ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ

ਖੁਦ੍ਦਕਨਿਕਾਯੇ

ਨੇਤ੍ਤਿਵਿਭਾਵਿਨੀ

ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ

ਯਜਿਤਬ੍ਬਂ ਯਜਿਤ੍ਵਾਨ, ਨਮਿਤਬ੍ਬਂ ਨਮਾਮਹਂ;

ਯਜਨਾਦ੍ਯਾਨੁਭਾਵੇਨ, ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ ਜਹਂ ਸਦਾ.

ਯੇਨ ਯਾ ਰਚਿਤਾ ਨੇਤ੍ਤਿ, ਯੇਨ ਸਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤਾ;

ਯੇਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਕਤਾ, ਤੇਸਾਨੁਭਾਵਨਿਸ੍ਸਿਤੋ.

ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਲੀਨਾਲੀਨਾਨੁਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਂ;

ਕਰਿਸ੍ਸਂ ਜਿਨਸੁਤ੍ਤਾਨਂ, ਹਿਤਂ ਨੇਤ੍ਤਿਵਿਭਾਵਨਂ.

ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯਗੁਣੋ ਮਹਾਧਮ੍ਮਰਾਜਵ੍ਹਯੋ ਭਵੇ;

ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਯੋ, ਬੋਧਿਸਮ੍ਭਾਰਪੂਰਣੋ.

ਨਾਨਾਰਟ੍ਠਿਸ੍ਸਰਿਸ੍ਸਰੋ, ਸੇਟ੍ਠੋ ਸਾਸਨਪਗ੍ਗਹੋ;

ਪਾਸਂਸਰਾਜਪਾਸਂਸੋ, ਨਰਾਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਚਿਨ੍ਤਕੋ.

ਚਿਨ੍ਤਿਤਕਾਰਕੋ ਰਾਜਾ, ਸਿਰਟ੍ਠਿਮਾਲਪਾਲਕੋ;

ਅਜੇਯ੍ਯਜੇਯ੍ਯਕੋ ਮਹਾਚੇਤ੍ਯਾਦਿਕਾਰਕੋ ਸਦਾ.

ਅਸ੍ਸਾਮਚ੍ਚੇਨ ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ, ਜਿਨਚਕ੍ਕਹਿਤਤ੍ਥਿਨਾ;

ਅਨਨ੍ਤਸੁਤਿਨਾਮੇਨ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਭਿਯਾਚਿਤੋ.

ਕਾਮਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਕਤਾ, ਥੇਰਾਸਭੇਹਿ ਗਮ੍ਭੀਰਾ;

ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਤਾ ਤੁ ਜਾਨਿਤੁਂ, ਜਿਨਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਦੁਕ੍ਕਰਾ.

ਤਸ੍ਮਾ ਯਾਚਿਤਾਨੁਰੂਪੇਨ, ਕਰਿਸ੍ਸਂ ਸਾਦਰਂ ਸੁਣ;

ਸਿਸ੍ਸਸਿਕ੍ਖਨਯਾਨੁਗਂ, ਯੋਤ੍ਤਂ ਨੇਤ੍ਤਿਵਿਭਾਵਨਨ੍ਤਿ.

੧. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ

ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਸ੍ਸ ਨਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਯਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਕਾਤੁਕਾਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਵਿਸਯਭੂਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸਹਿਤਂ, ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ ਏਵ ਵਾ ਸਲੋਕਪਾਲੇਨ ਤਿਲੋਕੇਨ ਸਦਾ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਨਰੁਤ੍ਤਮਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਸਾਸਨਵਰਂ ਵਿਦੂਹੇਵ ਞਾਤਬ੍ਬਂ. ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤਂਜਨਕੇਨ, ਤਂਵਿਜਾਨਕਵਿਦੂਹਿ ਚ ਨਿਯਮੇਤੁਂ, ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਪਰਿਦੀਪਨਞ੍ਚ ਕਾਤੁਂ –

‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ, ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਸਦਾ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ;

ਤਸ੍ਸੇਤ ਸਾਸਨਵਰਂ, ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯਂ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. – ਪਠਮਗਾਥਮਾਹ;

ਇਮਾਯ ਹਿ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ‘‘ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਕਰਣਵਿਸੇਸਭਾਵੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਏਤੇਨੇਵ ਵਿਸੇਸਕਰਣੇਨ ਏਕਨ੍ਤਾਧਿਪ੍ਪੇਤਨੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਏਕਨ੍ਤਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸਾਸਨਵਰਮੇਵ ਨੇਤ੍ਤਿਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵਿਸਯਂ ਤੇਨੇਵ ਵਕ੍ਖਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੋ –

‘‘ਏਤਂ ਇਦਾਨਿ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਹਾਰਨਯਪਟ੍ਠਾਨਵਿਚਾਰਣਵਿਸਯਭੂਤਂ ਸਾਸਨਂ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਤਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਰਂ ਅਗ੍ਗਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਨਿਪੁਣਞਾਣਗੋਚਰਤਾਯ ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯਮੇਵਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ) ਚ,

‘‘ਏਤਂ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ‘ਸਾਸਨਵਰ’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਪਠਮਂ, ਤਂ ਇਤਰੇਸਂ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸਾਸਨਮੂਲਭੂਤਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸਯਭੂਤਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਮੇਵਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ) ਚ,

‘‘ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘ਸਾਸਨਵਰਂ ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਨੇਤ੍ਤਿਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਵਿਸਯਭੂਤਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਮੇਵ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ) ਚ.

ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਸ੍ਸਾਪਿ ਮੂਲਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਾਸਨਮੂਲਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਨ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨੇਨਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਨਾਨਾਵਿਧਸਾਧਕਵਚਨਂ ਨਾਨਾਵਾਦਾਨਂ ਅਨੋਕਾਸਕਰਣਤ੍ਥਾਯ ਕਤਂ. ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਤਾਦਿਧਮ੍ਮਗੁਣਾ ਪਨ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਦੇਸਕਨਰਵਰਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਪਰਿਦੀਪਕਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਵਾ ਦੀਪਿਤਾ ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋ. ਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਪਨ ਜਨਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਚ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਾਸਨਵਰਜਨਕੋ ਵਾਚਕਤ੍ਥਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਮਹਾਕਰੁਣਾਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਗੁਣਵਿਸੇਸਾ ਪਨ ਜਨਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਭੂਤਸ੍ਸ ਨਰਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਕੇਨਵਰਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਪਰਿਦੀਪਕਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਵਾ ਦੀਪਿਤੋ.

ਕਿਂ ਨੁ ਸੋ ਸਾਸਨਵਰਜਨਕੋ ਨਰਵਰੋ ਪਰਮਤ੍ਥੋਵ, ਉਦਾਹੁ ਪੂਜਨੀਯੋ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਨੀਯੋ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ…ਪੇ… ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿ, ਤੇਨ ਸਾਸਨਵਰਜਨਕੋ ਨਰਵਰੋ ਪਰਮਤ੍ਥੋਵ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਸਲੋਕਪਾਲੇਨ ਲੋਕੇਨ ਸਦਾ ਸਬ੍ਬਕਾਲੇਸੁ ਪੂਜਨੀਯੋ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਨੀਯੋ ਚਾਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤੋ ਥੋਮਿਤੋਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਚੇਤਨਾਵਾਚਕੇਨ ਵਾ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਸਦ੍ਦੇਨ ਫਲੂਪਚਾਰਤ੍ਥੋ ਪੁਞ੍ਞਮਹਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤੋ ਪੂਜਨੀਯਭਾਵੋ ਚੇਵ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਪਦਟ੍ਠਾਨਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਗੁਣਸਙ੍ਖਾਤੋ ਨਮਸ੍ਸਨੀਯਭਾਵੋ ਚ ਦੀਪਕਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੀਪਿਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੋ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪੂਜਨੀਯਵਨ੍ਦਨੀਯਭਾਵੋ, ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲਭਾਵੋ ਚ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠਤਂ ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ).

ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਨਰਵਰਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਕਿਂ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਦੂਹੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਤਿਪਿਟਕਧਰਾ ਅਰਿਯਭੂਤਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਵਾਚਕਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਾ, ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਾਦਿਸਙ੍ਘਗੁਣਾ ਪਨ ਵਨ੍ਦਧਾਤੁਵਚਨੇਨ ਵਾ ਦੀਪਕਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਵਾ ਦੀਪਿਤਾਤਿ. ਏਵਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੀਪਿਤੇ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਏਵਂ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਸਾਤਿਸਯਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਪਰਿਦੀਪਨਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ) ਵਕ੍ਖਤਿ, ਨ ਗਾਥਾਯ ਨਿਰਵਸੇਸਤ੍ਥੇ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਾਸਨਵਰਦਸ੍ਸਨਭੂਤਾਯ ਪਠਮਗਾਥਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਪਰੇ ਪਨਾਚਰਿਯਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤਵਚਨਾਨਿ ਚੇਵ ਵਾਚਕਤ੍ਥਦੀਪਕਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਨਿ ਚ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ‘ਏਵਂ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਸਾਤਿਸਯਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਪਰਿਦੀਪਨਂ ਕਤ੍ਵਾ’ਤਿ ਵਚਨਚ੍ਛਾਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਾਤਿਸਯਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਪਰਿਦੀਪਨਂ ਕਾਤੁਂ ‘ਯਂ ਲੋਕੋਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹਾ’ਤਿ ਚ ਸਾਤਿਸਯਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਯਂ ਲੋਕੋਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹਾ’ਤਿ’’ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਵਾਦੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਨਕ੍ਖਮਤਿ. ਕਾਰਣਂ ਪਨ ਮਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਦਾਨੁਕ੍ਕਮਾਨੁਰੂਪਾਨੁਸਨ੍ਧ੍ਯਤ੍ਥੋ.

ਅਥ ਵਾ ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਜਮ੍ਬੁਵਨਸਣ੍ਡੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸਿਸ੍ਸਾਨਂ ਹਿਤਂ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਿਨੀਹਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਪਸਂਸਿਤੋ, ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤਂ ਸਾਸਨਾਯਤ੍ਤਂ ਨਵਙ੍ਗਸ੍ਸਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾਦਿਅਨੇਕਤ੍ਥਵਿਧਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਆਰਭਨ੍ਤੋ, ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਭੂਤਂ ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਅਨਾਰਭਿਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਤੋ ਬਹਿਭੂਤਂ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਅਮ੍ਬਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਲਬੁਜਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ, ਲਬੁਜਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਅਮ੍ਬਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਮਾਰਭਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਆਰਭਤੀਤਿ? ਤਥਾਪਿ ਯਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਯਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਯਸ੍ਸ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭੂਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸਹਿਤਂ, ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ ਏਵ ਵਾ ਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤਂਜਨਕੇਨ, ਤਂਵਿਜਾਨਕਵਿਦੂਹਿ ਚ ਨਿਯਮੇਤੁਂ, ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਪਰਿਦੀਪਨਞ੍ਚ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਅਯਂ ਲੀਨਨ੍ਤਰਚੋਦਨਾਸਹਿਤੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧ੍ਯਤ੍ਥੋ.

‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ, ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਸਦਾ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ;

ਤਸ੍ਸੇਤ ਸਾਸਨਵਰਂ, ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯਂ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. –

ਨਿਗ੍ਗਹਿਤਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰਚਿਤਾ ਗਾਥਾ ਅਰਿਯਾਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਕਥਂ? ਪੁਬ੍ਬਡ੍ਢੇ ਤਿਂਸ ਮਤ੍ਤਾ, ਅਪਰਡ੍ਢੇ ਸਤ੍ਤਵੀਸ ਮਤ੍ਤਾ. ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਿਤਾ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸ ਮਤ੍ਤਾਵ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਅਕ੍ਖਰਾਨਂ ਪਨ ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਗਾਥਾਯਂ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ. ਤੇਸੁ ਗਰੁਕ੍ਖਰਾ ਵੀਸਤਿ, ਲਹੁਕ੍ਖਰਾ ਸਤ੍ਤਰਸ ਭਵਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਸਾਨੁਨਾਸਿਕਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਨਿਦ੍ਦੇਸਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਸਬ੍ਬੋ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਅਨੇਕਗੁਣਾਨੁਸ੍ਸਰਣੇਨ ਵਾ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਪੂਜਨੇਨ ਵਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪੂਜਨੇਨ ਵਾ ਸਦਾ ਸਬ੍ਬਕਾਲੇਸੁ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਯਂ ਨਰਵਰਂ ਪੂਜਯਤੇ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਸ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਨਰਵਰਸ੍ਸ ਤਿਲੋਕਗ੍ਗਸ੍ਸ ਮਯਾ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸਹਿਤਂ, ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ ਏਵ ਵਾ ਵਿਦੂਹੇਵ ਞੇਯ੍ਯਂ ਞਾਤਬ੍ਬਂ. ਨਿਪੁਣਞਾਣਗੋਚਰਂ ਏਤਂ ਮਯਾ ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਠਪਿਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਮਯਾ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਪਠਮਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭੂਤਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਅਹਂ ਆਰਭਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਸਾਧਵੋ ਸੁਣਾਥ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥਾਤਿ ਸਮੁਦਾਯਯੋਜਨਾ, ਅਵਯਵਯੋਜਨਾਪਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.

ਕਥਂ? ‘‘ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਲੋਕਪਾਲੋ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸੋ ਲੋਕੋ ਚ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਲੋਕਪਾਲਸਹਿਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ‘‘ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਾਰਕਆਖ੍ਯਾਤਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ ‘‘ਯੋ ਕਰੋਤਿ, ਸ ਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯੋ ਲੋਕੋ ਕਾਰਕੋ, ਸੋ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤੁ. ਯੋ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ, ਕਥਂ ਸੋ ਕਤ੍ਤਾਤਿ? ‘‘ਯੋ ਕਰੋਤਿ, ਸ ਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਯੋ ਕਰੋਤਿ ਕਿਰਿਯਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਿ, ਸੋ ਕਿਰਿਯਾਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋ ਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸਯਨਭੁਞ੍ਜਨਾਦਿਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋ ਕਤ੍ਤਾਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਲੋਕੋ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋਯੇਵਾਤਿ. ਕਥਂ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਕਿਰਿਯਾਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋਤਿ? ‘‘ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯਪਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਯਥਾਰਹਂ ਹੇਤਾਧਿਪਤਿਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋ ਭਵੇ. ਏਵਂ ਲੋਕਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਕਾਰਕਭਾਵੋ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਤੀਸੁ ਪਿਟਕੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ.

‘‘ਯਂ ਨਰਵਰਂ ਪੂਜਯਤੇ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਕਮ੍ਮਕਾਰਕਆਖ੍ਯਾਤਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ ‘‘ਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤੁ. ਯਂ ਪੂਜਯਤਿ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ, ਕਥਂ ਤਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ? ‘‘ਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਤਿ, ਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ ਕਰਣਵਾਚਕਵਚਨੀਯਾਦਿਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ ਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤ੍ਵੇਵ. ਅਯਞ੍ਚ ਨਰਵਰੋ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਵਾਚਕਵਚਨੀਯਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬੋਯੇਵਾਤਿ. ਕਥਂ ਅਯਂ ਨਰਵਰੋ ਵਚਨੀਯੋਤਿ? ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਚੇਤਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਨਰਵਰੋ ਵਚਨੀਯੋ, ਚੇਤਨਾ ਵਾਚਕਾ, ਏਵਂ ਵਾਚਕਵਚਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਹੋਤ੍ਵੇਵ. ‘‘ਯਂ ਨਰਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯਪਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਗੁਣਸਹਿਤੋ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਚੇਤਨਾ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਤੀਸੁ ਪਿਟਕੇਸੁ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਨਰਵਰੋ ਨਾਮ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਬ੍ਬਾਦਿਕੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬੋ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੋ ਏਵਾਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਨਰਵਰਸ੍ਸ ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਜਞ੍ਞਜਨਕਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਸਾਸਨਵਰਂ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਬੁਦ੍ਧਰਾਜਰਾਜਾਦੀਨਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਨਰਵਰਸ੍ਸ ਤਿਲੋਕਸ੍ਸੇਵ ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਨਿਯਮੇਤਿ.

‘‘ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਾਰਕਕਿਤਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਵ. ‘‘ਵਿਦੂਹੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯਪਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਸਾਸਨਵਰੇ ਸਮ੍ਮੋਹਧਂਸਕਞਾਣਸਹਿਤੋ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਯਥਾਰਹਂ ਹੇਤਾਧਿਪਤਿਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋ ਭਵੇ. ਞਾ-ਇਤਿਧਾਤੁਯਾ ਅਤ੍ਥਭੂਤਂ ਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਯ੍ਯਂ ਭਵੇ, ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਞੇਯ੍ਯਂ ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਯਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਸਾਸਨਵਰਂ ਨਾਮ ਨ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਞੇਯ੍ਯਂ, ਅਥ ਖੋ ਵਿਦੂਹੇਵ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਞਾਣੇਨ ਞੇਯ੍ਯਂ ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤਿ.

‘‘ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਯਭਾਵੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਸਾਸਨਵਰਂ ਨਾਮ ਮਯਾ ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਅਟ੍ਠਪਿਤਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਮਯਾ ਇਦਾਨਿ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤਂ ਇਦਾਨਿ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਹਾਰਨਯਪਟ੍ਠਾਨਵਿਚਾਰਣਵਿਸਯਭੂਤਂ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ). ਇਚ੍ਚੇਵਂ ਨੇਤ੍ਤਿਯਾ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਯੋਜਨਤ੍ਥੋ ਸਮਤ੍ਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਯਨ੍ਤਿ ਅਨਿਯਮਨਰਵਰਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਵਾਚਕਂ ਪਯੋਗਵਨ੍ਤਸਬ੍ਬਨਾਮਂ. ਅਨਿਯਮੋ ਚ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਅਨਿਯਮਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਨਰਵਰਤੋ ਅਞ੍ਞਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਾਨਿਯਤੇਸੁਪਿ ਤੀਸੁ ਪਿਟਕੇਸੁ. ਲੋਕਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਞ੍ਞਾਪੁਞ੍ਞਾਨਿ, ਤਬ੍ਬਿਪਾਕੋ ਚਾਤਿ ਲੋਕੋ.ਏਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਪੁਞ੍ਞਾਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਲੋਕਿਯਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਬ੍ਬਿਪਾਕੋ ਚ ਲੋਕਿਯਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਇਤਿ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਾਪੁਞ੍ਞਾਨਂ, ਤਬ੍ਬਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਪਵਤ੍ਤਨਸ੍ਸ ਆਧਾਰਭਾਵਤੋ ‘‘ਏਤ੍ਥਾ’’ਤਿਪਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ ਲੋਕੋਨਾਮ. ਪੂਜਯਤੇਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹਵਿਰਹਿਤਂ ਆਖ੍ਯਾਤਪਦਂ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਪੂਜਨਂ ਕਰੋਤਿ.

ਲੋਕਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤੀਤਿ ਲੋਕਪਾਲਾ, ਪੁਞ੍ਞਾਪੁਞ੍ਞਾਨਞ੍ਚੇਵ ਤਬ੍ਬਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਪਵਤ੍ਤਨਾਧਾਰਤ੍ਤਾ ਲੋਕਾ ਚ. ਕੇ ਤੇ? ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਰਾਜਾਨੋ, ਇਨ੍ਦਯਮਵਰੁਣਕੁਵੇਰਾ ਵਾ, ਖਤ੍ਤਿਯਚਤੁਮਹਾਰਾਜਸਕ੍ਕਸੁਯਾਮਸਨ੍ਤੁਸਿਤਸੁਨਿਮ੍ਮਿਤਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤਿਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਵਾ. ਪਾਲਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਇਸ੍ਸਰਿਯਾਧਿਪਚ੍ਚੇਨ ਤਂਤਂਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਹੇਸਨਨਿਵਾਰਣਾਦਿਆਣਾਪਵਤ੍ਤਾਪਨਯਸਪਰਿਵਾਰਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਰਾਦਿਨਿਯ੍ਯਾਦਨਾ, ਸਹ ਲੋਕਪਾਲੇਹਿ ਯੋ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸਲੋਕਪਾਲੋ. ਅਥ ਵਾ ਯੇ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਾ ਲੋਕਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਪਾਲਨਤੋ ਤੇ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਾ ਲੋਕਪਾਲਾ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਕ੍ਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੨.੯; ਇਤਿਵੁ. ੪੨). ਲੋਕਪਾਲੇਹਿ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਲੋਕੋ ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਨਾਮ. ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਲੋਕੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸਦਾ ਸਬ੍ਬਕਾਲੇਸੁ ਪੂਜਯਤਿ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ ਪਾਪਹਿਰਿਜਿਗੁਚ੍ਛਨਤੋ, ਧਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦਵਨ੍ਤਤਾਯ ਚ.

ਅਞ੍ਞੇ ਪਨ ਪੂਜੇਨ੍ਤਾ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਾਪਿ ਕਦਾਚਿਯੇਵ ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬਦਾਤਿ. ਸਦਾਤਿ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਾਲਵਾਚਕਵਿਗ੍ਗਹਵਿਰਹਿਤਂ ਵਿਕਪ੍ਪਨਾਮਂ, ਸਬ੍ਬਨਾਮਂ ਵਾ. ਨਮਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹਵਿਰਹਿਤਂ ਆਖ੍ਯਾਤਪਦਂ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਨਮਸ੍ਸਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਯਮਵਾਚਕਂ ਪਯੋਗਵਨ੍ਤਸਬ੍ਬਨਾਮਂ ਵਿਗ੍ਗਹਵਿਰਹਿਤਮੇਵ. ਨਿਯਮੋ ਚ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਵਿਸੇਸਿਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਨਿਯਮਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋਵ. ਸੇਸਨਿਯਮੇਸੁ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਹਾਰਨਯਪਟ੍ਠਾਨਵਿਚਾਰਣਵਿਸਯਭੂਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਵਰਪਰਾਮਸਨਂ ਪਯੋਗਵਨ੍ਤਸਬ੍ਬਨਾਮਂ ਵਿਗ੍ਗਹਵਿਰਹਿਤਂ.

ਸਾਸਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਾਸਨਂ, ਏਤੇਨ ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਨ, ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਹਿਤੇਨ ਵਾ ਵਰੇਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਮਤ੍ਥੇ ਵੇਨੇਯ੍ਯੇ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਰਮਤ੍ਥੇਹਿ ਤਿਵਿਧਯਾਨਮੁਖੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਸਤ੍ਤੇ ਸਾਸਤਿ ਅਨੁਸਾਸਤਿ ਵਿਨੇਤਿ. ਇਤਿ ਸਾਸਨਾਨੁਸਾਸਨਕਿਰਿਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜਾਨਨਪਟਿਪਜ੍ਜਨਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਕਰਣਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਤੇਨਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ, ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਹਿਤਂ ਵਾ ਵਰਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਾਸਨਂ ਨਾਮ. ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਹਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਜਾਨਨਂ ਪੁਰਿਮਜਾਨਨੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਜਾਨਨਂ, ਜਾਨਨੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਪਟਿਪਜ੍ਜਨੇਨ ਅਧਿਗਮੋ, ਪੁਰਿਮਾਧਿਗਮੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਾਧਿਗਮੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਦ੍ਧਾ ਸੀਲਂ ਸੁਤਂ ਚਾਗੋ ਪਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੁਤਸ੍ਸ ਚਾਗਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੩) ਚ ‘‘ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ’’ਤ੍ਯਾਦਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੩) ਚ. ਸਾਸਧਾਤੁਯਾ ਦੇਸਨਾਸਦ੍ਦੋ ਚ ਤਂਜਨਕੋ ਦੇਸਨਾਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਚ ਮੁਖ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਤਂਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥਜਾਨਨਪਟਿਪਜ੍ਜਨਅਧਿਗਮਨਾਦਿ ਕਾਰਣੂਪਚਾਰਤ੍ਥੋ, ‘‘ਏਤੇਨਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਸਾਸਨਭੂਤਾਯ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਕਰਣਸਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਸਤ੍ਤਿ ਫਲੂਪਚਾਰਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋਪਿ ਤਮੇਵ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਸਤ੍ਤਿਂ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਆਧਾਰਭੂਤਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਯੁ-ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਤੀਸੁ ਪਿਟਕੇਸੁ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ.

ਏਕਨ੍ਤਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੇਨ, ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਗੁਣਤਾਯ ਚ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ ਵਰਂ ਉਤ੍ਤਮਂ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਮ੍ਹਿ ਫਲਨਿਯ੍ਯਾਦਨਤੋ, ਮਗ੍ਗਨਿਯ੍ਯਾਨਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਚ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੇਨ, ਸਾਵਕਾਦੀਹਿ ਅਜਨਿਯਤ੍ਤਾ ਅਸਾਧਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਚ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ ਵਰਂ, ਵਰਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵਰਂ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਅਭਿਪਤ੍ਥਿਤਸਮਿਦ੍ਧਿਹੇਤੁਤਾਯ ਵਰਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਤ੍ਥੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਾਸਨਵਰਂ ਨਾਮ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਸਾਸਨਞ੍ਚ ਤਂ ਵਰਞ੍ਚਾਤਿ ਸਾਸਨਵਰਂ. ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਤ੍ਤਿਭੇਦਂ, ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਤ੍ਥਾਭੇਦਂ ਦੇਸ੍ਸੇਤਿ.

ਵਿਦਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਦੂ. ਯੇ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਫਲਾਨਿ, ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਦਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਵਿਦਨਤੋ ਤੇ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਵਿਦੂ ਨਾਮ, ਤੇਹਿ. ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਞੇਯ੍ਯਂ. ਞਾ-ਧਾਤੁਯਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਿਕਂ ਞਾਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਠਾਨੂਪਚਾਰਤੋ ਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਪਰਾਮਸਿਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਾਮਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸ੍ਸ ਆਧਾਰਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਣ੍ਯ-ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਞਾਣਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਵਾ ਞੇਯ੍ਯਂ, ਵਿਦੂਨਂ ਞਾਣਂ ਜਾਨਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਅਰਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਯੇ ਤਦ੍ਧਿਤਪਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਨਰਤਿ ਨੇਤੀਤਿ ਨਰੋ. ਯੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਇਤ੍ਥੀਨਂ ਉਚ੍ਚਟ੍ਠਾਨਂ ਨਰਤਿ ਨੇਤਿ, ਇਤਿ ਨਰਨਤੋ ਨਯਨਤੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨਰੋ ਨਾਮ. ਸੋ ਹਿ ਪੁਤ੍ਤਭੂਤੋਪਿ ਮਾਤੁਯਾ ਪਿਤੁਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤੁਭੂਤੋਪਿ ਜੇਟ੍ਠਭਗਿਨੀਨਂ ਪਿਤੁਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਨਰਿਤਬ੍ਬੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਨਰੋ. ਸੋ ਹਿ ਜਾਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਧਾਰੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਾਵ ਪਰੇਹਿ ਨੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਤਥਾ ਅਞ੍ਞੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਦਿਕੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਤ੍ਥੁਵਿਸਯਤਾਯ ਨਰਤਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤੇਤਿ ਨਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਸਤ੍ਥਾ ਹਿ ਸਤ੍ਤੇ ਅਪਾਯਾਦਿਤੋ ਸੁਗਤਿਂ ਵਾ ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਾ ਨੇਤੀਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਅਨੇਕਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਵਰੋ ਉਤ੍ਤਮੋ, ਵਰਿਤਬ੍ਬੋ ਪਤ੍ਥੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵਾ ਵਰੋ, ਤਿਲੋਕਗ੍ਗੋ. ਪਕਤਿਯਾ ਉਚ੍ਚਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੋ ਨਰੋ ਗੁਣੁਤ੍ਤਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਵਰੋ, ਨਰੋ ਚ ਸੋ ਵਰੋ ਚਾਤਿ ਨਰਵਰੋ. ਚ-ਤ-ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਭੇਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋਵ, ਵਿਸੇਸਨਪਰਪਦਸਮਾਸੋਯਂ. ਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ). ਅਞ੍ਞੇ ਪਨ ‘‘ਨਰਾਨਂ, ਨਰੇਸੁ ਵਾ ਵਰੋਤਿ ਨਰਵਰੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਵਚਨਂ ‘‘ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ) ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਮਞ੍ਞੇ. ਤਸ੍ਸ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾਤਿ. ਇਚ੍ਚੇਵਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਆਦਿਗਾਥਾਯ ਸਮਾਸੇਨ ਚ ਵਚਨਤ੍ਥੋ ਸਮਤ੍ਤੋ.

ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ ਯੋਜਨਤ੍ਥਵਚਨਤ੍ਥਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾਪਿ ਵਿਸੁਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਜਾਨਨਤ੍ਥਾਯ ਪੁਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਅਨੇਕਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਲੋਕਪਾਲੇਨ ਲੋਕੇਨ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬੋ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੋ ਚ ਸਾਸਨਵਰਦੇਸਕੋ ਤਿਲੋਕਗ੍ਗੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ‘‘ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਕਪਾਲਸਹਿਤੋ ਸਦ੍ਧਾਚਾਗਾਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ਲੋਕਸਦ੍ਦੋ ਏਕਵਚਨਯੁਤ੍ਤੋਪਿ ਜਾਤਿਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਸਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਮਹਾਜਨੋ’’ਤਿ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਲੋਕਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਲੋਕਵਿਦੂ’’ਤ੍ਯਾਦੀਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰਭਾਜਨੇਸੁਪਿ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਨਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇਵ ਵਾਚਕਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਯੋਗ੍ਯਭੂਤਤਾਵਸੇਨਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ).

ਪੂਜਯਤੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਯ ਮੁਖ੍ਯਤੋ ਪੂਜਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਪੂਜੇਨ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ ਤਂਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਸਬ੍ਬੇ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾ ਸਰੂਪਤ੍ਥਾ. ਤੇ-ਵਿਭਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਲੋਕੋ ਚ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥਭੇਦਾਭਾਵਤੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵਾਚਕੇਸੁ ਏਕੋਵ ਵਾਚਕੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਦ੍ਵੇ ਵਾਚਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਾਚਕਾਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਵਾਚਕਤ੍ਤਾ. ਲੋਕਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ, ਅਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ ਚ ਵਦਤੀਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਾਚਕੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਪੂਜਯਤੇ-ਸਦ੍ਦੋ ਲੋਕਪੂਜਨਇਤ੍ਥਿਪੂਜਨਪੁਰਿਸਪੂਜਨਤਿਰਚ੍ਛਾਨਪੂਜਨਾਦਿਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕਞ੍ਚ ਵਦਤੀਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਾਚਕੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਪੂਜਯਤੇ-ਸਦ੍ਦੋ ਲੋਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ ਚ ਨ ਅਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋਤਿ ਨਿਯਮੇਤਿ. ਲੋਕਸਦ੍ਦੋ ਚ ਪੂਜਯਤੇਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ. ਲੋਕੋ ਪਨ ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਦਿਕੋਤਿ ਨਿਯਮੇਤਿ. ਤੀਸੁ ਪਿਟਕੇਸੁ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

‘‘ਸਲੋਕਪਾਲੋ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸੇਟ੍ਠਲੋਕਪਾਲਸਹਗਤੋ, ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ ਚ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਦਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਰਤ੍ਤਿਦਿਵਸਕਾਲੋ ਅਤੀਤਭਗਵਤੋ ਧਰਮਾਨਕਾਲੋ ਤਤੋ ਪਰਕਾਲੋ ਅਭਿਨੀਹਾਰਤੋ ਯਾਵ ਸਾਸਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾ ਕਾਲੋ ਤਤੋ ਪਰਕਾਲੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਪਨ ਅਨਾਗਤਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਾਲੋ ਅਤੀਤਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਇਦਾਨਿ ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਿਯ ਪੂਜਯਿਸ੍ਸਤਿ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤਿ ਚ. ਨਮਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਮੁਖ੍ਯਤੋ ਨਮਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ ਤਂਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਸਬ੍ਬੇ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ਤਿ-ਵਿਭਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਸਾਧਕੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ ਲੋਕੋ ਚ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਅਤ੍ਥਭੇਦਾਭਾਵੇਪਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਾਚਕਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਭਾਵੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਵ. ‘‘ਚਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੂਜੇਨ੍ਤੋਪਿ ਨ ਨਮਸ੍ਸਤਿ, ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਨ ਪੂਜੇਤਿ ਚ, ਅਯਂ ਪਨ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤਿ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ.

ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਂ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਅਨੇਕਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬੋ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੋ ਤਿਲੋਕਗ੍ਗੋ ਸਤ੍ਥਾ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਛਟ੍ਠੀਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ਜਨਕਸ੍ਸ ਨਰਵਰਸ੍ਸ ਜਞ੍ਞੇਨ ਸਾਸਨਵਰੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਪਧਾਨਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਜਞ੍ਞਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਜਨਕੇਨ ਨਰਵਰੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਅਪਧਾਨਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ਤੀਸੁ ਪਿਟਕੇਸੁ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

‘‘ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਹਾਰਨਯਪਟ੍ਠਾਨਵਿਚਾਰਣਵਿਸਯਭੂਤਂ ਸਾਸਨਂ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸਾਪਿ ਤਮੇਵ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ, ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਟਿਵੇਧਭੇਦੇਨ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਮੇਵ ਸਬ੍ਬਸਾਸਨਮੂਲਭੂਤਤ੍ਤਾ, ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭੂਤਤ੍ਤਾ ਚ ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਤਸ੍ਸ ਮੂਲਭੂਤਭਾਵਤੋ ਵਿਨਯਸਂਵਣ੍ਣਨਾਦੀਸੁ ਬਹੂਪਕਾਰੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਵਦਨ੍ਤੋਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਰਚਿਤਬ੍ਬਂ ਰਚਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥੋਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਦਤੀਤਿ ਗਹਿਤਬ੍ਬੋ ਵਦੇਯ੍ਯ.

ਤਂ ਪਨ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਸਵਸੇਨ ਏਕਵਿਧਂ, ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ, ਵਿਨਯਪਿਟਕਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਿਟਕਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਂ, ਆਣਾਦੇਸਨਾਵੋਹਾਰਦੇਸਨਾਪਰਮਤ੍ਥਦੇਸਨਾਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਂ, ਯਥਾਪਰਾਧਸਾਸਨਾਯਥਾਨੁਲੋਮਸਾਸਨਾਯਥਾਧਮ੍ਮਸਾਸਨਾਭੇਦੇਨਪਿ ਤਿਵਿਧਂ, ਸਂਵਰਾਸਂਵਰਕਥਾਦਿਟ੍ਠਿਵਿਨਿਵੇਠਨਕਥਾਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਥਾਭੇਦੇਨਪਿ ਤਿਵਿਧਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦੇਸਨਾ ਦੇਸਕਾਧੀਨਾ, ਸਾਸਨਂ ਸਾਸਿਤਬ੍ਬਾਯਤ੍ਤਂ, ਕਥਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਾਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਵਿਸੇਸੋ. ਦੀਘਨਿਕਾਯੋ, ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯੋ, ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ, ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਨਿਕਾਯੋ, ਖੁਦ੍ਦਕਨਿਕਾਯੋਤਿ ਨਿਕਾਯਭੇਦੇਨ ਪਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ; ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਗਾਥਾਉਦਾਨਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਜਾਤਕਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਵੇਦਲ੍ਲਭੇਦੇਨ ਪਨ ਨਵਵਿਧਂ; ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਭੇਦੇਨ ਪਨ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਸਹਸ੍ਸਵਿਧਂ; ‘‘ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਾਤਿ ਅਮਿਸ੍ਸਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ; ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਨਿਬ੍ਬੇਧ ਭਾਗਿਯਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਾਤਿ ਮਿਸ੍ਸਕਦੁਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ; ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਵਾਸਨਾ ਭਾਗਿਯਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਾਤਿ ਮਿਸ੍ਸਕਤਿਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ; ਤਣ੍ਹਾਸਂਕਿਲੇਸਦਿਟ੍ਠਿਸਂਕਿਲੇਸਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸਂਕਿਲੇਸਤਣ੍ਹਾਵੋਦਾਨਭਾਗਿਯਦਿਟ੍ਠਿਵ- ਉਦਾਨਭਾਗਿਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਵੋਦਾਨਭਾਗਿਯਾਤਿਛਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੮੯) ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਭੇਦੇਨ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਂ; ‘‘ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਸਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਞਾਣਞੇਯ੍ਯ- ਞਾਣਞੇਯ੍ਯਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਸਕਵਚਨਪਰਵਚਨਸਕਵਚਨਪਰਵਚਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੀਯਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੀਯਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੀਯਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਕੁਸਲ ਅਕੁਸਲਕੁਸਲਾਕੁਸਲਅਨੁਞ੍ਞਾਤਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਅਨੁਞ੍ਞਾਤਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਥਵਸ੍ਸ ਭੇਦੇਨ ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੧੨) ਏਵਮਾਦਿਬਹੁਵਿਧਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਿਸਯਂ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵੇ ਸਤਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਟਿਵੇਧਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਾਸਨਦ੍ਵਯਮ੍ਪਿ ਤਮ੍ਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਵਿਸਯਂ ਹੋਤਿ ਪਰਿਯਾਯਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

‘‘ਵਿਦੂਹੀ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨਪਵਤ੍ਤਨਪਵਤ੍ਤਾਪਨਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਜਾਨਨਸਮਤ੍ਥੋ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਞਾਣਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਿਕੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ‘‘ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸੇਹਿ ਵਿਦੂਹਿ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਞਾਣਾਦਿਨਾ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ‘‘ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਏਕਵਿਧਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸ ਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਜਨਕੋ ਅਨੇਕਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਤਿਲੋਕਗ੍ਗੋ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ. ਇਚ੍ਚੇਵਂ ਨੇਤ੍ਤਿਯਾ ਆਦਿਗਾਥਾਯ ਸਰੂਪਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦੀਨਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇ ਸਤਿਪਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਦੋਸਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਾਰਵਸੇਨਾਪਿ ਗਮ੍ਭੀਰਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਅਨਾਕੁਲਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਜਾਨਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਦੋਸਂ ਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਾਰਵਸੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਕਥਯਿਸ੍ਸਂ. ਅਮ੍ਹਾਕਾਚਰਿਯ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ? ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਕਾਤੁਂ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਭੂਤਂ ‘‘ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾ ਨੇਤ੍ਤਿ’’ਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਏਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਾਸਨਵਰਦਸ੍ਸਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਤਥਾਪਿ ਯਸ੍ਸ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਪਠਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਜਨਕੇਨ ਨਰਵਰੇਨ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਥੋਮੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾਪਿ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਤਂ ਜਨਕਂ ਨਰਵਰਂ ਲੋਕਪਾਲੇਨ ਲੋਕਸੇਟ੍ਠੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਬ੍ਬੇਨ ਲੋਕੇਨ ਪੂਜਨੀਯਨਮਸ੍ਸਨੀਯਭਾਵੇਨ ਥੋਮੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੂਜੇਨ੍ਤਾਪਿ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪੂਜਯਤੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਤਥਾਪਿ ਕੇਚਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਪੂਜਾਸਕ੍ਕਾਰਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਾਪਿ ਤੇਸਂ ਅਪਾਕਟਗੁਣਤਾਯ ਨਮਕ੍ਕਾਰਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਭਗਵਤੋ ਯਥਾਭੂਤਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤਸਦ੍ਦਤਾਯ ਪਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾਪਿ ਵਨ੍ਦਤਿਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੂਜੇਨ੍ਤੋ, ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਚ ਨ ਕਦਾਚਿਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਸਬ੍ਬਕਾਲਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਨਰਵਰਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਞਾਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਹਿ ਵਿਦੂਹੇਵ ਸੁਖੁਮਞਾਣੇਨੇਵ ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਾਸਨਵਰਂ ਥੋਮੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਪੂਜਯਤੇ, ਨਮਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਯੋ ਅਨੇਕੇ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਗੁਣਾ ਪਕਾਸਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤੇ ਗੁਣੇ ਆਗਮ੍ਮ ਸਬ੍ਬਲੋਕਸ੍ਸ ਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਚੇਤਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਰੂਪਤੋ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨੁਮਾਨਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਾਦਯੋ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ, ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ, ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੁਸ੍ਸਰੇਥ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੯). ਏਕਦੇਸਗੁਣਾਪਿ ਪੂਜਾਰਹਾ ਨਮਸ੍ਸਨਾਰਹਾ, ਕਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਗੁਣਾ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ? ਸਬ੍ਬਗੁਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਬੋਧਿਸਮ੍ਭਾਰਸਮ੍ਭਰਣਮਹਾਕਰੁਣਾਯੋਗਸਙ੍ਖਾਤਹੇਤੁਞਾਣਪਹਾਨ- ਆਨੁਭਾਵਰੂਪਕਾਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਫਲਹਿਤਜ੍ਝਾਸਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ- ਪਾਕਕਾਲਾਗਮਨਦੇਸਨਾਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਸਤ੍ਤੁ- ਪਕਾਰਸਮ੍ਪਦਾਵਸੇਨ ਥੋਮਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਪਰਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਚ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੂਪਗਮਨਾਪਗਮਨਞ੍ਚ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਨੁਪਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਦਨਤਿਧਾਵਨਞ੍ਚ ਚਰਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਤਾਧਿਪਤਿਤਾ, ਧਮ੍ਮਾਧਿਪਤਿਤਾ ਚ ਲੋਕਨਾਥਅਤ੍ਤਨਾਥਤਾ ਚ ਪੁਬ੍ਬਕਾਰਿਕਤਞ੍ਞੁਤਾ ਚ ਅਪਰਨ੍ਤਪਤਾ, ਅਨਤ੍ਤਨ੍ਤਪਤਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਕਰਣਧਮ੍ਮਬੁਦ੍ਧਭਾਵਸਿਦ੍ਧਿ ਚ ਪਰਤਾਰਣਅਤ੍ਤਤਾਰਣਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤਾਨੁਗ੍ਗਹਚਿਤ੍ਤਤਾ, ਧਮ੍ਮਵਿਰਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤਾ ਚ ਪਕਾਸਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਨੁਤ੍ਤਰਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਤਾਉਤ੍ਤਮਪੂਜਨੀਯਨਮਸ੍ਸਨੀਯਭਾਵਪੂਜਨਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਚ ਖੇਤ੍ਤਙ੍ਗਤਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਪੂਜਨਕਨਮਸ੍ਸਨਕਾਨਂ ਯਥਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਪਯੋਜਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬਗੁਣਾ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ.

ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਤਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਰਂ ਅਗ੍ਗਂ ਉਤ੍ਤਮਂ, ਨਿਪੁਣਞਾਣਗੋਚਰਤਾਯ ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯਞ੍ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਰਂ ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇਹਿ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਤਾਦਯੋ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਗੁਣਾ ਪਕਾਸਿਤਾ. ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧੇਨ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਕਿਲੇਸਸਮ੍ਮੋਹਾਯੇਵ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਬਾਲ੍ਯਾਦਿਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਾਵਿਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਾ, ਸਚ੍ਛਿਕਤਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ‘‘ਵਿਦੂ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਾਸਨਵਰਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤੋ ਞਾਤੁਂ, ਨੇਤੁਞ੍ਚ ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਕ੍ਕੁਣਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੇ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਾਦਯੋ ਅਨੇਕੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਾ, ਤੇ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਗੁਣਾਪਿ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ‘‘ਵਿਦੂਹੀ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ. ਏਵਂ ਨੇਤ੍ਤਿਯਾ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ‘‘ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ਸਾਸਨਤ੍ਤਯਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਇਤਰੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯਭਾਵਤੋ ਸਬ੍ਬਸਾਸਨਮੂਲਭੂਤਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸਯਭੂਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਸਬ੍ਬੇ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਾਪਿ ਥੋਮਨਾਵਸੇਨ ਨਯਤੋਵ ਪਕਾਸਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨਯਤੋ ਹਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਗੁਣਾ ਨਿਰਵਸੇਸਾ ਗਹਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਰੂਪਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਾਨਂ ਅਗ੍ਗਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਅਪਿਚ ਮੇ ਧਮ੍ਮਨ੍ਵਯੋ ਵਿਦਿਤੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੪੬) ਭਗਵਤਾਪਿ –

‘‘ਏਵਂ ਅਚਿਨ੍ਤਿਯਾ ਬੁਦ੍ਧਾ, ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾ ਅਚਿਨ੍ਤਿਯਾ;

ਅਚਿਨ੍ਤਿਯੇ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ, ਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤਿ ਅਚਿਨ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿ. (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧.੮੨; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੯੫) –

ਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਨ ਯਾਵਜੀਵਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਪਰਿਦੀਪਨੇ ਅਤਿਉਸ੍ਸਾਹਨ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਰੂਪਤੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵੋ ਪਗੇਵ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਇਚ੍ਚੇਵਂ –

‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ, ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਸਦਾ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ;

ਤਸ੍ਸੇਤ ਸਾਸਨਵਰਂ, ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯਂ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. –

ਨਿਗ੍ਗਹਿਤਲੋਪਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਗਾਥਾਯ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਕਥਿਤੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕੋ ਸਮਤ੍ਤੋਤਿ.

‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ, ਸ ਲੋਕਪਾਲੋ ਸਦਾ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ;

ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਵਰਂ, ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯਂ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਂ ਅਪਰੇ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧ੍ਯਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋਵ. ਯੋਜਨਤ੍ਥੋ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਲੋਕੋ ਯਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਨਰਵਰਸ੍ਸ ਯਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸਹਿਤਂ, ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ ਏਵ ਵਾ ਪੂਜਯਤੇ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਸ ਲੋਕਪਾਲਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਤਂ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਵਿਦੂਹੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਯੋਜਨਾਕਾਰੋਪਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋਵ.

ਵਿਗ੍ਗਹਤ੍ਥੋਪਿ ਵਿਸੇਸੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਨਯੇ ਲੋਕਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤੀਤਿ ਲੋਕਪਾਲਾ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਚਤੁਮਹਾਰਾਜਾਦਯੋ. ਤੇਹਿ ਲੋਕਪਾਲੇਹਿ ਸਹਿਤਂ ਸਬ੍ਬਲੋਕਂ ਪਾਲੇਤਿ ਲੋਕਗ੍ਗਨਾਯਕਤ੍ਤਾਤਿ ਲੋਕਪਾਲੋਤਿ ਭਗਵਾਪਿ ਲੋਕਪਾਲਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਾਮਸੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਲੋਕਪਾਲਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਨਰਵਰਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹਿਤੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਲੋਕਪਾਲੋ ਗੁਣੀਭੂਤੋ ਅਪਧਾਨੋ ਪਧਾਨਭੂਤਂ ਲੋਕਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤੋ, ਕਥਂ ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਾਮਸੀਯਤੀਤਿ? ਲੋਕਵਿਸੇਸਕੋ ਸਮਾਨੋਪਿ ਸਾਸਨਵਰਾਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਜਨਕਸਾਮਿਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਵਿਸੇਸਭੂਤਤ੍ਤਾ ਪਧਾਨਭੂਤੋ ਵਿਯ ਪਰਾਮਸੀਯਤੀਤਿ. ਭਗਵਾ ਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਸਾਮਿਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੋ. ਕਥਂ ਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਸਾਮੀ ਭਗਵਾ ਸਾਸਨਵਰਂ ਪੂਜਯਤੀਤਿ? ਨ ਚਾਯਂ ਵਿਰੋਧੋ. ਬੁਦ੍ਧਾ ਹਿ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਗਰੁਨੋ, ਤੇ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਧਮ੍ਮਮਪਚਯਮਾਨਾਵ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਗਰੁਧਮ੍ਮਾਪਚਯਮਾਨਭਾਵੋ ‘‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ…ਪੇ… ਤਮੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੧) ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਪਾਲੋ ਭਗਵਾ ਸਾਸਨਵਰਂ ਪੂਜਯਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਲੋਕਪਾਲੋ ਭਗਵਾ ਸਾਸਨਵਰਂ ਪੂਜਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੁ, ਕਥਂ ਲੋਕਪਾਲੋ ਭਗਵਾ ਸਾਸਨਵਰਂ ਨਮਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਯੁਤ੍ਤੋਵ ‘‘ਨਮਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਗਰੁਕਰਣੇਨ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਪੋਣਪਬ੍ਭਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾਪਿ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਯ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਧਮ੍ਮਨਿਨ੍ਨਪੋਣਪਬ੍ਭਾਰਭਾਵੇਨ ਵਿਹਰਤੀਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਯੇਨ ਸੁਦਂ ਨਿਚ੍ਚਕਪ੍ਪਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਾ ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੀਯਤਿ.

ਏਵਂ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ‘‘ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਾਸਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਦਾਨਿ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਅਥ ਵਾ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਰਤਨਤ੍ਤਯਥੋਮਨੇਨ ਸਹ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਤਾਵਿਸਯਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ‘‘ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਵਰਂ ਕਿਂ ਸਬ੍ਬਂਯੇਵ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ, ਉਦਾਹੁ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਮੇਵਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਭੂਤਂ ਸੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਦਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਮੇਵ ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਤਂ ਪਨ ਕਤਿਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਦਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਪਭੇਦੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਭੇਦਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਮ੍ਪਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਅਤ੍ਥਪਦਤੋ ਪਨ ਦੁਵਿਧਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਯੇ ਏਕਮੇਵ ਸਰੂਪਤੋ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ, ਉਦਾਹੁ ਉਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਂ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਉਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਚਨਵਚਨੀਯਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਯਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ, ਅਤ੍ਥੇ ਚ ‘‘ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਉਭਯਂ ਸਰੂਪਤੋ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕਤਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਛਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਛਅਤ੍ਥਪਦਭੇਦੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਅਤ੍ਥਪਦਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ ਸਬ੍ਬਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਮਮ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਞਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਰੂਪਤੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਪਦਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਞ੍ਚ ਸਰੂਪਤੋ ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ‘‘ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਭਾਵਞ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਭਾਵੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਵਿਚਯੂਪਾਯਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਪਦਤ੍ਥਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਅਥ ਵਾ ਦੁਤਿਯਗਾਥਾਯ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ‘‘ਨੇਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਕਤਮਾ, ਕਤਿਵਿਧਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਨੇਤ੍ਤਿਨਾਮ ਏਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਪਰਿਯੇਟ੍ਠਿ ਨੇਤ੍ਤਿਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਮਯਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਨੇਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਸਮੁਦਾਯਾ ਪਞ੍ਚਨਯਸਮੁਦਾਯਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਮੂਲਪਦਸਮੁਦਾਯਾਤਿ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਤਿ.

ਤੇ ਹਾਰਾਦਯੋ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਨੇਤ੍ਤਿ ਨਾਮ? ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤੇ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਂ ਨੇਤੀਤਿ ਨੇਤ੍ਤੀਤਿ ਏਵਮਾਦਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸੁ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ) ਵੁਤ੍ਤੋਵ. ਇਮਾਯ ਤਤਿਯਗਾਥਾਯਪਿ ‘‘ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਸੁਨ੍ਦਰੋ. ‘‘ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਨ ਸੁਨ੍ਦਰੋ. ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਹਿ ਮਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾਦਿਸਮੁਦਾਯਾ ਨੇਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਹਾਰਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਵਿਚਯੋ ਵਾ, ਨਯਾ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਵਿਚਯੋ ਵਾਤਿ ਵਿਚਾਰਣਾਯਂ ਸਤਿ ‘‘ਇਮੇ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਚਯੋ’’ਤਿ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਹਾਰਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਹਾਰਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਤ੍ਥਵਿਚਯੋ ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾਨਂ ਮੂਲਪਦਨਿਦ੍ਧਾਰਣਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੁਖੇਨੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵਤੋ. ਤਯੋ ਪਨ ਨਯਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਨਯਾਨਂ ਮੂਲਪਦਸਙ੍ਖਾਤਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਸਭਾਵਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਧਾਰਣਮੁਖੇਨੇਵ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵਤੋਤਿ.

‘‘ਤਂ ਉਭਯਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵੇਨ ਕੇਨਚਿ ਕਤ੍ਥਚਿਯੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਉਦਾਹੁ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯੋਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਤਂ ਉਭਯਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬਥਾ ਯੋਜਿਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਭਯਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੀਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹਾਰਾ ਚੇਵ ਨਯਾ ਚ ਉਭਯਂ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ ਪਰਿਤੋ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਗਹਿਤਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਯੋਜਿਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਹਾਰਾਦਿਸਮੁਦਾਯਭੂਤਂ ਨੇਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਕਥਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਨੇਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸੁਤ੍ਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤਾਨੁਰੂਪਂ ਯਥਾ ਯੇਨ ਯੇਨ ਦੇਸਨਾਹਾਰੇਨ ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਨੇਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਕਿਤ੍ਤਕਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਸੁਤ੍ਤਂ ਯਂ ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨੇਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਦਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੀਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨੇਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ ਨਾਮ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ).

‘‘ਯਂ ਯਂ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨੇਤ੍ਤਿਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਂ, ਸਾ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਾ ਦੇਸਨਾ ਚ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ, ਉਦਾਹੁ ਦੇਸਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਯਾ ਚੇਵ ਦੇਸਨਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਯਾ ਚੇਵ ਦੇਸਨਾ ਪਾਲ਼ਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਾ, ਸਾ ਚ, ਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਦੇਸਿਤਂ ਯਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਉਭਯਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯਤਨਦੇਸਨਾਸੀਸੇਨ ਪਰਿਚਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਹਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਉਭਯਸ੍ਸੇਵ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨਂ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਉਭਯਸ੍ਸ ਵਿਜਾਨਨੇ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੇ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਿਜਾਨਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਕਤਮਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਤ੍ਰਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਰ ਵਿਜਾਨਨੇ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੇ ਸੁਤ੍ਤਾਦਿਨਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਪਰਿਯੇਸਨਾ ਅਤ੍ਥਵਿਚਾਰਣਾ ਹਾਰਨਯਾਨਂ ਅਯਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੀ ਵਿਜਾਨਨਸ੍ਸ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੀ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਉਭਯਸ੍ਸ ਵਿਜਾਨਨੇ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੇ ਸੁਤ੍ਤਾਦਿਨਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਅਤ੍ਥਵਿਚਾਰਣਾਯ ਅਯਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੀ ਵਿਜਾਨਨਸ੍ਸ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੀ ਨਾਮਾਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਹਾਰਨਯਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯਾ ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯੇਸਨਾ ਵਿਜਾਨਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭੂਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨਾਕਾਰੇਨੇਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਤਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ.

ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ

੧. ਏਵਂ ਸਙ੍ਗਹਵਾਰੇਨ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਹਾਰਾਦਯੋ ਇਦਾਨਿ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਦੇਸਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾ. ਅਥ ਵਾ ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾਦਿਸਮੁਦਾਯਾ ਨੇਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਮਯਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ‘‘ਕਤਮੇ ਤੇ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾਦੀਸੁ. ਦੇਸਨਾ ਹਾਰੋ, ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ…ਪੇ… ਸਾਮਾਰੋਪਨੋ ਹਾਰੋਤਿ ਇਮੇ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਹਾਰਪਦਸ੍ਸ ਵਚਨਤ੍ਥੋ ਪਠਮਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਹਾਰਾਤਿ? ਹਰੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹੀਤਿ ਹਾਰਾ. ਏਤੇਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੇਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਸਂਸਯਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਹਰੀਯਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਅਞ੍ਞਾਣਾਦਿਹਰਣਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਤੇਹੀ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਾ ਹਾਰਾ ਨਾਮ, ਹਰ-ਧਾਤੁਯਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਵਚੀਭੇਦਸਦ੍ਦੋ, ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਚ ਮੁਖ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਜਾਨਨਾਦਿਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਕਾਰਣੂਪਚਾਰਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾਨਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਸਤ੍ਤਿ ਫਲੂਪਚਾਰਤ੍ਥੋ, ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਸਤ੍ਤਿਯੇਵ ਪਰਾਮਸੀਯਤਿ. ਤਂਸਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਾ ਣ-ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁਪਿ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧) ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ.

ਅਸਾਧਾਰਣਤੋ ਪਨ ਦੇਸੀਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਦੇਸਨਾ. ਏਤਾਯ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੋ ਦੇਸੀਯਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣੀਯਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਞਾਪੀਯਤਿ, ਇਤਿ ਞਾਪਨਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਤਾਯਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਵਿਸੇਸਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਦੇਸਨਾ ਨਾਮ, ਨ ਪਾਲ਼ਿਦੇਸਨਾ, ਪਾਲ਼ਿਦੇਸਨਾਯ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵੇਨ ਸਹਚਰਣਤੋ ਵਾ ਦੇਸਨਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਞ੍ਞੇ ਹਾਰਾ ਦੇਸਨਾਪਾਲ਼ਿਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵਤੋ ਦੇਸਨਾਯ ਸਹਚਾਰਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਹਾਰੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ਪਾਲ਼ਿਦੇਸਨਾਯ ਸਹ ਚਰਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਪਰੇ. ਨ ਹਿ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਵਨਿਸ੍ਸਰਣਾਦਿਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਲਕ੍ਖਣਰਹਿਤਾ ਪਾਲ਼ਿਦੇਸਨਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਯਞ੍ਚ ਹਾਰੋ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਲਕ੍ਖਣੋਤਿ.

ਵਿਚਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਿਚਯੋ. ਏਤੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੇਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਦਪਞ੍ਹਾਦਯੋ ਵਿਚਿਯਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਵਿਚਾਰਣਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਵਿਚਯੋ ਨਾਮ. ਕਤ੍ਵਤ੍ਥਾਧਿਕਰਣਤ੍ਥਾਪਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇਨ ਪਦਪਞ੍ਹਾਦਿਵਿਚਯਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ.

ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਿ ਵਿਚਾਰੀਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿ. ਏਤਾਯ ਵਿਸੇਸਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਹਾਰਾਨਂ ਭੂਮਿਗੋਚਰਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਿ ਵਿਚਾਰੀਯਤਿ, ਇਤਿ ਵਿਚਾਰਣਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਤਾਯਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਵਿਸੇਸਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਯੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਇਧ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ, ਵਿਚਾਰਣੀਯਭਾਵੇਨ ਸਹਚਰਣਤੋ ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਹਾਰਾਨਂ ਭੂਮਿਗੋਚਰਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਿਵਿਚਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਯੁਤ੍ਤਿ ਹਾਰੋ.

ਪਦਤਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਫਲਂ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਦਂ, ਕਾਰਣਂ. ਠਨ੍ਤਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਫਲਾਨਿ ਤਦਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯਾਤਿ ਠਾਨਂ, ਕਾਰਣਂ. ਪਦਞ੍ਚ ਤਂ ਠਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ, ਆਸਨ੍ਨਕਾਰਣਂ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਚਾਰੀਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਾ, ਵਿਸੇਸਸਂਵਣ੍ਣਨਾ, ਵਿਚਾਰਣਲੋਪੋਵ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨਂ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਵਿਚਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨੋ ਹਾਰੋ.

ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਾ ਧਮ੍ਮਾ ਲਕ੍ਖੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣੋ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਹਾਰੋ.

ਸੁਤ੍ਤੇ ਦਸ੍ਸਿਯਮਾਨਾ ਨਿਬ੍ਬਚਨਾਦਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਵਿਯੂਹੀਯਨ੍ਤਿ ਵਿਭਾਗੇਨ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਨ ਵਾਤਿ ਬ੍ਯੂਹੋ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਨਿਬ੍ਬਚਨਾਦੀਨਂ ਬ੍ਯੂਹੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ. ਨਿਬ੍ਬਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਞ੍ਚੇਵ ਦੇਸਨਾਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਚ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ ਹਾਰੋ.

ਦੇਸਨਾਯ ਗਹਿਤਧਮ੍ਮੇਨ ਸਭਾਗਾ, ਵਿਸਭਾਗਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਆਵਟ੍ਟੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਨ ਵਾਤਿ ਆਵਟ੍ਟੋ, ਦੇਸਨਾਯ ਗਹਿਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਆਵਟ੍ਟਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਆਵਟ੍ਟੋ ਹਾਰੋ.

ਅਸਾਧਾਰਣਾਸਾਧਾਰਣਾਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮੇ, ਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਾਧਾਰਣਾਸਾਧਾਰਣਤੋ, ਪਦਟ੍ਠਾਨਤੋ, ਭੂਮਿਤੋ ਚ ਵਿਭਜਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿ ਹਾਰੋ.

ਸੁਤ੍ਤੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤੀਯਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ, ਏਤ੍ਥ ਵਾਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤੋ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੋ ਹਾਰੋ.

ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਾਚਕਂ ਵਿਵਿਧਂ ਵਚਨਂ ਏਤ੍ਥ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੇਤਿ ਵਿਵਚਨਂ, ਵਿਵਚਨਮੇਵ ਵੇਵਚਨਂ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯਸਦ੍ਦਯੋਜਨਾਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਵੇਵਚਨੋ ਹਾਰੋ.

ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਾ ਪਕਾਰੇਹਿ ਞਾਪੀਯਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ, ਏਤ੍ਥ ਵਾਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੇਕਾਹਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਹਾਰੋ.

ਸੁਤ੍ਤਾਗਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਦੀਸੁ ਓਤਰੀਯਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਸੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਨ ਵਾਤਿ ਓਤਰਣੋ, ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਮੁਖੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਓਤਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਓਤਰਣੋ ਹਾਰੋ.

ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਦਪਦਤ੍ਥਪਞ੍ਹਾਰਮ੍ਭਾ ਸੋਧੀਯਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਨ ਵਾਤਿ ਸੋਧਨੋ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਦਪਦਤ੍ਥਪਞ੍ਹਾਰਮ੍ਭਾਨਂ ਸੋਧਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਸੋਧਨੋ ਹਾਰੋ.

ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਨਾ ਵਿਕਪ੍ਪੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠੀਯਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਨ ਵਾਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੋ, ਸੁਤ੍ਤਾਗਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਿਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੋ ਹਾਰੋ.

ਯੋ ਹੇਤੁ ਚੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਫਲਂ ਪਰਿਕਰੋਤਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤਿ, ਇਤਿ ਸੋ ਹੇਤੁ ਚੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ, ਯੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਤਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਹੇਤੁਞ੍ਚੇਵ ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ, ਇਤਿ ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਨਾਮ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਹਾਰੋ.

ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਧਮ੍ਮਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਾਦਿਮੁਖੇਨ ਸਮਾਰੋਪੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਨ ਵਾਤਿ ਸਮਾਰੋਪਨੋ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵੇਵਚਨਭਾਵਪਹਾਨਸਮਾਰੋਪਨਵਿਚਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਸਮਾਰੋਪਨੋ ਹਾਰੋ. ਭਾਵਸਾਧਨਵਸੇਨਾਪਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਚਨਤ੍ਥੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਦੇਸਨਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਹਾਰਸਰੂਪਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਮਤ੍ਥਂ ‘‘ਤਸ੍ਸਾਨੁਗੀਤਿ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਅਨੁਗੀਤਿਗਾਥਾਯ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ‘‘ਤਸ੍ਸਾਨੁਗੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਵਿਚਯੋ ਯੁਤ੍ਤਿ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਹਾਰੁਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ. ਅਨੁਗੀਤੀਤਿ ਅਨੁ ਪਚ੍ਛਾ ਗਾਯਨਗਾਥਾ. ਪਞ੍ਚਦਸੋਤਿ ਪਞ੍ਚਦਸਮੋ. ਸੋਲ਼ਸੋਤਿ ਸੋਲ਼ਸਮੋ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਾਤਿ ਦੇਸਨਾਦਿਪਦਤ੍ਥਤੋ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥਤੋ ਸਙ੍ਕਰਤੋ ਰਹਿਤਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸੋ ਚ ਨੇਸਂ ਅਸਙ੍ਕਰੋ ਲਕ੍ਖਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਸੁਪਾਕਟੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਸੇਸਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕੇਚਿ ਹਾਰਾ ਕੇਹਿਚਿ ਹਾਰੇਹਿ ਸਂਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਾਤਿ ਞਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਤੇਸਞ੍ਚੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਤੇਸਞ੍ਚੇਵ ਭਵਤੀਤਿ ਏਤੇਸਂ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਹਾਰਾਨਂ ਯਥਾ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਅਸਙ੍ਕਰੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਅਸਙ੍ਕਰਾਕਾਰੇਨ ਭਵਤਿ. ਅਯਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਨਯਵਿਭਤ੍ਤੀਤਿ ਅਯਾ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਯਾਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤਯਾ, ਤ-ਕਾਰੋ ਮਿਸ੍ਸਕਦੋਸਾਪਗਮਤ੍ਥਾਯ ਆਗਤੋ, ਨਯਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਵਚਨਂ. ਨਯੇਨ ਞਾਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਿ ਨਯਵਿਭਤ੍ਤਿ, ਨ ਪਞ੍ਚਨਯਵਿਭਤ੍ਤਾਹਾਰਾਨਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਞਾਯਵਿਭਤ੍ਤਿ ਤਥਾ ਅਸਙ੍ਕਰਾਕਾਰੇਨ ਭਵਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਾਤਿ ਞਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੨. ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਸਰੂਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਤਾ, ‘‘ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਤਥਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਸਰੂਪਤੋ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨਯਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਏਵਂ ਹਾਰੇ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਨਯੇ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨) ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਨਯਨ੍ਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸੇ, ਵੋਦਾਨੇ ਚ ਵਿਭਾਗਤੋ ਞਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨਯਾ, ਨੀਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਤਾਨਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਹਿ ਵਾਤਿ ਨਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨) ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਵਚਨਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨੀ-ਧਾਤੁਯਾ ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਟ੍ਟਾਦਿਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਸਂਕਿਲੇਸੇ, ਵੋਦਾਨੇ ਚ ਆਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਮੁਖ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਟ੍ਟਾਦਿਨਯਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਸਤ੍ਤਿ ਫਲੂਪਚਾਰਤੋ ਗਹਿਤਾ, ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਤਂ ਫਲੂਪਚਾਰਤੋ ਗਹਿਤਸਤ੍ਤਿਂ ਪਰਾਮਸਿ, ਤਂਸਤ੍ਤਿਸਹਿਤਾ ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਟ੍ਟਾਦਿਨਯਾ ਅ-ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥਾ.

ਤਣ੍ਹਾਅਵਿਜ੍ਜਾਹਿ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਹਿ ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਯੋਜਨਮੁਖੇਨ ਨਯਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਟ੍ਟੋ ਨਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਭਵਮੂਲਤ੍ਤਾ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ, ਅਵਸੇਸਾ ਤੇਭੂਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ, ਤੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਅਸਙ੍ਖਤਧਾਤੁ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

ਤੀਹਿ ਅਵਯਵੇਹਿ ਲੋਭਾਦੀਹਿ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖੇ, ਤੀਹਿ ਅਵਯਵੇਹਿ ਅਲੋਭਾਦੀਹਿ ਚ ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖੇ ਪੁਕ੍ਖਲੋ ਸੋਭਨੋਤਿ ਤਿਪੁਕ੍ਖਲੋ, ਅਕੁਸਲਮੂਲੇਹਿ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਸ੍ਸ, ਕੁਸਲਮੂਲੇਹਿ ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਯੋਜਨਮੁਖੇਨ ਨਯਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਤਿਪੁਕ੍ਖਲੋ.

ਸੀਹਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵਿਕ੍ਕੀਲ਼ਿਤਂ ਏਤ੍ਥ ਨਯੇਤਿ ਸੀਹਵਿਕ੍ਕੀਲ਼ਿਤੋ, ਸੁਭਸਞ੍ਞਾਦੀਹਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਹਿ ਸਕਲਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਸ੍ਸ, ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਹਿ ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਯੋਜਨਮੁਖੇਨ ਨਯਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਸੀਹਵਿਕ੍ਕੀਲ਼ਿਤਨਯੋ.

ਅਤ੍ਥਨਯਤ੍ਤਯਦਿਸਾਭਾਵੇਨ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਲੋਚਨਂ ਦਿਸਾਲੋਚਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਨਯਸ੍ਸ ਯੋਜਨਤ੍ਥਂ ਕਤੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਸੁ ਯੇ ਵੋਦਾਨਾਦਯੋ, ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਚ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਨਯਸ੍ਸ ਦਿਸਾਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸੁਤ੍ਤਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥਿਤਾ, ਤੇਸਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ‘‘ਅਯਂ ਪਠਮਾ ਦਿਸਾ, ਅਯਂ ਦੁਤਿਯਾ ਦਿਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਲੋਚਨਂ ਦਿਸਾਲੋਚਨਂ.

ਤਥਾ ਆਲੋਚਿਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਨਯਤ੍ਤਯਯੋਜਨੇ ਸਮਾਨਯਨਤੋ ਅਙ੍ਕੁਸੋ ਵਿਯਾਤਿ ਅਙ੍ਕੁਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਨਯਸ੍ਸ ਦਿਸਾਭੂਤਾਨਂ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਨਯਨਂ ਅਙ੍ਕੁਸੋ ਨਯੋ.

ਲਞ੍ਜੇਤੀਤਿ ਲਞ੍ਜਕੋ. ਯੋ ਨਯੋ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਂ ਲਞ੍ਜੇਤਿ ਪਕਾਸੇਤਿ, ਇਤਿ ਲਞ੍ਜਨਤੋ ਪਕਾਸਨਤੋ ਸੋ ਨਯੋ ਲਞ੍ਜਕੋ ਨਾਮ, ਨਯੋ ਚ ਸੋ ਲਞ੍ਜਕੋ ਚਾਤਿ ਨਯਲਞ੍ਜਕੋ. ਨਯਲਞ੍ਜਕੋ ਪਠਮੋ ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਟ੍ਟੋ ਨਾਮ, ਨਯਲਞ੍ਜਕੋ ਦੁਤਿਯੋ ਤਿਪੁਕ੍ਖਲੋ ਨਾਮ, ਨਯਲਞ੍ਜਕੋ ਤਤਿਯੋ ਸੀਹਵਿਕ੍ਕੀਲ਼ਿਤੋ ਨਾਮਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ.

ਉਗ੍ਗਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸੇਨ ਉਗ੍ਗਤੋਤਿ ਉਤ੍ਤਮੋ, ਤਂ ਉਤ੍ਤਮਂ. ਗਤਾਤਿ ਞਾਤਾ, ਮਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਮਤਾ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨਪਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨੁਸਾਰੇਨਪਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯਵਿਸੇਸਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਟੀਕਾਯਂ –

‘‘ਸਮੂਹਾਦਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ਲੋਕਸਙ੍ਕੇਤਸਿਦ੍ਧਾ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਤਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਭਾਵੋ, ਪਥਵੀਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਫੁਸਨਾਦਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਰਮਤ੍ਥਸਭਾਵੋ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ – ਯਸ੍ਮਿਂ ਭਿਨ੍ਨੇ, ਇਤਰਾਪੋਹੇ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਕਤੇ ਨ ਤਥਾ ਬੁਦ੍ਧਿ, ਇਦਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਂ ਯਥਾ ਘਟੇ, ਸਸਮ੍ਭਾਰਜਲੇ ਚ, ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ –

ਵਚਨੇ ਘਟਕਥਲਆਪਜਲਕਦ੍ਦਮਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਮੂਹਾਦਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇ ਘਟਕਥਲਆਪਜਲਕਦ੍ਦਮਾਦਿਸਙ੍ਕੇਤਸਿਦ੍ਧਾ ਘਟਕਥਲਆਪਜਲਕਦ੍ਦਮਾਦਿਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਤਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਭਾਵੋ ਸਙ੍ਕੇਤਵਸੇਨ ਅਵਿਤਥਤ੍ਤਾ. ਪਥਵੀਆਦੀਨਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾਦਿਲਕ੍ਖਣਂ, ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਫੁਸਨਾਦਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਰਮਤ੍ਥਸਭਾਵੋ. ‘‘ਯਦਿ ਏਵਂ ਘਟਾਦਿਕੇ ਅਭਿਨ੍ਨੇ ਵਾ ਆਪਾਦਿਕੇ ਵਾ ਅਨੁਰੂਪੇਨ ਊਨਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਵਾ ਸਤਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਭਾਵੋ ਹੋਤੁ, ਭਿਨ੍ਨੇ ਵਾ ਊਨੇ ਵਾ ਕਥਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿਭਾਵੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਪਥਵੀਫਸ੍ਸਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਕਕ੍ਖਲ਼ਫੁਸਨਾਦੀਨਞ੍ਚ ਪਥਵੀਫਸ੍ਸਾਦੀਹਿ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਕਥਂ ਪਰਮਤ੍ਥਸਭਾਵੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਕਤਮੇਨ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਭਾਵੋ, ਪਰਮਤ੍ਥਸਭਾਵੋ ਚ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤੇਸੁ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਭਾਵਪਰਮਤ੍ਥਸਭਾਵੇਸੁ ਅਯਂ ਨਯੋ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਙ੍ਖੇਪੋ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਯਸ੍ਮਿਂ ਘਟਾਦਿਕੇ ਭਿਨ੍ਨੇ ਸਤਿ ਤਤੋ ਘਟਾਦਿਤੋ ਇਤਰੋ ਕਥਲਾਦਿਭਾਵੋ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤੇਨ ਯਥਾ ਯੇਨ ਕਥਲਾਦਿਵੋਹਾਰੇਨ ਭਵਤਿ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਆਪਾਦਿਕੇ ਸਮ੍ਭਾਰਜਲਾਦਿਕੇ ਊਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਸਤਿ ਵਾ ਤਤੋ ਆਪਾਦਿਤੋ ਇਤਰੋ ਕਦ੍ਦਮਾਦਿਭਾਵੋ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤੇਨ ਯਥਾ ਯੇਨ ਕਦ੍ਦਮਾਦਿਵੋਹਾਰੇਨ ਭਵਤਿ, ਤਥਾ ਤੇਨ ਵੋਹਾਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿ ਕਥਲਾਦਿਸਭਾਵਜਾਨਨਂ ਕਦ੍ਦਮਾਦਿਸਭਾਵਜਾਨਨਂ ਭਵਤਿ, ਇਦਂ ਅਭਿਨ੍ਨੇ ਘਟਾਦਿਕਂ ਵਾ ਭਿਨ੍ਨੇ ਕਥਲਾਦਿਕਂ ਵਾ ਅਨੂਨੇ ਆਪਾਦਿਕਂ ਵਾ ਊਨੇ ਕਦ੍ਦਮਾਦਿਕਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਂ ਹੋਤ੍ਵੇਵ. ‘‘ਕਦ੍ਦਮਸ੍ਮਿਂ ਭਿਨ੍ਨੇ, ਕਦ੍ਦਮਸ੍ਮਿਂ ਊਨੇ ਵਾ ਸਤਿ ਇਤਰੋ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਭਾਵੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਘਟੇ, ਸਮ੍ਭਾਰਜਲੇ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਸਭਾਵੋ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਤਮੋ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਸਭਾਵੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਥਵੀਆਦੀਨਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾਦਿਲਕ੍ਖਣਤੋ ਇਤਰਸ੍ਸ ਫੁਸਨਾਦਿਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਞ੍ਚ ਫੁਸਨਾਦਿਲਕ੍ਖਣਤੋ ਇਤਰਸ੍ਸ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾਦਿਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਪਥਵੀਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਲਕ੍ਖਲ਼ਫੁਸਨਾਦਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਂ ਹੋਤ੍ਵੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੇ ਗਹਿਤੇ ਕੋਚਿ ਵਿਰੋਧੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ.

੩. ਪਞ੍ਚ ਨਯਾ ਸਰੂਪਤੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਤਾ, ‘‘ਯਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮੂਲਪਦਾਨਿ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਿ, ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਾਨਿ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮੂਲਪਦਾਨਿ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਏਵਂ ਨਯੇਪਿ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਮੂਲਪਦਾਨਿ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨੀ’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾਨਿ ਨਵ ਪਦਾਨਿ, ਅਕੁਸਲਾਨਿ ਨਵ ਪਦਾਨਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮੂਲਪਦਾਨੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਮੂਲਨ੍ਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਨਯਾ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਵਿਭਾਗਾ ਚਾਤਿ ਮੂਲਾਨਿ, ਪਦਨ੍ਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਯਾ, ਪਟ੍ਠਾਨਵਿਭਾਗਾ, ਅਧਿਗਮਾ ਚਾਤਿ ਪਦਾਨਿ, ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਟ੍ਠੇਨ ਮੂਲਾਨਿ ਚ ਤਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਚਾਤਿ ਮੂਲਪਦਾਨਿ. ਕੁਚ੍ਛਿਤੇ ਪਾਪਧਮ੍ਮੇ ਸਲਯਨ੍ਤੀਤਿ ਕੁਸਲਾਨਿ, ਕੁਸੇ ਰਾਗਾਦਯੋ ਲੁਨਨ੍ਤੀਤਿ ਕੁਸਲਾਨਿ, ਕੁਸਾ ਵਿਯ ਲੁਨਨ੍ਤੀਤਿ ਕੁਸਲਾਨਿ, ਕੁਸੇਨ ਞਾਣੇਨ ਲਾਤਬ੍ਬਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਕੁਸਲਾਨਿ. ਕੁਸਲਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾਨੀਤਿ ਅਕੁਸਲਾਨਿ ਅ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਥੋਤਿ.

ਨਵ ਪਦਾਨਿ ਕੁਸਲਾਨਿ, ਨਵ ਪਦਾਨਿ ਅਕੁਸਲਾਨੀਤਿ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ, ਜਾਤਿਭੇਦਤੋ ਚ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਿ, ‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਨਵ ਪਦਾਨਿ ਅਕੁਸਲਾਨਿ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਨ੍ਯਾਯੇਨ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਨਵ ਪਦਾਨਿ ਅਕੁਸਲਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ –

‘‘ਏਵਂ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ, ਜਾਤਿਭੇਦਤੋ ਚ ਮੂਲਪਦਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਂਯੇਵ ਪਠਮਂ ਉਦ੍ਦਿਸਤਿ ‘ਤਣ੍ਹਾ’ਤਿਆਦਿਨਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩) –

ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਾਦਿਕੇ ਖਨ੍ਧੇ ਤਸਤਿ ਪਰਿਤਸਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾ. ਅਵਿਨ੍ਦਿਯਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਿਂ ਵਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਵਿਨ੍ਦਿਯਂ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਾਦਿਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾਤਿ ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ. ਲੁਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਤੇਨਾਤਿ ਲੋਭੋ, ਲੁਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵਾ ਲੋਭੋ, ਲੁਬ੍ਭਨਂ ਵਾ ਲੋਭੋ. ਦੋਸਮੋਹੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਸੁਭੇ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕੇ ‘‘ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸੁਭਸਞ੍ਞਾ. ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਾਦਿਕੇ ‘‘ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸੁਖਸਞ੍ਞਾ. ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਸਙ੍ਖਾਰਧਮ੍ਮੇ ‘‘ਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ. ਅਨਤ੍ਤਸਭਾਵੇਸੁ ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯੇਸੁ ਪਦੇਸੁ ਸਬ੍ਬੋ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖੋ ਸਙ੍ਗਹਂ ਸਮੋਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਅਕੁਸਲਾਨੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਣਨਂ. ਸਮੋਸਰਣਂ ਸਮਾਰੋਪਨਂ.

ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੇ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਦਿਕੇ ਨੀਵਰਣੇ ਸਮੇਤਿ ਵੂਪਸਮੇਤਿ ਤਦਙ੍ਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨਾਤਿ ਸਮਥੋ. ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਵਿਵਿਧੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਲੋਭਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਅਲੋਭੋ. ਦੋਸਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਅਦੋਸੋ. ਮੋਹਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਅਮੋਹੋ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਅ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਥੋ, ਨ ਅਭਾਵਤ੍ਥਾਦਿਕੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਸੁਭੇ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕੇ, ਚਕ੍ਖਾਦਿਮ੍ਹਿ ਵਾ ‘‘ਅਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾਪਧਾਨਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਦੀਸੁ ‘‘ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾਪਧਾਨਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਖਨ੍ਧਾਦਿਕੇ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੇ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾਪਧਾਨਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਨਤ੍ਤਸਭਾਵੇ ਖਨ੍ਧੇ, ਚਕ੍ਖਾਦਿਮ੍ਹਿ ਵਾ ‘‘ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾਪਧਾਨਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਧਾਨਂ. ਪਞ੍ਞਾਸਤਿਸੀਸੇਨ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਯਂ ਦੇਸਨਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿਬਲਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ? ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ, ਏਤ੍ਥ ਸਤਿਬਲਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯੇਸੁ ਪਦੇਸੁ ਸਬ੍ਬੋ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖੋ ਸਙ੍ਗਹਂ ਸਮੋਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਕੁਸਲਾਨੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਉਦ੍ਦਾਨਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਦਾਨਂ ਰਕ੍ਖਣਂ ਉਦ੍ਦਾਨਂ, ਸਙ੍ਗਹਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਦ੍ਦਾਨੇ ਅਵੁਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਭਾਵੋ ਦਿਨ੍ਨੋ ਵਿਯ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਭਾਵਸ੍ਸ ਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ਉਦ੍ਦਾਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਚਤੁਰੋ ਚ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਤਿ ਸੁਭਸੁਖਨਿਚ੍ਚਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ. ਕਿਲੇਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਵਪਦੇਸੂਤਿ ਭੂਮੀ, ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਭੂਮੀਤਿ ਕਿਲੇਸਭੂਮੀ, ਕਿਲੇਸਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਨਵ ਪਦਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਚਤੁਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਅਸੁਭਦੁਕ੍ਖਅਨਿਚ੍ਚਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭੂਮੀਤਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਭੂਮੀ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਸਮੋਸਰਣਟ੍ਠਾਨਾਨਿ.

ਨਵਹਿ ਕੁਸਲਪਦੇਹਿ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਾ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਯੋਜੀਯਨ੍ਤਿ, ਨਵਹਿ ਅਕੁਸਲਪਦੇਹਿ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖਾ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਯੋਜੀਯਨ੍ਤਿ. ਨਵਹਿ ਕੁਸਲਪਦੇਹਿ ਸਹ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਾ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਨਵਹਿ ਅਕੁਸਲਪਦੇਹਿ ਸਹ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖਾ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ.

ਇਤਿ ਸਤ੍ਤਿਬਲਾਨੁਰੂਪਾ ਰਚਿਤਾ

ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ

ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸਵਿਭਾਵਨਾ

੪. ਹਾਰਾਦੀਸੁ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਤਮੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਹਾਰਾਦਯੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਨੇਤ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਏਵਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਹਾਰਾਦਯੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ‘ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ? ਦੇਸਨਾ ਵਿਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਉਦ੍ਦੇਸਪਾਠੇ. ਸਙ੍ਖੇਪਤੋਤਿ ਸਮਾਸਤੋ. ਨੇਤ੍ਤੀਤਿ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ. ਕਿਤ੍ਤਿਤਾਤਿ ਕਥਿਤਾ, ਇਦਾਨਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

੧. ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਵਤਾ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਮ੍ਪਿ ਚ ਫਲਂ ਉਪਾਯੋ ਚ.

ਆਣਤ੍ਤੀ ਚ ਭਗਵਤੋ, ਯੋਗੀਨਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਾਯਂ ਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੇਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਾ ਅਸ੍ਸਾਦੋਪਿ ਆਦੀਨਵਤਾ ਆਦੀਨਵੋਪਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਮ੍ਪਿ ਫਲਮ੍ਪਿ ਉਪਾਯੋਪਿ ਯੋਗੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਭਗਵਤੋ ਆਣਤ੍ਤਿਪਿ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਞਾਪਿਤਾ, ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ.

ਵਚਨਤ੍ਥਾਦਯੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਞ੍ਚਿਮਤ੍ਤਮੇਵ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਅਸ੍ਸਾਦੀਯਤੇਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਕੋ ਸੋ? ਸੁਖਂ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਚ. ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਕੋ ਸੋ? ਤਣ੍ਹਾ, ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਚ. ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਹਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਨਿਟ੍ਠਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤਿ.

ਆਭੁਸਂ ਕਮ੍ਮੇਨ ਦੀਨਂ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਦੀਨਵੋ, ਦੁਕ੍ਖਾਦਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਤਿਵਿਯ ਆਦੀਨਂ ਕਪਣਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਦੀਨਵੋ, ਕਪਣਮਨੁਸ੍ਸੋ, ਤਥਾਭਾਵਾ ਚ ਤੇਭੂਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਯੋਗਤੋ.

ਨਿਸ੍ਸਰਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ. ਨਿਸ੍ਸਰਤੀਤਿ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਭੇਦੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪ ਹਾਰਸਙ੍ਖੇਪ) ਬਹੁਧਾ ਵੁਤ੍ਤੋਵ.

ਫਲਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਫਲਂ, ਦੇਸਨਾਯ ਫਲਂ. ਯਦਿਪਿ ਦੇਸਨਾ ਫਲਨਿਪ੍ਫਾਦਿਕਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰਹੇਤੁਤੋ ਫਲਂ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੇਸਨਾਯ ਫਲਂ ਨਾਮਾਤਿ. ਕਤਮਂ ਤਂ? ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਆਯੁਵਣ੍ਣਸੁਖਬਲਯਸਪਰਿਵਾਰਅਧਿਪਤੇਯ੍ਯਉਪਧਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸਿਰਿਦੇਵਰਜ੍ਜ- ਸਿਰਿਚਤੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਚਕ੍ਕਸੀਲਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਦਾ ਵਿਜ੍ਜਾਭਿਞ੍ਞਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਸਾਵਕਬੋਧਿਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਯੋ.

ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਯਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਫਲਂ ਏਤੇਨਾਤਿ ਉਪਾਯੋ, ਕੋ ਸੋ? ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾ. ਪੁਰਿਮਾ ਪਟਿਪਦਾ ਹਿ ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯੋ, ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਮਗ੍ਗਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਚ ਉਪਾਯੋ. ਕੇਚਿ ‘‘ਮਗ੍ਗੋਪਿ ਉਪਾਯੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ‘‘ਤੇ ਪਹਾਯ ਤਰੇ ਓਘਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੫) ਪਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਭਾਵਂ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਵਾਦੋ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਆਣਤ੍ਤੀਤਿ ਆਣਾਰਹਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਹਿਤਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ‘‘ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਾਹਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਮਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਾਹੀ’’ਤਿ ਵਿਧਾਨਂ ਆਣਾਠਪਨਂ ਆਣਤ੍ਤਿ ਨਾਮ.

ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਸੂਤਿ ਯੋਗਿਨੋ, ਵੇਨੇਯ੍ਯਾ, ਤੇਸਂ ਯੋਗੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵਚਨਸੇਸਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਂ ਏਕਦੇਸਾਗਤਾਨਮ੍ਪਿ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਵਿਭਜਨਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਚ ਵਿਭਜਨਾਕਾਰੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੫) ਆਗਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਧ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ.

ਦੇਸਨਾਹਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਤਮੋ ਵਿਚਯਹਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ –

੨. ‘‘ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਞ੍ਚ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਞ੍ਚ, ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਚ ਅਨੁਗੀਤਿ.

ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯੋ ਪਵਿਚਯੋ, ਹਾਰੋ ਵਿਚਯੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਞ੍ਚ ਯਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਚਯਮਾਨਾ ਚ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਞ੍ਚ ਯਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਵਿਚਯਮਾਨਾ ਚ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯੋ ਪਦਾਦਿਵਿਚਯੋ, ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਵਿਚਯੋ ਚ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਵਿਚਯਮਾਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਦਯੋ ਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੇਨ ਵਿਚਿਯਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.

ਪੁਚ੍ਛੀਯਤੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੀਯਤੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਨ੍ਤਿ ਭਾਵਸਾਧਨਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਨ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਟੀਕਾਯਂ ‘‘ਭਾਵਤ੍ਥੇ ਤੋਤਿ ਆਹ – ‘ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਨਿਯਮਿਤਤ੍ਤਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਆਗਤਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸੋ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪ ਹਾਰਸਙ੍ਖੇਪ) ਵੁਤ੍ਤੋਵ. ਕਥਂ? –

‘‘ਅਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾ ਅਨੁਮਤਿਪੁਚ੍ਛਾ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਏਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਅਨੇਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਵਿਸਯਾ ਪਰਮਤ੍ਥਵਿਸਯਾ ਅਤੀਤਵਿਸਯਾ ਅਨਾਗਤਵਿਸਯਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਸਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਇਦਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਵਿਭਜ੍ਜਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਠਪਨਂ ਸਾਵਸੇਸਂ ਨਿਰਵਸੇਸਂ ਸਉਤ੍ਤਰਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਰਂ ਲੋਕਿਯਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋ.

‘‘ਅਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਇਮਿਨਾ ਸਮੇਤਿ, ਏਤੇਨ ਨ ਸਮੇਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਤ੍ਥਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ, ਵਿਚਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਚਯੋ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਚਯੋ. ‘‘ਅਯਂ ਅਨੁਗੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਾ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਾ ਤਦੁਭਯਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਾ ਕੁਸਲਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਾ ਅਕੁਸਲਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯੋ. ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਸੁ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ‘‘ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਤਣ੍ਹਾਯ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਂ ‘‘ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਅਵਸਿਟ੍ਠਾਨਂ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ‘‘ਯਥਾਸਕਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਚ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਯਾ ਤਿਕੇਸੁ, ਦ੍ਵਾਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਧਿਕੇ ਚ ਦੁਕਸਤੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਪਦਵਸੇਨ ਤਂਤਂਅਸ੍ਸਾਦਤ੍ਥਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਧਾਰਣਂ ਅਸ੍ਸਾਦਵਿਚਯੋ.

ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ‘‘ਅਨਿਟ੍ਠਾਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾਨਂ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦੀਨਂ ਆਦਿਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਤਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਤਾਯ ਚ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਚ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਹਾਨਭਾਗਿਯਤਾਦਿਵਸੇਨ ਆਦੀਨਵਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਓਕਾਰਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇਨ ਆਦੀਨਵਵਿਚਯੋ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਪਦੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਗਮਨਤੋ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਵਿਭਾਗਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਵਿਭਾਗਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਚਯੋ. ਫਲਾਦੀਨਂ ਤਂਤਂਸੁਤ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਫਲਸ੍ਸ ਤਦੁਪਾਯਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਵਿਧਿਵਚਨਸ੍ਸ ਚ ਵਿਭਾਗਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ ਵਿਚਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਪਦਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਪੁਚ੍ਛਾਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਨੁਗੀਤੀਨਂ, ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਞ੍ਚ ਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨੇਵ ਵਿਚਯਲਕ੍ਖਣੋ ‘‘ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ –

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋਵ.

ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਸੇਸੋ ਪਨ ਟੀਕਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕਥਂ? –

‘‘ਚਕ੍ਖੁ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੇ ‘‘ਆਮ, ਚਕ੍ਖੁ ਅਨਿਚ੍ਚਮੇਵਾ’’ਤਿ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣਂ, ‘‘ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੇ ‘‘ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਫਲਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵਿਭਜ੍ਜਬ੍ਯਾਕਰਣਂ, ‘‘ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੇ ‘‘ਕਿਂ ਅਨਵਜ੍ਜਟ੍ਠੋ ਕੁਸਲਤ੍ਥੋ, ਉਦਾਹੁ ਸੁਖਵਿਪਾਕਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ, ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਠਪਨਂ, ‘‘ਕਿਂ ਪਨੇਤੇ ‘ਕੁਸਲਾ’ਤਿ ਵਾ ‘ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਾ ਏਕਤ੍ਥਾ, ਉਦਾਹੁ ਨਾਨਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪੁਚ੍ਛਨਂ ਸਾਵਸੇਸਂ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਪਨ ਸਾਵਸੇਸਤੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਪਾਟਿਹੀਰਕਂ ਸਉਤ੍ਤਰਂ ਸਪ੍ਪਾਟਿਹੀਰਕਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਰਂ, ਸੇਸਂ ਵਿਚਯਹਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵਾਤਿ –

ਵੁਤ੍ਤੋਵ. ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਅਨਾਕੁਲੋ ਪਾਕਟੋ ਯਤਿਪੋਤੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤੋ, ਸੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਵਿਚਯਹਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਤਮੋ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ –