੫. ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਿਭਾਵਨਾ

੨੩. ਯੇਨ ਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੇਨ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵਿਭਙ੍ਗੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿ, ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ, ‘‘ਕਤਮੋ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਹਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਵ. ਕਤਮੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਹਾਰੋ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ‘‘ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਹਿ ਏਕਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿਆਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਇਦਾਨਿ ਮਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਕੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਹਾਰੋ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਹਾਰੋਤਿਆਦਿ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੩). ਅਯਂ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਭੂਤੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਹਾਰੋ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯੇ ਦੇਸਿਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਿਂ ਨਾਮ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਂ ਲਕ੍ਖੀਯਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਿਚਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਯੇ ਸਮੂਹਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਏਕਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਾਨਂ ਤੇਸਂ ਸਮੂਹਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਚੇਤਂ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ, ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਤੋ ਅਵਸਿਟ੍ਠਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਿਸਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਇਮੇ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਾ ਧਮ੍ਮਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਕਿਂ ਭਵੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਪਕਾਰੋ ਕਿਂ ਭਵੇਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਪਕਾਰੋ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਭਾਵੋ ਭਵੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਭਗਵਾ ਆਹ? ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਂ ਭਗਵਾ ਆਹ. ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਟ੍ਠਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਸੋਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਟ੍ਠਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਭਵਤਿ.

‘‘ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਾਦਿਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਭਾਵੇਨ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਵਾਤਿ ਆਯਤਨਵਸੇਨੇਵ ਏਕਲਕ੍ਖਣਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਵਸੇਨਪਿ ਏਕਲਕ੍ਖਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਚਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਤੀਤੇ, ਰਾਧ, ਰੂਪੇ ਅਨਪੇਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ, ਅਨਾਗਤਂ ਰੂਪਂ ਮਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਚਾਗਾਯ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਅਤੀਤਾਯ, ਰਾਧ, ਵੇਦਨਾਯ ਅਨਪੇਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ, ਅਨਾਗਤਂ ਵੇਦਨਂ ਮਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਚਾਗਾਯ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਵੇ.

‘‘ਅਨਪੇਕ੍ਖਨੀਯਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਵਾ ਖਨ੍ਧਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਵਾਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਵਸੇਨੇਵ ਏਕਲਕ੍ਖਣਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨਾਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਯੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤੇਨ ਚ ਭਗਵਾ ਆਹ, ਤਥਾ ਚ ਤੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤੇਨ ਚ ਅਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇ ਵਿਪਸ੍ਸਕਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਨਿਚ੍ਚਂ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ ਨਿਚ੍ਚਂ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਵਿਪਸ੍ਸਕਾ ਅਕਿਚ੍ਚਂ ਸੁਭਸੁਖਾਦਿਕਂ, ਕਸਿਵਾਣਿਜ੍ਜਾਦਿਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਨ ਸੇਵਨ੍ਤਿ, ਕਿਚ੍ਚੇ ਅਸੁਭਾਸੁਖਾਦਿਕੇ, ਕਾਯਾਦਿਕੇ ਵਾ ਸਾਤਚ੍ਚਕਾਰਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਭਗਵਾ ਆਹਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਇਤਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚੇਤ੍ਥ ਏਕਸ੍ਸ ਲੋਪੋ. ਇਤਿ ਏਵਂ ‘‘ਯੇਸਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਯ ਕੇਸਾਦਿਕੇ ਕਾਯੇ ਗਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਭਗਵਤਾ ਸਰੂਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਤਦਵਸੇਸਾ ਵੇਦਨਾਗਤਾ ਸਤਿ ਚ ਚਿਤ੍ਤਗਤਾ ਸਤਿ ਚ ਧਮ੍ਮਗਤਾ ਸਤਿ ਚ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਨਿਚ੍ਚਂ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ ਨਿਚ੍ਚਂ ਵੇਦਨਾਗਤਾ ਸਤਿ ਚ…ਪੇ… ਨਿਚ੍ਚਂ ਚਿਤ੍ਤਗਤਾ ਸਤਿ ਚ…ਪੇ… ਨਿਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮਗਤਾ ਸਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ.

‘‘ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨੇਵ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਥਾ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸੁਤਂ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਂ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਤ੍ਤਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਮੁਤਂ, ਇਤਿ ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਤ੍ਤਯੇ ਭਗਵਤਾ ਸਰੂਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਤਦਵਸੇਸਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਰੂਪਂ ਭਗਵਤਾ ਆਲਮ੍ਬਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਵਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਤਦਵਸੇਸਂ ਸੁਤਾਦਿਕਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਸੁਤਂ ਵਾ ਮੁਤਂ ਵਾ’’ਤਿ.

‘‘ਕਾਯਗਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਤਦਵਸੇਸਾ ਵੇਦਨਾਗਤਾਸਤਿਆਦਯੋਯੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਚਾਹ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਯੇਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤੇਨ ਚ ਭਗਵਾ ਆਹ, ਤਥਾ ਤੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤੇਨ ਚ ਭਗਵਾ ਆਹ, ਤਥਾ ਤੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤੇਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਅਭਿਭੂਤਤ੍ਤਾ ਇਹ ਮਮ ਸਾਸਨੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤ੍ਵਂ ਆਤਾਪੀ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸਤਿਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਲੋਕੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਵਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਵਾ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਵਿਨਯਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯੇ ਕੇਸਾਦਿਰੂਪਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਕੇਸਾਦਿਰੂਪਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਾਹੀ’’ਤਿ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵੇਦਨਾਸੁ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਾਹਿ ਆਤਾਪੀ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸਤਿਮਾ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਲੋਕੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਾਹਿ…ਪੇ… ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਾਹਿ…ਪੇ… ਦੋਮਨਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਵਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤ੍ਥੋ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੩) ਬਹੁਧਾ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤੋ.

‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਸ੍ਮਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਆਤਾਪੀਤਿ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਆਤਾਪੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਕਾਯਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਕਾਯਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਤਿਮਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਕਾਯਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਲੋਕੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ਕਾਯਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਕਾਯੇਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਪਕਾਰੇਨ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵੀਰਿਯਪਞ੍ਞਾਸਤਿਸਮਾਧੀਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਸਾਧਕਭਾਵੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ – ‘‘ਚਤੁਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸਾਧਨੇ ਇਮੇਸਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਸਭਾਵਭੇਦਾਭਾਵਤੋ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੩).

੨੪. ‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਯੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਥਂ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਯੇਨ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇਸੁ ਤਸ੍ਸ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਬੁਜ੍ਝਨਂ ਬੋਧਂ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਂ, ਬੋਧਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਧਙ੍ਗਮਾ. ਬੋਧਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੇ ਭਵਾਤਿ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ.

‘‘ਕੁਸਲਾਯੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਭਾਵੇਨ ਨੀਹਰਿਤਾ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਵਂ ਅਕੁਸਲਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਾ ਯਥਾ, ਏਵਂ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਬ੍ਬਾਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕਥਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਪਹਾਨਂ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਤਿ ਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ‘‘ਕਤਮਂ ਪਹਾਨਂ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਚਤੂਸੁ…ਪੇ… ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਕਾਯਾਗਤਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇ ਸਤਿ ਤੇਨ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਅਸੁਭੇ ਕੇਸਾਦਿਕੇ ਰੂਪਕਾਯੇ ‘‘ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਪਹੀਯਤਿ, ਅਸ੍ਸ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰੋ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫੬) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਰੂਪਕਾਯੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਜਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੇ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰੇਪਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੇਦਨਾਗਤਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇ ਸਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇ ‘‘ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਪਹੀਯਤਿ, ਅਸ੍ਸ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਾਹਾਰੋ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧, ੩੯; ਮਹਾਵ. ੧; ਉਦਾ. ੧; ਵਿਭ. ੨੨੫) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾਯ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਜਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੇ ਫਸ੍ਸਾਹਾਰੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਪਹੀਯਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਗਤਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇ ਅਨਿਚ੍ਚੇ ‘‘ਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਪਹੀਯਤਿ, ਅਸ੍ਸ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰੋ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਧਮ੍ਮਗਤਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇ ਅਨਤ੍ਤਨਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਪਹੀਯਤਿ, ਅਸ੍ਸ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਹਾਰੋ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਦਵਸੇਸਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਆਹਾਰਾ ਚਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨੇ ਆਹਾਰੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਾ ਕਾਮਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹਿਤੋ. ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਞ੍ਹਿ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤੇ ਕਾਮਰਾਗੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਜਾਨਨਾ ਨਤ੍ਥੇਵ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਰਾਗੇ ਪਨ ਪਹੀਨੇ ਪਰਿਜਾਨਨਾ ਭਵਤੀਤਿ. ਸੇਸਾਹਾਰਜਾਨਨਮ੍ਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯਸ੍ਸ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਭਾਵਿਤਾ, ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਪਹੀਨਾ, ਆਹਾਰਪਰਿਜਾਨਨਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ ਭਵਤਿ. ਸੁਭਸਞ੍ਞਿਤੇ ਹਿ ਕਾਯੇ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਵਿਸੇਸੇਨ ਭਵਤੀਤਿ ਸੁਭਸਞ੍ਞਿਤੋ ਕਾਯੋ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਕਾਯਗਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਸਰਿਤਬ੍ਬੋ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਿਤੋ ਕੇਸਾਦਿ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤ੍ਵੇਵ. ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਅਸ੍ਸਾਦਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ ਭਵਤੀਤਿ ਸੁਖਸਞ੍ਞਿਤਾ ਵੇਦਨਾ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਵੇਦਨਾਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ ਵੇਦਨਾ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤ੍ਵੇਵ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਹਣਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਵਤਵਸੇਨ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਪਰਾਮਸਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਚਿਤ੍ਤਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤ੍ਵੇਵ. ਧਮ੍ਮੇ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਧਮ੍ਮਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ ਏਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇਸੁ ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ ਭਵਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਯੇਨ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਭਾਵਿਤਾ, ਸੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਉਪਾਦਾਨੇਹਿਯੇਵ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਯੋਗਾਦੀਹਿਪਿ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਭਵਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੋਗੇਹਿ ਚ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੋਗੇਹਿ ਚਾਤਿ ਕਾਮਯੋਗਭਵਯੋਗਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗੇਹਿ ਚ. ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਵਿਗਤੋ, ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਚ ਭਵਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਭਸਞ੍ਞਿਤੋ ਹਿ ਰੂਪਕਾਯੋ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ, ਕਾਯਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੋ ਕਾਯੋ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤ੍ਵੇਵ. ‘‘ਸੁਖੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਸੁਖਹੇਤੂ’’ਤਿ ਵਾ ਗਹਣੀਯੋ ਭਵੋ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ, ਵੇਦਨਾਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੋ ਭਵੋ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤਬ੍ਬਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤਿ. ਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਰਤ੍ਤਾ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਤਾਯ ਚ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤ੍ਤਾ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਿਤਬ੍ਬਾ, ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਤਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਚਤੁਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਪਸ੍ਸਕੋ ‘‘ਯੋਗੇਹਿ ਚ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਯਂ ਨਯੋ ਆਸਵੇਹਿ ਚ ਅਨਾਸਵੋ ਭਵਤਿ, ਓਘੇਹਿ ਚ ਨਿਤ੍ਥਿਣ੍ਣੋ ਭਵਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ.

ਗਨ੍ਥੇਹਿ ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਭਵਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸੁਭਸਞ੍ਞਿਤੋ ਰੂਪਕਾਯੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਯਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਕਾਯਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੋ ਰੂਪਕਾਯੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਯਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਭੂਤਾ ਵੇਦਨਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਕਾਯਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੫). ਵੇਦਨਾਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ ਵੇਦਨਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਕਾਯਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤਿ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਵਸੇਨ ਸਸ੍ਸਤਸ੍ਸ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ, ਵਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਪਰਾਮਸਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਕਾਯਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਚਿਤ੍ਤਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨਾਮਰੂਪਸਭਾਵਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਦਂ ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸਕਾਯਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਧਮ੍ਮਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸਕਾਯਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਤੁਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਪਸ੍ਸਕੋ ‘‘ਗਨ੍ਥੇਹਿ ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਸੁਭਸਞ੍ਞਿਤੋ ਚ ਕਾਯੋ ਰਾਗਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਕਾਯਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੋ ਕਾਯੋ ਰਾਗਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤਿ. ਸੁਖਸਞ੍ਞਿਤਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਦੋਸੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾ ਦੋਸਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਵੇਦਨਾਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ ਵੇਦਨਾ ਦੋਸਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤਿ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਨਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ, ਚਿਤ੍ਤਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਾਨਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨਾਮਰੂਪਸਭਾਵਸ੍ਸ ਅਜਾਨਨਤੋ ਧਮ੍ਮਾ ਮੋਹਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਧਮ੍ਮਗਤਾਯ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ ਮੋਹਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਤੁਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਪਸ੍ਸਕੋ ‘‘ਸਲ੍ਲੇਹਿ ਚ ਵਿਸਲ੍ਲੋ ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.

‘‘ਆਹਾਰਾ ਚਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਆਹਾਰਾਵ ਅਸ੍ਸ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞੇਪੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਚ ਅਸ੍ਸ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਚਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਨ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਭਾਵਿਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਕਾਯਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਵ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋਤਿ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਹਿ ਚ ਕਾਯਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤੇਸੁ ਸਞ੍ਞਾਯਪਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ. ਸਾ ਹਿ ਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤੇਸੁ ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾਵਾਤਿ.

ਯੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਭਾਵਿਤਾ, ਸੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ ਚ, ਯੋਗੇਹਿ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਚ, ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਚ, ਆਸਵੇਹਿ ਅਨਾਸਵੋ ਚ, ਓਘੇਹਿ ਨਿਤ੍ਥਿਣ੍ਣੋ ਚ, ਸਲ੍ਲੇਹਿ ਵਿਸਲ੍ਲੋ ਚ ਭਵਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤਥਾਵਿਧੋਵ ਹੋਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞਥਾਪੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਗਤਿਮ੍ਪਿ ਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਗਤਿਗਮਨੇਹਿ ਚ ਨ ਅਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੁਭਾਦਿਸਞ੍ਞਿਤੇ ਰੂਪਕਾਯੇ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸੁਭਾਦਿਸਞ੍ਞਿਤੋ ਰੂਪਕਾਯੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ, ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਨ ਪਨ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਦਿਕੋ ਕਾਯੋ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸੁਖਵੇਦਨਸ੍ਸਾਦਵਸੇਨ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ਤਦਭਾਵੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ ਆਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸੁਖਵੇਦਨਾ ਦੋਸਾਗਤਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ, ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਨ ਪਨ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ ਵੇਦਨਾ ਦੋਸਾਗਤਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸਨ੍ਤਤਿਘਨਵਸੇਨ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ, ਧੁਵ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਹਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਨ ਪਨ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਹਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਯਂ ਜਾਯਤੀਤਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਅਜਾਨਿਯਸਭਾਵਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਯਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਨ ਪਨ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ ਰਾਗਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਭਯਾਗਤਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣੇ ਅਕੁਸਲੇਪਿ ਧਮ੍ਮੇ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਨਿਗਮੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਪਹਾਨਂ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਕਦੇਸੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਦਵਸੇਸਾਪਿ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਕਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਦਵਸੇਸਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਾ, ‘‘ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਯਦਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਂ, ਤੇਪਿ ਵਦਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨਪਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਸ੍ਸ ਉਦਾਹਰਣਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸਂ ਰੂਪੇਕਦੇਸਦੇਸਨਾਯਂ ਰੂਪਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਰੂਪੇਕਦੇਸਂ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਂ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਸ੍ਸਂ ਰੂਪੇਕਦੇਸਦੇਸਨਾਯਂ ਰੂਪਧਾਤੁ ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਾ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤਾਦਿਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਧਾਤੁਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਦਸਵਿਧਾ ਰੂਪਧਾਤੁ ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਦੇਸਿਤਾ. ਸਬ੍ਬੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚ ਦੇਸਿਤੋ. ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਂ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਿਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਦਸਵਿਧਂ ਆਯਤਨਂ ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਂ.

ਯਤ੍ਥ ਵਾ ਪਨ ਯਸ੍ਸਂ ਵੇਦਨੇਕਦੇਸਦੇਸਨਾਯਂ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸਂ ਵੇਦਨੇਕਦੇਸਦੇਸਨਾਯਂ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਦੇਸਿਤਂ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਦੇਸਿਤਂ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਞ੍ਚ ਦੇਸਿਤਂ ਸੁਖਵੇਦਨਾਭਾਵੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ਯਤ੍ਥ ਵਾ ਪਨ ਯਸ੍ਸਂ ਵੇਦਨੇਕਦੇਸਦੇਸਨਾਯਂ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸਂ ਵੇਦਨੇਕਦੇਸਦੇਸਨਾਯਂ ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਦੇਸਿਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਦੇਸਿਤਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਞ੍ਚ ਦੇਸਿਤਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਭਾਵੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ਯਤ੍ਥ ਵਾ ਪਨ ਯਸ੍ਸਂ ਵੇਦਨੇਕਦੇਸਦੇਸਨਾਯਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸਂ ਵੇਦਨੇਕਦੇਸਦੇਸਨਾਯਂ ਉਪੇਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਦੇਸਿਤਂ, ਸਬ੍ਬੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਚ ਦੇਸਿਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.

ਯਸ੍ਸਂ ਦੇਸਨਾਯਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਤਸ੍ਸਂ ਦੇਸਨਾਯਂ ਉਪੇਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦੇਸਿਤਂ ਹੋਤੁ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ, ‘‘ਕੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਦੇਸਿਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਦੇਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਚ ਦੇਸਿਤਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕੋ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਦੇਸਿਤੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਨੁਲੋਮਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਯੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਦੇਸਿਤੋਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ‘‘ਯਦਿ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸੋ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਦੇਸਿਤੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਸਬ੍ਬੋ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਦੇਸਿਤੋ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਚ ਅਨੁਲੋਮਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਚ ਸਰਾਗਸਦੋਸਸਮੋਹਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖੇਨ ਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਯੋ ਚ ਪਟਿਲੋਮਵਸੇਨ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਤ੍ਵੇਵ ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਾ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿਆਦਿਕੋ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਚ ਵੀਤਰਾਗਵੀਤਦੋਸਵੀਤਮੋਹਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇਹਿ ਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਯੋ ਚ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਚ ਤਦੁਭਯੇਹਿ ਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੋ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਦੇਸਿਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ, ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿਆਦਿਨਾ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੨੩) ਆਚਰਿਯੇਨ ਯਾ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਯੋਜਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾਵ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਪਥਵੀਆਦਯੋ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ, ਯੇ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਸਨ੍ਧਾਰਣਾਦਿਕਿਚ੍ਚਤੋ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਤੋ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ, ਤੇਸਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਥਵੀਆਦਯੋ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ, ਯੇ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾਦਿਲਕ੍ਖਣਤੋ ਫੁਸਨਾਦਿਲਕ੍ਖਣਤੋ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ, ਤੇਸਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਰੁਪ੍ਪਨਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਨਮਨਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵਾ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦਿਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ, ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾ ਭਙ੍ਗੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਸਙ੍ਖਤੋ ਚੁਤੂਪਪਾਤਤੋ ਸਮਾਨਨਿਰੋਧੁਪ੍ਪਾਦਸਙ੍ਖਤਤੋ ਵਾ ਚੁਤੂਪਪਾਤਤੋ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ, ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.

ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਚ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚਾਤਿਆਦੀਸੁ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਹਚਰਣਸਮਾਨਹੇਤੁਤਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸਹਚਰਣਾਦੀਸੁ ਚ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ‘‘ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੪੧, ੩੫੭, ੩੫੯; ਅ. ਨਿ. ੯.੨੪), ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਹਚਾਰਿਤਾਯ ਸਞ੍ਞਾਸਹਗਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.

‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਸਰੂਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾਦਿਤੋ ਅਵਸਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਭਾਵੋ ਕੇਨ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨ ਅਵਸਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਹਿ ਏਕਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਯਂ ਵਚਨਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਆਹ, ਤੇਨ ਵਚਨੇਨ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਭਾਵੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵਸਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾਪਿ ਯੇਨ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਾ, ਤਸ੍ਸਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਹਾਰੋ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ.

ਇਤਿ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ਸਤ੍ਤਿਬਲਾਨੁਰੂਪਾ ਰਚਿਤਾ

ਵਿਭਾਵਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਟੀਕਾਨੁਸਾਰੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਥੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.