਨਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਠਿਤੀ ਨਾਮ. ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਯਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਛਤ੍ਤਿਂਸਤਣ੍ਹਾਯ ਜਾਲਿਨਿਯਾ ਯਾਨਿ ਵਿਚਰਿਤਾਨਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਧਾਰਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੇਨ ਸਨ੍ਦਾਨਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਦਾਨਂ ਨਾਮ. ਮੋਹੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਧਾਰਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਗਰਪ੍ਪਵੇਸਨਸ੍ਸ ਪਟਿਸੇਧਕਤ੍ਤਾ ਪਲਿਘਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਪਲਿਘੋ ਨਾਮ. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਪਪਞ੍ਚਾਦਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਕਿਂ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯੇ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਪਪਞ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਯਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਠਿਤਿ, ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਸਨ੍ਦਾਨਞ੍ਚ, ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਪਲਿਘਞ੍ਚ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਏਤਂ ਪਪਞ੍ਚਾਦਿਕਂ ਯੋ ਮੁਨਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ, ਅਯਂ ਮੁਨਿ ‘‘ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

੨੮. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਪਪਞ੍ਚਾਤਿਆਦਿਗਾਥਾਯਂ ਯੇ ਪਪਞ੍ਚਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਹੇਤੁਕਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਕਦਾ ਕਤਿਵਿਧਂ ਫਲਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਂਸਙ੍ਖਾਰਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਤਣ੍ਹਾ ਕਦਾ ਕਤਿਵਿਧਂ ਫਲਂ ਦੇਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਸੁ. ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾ ਅਕੁਸਲਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚੇਤਨਾ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਾਦੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠੇ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵੇਦਨੀਯਂ ਫਲਂ ਦੇਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਾ, ਦਿਟ੍ਠੇ ਧਮ੍ਮੇ ਫਲਂ ਵੇਦੇਤੀਤਿ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਾ. ਕਾ ਸਾ? ਅਪਦੁਸ੍ਸਨੀਯਾਦੀਸੁ ਅਤਿਦੁਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਠਮਜਵਨਚੇਤਨਾ. ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਫਲਂ ਵੇਦੇਤੀਤਿ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਾ, ਸਤ੍ਤਮਜਵਨਚੇਤਨਾ. ਅਪਰਾਪਰਿਯਾਯੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਫਲਂ ਵੇਦੇਤੀਤਿ ਅਪਰਾਪਰਿਯਾਯਵੇਦਨੀਯਾ, ਮਜ੍ਝੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚ ਜਵਨਚੇਤਨਾ. ਤਿਫਲਦਾਨਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਏਵਂ ਇਮਾਯ ਤਿਵਿਧਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਚੇਤਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਤਿਵਿਧਾ ਤਣ੍ਹਾ ਤਿਵਿਧਂ ਫਲਂ ਦਿਟ੍ਠੇ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ, ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਰਭਵੇ, ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ ਭਵੇ ਦੇਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਏਵਂ ਫਲਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸਙ੍ਖਾਰਂ ਵਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਤਣ੍ਹਂ ਵਾ ਭਗਵਾ ਆਹ.

‘‘ਯਾਯ ਦੇਸਨਾਯ, ਗਾਥਾਯ ਵਾ ਫਲਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਂ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਆਹ, ਸਾ ਦੇਸਨਾ, ਗਾਥਾ ਵਾ ਕਤਮੇਨ ਦੇਸਨਾਭੂਤੇਨ ਵਾ ਅਪਰੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਂ ਲੋਭਪਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਾ ‘‘ਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਦੇਸਨਾ ਚ ਯਾ ‘‘ਯਂ ਲੋਭਪਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ…ਪੇ… ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ’’ਤਿ ਦੇਸਨਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਭਗਵਤੋ ਇਦਂ ਦੇਸਨਾਦ੍ਵਯਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੇਨ ਪੁਬ੍ਬਂ ਅਪਰੇਨ ਅਪਰਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਯੁਜ੍ਜਨਂ ਏਤਿ ਸਮੇਤਿ, ਯਥਾ ਗਙ੍ਗੋਦਕਂ ਯਮੁਨੋਦਕੇਨ, ਯਮੁਨੋਦਕਮ੍ਪਿ ਗਙ੍ਗੋਦਕੇਨ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਸਮੇਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਦੇਸਨਾ ‘‘ਯਂ ਲੋਭਪਕਤਂ…ਪੇ… ਪਰਿਯਾਯੇ’’ਤਿ ਦੇਸਨਾਯ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਸਮੇਤਿ, ‘‘ਯਂ ਲੋਭਪਕਤਂ…ਪੇ… ਪਰਿਯਾਯੇ’’ਤਿ ਦੇਸਨਾਪਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਦੇਸਨਾਯ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਸਮੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਕਥਂ ਯੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਾਦਿਫਲਤ੍ਤਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਟ੍ਠੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਯਂ ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਂਸਨ੍ਦਨਾਕਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਰਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤੇਸੁ. ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਨਿ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਆਰਬ੍ਭ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤਂ. ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲੇਨਾਤਿ ਅਸੁਭਾਨਿਚ੍ਚਾਦਿਦਸ੍ਸਨਬਲੇਨ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਦਸ੍ਸਨਬਲੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤਪਠਮਮਗ੍ਗਞਾਣਬਲੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ. ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤੇਹਿ ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ. ਨਿਗ੍ਗਤਾ ਤਣ੍ਹਾ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹੋ, ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹਤਾ, ਕਾ ਸਾ? ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ.

ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾਰਾਭਿਨਨ੍ਦਨਤ੍ਤਯਂ ਯਦਿਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ ਸਮਾਨਂ, ਦੇਸਨਾਯ ਪਨ ਪਦਕ੍ਖਰਾਦੀਹਿ ਵਿਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਯੋਯਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਨ੍ਧਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਸੋਯਂ ਕਤਿਵਿਧੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਚਾਯਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੋ ਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਨ ਕੇਵਲਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਸਂਸਨ੍ਦਨਮੇਵ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਨ੍ਧਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਸੋ ਚਾਯ’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੮). ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਸਨ੍ਧੀਤਿ ਕਿਰਿਯਾਕਾਰਕਾਦਿਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੇਨ ਸਨ੍ਧਿ. ਪਦਸਨ੍ਧੀਤਿ ਨਾਮਪਦਾਦਿਕਸ੍ਸ ਨਾਮਪਦਾਦਿਕਨ੍ਤਰੇਨ ਸਨ੍ਧਿ. ਦੇਸਨਾਸਨ੍ਧੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਦੇਸਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਦੇਸਨਨ੍ਤਰੇਨ ਸਨ੍ਧਿ. ਨਿਦ੍ਦੇਸਸਨ੍ਧੀਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸਨ੍ਤਰੇਨ ਸਨ੍ਧਿ.

ਸਨ੍ਧਿ ਚ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਾਦਯੋ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੋ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਥਾਦੀਨਞ੍ਚ ਛਅਤ੍ਥਪਦਾਦੀਸੁ ਅਵਰੋਧਨਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਸਨ੍ਧਿ ਛਪ੍ਪਦਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਤ੍ਥਸਨ੍ਧਿਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਨ੍ਧਯੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਾ, ‘‘ਕਤਮਾ ਦੇਸਨਾਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਦੇਸਨਾਸਨ੍ਧਿ ਨ ਚ ਪਥਵਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਚ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਝਾਯਤਿ ਝਾਯੀ ਝਾਯਤਿ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਝਾਯੀ ਝਾਨਸਮਙ੍ਗੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਆਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਨ ਚ ਝਾਯਤਿ, ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਨਿਸ੍ਸਟਂ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਆਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਝਾਯਤਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਨ ਚ ਆਪਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸ ਨਯੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮਙ੍ਗੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਹਿ ਪਥਵੀਆਦਯੋ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਆਰਬ੍ਭ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਥਵੀਆਦੀਹਿ ਮਹਾਭੂਤੇਹਿ ਕਾਮਭਵਰੂਪਭਵਾ ਗਹਿਤਾ ਰੂਪਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ. ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਾਦੀਹਿਪਿ ਅਰੂਪਭਵੋ ਗਹਿਤੋ, ਭਵਤ੍ਤਯਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਚ ਝਾਯਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਦਿ ਪਥਵੀਆਦਯੋ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨ ਝਾਯੀ ਝਾਯਤਿ ਚ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਇਧਲੋਕਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਪਰਲੋਕਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਨ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਝਾਯੀ ਝਾਯਤੀਤਿ ਆਸਙ੍ਕਨੀਯਤ੍ਤਾ ਤਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਚ ਇਮਂ ਲੋਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਇਮਂ ਲੋਕਨ੍ਤਿ ਇਧਲੋਕਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨ ਝਾਯਤਿ ਝਾਯੀ ਝਾਯਤਿ ਚ. ਪਰਲੋਕਨ੍ਤਿ ਇਧਲੋਕਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਭਵਨ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨ ਚ ਝਾਯਤਿ ਝਾਯੀ ਝਾਯਤਿ ਚ.

ਯਮਿਦਂ ਉਭਯਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਇਦਂ ਉਭਯਂ ਇਧਲੋਕਪਰਲੋਕਦ੍ਵਯਂ ਅਨ੍ਤਰੇਨ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਯਂ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਰੂਪਾਯਤਨਮ੍ਪਿ. ਯਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਸੁਤਂ, ਤਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਮ੍ਪਿ. ਯਂ ਗਨ੍ਧਾਯਤਨਰਸਾਯਤਨਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਂ ਮੁਤਂ, ਤਂ ਗਨ੍ਧਾਯਤਨਰਸਾਯਤਨਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਮ੍ਪਿ. ਯਂ ਆਪੋਧਾਤੁ ਆਕਾਸਧਾਤੁ ਲਕ੍ਖਣਰੂਪਂ ਓਜਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨੇਕਦੇਸਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ, ਤਂ ਆਪੋਧਾਤਾਦਿਕਂ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨੇਕਦੇਸਰੂਪਮ੍ਪਿ. ਯਂ ਵਤ੍ਥੁ ਪਰਿਯੇਸਿਤਂ ਵਾ ਅਪਰਿਯੇਸਿਤਂ ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਪਿ. ਯਂ ਵਤ੍ਥੁ ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤਂ ਪਰਿਯੇਸਨਾਰਹਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਪਿ. ਯਂ ਵਤ੍ਥੁ ਵਿਤਕ੍ਕਿਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਨਵਸੇਨ ਆਲਮ੍ਬਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਪਿ. ਯਂ ਵਤ੍ਥੁ ਵਿਚਾਰਿਤਂ ਅਨੁਮਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਆਲਮ੍ਬਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਪਿ. ਯਂ ਵਤ੍ਥੁ ਮਨਸਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਅਨੁਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਅਨੁਚਿਨ੍ਤਨਵਸੇਨ ਆਲਮ੍ਬਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਪਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨ ਝਾਯਤਿ ਝਾਯੀ ਝਾਯਤਿ ਚਾਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.

ਏਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਕਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰੂਪਮੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਰੂਪਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੋ – ‘‘ਤਦੁਭਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧੋ ਰੂਪਸਨ੍ਤਾਨੋ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੮). ‘‘ਯਦਿ ਝਾਯੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਪਥਵੀਆਦਯੋ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨ ਝਾਯਤਿ ਝਾਯੀ ਝਾਯਤਿ ਚ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਯਂ ਝਾਯੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਦਂ ਨਾਮ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਝਾਯਤੀਤਿ ਲੋਕੇ ਕੇਨਚਿ ਞਾਯਤਿ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਨ ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਨ ਞਾਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਯਂ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਝਾਨੇਨ ਝਾਯਨ੍ਤੋ ਅਯਂ ਖੀਣਾਸਵਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ…ਪੇ… ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਪਜਾਯ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਝਾਯਤੀਤਿ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ…ਪੇ… ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਪਜਾਯ ਕੇਨਚਿ ਨ ਞਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਨਮੋ ਤੇ ਪੁਰਿਸਾਜਞ੍ਞ, ਨਮੋ ਤੇ ਪੁਰਿਸੁਤ੍ਤਮ;

ਯਸ੍ਸ ਤੇ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮ, ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਝਾਯਸੀ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੯; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੦੪);

‘‘ਕੇਨਚਿ ਅਵਿਞ੍ਞਾਯਭਾਵੋ ਕੇਨ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਇਮਿਨਾ ਗੋਧਿਕਸੁਤ੍ਤੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੫੯) ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਖੀਣਾਸਵਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਭਾਵਂ ਗੋਧਿਕਸੁਤ੍ਤੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੫੯) ਵਕ੍ਕਲਿਸੁਤ੍ਤੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੭) ਚ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘ਯਥਾ ਮਾਰੋ’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੮) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਦਾਨਾਦਿਪੁਞ੍ਞਕਾਰਕੇ, ਪੁਞ੍ਞੇ ਵਾ ਮਾਰੇਤਿ ਨਿਵਾਰੇਤੀਤਿ ਮਾਰੋ, ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਰਹਿਤੇ ਮਾਰੇਤੀਤਿ ਵਾ ਮਾਰੋ. ਪਾਪਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਨ੍ਤਤਾਯ ਪਾਪਿਮਾ. ਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਭਾਵੇ ਗੋਧਸ੍ਸ ਘਾਤਕਤ੍ਤਾ ‘‘ਗੋਧਿਕੋ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਸ੍ਸ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਦਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਮਨ੍ਵੇਸਨ੍ਤੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਪਰਚਿਤ੍ਤਜਾਨਨਕੋ ਮਾਰੋ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਗੋਧਿਕੋ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਪਞ੍ਚਾਤੀਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਣ੍ਹਾਪਹਾਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਯੋਪਿ ਅਸ੍ਸ ਗੋਧਿਕਸ੍ਸ ਯਸ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਚ ਨ ਜਾਨਾਤੀਤਿ.

‘‘ਗੋਧਿਕਸੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਥਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਗੋਧਿਕਸੁਤ੍ਤਵਕ੍ਕਲਿਸੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਭਾਵੋ ਵਿਭਾਵਿਤੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਭਾਵੋ ਕੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਦਾਪਿ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਦੇਵਕੇਨ ਲੋਕੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਝਾਨੇਨ ਝਾਯਮਾਨਾ ਇਮੇ ਖੀਣਾਸਵਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਝਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਦੇਵਕੇਨ ਲੋਕੇਨ ਨ ਞਾਯਨ੍ਤਿ ਸਮਾਰਕੇਨ…ਪੇ… ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਨ ਞਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਨ ਞਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਨ-ਕਾਰੋ ਚ ‘‘ਝਾਯਮਾਨਾ’’ਤਿ ਪਦੇ ਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਨ ਝਾਯਮਾਨਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ. ‘‘ਨ ਞਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਏਵ ‘‘ਲੋਕੇ ਕੇਨਚਿਪਿ ਨ ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਅਯਂ ਦੇਸਨਾਸਨ੍ਧੀਤਿ ਗੋਧਿਕਸੁਤ੍ਤਵਕ੍ਕਲਿਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਾ ਵਿਯ ‘‘ਨ ਚ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਦੇਸਨਾਯ ਚ ‘‘ਨ ਚ ਇਮਂ ਲੋਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਦੇਸਨਾਯ ਚ ਯਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਾ, ਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਝਾਯੀ ਨ ਝਾਯਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਝਾਯੀ ਝਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਾ, ਅਯਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਦੇਸਨਾਸਨ੍ਧਿ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਦੇਸਨਾਸਨ੍ਧਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਾ, ‘‘ਕਤਮਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸਨ੍ਧੀਤਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਅਤ੍ਥਸਨ੍ਧਿਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਨ੍ਧਿਦੇਸਨਾਸਨ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸਸਨ੍ਧੀਸੁ ਯਾ ਸਨ੍ਧਿ ‘‘ਨਿਦ੍ਦੇਸਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਸਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਕਤਮਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਵਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯੇਸਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ ਇਮਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਦੇਸਨਾ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਸੁ ਦੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਜਾਨਨਤ੍ਥਾਯ ਦੇਸਿਤਾ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸਾ. ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯੇਸਂ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ, ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ ਇਮਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ. ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਪਨ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਸੁ ਦੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਜਾਨਨਤ੍ਥਾਯ ਦੇਸਿਤਾ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸਾ.

‘‘ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਕੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਕੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸ ਨਯੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖਸਾਮਞ੍ਞਕੁਸਲਪਕ੍ਖਸਾਮਞ੍ਞੇਹਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਕੁਸਲਵਿਸੇਸਕੁਸਲਵਿਸੇਸੇਹਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਸਂਕਿਲੇਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸਨ੍ਧੀਤਿ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖਾਦਿਕਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਸਂਕਿਲੇਸਾਦਿਕੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਯਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਚ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸਨ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਾਦਿਕਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਵੋਦਾਨਾਦਿਕੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਯਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਚ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸਨ੍ਧਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

‘‘ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰਸ੍ਸ ਨੇਰੁਤ੍ਤਮਧਿਪ੍ਪਾਯਨਿਦਾਨਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਨ੍ਧਿਪ੍ਪਭੇਦੇਨ ਚੇਵ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਨ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸਸਨ੍ਧਿਦੇਸਨਾਸਨ੍ਧਿਪ੍ਪਭੇਦੇਨ ਚ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਕੇਨ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਤੇਨਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨ ਤਥਾ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ‘‘ਨੇਰੁਤ੍ਤਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿਆਦਿਕਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪ ਹਾਰਸਙ੍ਖੇਪ) ਯਂ ਵਚਨਂ ਆਹ, ਤੇਨ ਵਚਨੇਨ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰਸ੍ਸ ਤਥਾ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ ਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸਂ ਯਸ੍ਸਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਯੋ ਯੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ, ਸੋ ਸੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰੋ ਚ ਯਥਾਲਾਭਵਸੇਨ ਯੋਜਿਤੋ, ਤਸ੍ਸਂ ਤਸ੍ਸਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸੋ ਸੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰੋ ਤਥਾ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤੋ ਯੋਜਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਇਤਿ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ਸਤ੍ਤਿਬਲਾਨੁਰੂਪਾ ਰਚਿਤਾ

ਵਿਭਾਵਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਟੀਕਾਨੁਸਾਰੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਥੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.