੨. ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਿਭਾਵਨਾ

੧੧. ਯੇਨ ਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੇਨ ਦੇਸਨਾਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ, ‘‘ਕਤਮੋ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਸੁ ਸੋਲ਼ਸਸੁ ਦੇਸਨਾਹਾਰਾਦੀਸੁ ਹਾਰੇਸੁ ਕਤਮੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਨਾਮਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ‘‘ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਞ੍ਚ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸਗਾਥਾਯ ਇਦਾਨਿ ਮਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ‘‘ਅਯਂ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ ਕਿਂ ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਨਾਮਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਅਯਂ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ ਕਿਂ ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯੋ ਵਿਚਯੋ ਵਿਚਿਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਤਂ ਵਿਚਯਂ ਵਿਚਿਨਿਤਬ੍ਬਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਚਿਨਿਤਬ੍ਬਂ ਵਿਸਯਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਦਂ ਵਿਚਿਨਤਿ, ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਿਂ ਵਿਚਯੋ ਪਦਵਿਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਵਿਚਿਨਤਿ, ਪਦਂ ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨ ਵਿਚਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਸਾਧਨਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਦਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਨਵਵਿਧਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਂ ਪਦਂ ਯਾਵ ਨਿਗਮਨਾ ਨਾਮਪਦਾਦਿਜਾਤਿਸਦ੍ਦਾਦਿਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦਿਆਕਾਰਨ੍ਤਾਦਿਪਠਮਵਿਭਤ੍ਯਨ੍ਤਾਦਿਏਕਵਚਨਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਚਿਨਤਿ. ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾਦਿਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਦਿਸਮ੍ਮੁਤਿਵਿਸਯਾਦਿਅਤੀਤਵਿਸਯਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਚਿਨਤਿ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਦਿਸਾਵਸੇਸਬ੍ਯਾਕਰਣਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਦਿ ਸਉਤ੍ਤਰਬ੍ਯਾਕਰਣ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਦਿ ਲੋਕਿਯਬ੍ਯਾਕਰਣਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਚਿਨਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਨ ਅਪਰਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਨਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦਕਤਣ੍ਹਾਦਿਅਸ੍ਸਾਦੇਤਬ੍ਬਸੁਖਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਚਿਨਤਿ. ਆਦੀਨਵਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾਨੁਭਵਨਾਦਿਆਦਿਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਤਾਦਿਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਵਿਚਿਨਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਸੇਨ ਵਾ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਾ ਆਗਮਵਸੇਨ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਧਾਤੁਆਦਿਪਰਿਯਾਯਵਸੇਨ ਵਾ ਵਿਚਿਨਤਿ. ਫਲਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਚਰਣਸ੍ਸ ਦੁਗ੍ਗਤਿਗਮਨਾਭਾਵੇਨ ਵਾ ਮਚ੍ਚੁਤਰਣਾਦਿਨਾ ਵਾ ਦੇਸਨਾਯ ਫਲਂ, ਦੇਸਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਚਰਣਸ੍ਸ ਫਲਂ ਵਿਚਿਨਤਿ. ਉਪਾਯਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਨਿਬ੍ਬਿਦਾਞਾਣਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਸਤਿਵਸੇਨ ਵਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਉਪਾਯਂ ਵਿਚਿਨਤਿ. ਆਣਤ੍ਤਿਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਪਾਪਪਰਿਵਜ੍ਜਨਾਣਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸੁਞ੍ਞਤਾਪੇਕ੍ਖਨਾਣਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਾ ਵਿਚਿਨਤਿ. ਅਨੁਗੀਤਿਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਗੀਤਿਵਸੇਨ ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਨੁਗੀਤਿਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨੁਰੂਪਂ ਗੀਤਿਂ ਵਿਚਿਨਤਿ. ਸਬ੍ਬੇ ਨਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦਿਕੇ ਨਵ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਹਚ੍ਚਵਚਨਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਵਚਨਵਸੇਨ ਵਾ ਨੀਤਤ੍ਥਵਚਨਵਸੇਨ ਵਾ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਵਚਨਵਸੇਨ ਵਾ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਵਿਚਿਨਤਿ.

ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਦਵਿਚਯੋ ਪਠਮਂ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨੁਪਦਂ ਵਿਚਿਨਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਅਤਿਭਾਰਿਯੋ, ਨ ਸੁਕਰੋ ਪਦਵਿਚਯੋਤਿ ਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਾਵਿਚਯਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੇ ਤਾਵ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਕਿਂ ਭਵੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਕਿਂ ਭਵੇਤਿ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਸੋ ਪਞ੍ਹਾਵਿਚਯੋ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ, ਤਂ ਪਕਾਰਜਾਤਂ ਕੀਦਿਸਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਜਿਤੋ ਪਾਰਾਯਨੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਯਥਾ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਤਥਾ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਪਞ੍ਹਾਵਿਚਯੋ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਆਯਸ੍ਮਾਤਿ ਪਿਯਵਚਨਂ. ਅਜਿਤੋਤਿ ਬਾਵਰੀਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਰਿਚਾਰਕਭੂਤਾਨਂ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਅਜਿਤੋ. ਪਾਰਾਯਨੇਤਿ ਪਾਰਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਯਤਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਾਰਾਯਨਂ, ਅਜਿਤਸੁਤ੍ਤਾਦਿਸੋਲ਼ਸਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.

‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ, (ਇਚ੍ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਅਜਿਤੋ,)

ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤਿ;

ਕਿਸ੍ਸਾਭਿਲੇਪਨਂ ਬ੍ਰੂਸਿ, ਕਿਂ ਸੁ ਤਸ੍ਸ ਮਹਬ੍ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੩੮; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾ ੫੭, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧) –

ਗਾਥਾਯ ‘‘ਕੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਲੋਕੋ ਅਰਿਯਵਜ੍ਜੋ ਸਤ੍ਤੋ ਨਿਵੁਤੋ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤੋ, ਇਤਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਜਿਤੋ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਕੋ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤਿ, ਅਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਕਿਂ ਅਭਿਲੇਪਨਂ ਇਤਿ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰੂਸਿ, ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਕਿਂ ਮਹਬ੍ਭਯਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰੂਸੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਭੇਦੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਇਮਾਨਿ ਗਾਥਾਪਾਦਪਦਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਪੁਚ੍ਛਿਤਤ੍ਥਦੀਪਕਾਨਿ ਵਾ, ਪਧਾਨਵਸੇਨ ਪਨ ਸੋ ‘‘ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ’’ਤਿ ਮਤੋ, ਯਦਿਪਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਞਾਤੁਂ ਪਨ ਇਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ‘‘ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਾਰਣਂ ਵਦੇਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਏਕਵਤ੍ਥੁਪਰਿਗ੍ਗਹਾ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਯਦਿਪਿ ਨਿਵਾਰਣਾਪਕਾਸਨਾਭਿਲੇਪਨਮਹਬ੍ਭਯਸਙ੍ਖਾਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਤ੍ਥਾ ਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਗਹਿਤਾ, ਏਕਸ੍ਸ ਪਨ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਗਹਣਤੋ ‘ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ’ਤਿ ਪਧਾਨਵਸੇਨ ਗਹਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਕਵਤ੍ਥੁਪਰਿਗ੍ਗਹਣਂ ਕਥਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਏਵਞ੍ਹਿ ਆਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਏਕਵਤ੍ਥੁਪਰਿਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਭਗਵਾ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਆਹ, ਇਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਵਤ੍ਥੁਪਰਿਗ੍ਗਹਣਂ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਲੋਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਨਾਨਾਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ. ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਲੋਕਸ੍ਸੇਵ ਅਪ੍ਪਕਾਸਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਨਾਨਾਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸਾਭਿਲੇਪਨਂ ਬ੍ਰੂਸੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਲੋਕਸ੍ਸੇਵ ਅਭਿਲੇਪਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਨਾਨਾਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ‘‘ਕਿਂ ਸੁ ਤਸ੍ਸ ਮਹਬ੍ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਲੋਕਸ੍ਸ ਮਹਬ੍ਭਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਨਾਨਾਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਪਞ੍ਹੋ ਏਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨਨਾਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਏਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ, ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ, ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾਦੀਸੁ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾਪਞ੍ਹੋਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਵਿਚਿਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

‘‘ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਯੋ ਲੋਕੋ ‘ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੋ’ਤਿ ਗਹਿਤੋ, ਸੋ ਲੋਕੋ ਤਿਵਿਧੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਲੋਕੋ ਤਿਵਿਧੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਯੋ ਵਿਧਾ ਏਤਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿ ਤਿਵਿਧੋ. ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ ਰਾਗਾਦਿਵਸੇਨ ਕਾਮਾਵਚਰਸਤ੍ਤੋਤਿ ਕਿਲੇਸੋ, ਕਿਲੇਸੋ ਚ ਸੋ ਲੋਕੋ ਚਾਤਿ ਕਿਲੇਸਲੋਕੋ, ਕਾਮਾਵਚਰਸਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਹਿ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਬਹੁਲਤਾਯ ਕਿਲੇਸਲੋਕੋਤਿ. ਭਵਤਿ ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾਹਿ ਬੁਦ੍ਧੀਹੀਤਿ ਭਵੋ, ਭਵੋ ਚ ਸੋ ਲੋਕੋ ਚਾਤਿ ਭਵਲੋਕੋ, ਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਹਿ ਝਾਨਾਦਿਬੁਦ੍ਧੀਹਿ ਭਵਤੀਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਚ ਸੋ ਲੋਕੋ ਚਾਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਲੋਕੋ, ਅਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਹਿ ਆਨੇਞ੍ਜਸਮਾਧਿਬਹੁਲਤਾਯ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਰਿਯਾ ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ.

‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ ਕਤ੍ਥ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਯ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਸਂ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਪੁਚ੍ਛਾਯਂ –

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ, (ਅਜਿਤਾਤਿ ਭਗਵਾ,)

ਵਿਵਿਚ੍ਛਾ ਪਮਾਦਾ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤਿ;

ਜਪ੍ਪਾਭਿਲੇਪਨਂ ਬ੍ਰੂਮਿ, ਦੁਕ੍ਖਮਸ੍ਸ ਮਹਬ੍ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੩੯; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾ ੫੮, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ) –

ਅਯਂ ਗਾਥਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖਚਤੁਦ੍ਦਸੀ, ਘਨਵਨਸਣ੍ਡ, ਮੇਘਪਟਲਚ੍ਛਾਦਨ, ਅਡ੍ਢਰਤ੍ਤੀਨਂ ਵਸੇਨ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇਨ ਰਥਘਟਾਦਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤੋ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਲਕ੍ਖਣਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਨਿਵੁਤੋ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤੋ. ‘‘ਅਜਿਤਾ’’ਤਿ ਚ ਆਲਪਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਆਹ. ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਪਮਾਦਹੇਤੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਕੋ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤਿ. ਜਪ੍ਪਂ ਤਣ੍ਹਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ‘‘ਅਭਿਲੇਪਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਹਂ ਬ੍ਰੂਮੀਤਿ ਭਗਵਾ ਆਹ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਜਾਤਿਆਦਿਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਅਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ‘‘ਮਹਬ੍ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਅਹਂ ਬ੍ਰੂਮੀਤਿ ਭਗਵਾ ਅਜਿਤਂ ਆਹਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਇਮਾਯ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਯ ਕਥਂ ਵਿਚਿਨੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨੀਤਿ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਪੁਚ੍ਛਾਗਾਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਗਾਥਾਪਦਾਨਿ. ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਪਦੇਹੀਤਿ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਗਾਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਗਾਥਾਪਦੇਹਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾਨਿ. ਕਥਂ? ਪਠਮਂ ਪਦਂ ਪਠਮੇਨ ਪਦੇਨ, ਦੁਤਿਯਂ ਪਦਂ ਦੁਤਿਯੇਨ ਪਦੇਨ, ਤਤਿਯਂ ਪਦਂ ਤਤਿਯੇਨ ਪਦੇਨ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਪਦਂ ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਪਦੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਂ.

‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਪਠਮਪਞ੍ਹੇ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਪਠਮਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਕਤਾ, ਨ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ. ਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਜਾਨਕੋ ਲੋਕੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਕਥਂ ਨਿਵੁਤੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਨੀਵਰਣੇਨ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਾ ਹਿ ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਭਾਵੋ ਕੇਨ ਵਚਨੇਨ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਥਾਹ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਬ੍ਬਪਾਣਾਨਂ ਸਬ੍ਬਭੂਤਾਨਂ, ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਏਕਮੇਵ ਨੀਵਰਣਂ ਵਦਾਮਿ, ਯਦਿਦਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਾ ਹਿ ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਸੋਵ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਰੋਧਾ ਚਾਗਾ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨੀਵਰਣਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ ਯਥਾ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਭਗਵਾ ਆਹ, ਤਥਾ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਚਨੇਨ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਭਾਵੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਪਠਮਸ੍ਸੇਵ ਪਦਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਨ ਸਿਯਾ, ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਪਦਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਸਿਯਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਨ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਪਠਮਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਯੁਤ੍ਤਾ ਯੁਤ੍ਤਤਰਾ ਹੋਤਿ, ਯੁਤ੍ਤਤਰਤ੍ਤਾ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਪਞ੍ਹੇ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਤਿ ਮਯਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਯੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਹੇ ‘‘ਵਿਵਿਚ੍ਛਾ ਪਮਾਦਾ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਪਮਾਦਾ ਚ ਲੋਕੋ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ‘‘ਕਥਂ ਵਿਵਿਚ੍ਛਾ ਪਮਾਦਾ ਲੋਕੋ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਕਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭੂਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣੇਹਿ ਨਿਵੁਤੋ, ਸੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭੂਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਯ ਵਿਵਿਚ੍ਛਤਿ. ‘‘ਯਾਯ ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਯ ਵਿਵਿਚ੍ਛਤਿ, ਸਾ ਵਿਵਿਚ੍ਛਾ ਕਤਮਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਵਿਵਿਚ੍ਛਾ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤਾਯ ਕਸ੍ਮਾ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਾਯ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਸੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭੂਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੇਸੁ ਨਾਭਿਸਦ੍ਦਹਤਿ; ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੇਸੁ ਨ ਅਭਿਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੋ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਂ ਵੀਰਿਯਂ ਨਾਰਭਤਿ; ਅਨਾਰਭਨ੍ਤੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਧ ਲੋਕੇ ਪਮਾਦਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤੀਤਿ, ਪਮਾਦੇਨ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪਮਤ੍ਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸੁਕ੍ਕੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦਿਯਤਿ; ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤੇ ਸੁਕ੍ਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਿਯਮਾਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਪ੍ਪਕਾਸਨ੍ਤਿ ਪਕਾਸਨਵਸੇਨ ਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਿਵਿਚ੍ਛਾ ਪਮਾਦਾ ਲੋਕੋ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

‘‘ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪ੍ਪਕਾਸਨਭਾਵੋ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਕੇਨ ਵਚਨੇਨ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਯਥਾਹ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ –

‘‘ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤੋ ਪਕਾਸਨ੍ਤਿ, ਹਿਮਵਨ੍ਤੋਵ ਪਬ੍ਬਤੋ;

ਅਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਨ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਰਤ੍ਤਿਂ ਖਿਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਸਰਾ;

ਤੇ ਗੁਣੇਹਿ ਪਕਾਸਨ੍ਤਿ, ਕਿਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਯਸੇਨ ਚਾ’’ਤਿ. –

ਯਂ ਗਾਥਾਪਾਠਂ ਭਗਵਾ ਯਥਾ ਯੇਨ ਅਪ੍ਪਕਾਸਨਾਕਾਰੇਨ ਆਹ, ਤਥਾ ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਕਾਸਨਾਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਤੇਨ ਗਾਥਾਪਾਠੇਨ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪ੍ਪਕਾਸਨਭਾਵੋ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਿਵਿਚ੍ਛਾ ਪਮਾਦਾ ਲੋਕੋ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਗਾਥਾਤ੍ਥੋ ਪਨ – ਹਿਮਵਨ੍ਤੋ ਪਬ੍ਬਤੋ ਦੂਰੇ ਠਿਤੋ ਦੂਰੇ ਠਿਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਚਕ੍ਖੁਕਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਪਕਾਸਤਿ ਇਵ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਦੂਰੇ ਠਿਤਾਨਮ੍ਪਿ ਗੁਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਕਿਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਗੁਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਹਿ ਯਸਪਰਿਭੋਗਪਰਿਵਾਰੇਹਿ ਚ ਦੂਰੇ ਠਿਤਾਨਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਪਕਾਸਨ੍ਤਿ, ਰਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਖਿਤ੍ਤਾ ਸਰਾ ਉਸੂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਯਥਾ, ਏਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਪਮਾਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਸਨ੍ਤੋ ਨ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਸਨ੍ਤੋ ਪਕਾਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਨ੍ਤੋ ਗੁਣੇਹਿ ਪਕਾਸਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੇ ਗੁਣੇਹਿ ਪਕਾਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗੁਣਾ ਨਾਮ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਜਾਤਾ, ‘‘ਕਥਂ ਗੁਣੇਹਿ ਪਕਾਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਯਸੇਨ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗੁਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਕਿਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਗੁਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਯਸੇਨ ਚ ਪਕਾਸਨ੍ਤਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਗੁਣੇਹਿ ਪਕਾਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਵਾਤਿ.

ਯਦਿ ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਪਮਾਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਲੋਕੋ ਨਿਵੁਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਠਮਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਨ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਵਿਵਿਚ੍ਛਾ ਪਮਾਦਾ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਯੁਤ੍ਤਾ ਯੁਤ੍ਤਤਰਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਦੇਨਾਤਿ ਚ ਪਦਤ੍ਥਟ੍ਠੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਦਸ੍ਸਾਤਿ ਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਹੇਟ੍ਠਾ, ਉਪਰਿ ਚ.

‘‘ਕਿਸ੍ਸਾਭਿਲੇਪਨਂ ਬ੍ਰੂਸੀ’’ਤਿ ਪਞ੍ਹੇ ‘‘ਜਪ੍ਪਾਭਿਲੇਪਨਂ ਬ੍ਰੂਮੀ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਜਿਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ‘‘ਕਤਮਾ ਜਪ੍ਪਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਜਪ੍ਪਾ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਲੋਕਂ ਅਭਿਲਿਮ੍ਪਤੀਤਿ ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਥਾਹ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਯੇਨ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਭਿਲੇਪਨਭਾਵੇਨ –

‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਰਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ;

ਅਨ੍ਧਂ ਤਮਂ ਤਦਾ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਰਾਗੋ ਸਹਤੇ ਨਰ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਯਂ ਗਾਥਂ ਭਗਵਾ ਆਹ, ਤਥਾ ਤੇਨ ਅਭਿਲੇਪਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਤਾਯ ਗਾਥਾਯ ਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਲੋਕਂ ਅਭਿਲਿਮ੍ਪਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਗਾਥਾਯਂ ਪਨ – ਰਜ੍ਜਤਿ ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਰਤ੍ਤੋ, ਰਾਗਸਮਙ੍ਗੀਸਤ੍ਤੋ. ਕਾਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਸਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਫਲਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ, ਫਲਂ. ਕਾਰਣਂ ਫਲਂ ਧਾਰੇਤਿ, ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਅਨ੍ਧਂ. ਯਨ੍ਤਿ ਯਮ੍ਹਿ ਕਾਲੇ. ਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ. ਯਮ੍ਹਿ ਕਾਲੇ ਰਾਗੋ ਨਰਂ ਰਾਗਸਮਙ੍ਗਿਂ ਸਹਤੇ ਅਭਿਭਵਤਿ, ਤਦਾ ਕਾਲੇ ਅਨ੍ਧਂ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਤਮਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਰਾਗੋ ਨਰਂ ਯਂ ਯਸ੍ਮਾ ਸਹਤੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਧਂ ਤਮਂ ਤਦਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵਾ, ਰਾਗੋ ਯਂ ਨਰਂ ਸਹਤੇ, ਤਸ੍ਸ ਨਰਸ੍ਸ ਅਨ੍ਧਂ ਤਮਂ ਤਦਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵਾ, ਰਾਗੋ ਨਰਂ ਯਂ ਸਹਤੇ ਅਭਿਭੂਯਤੇ ਯਂ ਸਹਨਂ ਅਭਿਭਵਨਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਿ, ਤਂ ਸਹਨਂ ਅਭਿਭਵਨਂ ਅਨ੍ਧਂ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਤਮਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵਾ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਯਦਿ ਰਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਾਦਿਕਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਕਥਂ ਜਪ੍ਪਾਭਿਲੇਪਨਂ ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਾਯਂ ਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਆਸਤ੍ਤਿਬਹੁਲਸ੍ਸ ਆਸਙ੍ਗਬਹੁਲਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਾ ਅਯਂ ਤਣ੍ਹਾ ਏਵਂ ਬਹੁਆਸਙ੍ਗਵਸੇਨ ਅਭਿਜਪ੍ਪਾ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠਾਯਿਨੀ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਤਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਕੇਨਚਿ ਸਿਲੇਸੇਨ ਅਭਿਲਿਤ੍ਤੋ ਮਕ੍ਖਿਤੋ ਵਿਯ ਜਪ੍ਪਾਭਿਲੇਪੇਨ ਅਭਿਲਿਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਭਵਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਜਪ੍ਪਾਭਿਲੇਪਨਂ ਅਪ੍ਪਕਾਸਨਸ੍ਸਪਿ ਕਾਰਣਂ ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀ’ਤਿ ਦੁਤਿਯਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਮਹਬ੍ਭਯਂ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਹੇ ‘‘ਅਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਂ ਮਹਬ੍ਭਯਂ ਭਵੇ’’ਤਿ ਅਯਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਜਿਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਭਾਯਤਿ ਲੋਕੋ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਭਯਂ, ਮਹਨ੍ਤਂ ਭਯਂ ਮਹਬ੍ਭਯਂ. ‘‘ਕਤਿਵਿਧਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਦੁਵਿਧਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦ੍ਵੇ ਵਿਧਾ ਅਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ‘‘ਕਤਮਂ ਦੁਵਿਧਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਯਿਕਞ੍ਚ ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਤਮਂ ਕਾਯਿਕਂ, ਕਤਮਂ ਚੇਤਸਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਂ ਕਾਯਿਕਂ, ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਯਂ ਚੇਤਸਿਕਂ, ਇਦਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਰੋਗਾਦਿਸਤ੍ਥਾਦਿਅਨਿਟ੍ਠਰੂਪਂ ਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਮਹਬ੍ਭਯਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ‘‘ਕਥਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਮਹਬ੍ਭਯਂ ਭਵੇਤਿ ਸਦ੍ਦਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਬ੍ਬਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਮਸਮਂ ਅਞ੍ਞਂ ਭਯਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਨ ਭਯਂ ਕੁਤੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਭਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਲੋਕਸ੍ਸ ਮਹਬ੍ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨ ਰੋਗਾਦਿਸਤ੍ਥਾਦਿਅਨਿਟ੍ਠਰੂਪਂ ਦੁਕ੍ਖਮੂਲਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯੇਵ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਮਹਬ੍ਭਯਭਾਵੋ ਨ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਤਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬਕਾਲੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਕਦਾਚਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਾਸੁ ਤੀਸੁ ਦੁਕ੍ਖਤਾਸੁ. ਲੋਕੋਤਿ ਭੋਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚੇਵ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧੋ ਚ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ. ਓਧਸੋ ਓਧਿਸੋ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਅਤ੍ਤੂਪਕ੍ਕਮਮੂਲਾਯ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਕਦਾਚਿ ਪਰੂਪਕ੍ਕਮਮੂਲਾਯ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਥਾ ਓਧਸੋ ਓਧਿਸੋ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਦੀਘਾਯੁਕੋ ਲੋਕੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ‘‘ਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪੁਚ੍ਛਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਹੇਤੁਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਭੋਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਚੇਵ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਤ੍ਤਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਦੀਘਾਯੁਕਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਦੀਘਾਯੁਕਤ੍ਤਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ; ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲਤ੍ਤਾ.

ਤੇਸਂ ਤਾਹਿ ਦੁਕ੍ਖਤਾਹਿ ਮੁਚ੍ਚਨਂ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਹਿ ਅਨਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਂ ਮੁਚ੍ਚਨਂ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਂ, ‘‘ਕਤਮਂ ਏਕਨ੍ਤਿਕਮੁਚ੍ਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਪਿ ਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ, ਤਾਦਿਸਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਲੋਕੋਤਿ ਅਰਹਾ. ਉਪਾਦੀਯਤਿ ਵਿਪਾਕਕ੍ਖਨ੍ਧਚਤੁਕ੍ਕਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਨ੍ਤਿ ਉਪਾਦਿ, ਉਪਾਦਿਯੇਵ ਸੇਸਂ ਉਪਾਦਿਸੇਸਂ, ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ, ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ. ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਲਕ੍ਖਣੇ ਚਾਯਂ ਕਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੂਤਿ ਚ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਯਨਮਤ੍ਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਨ ਅਸਙ੍ਖਤਧਾਤੁ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਸਕਲਲੋਕਬ੍ਯਾਪਕਭਾਵੇਨ ਸਬ੍ਬਲੋਕਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਸਬ੍ਬਲੋਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਂ ਹੋਤਿ, ਇਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਸਬ੍ਬਲੋਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਮਸ੍ਸ ਮਹਬ੍ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧, ੩, ੩੬; ਮਹਾਵ. ੧; ਵਿਭ. ੨੨੫) ਵਚਨਤੋ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਮਸ੍ਸ ਮਹਬ੍ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ‘‘ਕਿਸ੍ਸਾਭਿਲੇਪਨਂ ਬ੍ਰੂਸੀ’’ਤਿ ਤਤਿਯਪਦਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਸਿਯਾਤਿ ਆਸਙ੍ਕਭਾਵਤੋ ‘‘ਤੇਨ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕੇਨ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਤਰਭਾਵੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਤਰਤ੍ਤਾ ਯੁਤ੍ਤਤਰਜਾਨਨਕੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੁਤ੍ਤਤਰਭਾਵੋ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਲੋਕਸ੍ਸ ਨੀਵਰਣਾਦੀਨਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਚ ਤਿਤ੍ਥਿਯਵਾਦੇਸੁ ਸਮਯਨ੍ਤਰੇਸੁ ਪਰਿਚਯੇਨ ਚ ਤੇਸੁ ਸਮਯਨ੍ਤਰੇਸੁ ਚੇਵ ਨੀਵਰਣਾਦੀਸੁ ਚ ਸਂਸਯਪਕ੍ਖਨ੍ਦੇਨ ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਬ੍ਯਾਕਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਚ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਚਾਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਜਾਨਨਤ੍ਥਾਯ, ਜਾਤਸਂਸਯਸ੍ਸ ਚ ਸਂਸਯਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਾਯ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਨੀਵਰਣਾਦਿਵਿਸਯਸ੍ਸ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਤ੍ਤਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ. ਨੀਵਰਣਾਦੀਨਂ ਪਨ ਵਿਸਯਾਨਂ ਲੋਕੋ ਚ ਆਧਾਰਭਾਵੇਨ ਗਾਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ’’ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਵਿਚਯੋ ਪਨ ‘‘ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ, ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਕਾਧਾਰੇ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਵਿਚਯੋ ਆਚਰਿਯੇਹਿ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਅਨੇਕਾਧਾਰੇ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਯੋ ਵਿਚਯੋ ਵਿਭਜਨਾਰਹੋ, ਸੋ ਵਿਚਯੋ ਕਥਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਤ੍ਥਾਯ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਚਯਂ ਵਿਭਜਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਅਨੇਕਾਧਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਂ ਤਾਵ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ –

‘‘ਸਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸੋਤਾ, (ਇਚ੍ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਅਜਿਤੋ,)

ਸੋਤਾਨਂ ਕਿਂ ਨਿਵਾਰਣਂ;

ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ, ਕੇਨ ਸੋਤਾ ਪਿਧੀਯਰੇ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੪੦; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾ ੫੯, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੩) –

ਗਾਥਮਾਹ. ਗਾਥਾਤ੍ਥੋ ਤਾਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਵਨ੍ਤੀਤਿ ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਧੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦੀਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਯਤਨੇਸੁ. ਸੋਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦਾਦਯੋ ਸੋਤਾ. ਇਚ੍ਚਾਯਸ੍ਮਾਤਿ ਇਤਿ ਏਵਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਜਿਤੋ ਆਹ. ਸੋਤਾਨਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦਾਦੀਨਂ ਸੋਤਾਨਂ. ਕਿਂ ਨਿਵਾਰਣਨ੍ਤਿ ਕਿਂ ਕਤਮਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਆਵਰਣਂ ਭਵੇ, ਕਾ ਕਤਮਾ ਧਮ੍ਮਜਾਤਿ ਰਕ੍ਖਾ ਭਵੇ. ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਸੋਤਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦਾਦੀਨਂ ਸਂਵਰਣਂ ਆਵਰਣਂ ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਭਵੇਤਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਹਿਤਤ੍ਥਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਤ੍ਵਂ ਕਥੇਹਿ. ਕੇਨ ਸੋਤਾ ਪਿਧੀਯਰੇਤਿ ਕੇਨ ਪਹਾਯਕਧਮ੍ਮੇਨ ਤਣ੍ਹਾਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦਾਦਯੋ ਸੋਤਾ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਪਿਧੀਯਰੇਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਨਿ.

‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਕਥਿਤਾਯ ‘ਸਵਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਪਿਧੀਯਰੇ’ਤਿ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਕਿਤ੍ਤਕਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਨਿ, ਕਿਤ੍ਤਕਾ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਨਿ, ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਯਦਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਸਿਯੁਂ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਹਾਪਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਸਿਯੁਂ, ਕਸ੍ਮਾ ‘ਦ੍ਵੇ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ? ਇਮੇ ਹਿ ਬਹ੍ਵਾਧਿਵਚਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮੇ ਏਤਾਯ ਗਾਥਾਯ ਗਹਿਤਾ ਅਤ੍ਥਾ ਬਹ੍ਵਾਧਿਵਚਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਸਵਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਪਿਧੀਯਰੇਤਿ ਬਹੂਨਿ ਵਚਨਾਨਿ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਂਵਰਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸਤਿ ਚੇਵ ਪਿਦਹਨਹੇਤੁਭੂਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਅਤ੍ਥਾਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਦੁਵਿਧਤ੍ਥਵਿਸਯਤਾ ਕਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਦੁਵਿਧਤ੍ਥਵਿਸਯਤਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਾਹਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਹੇਤੁਭੂਤਾਹਿ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਾਹਿ ਆਪਦਾਹਿ ਵਾ, ਪਾਣਵਧਾਦੀਹਿ ਆਪਦਾਹਿ ਵਾ, ਸਮਂ ਸਹ, ਸਬ੍ਬਥਾ ਵਾ ਅਯਂ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਆਪਨ੍ਨੋ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟੋ, ਏਵਂ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟਸ੍ਸ ਵਾ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾਤਿ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦਯੋ ਵਾ ਪਾਣਵਧਾਦੀਨਿ ਆਗਮ੍ਮ ਪਵਤ੍ਤੇਹਿ ਦਸਹਿ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੂਹਿ ਚ ਅਯਂ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ, ਏਵਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਚ ਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਵੋਦਾਨਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਕਿਂ ਕਤਮਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਭਵੇ. ਇਤਿ ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਚ੍ਚਂ ਅਜਿਤਸੁਤ੍ਤੇ ਆਹਾਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤ੍ਥੋ, ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਦੁਵਿਧਤ੍ਥਵਿਸਯਤਾ ਞਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਸੋਤਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਵਨ੍ਤਿ, ਉਦਾਹੁ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸੇਵਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸੋਤਾਤਿ, ਅਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ ਸਵਨ੍ਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦਪ੍ਪਮਾਦਬਹੁਲਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦਪ੍ਪਮਾਦਬਹੁਲਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸੋਤਾ ਸਵਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ ਅਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦਪ੍ਪਮਾਦਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ‘‘ਕਤਮਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾ, ਕਤਮੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ, ਕਤਮੋ ਪਮਾਦੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਅਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦਪ੍ਪਮਾਦੇਸੁ. ਯਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾ, ਅਯਂ ਲੋਭੋ, ਨ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਨਮਤ੍ਤਂ. ਲੋਭੋ ਚ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ, ਨ ਲੁਬ੍ਭਨਮਤ੍ਤਂ. ਯੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ, ਅਯਂ ਦੋਸੋ, ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਨਮਤ੍ਤਂ. ਦੋਸੋ ਚ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ, ਨ ਦੂਸਨਮਤ੍ਤਂ. ਯੋ ਪਮਾਦੋ, ਅਯਂ ਮੋਹੋ, ਨ ਸਤਿਵਿਪ੍ਪਵਾਸਮਤ੍ਤਂ. ਮੋਹੋ ਚ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ, ਨ ਮੂਹਨਮਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਨਂ ਅਕੁਸਲਮੂਲਤ੍ਤਾ ਯਸ੍ਸ ਅਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦਪ੍ਪਮਾਦਬਹੁਲਸ੍ਸ ਅਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ ਛਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਯਤਨੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾ ਸਵਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਤਿਵਿਧਾ ਸਾ ਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਰੂਪਤਣ੍ਹਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਛਨ੍ਨਂ ਰੂਪਤਣ੍ਹਾਦੀਨਂ ਛਸੁ ਰੂਪਾਦਿਆਯਤਨੇਸੁ ਸਵਨਂ ਕੇਨ ਚ ਵਚਨੇਨ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਥਾਹ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਵਤੀਤਿ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਪਟਿਹਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ ਭਗਵਾ ਯਥਾ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਆਹ, ਤਥਾ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਚਨੇਨ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਰੂਪਤਣ੍ਹਾਦੀਨਂ ਛਨ੍ਨਂ ਸੋਤਾਨਂ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚਕ੍ਖਾਦਯੋ ਨਿਸ੍ਸਿਤੂਪਚਾਰਵਸੇਨ ਸਯਂ ਸਵਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਸਬ੍ਬਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖਾਦਿਦ੍ਵਾਰਤੋ ਚ ਸਵਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਤਣ੍ਹਾਯਨਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਨਉਨ੍ਨਮਨਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਸਵਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖਾਦਿਦ੍ਵਾਰਤੋ ਚ ਸਵਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਤਣ੍ਹਾਯਨਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਨਉਨ੍ਨਮਨਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਸਵਨਭਾਵੋ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨਾਤਿ ਅਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ ਅਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦਾਦੀਨਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿਦ੍ਵਾਰਤੋ ਚ ਤਣ੍ਹਾਯਨਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਉਨ੍ਨਮਨਾਕਾਰੇਨ ਤਣ੍ਹਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਪਵਤ੍ਤਜਾਨਨਕੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਸਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸੋਤਾ’’ਤਿ ਆਹ.

‘‘ਸੋਤਾਨਂ ‘ਕਿਂ ਨਿਵਾਰਣ’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਸੋਤਾਨਂ ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਹਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਕਿਂ? ਉਦਾਹੁ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਪ੍ਪਹਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋਤਾਨਂ ਕਿਂ ਨਿਵਾਰਣਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਵਿਘਾਤਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਇਦਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਵਿਘਾਤਂ ਵੋਦਾਨਂ, ਉਦਾਹੁ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਦਂ ਵੋਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ, ‘ਕੇਨ ਸੋਤਾ ਪਿਧੀਯਰੇ’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਸੋਤਾਨਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਕਿਂ? ਉਦਾਹੁ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨਂ, ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਂ ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸੋਤਾਨਂ…ਪੇ… ਪਿਧੀਯਰੇਤਿ ਅਨੁਸਯਸਮੁਗ੍ਘਾਟਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਇਦਂ ਅਨੁਸਯਸਮੁਗ੍ਘਾਟਂ ਵੋਦਾਨਂ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਦਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਸਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸੋਤਾ’’ਤਿਆਦਿਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ; ਤਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ‘‘ਕਤਮੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਾਯਂ –

‘‘ਯਾਨਿ ਸੋਤਾਨਿ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, (ਅਜਿਤਾਤਿ ਭਗਵਾ,)

ਸਤਿ ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਰਣਂ;

ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਂ ਬ੍ਰੂਮਿ, ਪਞ੍ਞਾਯੇਤੇ ਪਿਧੀਯਰੇ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੪੧ ਚੂਲ਼ਨਿ. ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾ ੬੦, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੪) –

ਗਾਥਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਸਂ ਗਾਥਾਯਂ ਅਜਿਤ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਯਾਨਿ ਸੋਤਾਨਿ ਸਵਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਸੋਤਾਨਂ ਯਂ ਨਿਵਾਰਣਂ, ਸਾ ਸਤਿ ਹੋਤਿ; ਤਂ ਸਤਿਂ ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਨ੍ਤਿ ਅਹਂ ਬ੍ਰੂਮਿ; ਏਤੇ ਸੋਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਿਧੀਯਰੇਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ. ਪਿਧੀਯਰੇਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨਵਸੇਨ ਪਿਧੀਯਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਤਿ ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਰਣਂ ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਂ ਬ੍ਰੂਮੀ’’ਤਿ ਭਗਵਾ ਆਹ – ‘‘ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਸਤਿਯਾ ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਣਕਿਚ੍ਚਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕਿਂ, ਵਿਸਿਟ੍ਠਾਯ ਸਤਿਯਾ ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਣਕਿਚ੍ਚਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕਿਂ, ਕਤਮਾਯ ਸਤਿਯਾ ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਣਕਿਚ੍ਚਂ ਸਿਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਯਗਤਾਯ ਸਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਗਤਾਯ ਸਤਿਯਾਤਿ ਰੂਪਕਾਯੇ ਗਤਂ ਕੇਸਾਦਿਕਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ. ਭਾਵਿਤਾਯਾਤਿ ਕਾਯਗਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨਤੋ ਵਿਰਜ੍ਜਨਤੋ ਨਿਰੋਧਨਤੋ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਭਾਵਿਤਾਯ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ; ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਸੁਖਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ; ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ; ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਿਂ ਪਜਹਤਿ; ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ; ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਸਮੁਦਯਂ ਪਜਹਤਿ; ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਆਦਾਨਂ ਪਜਹਤੀਤਿ. ਬਹੁਲੀਕਤਾਯਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਮਾਸਮ੍ਪਿ ਸਂਵਚ੍ਛਰਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਤਸਂਵਚ੍ਛਰਮ੍ਪਿ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ. ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਪਵਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਭਾਵੇਨ ਠਿਤਂ ਚਕ੍ਖੁਂ, ਨਿਗ੍ਗਹਿਤਾਗਮਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨਾਵਿਞ੍ਛਤੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਸਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ, ਤਂਸਮਙ੍ਗੀਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਾ ਨਾਕਡ੍ਢਤਿ, ਮਨਾਪਿਕੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਨਾਵਿਞ੍ਛਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਮਨਾਪਿਕੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਨ ਪਟਿਹਞ੍ਞਤਿ. ਕਾਯਗਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਭਾਵਿਤਾਯ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ ਸੋਤਂ ਨਾਵਿਞ੍ਛਤਿ. ਮਨਾਪਿਕੇਸੁ ਸਦ੍ਦੇਸੁ…ਪੇ… ਅਮਨਾਪਿਕੇਸੁ ਸਦ੍ਦੇਸੁ ਨ ਪਟਿਹਞ੍ਞਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਤੋ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.

‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਨਾਵਿਞ੍ਛਤਿ ਪਟਿਹਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਸਂਵੁਤਨਿਵਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਨਾਵਿਞ੍ਛਤਿ ਨ ਪਟਿਹਞ੍ਞਤੀਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ. ‘‘ਕੇਨਾਰਕ੍ਖੇਨ ਤੇ ਸਂਵੁਤਨਿਵਾਰਿਤਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਸਤਿਆਰਕ੍ਖੇਨ ਤੇ ਸਂਵੁਤਨਿਵਾਰਿਤਾਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ. ‘‘ਸਤਿਆਰਕ੍ਖੇਨ ਸਂਵੁਤਨਿਵਾਰਿਤਭਾਵੋ ਕੇਨ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤੇਨਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਸਤਿਆਰਕ੍ਖੇਨ ਸਂਵੁਤਨਿਵਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਸਂਵੁਤਨਿਵਾਰਿਤਜਾਨਨਕੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਸਤਿ ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ ਆਹ, ਤੇਨ ਵਚਨੇਨ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਤਿਆਰਕ੍ਖੇਨ ਸਂਵੁਤਨਿਵਾਰਿਤਭਾਵੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਤ੍ਯਾਨੁਗਾਤਿ ਕਿਚ੍ਚਮੇਵੇਤ੍ਥ ਅਧਿਕਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

‘‘ਸਤਿ ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤ੍ਥੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯੇਤੇ ਪਿਧੀਯਰੇ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤ੍ਥੋ ‘‘ਕਥਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯੇਤੇ ਪਿਧੀਯਰੇ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਸਯਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ. ਅਨੁਸਯਾਤਿ ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਾਦਯੋ. ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਅਨੁਸਯੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਹੀਨੇਸੁ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ. ਕਿਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਹੀਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ? ਅਨੁਸਯਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ.

‘‘ਤਂ ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਕਿਂ ਵਿਯ ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਂ ਯਥਾ ਖਨ੍ਧਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕੁਦਾਲਾਦਿਨਾ ਭੂਮਿਂ ਖਣਿਤ੍ਵਾ ਅਨਵਸੇਸਮੂਲੁਦ੍ਧਰਣੇ ਕਤੇ ਤਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪੁਪ੍ਫਫਲਪਲ੍ਲਵਙ੍ਕੁਰਸਨ੍ਤਤਿਪਿ ਕੁਦਾਲਾਦਿਨਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਵ ਭਵਤਿ ਯਥਾ, ਏਵਂ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਅਨੁਸਯੇਸੁ ਪਹੀਨੇਸੁ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਸਨ੍ਤਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਪਿਦਹਿਤਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਭਵਤਿ. ਕੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਭਵਤਿ? ਪਞ੍ਞਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਭਵਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਾਵੋ ਕਥਂ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯੇਤੇ ਪਿਧੀਯਰੇ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਾਵੋ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਹਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਸੁ ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਂ, ਪਿਧਾਨਞ੍ਚ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਵਾ ਸਂਸਯਿਤੇਨ ਵਾ ਸਂਵਰਪਿਧਾਨਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ ਚੇਵ ਸਤਿਪਞ੍ਞਾਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤੇਸੁ ਚ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਨੀਵਰਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਪਮਾਦਜਪ੍ਪਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋਪਿ ਲੋਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਸਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸੋਤਾ’’ਤਿਆਦਿਕੋਪਿ ਪਞ੍ਹੋ ਸਂਵਰਪਿਧਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਏਕਤ੍ਥਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ‘‘ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਸੋਤਾਨਂ ਬਹੁਭਾਵਤੋ ਵਾ ‘‘ਬਹੁਪਞ੍ਹੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ; ਤਥਾ ਪਨ ਅਵਤ੍ਵਾ ਸੋਤੇ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਸਂਵਰਪਿਧਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਸਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸੋਤਾ’’ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿਪਿ ਲੋਕਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਨੀਵਰਣਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਯਂ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਨਯਦਸ੍ਸਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਦੇਸਨਾਕਾਲੇ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਮਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਰਚਿਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਚੇਵ ਪਞ੍ਹਂ ਅਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਪਟਿਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਚ ਵਿਚਯਹਾਰੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਦੇਸਨਾਕਾਲੇ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਚੇਵ ਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਪਟਿਞ੍ਞਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਚ ਯੋ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਵਿਚਯਹਾਰੋ ਕਥਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਤ੍ਥਾਯ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਚਯਂ ਵਿਭਜੇਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਤੇਸੁ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਾਨਿ ਸੋਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਯ ਵਿਚਯਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਵ ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਗਾਥਾਤ੍ਥੋ ਤਾਵ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ – ਯਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਸੋਤਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਾਯ ਸਤਿਯਾ ਚ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਸੋਤਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਾਯਂ ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਵ ਸਾਯਂ ਸਤਿ ਚ ਤਾਹਿ ਪਞ੍ਞਾਸਤੀਹਿ ਅਸੇਸਂ ਸਹੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਞ੍ਚੇਵ ਰੂਪਞ੍ਚ, ਏਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਕਤ੍ਥ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨੇ ਅਸੇਸਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਮਾਰਿਸ ਮੇ ਮਯਾ ਪੁਟ੍ਠੋ ਤ੍ਵਂ ਭਗਵਾ ਮਯ੍ਹਂ ਏਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਪਬ੍ਰੂਹਿ, ਇਤਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਜਿਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ.

ਅਜਿਤ ਤ੍ਵਂ ਯਮੇਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਮਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ, ਅਹਂ ਤੇ ਤਵ ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਵਦਾਮਿ. ਯਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧੇ ਪਞ੍ਞਾਸਤਿਸਹਿਤਂ ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੇਨ ਸਹ ਏਕਤੋ ਅਸੇਸਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧੇ ਏਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧੇਨ ਏਕਤੋ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਏਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਂ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਨਾਮਰੂਪਨਿਰੋਧਂ ਸੋ ਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧੋ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਹੇ ਅਯਂ ਅਜਿਤੋ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਉਪਰੁਜ੍ਝਨਮੇਵ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਪਞ੍ਹੇ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਯਨ੍ਤਿ ਯੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਜਿਤੋ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛੀਤਿ ਅਯਂ ਅਜਿਤੋ. ਪਞ੍ਹੇਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਵ ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਪਞ੍ਹੇ. ਯਦਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਕਤ੍ਥੇਤਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ? ਨ, ਅਨੁਸਨ੍ਧੀਯਤਿ ਏਤੇਨ ਉਪਨਿਰੁਜ੍ਝਨੇਨਾਤਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧੀਤਿ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਕਿਂ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਪੁਚ੍ਛਨੇਨ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾਪਿ ਪੁਚ੍ਛਨਤੋ ‘‘ਕਤ੍ਥੇਤਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨਂ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ.

‘‘ਯਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ, ਤਂ ਕਤਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਟਿਪਦਂ ਵਿਸਯੇਨ ਸਹ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੀਣੀ ਸਚ੍ਚਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਤਾਨੀਤਿ ਕਮ੍ਮਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਮੇਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੂਯ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਕਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਤਾਨਿ. ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾਨੀਤਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਨਿਰੋਧੋ, ਧਮ੍ਮੋਪਿ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮੋਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਰੋਧੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਭਾਵੋ ਯੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮੁਦਯੋ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੀਣਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਙ੍ਖਤਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ‘‘ਕਿਂ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਰੋਧੋ ਅਸਙ੍ਖਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ‘‘ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਕਮ੍ਮਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਅਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਅਸਙ੍ਖਤੋ. ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਾਭਾਵਤੋ ਅਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮੋ. ‘‘ਪਹਾਯਕਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਕਤਮੇਨ ਪਹਾਯਕੇਨ ਕਤਮੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ, ਕਤਮਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਪਹੀਨੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਭੂਮੀਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਸੁ ਭੂਮੀਸੂਤਿ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਭੂਮੀਸੁ. ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋਤਿ ਕਾਮਭਵਰਾਗੋ. ਰੂਪਰਾਗੋਤਿ ਰੂਪਭਵਰਾਗੋ. ਅਰੂਪਰਾਗੋਤਿ ਅਰੂਪਭਵਰਾਗੋ. ਸਂਯੋਜਨਭੇਦਤੋ ਦਸ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

੧੨. ਪਹਾਤਬ੍ਬਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿਭਾਵਨਾਭੂਮਿਭੇਦੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿ, ਅਮ੍ਹੇਹਿਪਿ ਞਾਤਾਨਿ, ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭੇਦਤੋ ਕਥਂ ਵਿਭਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਤੀਣੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਪਹਾਤਬ੍ਬਸਂਯੋਜਨੇਸੁ ਕਤਮਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਕਤਮਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਹਾਯਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਤੀਣੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਹਾਯਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ. ‘‘ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਹੇਤੁ ਹੋਤੁ, ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੂ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਅਰਹਾ ‘‘ਮੇ ਜਾਤਿ ਖੀਣਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਂ ਜਾਨਨਹੇਤੁ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਖਯੇ ਜਾਤਿਕ੍ਖਯੇ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ. ਯਂ ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਅਰਹਾ ‘‘ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯ ਅਪਰਂ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਂ ਪਜਾਨਨਹੇਤੁ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਨ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨੇ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਜਾਨਨਹੇਤੁ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞਾਣਾਨਿ ਪਹਾਯਕਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ‘‘ਤਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਕਦਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੁ, ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੁ, ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕਦਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਞ੍ਚ ਖਯੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇਤਿ ਕਿਚ੍ਚਭੇਦੇਨ ਦ੍ਵੇ, ਸਭਾਵਤੋ ਪਨ ਏਕਾਵ.

‘‘ਪਜਾਨਨਕਿਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਏਕਮੇਵ, ਕਥਂ ਦ੍ਵੇ ਸਿਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਪਞ੍ਞਾਭੇਦੇਨ ਦ੍ਵੇ ਨਾਮਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਾਤਿ ਯਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪੁਬ੍ਬਗਾਥਾਯਂ ਸੋਤਪਿਧਾਨਕਿਚ੍ਚੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਕਾਰੇਹਿ ਜਾਨਨਸਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਞਾ ਨਾਮ. ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਪਿਲਾਪਨਟ੍ਠੇਨ ਓਗਾਹਨਟ੍ਠੇਨ ਸਤਿ ਨਾਮ.

੧੩. ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਵ ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚਾ’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਕਥਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਞਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਭੇਦੇ ਭਵਤ੍ਤਯੇ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਨਾਮਰੂਪਸਮੁਦਾਯੇ. ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਚੁਰਜਨਸ੍ਸ ਪਨ ਅਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਗਹਣੀਯਸਭਾਵਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਭਾਗਂ ਜਾਨਨ੍ਤੇਹਿ ਪਨ ‘‘ਨਾਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਰੂਪਂ ਪਨ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਸਹਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਸਤਿਸਹਿਤਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ. ਨਿਰੋਧਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਂ.

ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਜਿਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਵ…ਪੇ… ਕਤ੍ਥੇਤਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਾਰਾਯਨੇ ਆਹ. ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਵਾਤਿਆਦਿਗਾਥਾਯ ਯਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ, ਸਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ ਕਤਮੇਨ ਅਧਿਗਮੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਚਤੁਰਿਦ੍ਧਿਪਾਦਮੁਖੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਮੁਖੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਚਤੁਰਿਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵਨਾਯ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਮੂਲਭੂਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮੂਲਭੂਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਤਿ ਚ ਪਞ੍ਞਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਧਮ੍ਮਗਤਿਯੋ ਸਮਨ੍ਵੇਸਮਾਨਾਯ ਸਤਿਯਾ ਸਿਜ੍ਝਮਾਨਾਯ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਸਮਾਧਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬੋ, ਸਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਗਾਥਾਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਚ ਸਮਾਧਿਕਿਚ੍ਚਂ ਪਾਕਟਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤਿ ਦ੍ਵੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਸਯਸਮੁਗ੍ਘਾਤਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਵੀਰਿਯੇਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਨ ਵਿਨਾ ਤੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਦ੍ਵੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿ.

ਇਮੇਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਵਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਸਿਜ੍ਝਨ੍ਤੇਸੁ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਯਾ ਸਦ੍ਦਹਨਾ ਓਕਪ੍ਪਨਾ ਸਿਦ੍ਧਾ, ਇਦਂ ਸਦ੍ਦਹਨਓਕਪ੍ਪਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਿਦ੍ਧਂ, ‘‘ਤੇਸੁ ਮੂਲਭੂਤੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਸਿਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਮੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਕਤਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਿਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਇਮਿਨਾ ਅਯਂ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਸਦ੍ਧਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਸਤ੍ਯਾਦੀਸੁ. ਸਦ੍ਧਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾਯ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸਿਦ੍ਧੋ ਛਨ੍ਦੋ ਅਧਿਪਤੀਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਪਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਧਿਪਤਿਨਾ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ. ਛਨ੍ਦਸਮਾਧੀਤਿ ਛਨ੍ਦਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਸਮਾਧਿ ਵਾ ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤਿਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ ਵਾ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ, ਪਹਾਨਂ ਪਹਾਨਹੇਤੁ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਚ ਪਜਹਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਕਿਲੇਸੇ ਏਤੇਨ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਨਾਤਿ ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਕਰਣਸਾਧਨਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲੇਨਾਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਬਲੇਨ. ਭਾਵਨਾਬਲੇਨਾਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਭਾਵਨਾਬਲੇਨ.

‘‘ਸੋ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ ਸਯਂ ਕੇਵਲੋਵ ਪਹਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ. ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਅਸ੍ਸਾਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਸ੍ਸਾਸਾਦਿਸੀਸੇਨ ਅਸ੍ਸਾਸਾਦਿਜਨਕਾ ਵੀਰਿਯਸਙ੍ਖਾਰਾ ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਚ ਯਾਵ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰੀ, ਤਾਵ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਰਣਤੋ ਚ ਸਰਾ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਤੋ ਚ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ. ਯੋ ਪਨ ‘‘ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ, ਇਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਪੁਰਿਮਕੋ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ ਵਾ ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤਾਯ ਚ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਤਾਯ ਚ ਪਹਾਨਂ ਪਹਾਨਹੇਤੁਪਧਾਨਂ ਵਾ, ‘‘ਇਮੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਯੋ ਕਿਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮੇ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚ ਤਦੁਭਯਞ੍ਚ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਏਵ ਅਧਿਪਤਿ ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤਿ, ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤਿਸਮਾਧਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਛਨ੍ਦਂ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਪਤਿਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਲਭਤਿ ਸਮਾਧਿ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੪੩੨). ਛਨ੍ਦਹੇਤੁਕੋ ਵਾ ਸਮਾਧਿ, ਛਨ੍ਦਾਦਿਕੋ ਵਾ ਸਮਾਧਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ, ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤਿਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਾਧੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਧਾਨਭੂਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਪਧਾਨਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਖਤਸਙ੍ਖਾਰਾਦਯੋ ਨਿਵਤ੍ਤਾਪਿਤਾ, ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ ਚ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚਾਤਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਤੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਛਨ੍ਦ…ਪੇ… ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਤਂ…ਪੇ… ਗਤਂ. ਇਜ੍ਝਤਿ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ ਨਿਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿ, ਕੋਟ੍ਠਾਸੋ, ਇਦ੍ਧਿ ਏਵ ਪਾਦੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੋਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ, ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਚਤੁਤ੍ਥੋ. ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਵਾ ਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਇਦ੍ਧਾ ਵੁਦ੍ਧਾ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿ, ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਾਦੋ, ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਦੋਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ. ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ‘‘ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਤਂ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਡ੍ਢੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਤਦਙ੍ਗਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਤਦਙ੍ਗਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਵਸੇਨ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਦੁਵਿਧੋ. ਤਤ੍ਥਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋਤਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਤ੍ਥਂ ਪਰਿਣਮਤਿ, ਪਰਿਣਤਂ ਵਾ ਪਰਿਪਚਤਿ ਪਰਿਪਚਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮੀ, ਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ.

ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵਨਾਕਾਰੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਥਂ ਵੀਰਿਯਿਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵਨਾਕਾਰੋ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਵੀਰਿਯਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ. ਸਂਖਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਨ ਠਪਿਤਂ ਪਾਠਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਠਪੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਕਥਂ? –

‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਵੀਰਿਯਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ, ਅਯਂ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿ. ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤਾਯ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲੇਨ ਵਾ ਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਵਾ, ਇਦਂ ਪਹਾਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਾ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ, ਇਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਇਤਿ ਪੁਰਿਮਕੋ ਚ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿ, ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤਾਯ ਚ ਪਹਾਨਂ ਇਮੇ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਤਦੁਭਯਂ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ, ਅਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿ. ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤਾਯ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲੇਨ ਵਾ ਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਵਾ, ਇਦਂ ਪਹਾਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਾ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ, ਇਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਇਤਿ ਪੁਰਿਮਕੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿ, ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤਾਯ ਚ ਪਹਾਨਂ ਇਮੇ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਤਦੁਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਵੀਮਂਸਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ, ਅਯਂ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤਾਯ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲੇਨ ਵਾ ਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਵਾ, ਇਦਂ ਪਹਾਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਾ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ, ਇਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਇਤਿ ਪੁਰਿਮਕੋ ਚ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧਿ ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤਾਯ ਚ ਪਹਾਨਂ ਇਮੇ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਤਦੁਭਯਂ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਵੀਰਿਯਸਮਾਧੀਤਿ ਵੀਰਿਯਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਸਮਾਧਿ ਵਾ ਵੀਰਿਯਾਧਿਪਤਿਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ ਵਾ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿ. ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਸਮਾਧਿ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਾਧਿਪਤਿਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿ. ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧੀਤਿ ਵੀਮਂਸਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਸਮਾਧਿ ਵਾ ਵੀਮਂਸਾਧਿਪਤਿਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ ਵਾ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧੀਤਿ.

ਸਤ੍ਤਿਬਲਾਨੁਰੂਪੇਨੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਵਣ੍ਣਨਾ ਕਤਾ, ਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣੇਹਿ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਟੀਕਾਨੁਰੂਪੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਾ ਗਮ੍ਭੀਰਤੋ ਵਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ.

੧੪. ‘‘ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ‘‘ਏਵਂ ਸਤਿ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧਿਯੇਵ ਞਾਣਮੂਲਕੋ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞੇ ਤਯੋ ਸਮਾਧਯੋ ਅਞ੍ਞਾਣਮੂਲਕਾ ਅਞ੍ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਅਞ੍ਞਾਣਪਵਤ੍ਤਿਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮਾਧਯੋ ਞਾਣਮੂਲਕਾਦਯੋਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੋ ਸਮਾਧਿ ਞਾਣਮੂਲਕੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੋ ਸਮਾਧੀਤਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ, ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿ, ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿ, ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧੀਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਸਮਾਧਿ. ਞਾਣਮੂਲਕੋਤਿ ਏਕਾਵਜ੍ਜਨਵੀਥਿਨਾਨਾਵਜ੍ਜਨਵੀਥੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਂ ਉਪਚਾਰਞਾਣਮੂਲਕੋ. ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋਤਿ ਅਧਿਗਮਞਾਣਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ. ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਨਾਨਾਵਜ੍ਜਨੂਪਚਾਰਞਾਣਂ ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਞਾਣਂ ਵਾ ਮੂਲਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਞਾਣਮੂਲਕੋ, ਉਪਚਾਰਞਾਣਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ, ਅਪ੍ਪਨਾਞਾਣਂ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਵਾ ਉਪਚਾਰਞਾਣਂ ਮੂਲਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਞਾਣਮੂਲਕੋ. ਅਪ੍ਪਨਾਞਾਣਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣਂ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ, ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ, ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ, ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ. ਞਾਣਂ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਮੇਵ.

ਯਥਾ ਪੁਰੇ ਤਥਾ ਪਚ੍ਛਾਤਿ ਯਥਾ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਆਦਿਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਪੁਰੇ ਅਤੀਤਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਸੁਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਨ੍ਧਪਟਿਬਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਪਰੇਸਂ ਖਨ੍ਧਪਟਿਬਦ੍ਧਸ੍ਸ ਚ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਮੇਵ, ਨ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਂ ਤਥਾ ਤਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਸੁਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਨ੍ਧਪਟਿਬਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਪਰੇਸਂ ਖਨ੍ਧਪਟਿਬਦ੍ਧਸ੍ਸ ਚ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਮੇਵ, ਨ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਪਚ੍ਛਾ ਤਥਾ ਪੁਰੇਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਅਨਾਗਤੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁਯੇਵ ਦਿਵਸੇਸੁ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਮੇਵ, ਨ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਂ, ਤਥਾ ਤਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪੁਰੇ ਅਤੀਤੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁਯੇਵ ਦਿਵਸੇਸੁ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਮੇਵ, ਨ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਯਥਾ ਦਿਵਾ ਤਥਾ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਦਿਵਸਭਾਗੇ ਸੂਰਿਯਾਲੋਕੇਨ ਅਨ੍ਧਕਾਰਸ੍ਸ ਵਿਦ੍ਧਂਸਿਤਤ੍ਤਾ ਆਪਾਥਗਤਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਰੂਪਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨਪਿ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ, ਤਥਾ ਰਤ੍ਤਿਭਾਗੇ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਪਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਰੂਪਾਯਤਨਸ੍ਸ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਮੇਵ, ਨ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਂ. ਯਥਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਥਾ ਦਿਵਾਤਿ ਯਥਾ ਰਤ੍ਤਿਭਾਗੇ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਪਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਰੂਪਾਯਤਨਸ੍ਸ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਮੇਵ, ਨ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਂ, ਤਥਾ ਦਿਵਸਭਾਗੇ ਸੁਖੁਮਸ੍ਸ ਰੂਪਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਪਾਕਾਰਾਦਿਨਾ ਤਿਰੋਹਿਤਸ੍ਸ ਰੂਪਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤਿਦੂਰਟ੍ਠਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਮੇਵ, ਨ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਯਥਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਦਿਵਸਭਾਗੇ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਸੁਖੁਮਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਪਾਕਾਰਾਦਿਨਾ ਤਿਰੋਹਿਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤਿਦੂਰਟ੍ਠਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਮੇਵ, ਨ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਂ, ਤਥਾ ਰਤ੍ਤਿਭਾਗੇਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਸੁਖੁਮਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਪਾਕਾਰਾਦਿਨਾ ਤਿਰੋਹਿਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤਿਦੂਰਟ੍ਠਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਮੇਵ, ਨ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਨਯੋਪਿ ਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ –

‘‘ਯਥਾ ਪੁਰੇਤਿ ਯਥਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਥਾ ਚ ਰੂਪਾਯਤਨੇ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨੇ ਚ ਨੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪).

‘‘ਞਾਣਮੂਲਕਾਦਿਸਮਾਧਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵਾਦਿਸਹਿਤੇਨ ਕਿਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਤਿ ਵਿਵਟੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਅਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਨੀਵਰਣਾਦਿਵਿਗਮਨੇਨ. ਸਪ੍ਪਭਾਸਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤਿ. ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਹਿ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਸਹਭੂਨਿ ਕੁਸਲਾਨਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭੂਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨੇ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਭਾਵੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਮਗ੍ਗਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਪਞ੍ਞਾ ਚ ਸਤਿ ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਕਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਨਾਮਰੂਪਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਪਞ੍ਞਾ ਚ ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਏਵਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਂ ਪਨ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚਾਤਿ ਮਗ੍ਗੇਨ ਤਣ੍ਹਾਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕੇ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਂ ਵੇਦਨਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਂ, ਭੂਤੁਪਾਦਾਰੂਪਞ੍ਚ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਹੇਤੁਕਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੇਤੁ ਅਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਹੇਤੁਕਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ. ਹੇਤੂਤਿ ਤਣ੍ਹਾਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕੋ ਕਿਲੇਸੋ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਅਨਾਹਾਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ. ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਨ੍ਤਿ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਦੀਹਿ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਨ੍ਤਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਸਨ੍ਦਹਨਰਹਿਤਂ. ਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਸਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਅਹੇਤੂਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਹੇਤੁਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਇਮਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿ ਅਹੇਤੁ. ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਸਹਾਯਵਿਰਹੇਨ ਨਤ੍ਥਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਇਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ. ਏਵਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਞਾਸਤੀਨਞ੍ਚੇਵ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਭਾਵੋ ਕਥਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਪਞ੍ਞਾਸਤੀਨਞ੍ਚੇਵ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਭਾਵਜਾਨਨਕੋ ਭਗਵਾ ਯਥਾਨਿਰੁਜ੍ਝਨਭਾਵਦੀਪਕਂ ‘‘ਯਮੇਤਂ…ਪੇ… ਏਤ੍ਥੇਤਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਗਾਥਾਵਚਨਂ ਆਹ. ਤੇਨ ਗਾਥਾਵਚਨੇਨ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਮਯਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਭਾਵੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋਯੇਵਾਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਪਞ੍ਞਾਸਤਿਨਾਮਰੂਪਾਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਸਂਸਯਨ੍ਤੇਨ ਅਜਿਤੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਾ ਅਨੇਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਵਾ ਇਚ੍ਚੇਵਮਾਦਿਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਨੇਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਇਚ੍ਚੇਵਮਾਦਿਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਦਿਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਦਿਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਚ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ ਚੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਚ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਏਕਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤੇਸੁ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਸੁ ਕਥਂ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ ਚੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਚ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਚਯਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੇ ਚ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਸੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ –

‘‘ਏਵਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਪੁਚ੍ਛਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ, ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਚ ਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਤਾ ਸਹ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੇ ਚ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਸੇ’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪) –

ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਅਤ੍ਥੋ – ਇਧ ਸਾਸਨੇ ਯੇ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪੁਥੂ ਬਹੂਯੇਵ ਸਤ੍ਤ ਜਨਾ ਸੇਕ੍ਖਾ ਸੀਲਾਦਿਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਰਹਨ੍ਤਾਵਞ੍ਚੇਵ ਸੇਕ੍ਖਾਨਞ੍ਚ ਇਰਿਯਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਮੇਂ ਮਹਾ ਪੁਟ੍ਠੋ ਨਿਪਕੋ ਤ੍ਵਂ ਭਗਵਾ ਪਬ੍ਰੂਹਿ ਮਾਰਿਸ ਇਤਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਜਿਤੋ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਆਹਾਤਿ.

੧੫. ਤਸ੍ਸਂ ਗਾਥਾਯਂ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਕਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਦਤ੍ਥਾਨੁਰੂਪਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਪਦਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯੇ ਚ …ਪੇ… ਮਾਰਿਸਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾਯਂ ਯੇ ਪਞ੍ਹਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ, ਤੇ ਪਞ੍ਹਾ ਤਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਯੋ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਿਸ੍ਸ…ਪੇ… ਯੋਗੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਕ੍ਖਾ ਅਰਿਯਾ ਚ ਅਸੇਕ੍ਖਾ ਅਰਿਯਾ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਪਹਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਸੇਖਾਸੇਖਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਪ੍ਪਹਾਨਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਯੋਗੋਤਿ ਸੇਖਾ…ਪੇ… ਯੋਗੋ, ਤੇਨ ਸੇਖਾ…ਪੇ… ਯੋਗੇਨ. ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਧਿਨਾ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਯੇ ਚ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਸੇ…ਪੇ… ਮਾਰਿਸਾ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

‘‘ਯੇ ਚ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਸੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਯੇ ਚ ਸੇਕ੍ਖਾ ਪੁਥੂ ਇਧਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਸੇਕ੍ਖਸਿਕ੍ਖਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਤੇਸਂ ਮੇ ਨਿਪਕੋ ਇਰਿਯਂ, ਪੁਟ੍ਠੋ ਪਬ੍ਰੂਹਿ ਮਾਰਿਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ‘‘ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਵਾ ਅਨੇਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਵਾ ਇਚ੍ਚੇਵਮਾਦਿਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬੋ.

ਸਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਤਸ੍ਸਂ ਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਕਤਮਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਗਾਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਸਂ ਗਾਥਾਯਂ. ‘‘ਕਾਮੇਸੁ…ਪੇ… ਪਰਿਬ੍ਬਜੇ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਗਾਥਾ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਕਾਮੇਸੂਤਿ ਕਾਮੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਕਾਮਾ, ਤੇਸੁ ਕਾਮੇਸੁ. ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਨ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਨਾਭਿਗਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਮਨਸਾ ਨਾਵਿਲੋਸਿਯਾਤਿ ਆਵਿਲਭਾਵਕਰੇ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਚੇਵ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਯੋ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਮਨਸਾ ਅਨਾਵਿਲੋ ਸੁਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਕੁਸਲੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਨਾ ਪਰਿਤੁਲਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਕੁਸਲੋ ਛੇਕੋ. ਸਤੋਤਿ ਕੇਸਾਦੀਸੁ ਸਰਤੀਤਿ ਸਤੋ. ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮੇ ਭਯਾਦਿਤੋ ਇਕ੍ਖਤੀਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਪਰਿਬ੍ਬਜੇਤਿ ਤਦਙ੍ਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਭਾਵੇਨ ਕਿਲੇਸਕਾਮਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇ ਪਰਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯ.

ਪੁਚ੍ਛਾਗਾਥਾਯਂ ‘‘ਨਿਪਕੋ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਪਸਂਸਿਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਯੇਨ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣੇਨ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤੇਨ ਪਕ੍ਕਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਂ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ ਤਾਵ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਭੇਦੇਹਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣੇਨ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਕਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਅਤੀਤੇ ਅਂਸੇਤਿ ਅਤੀਤਭਵੇ ਸਪਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕੇ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਅਞ੍ਞਾਣੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਂ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਨਾਗਤੇ ਅਂਸੇਤਿ ਅਨਾਗਤਭਵੇ ਸਪਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕੇ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਂਸੇਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਭਵੇ ਸਪਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕੇ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ.

‘‘ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਕਤਰਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਘਾਤੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪੁਚ੍ਛਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਘਾਤਵਿਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਵੇ ਸਪਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕੇ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁਪਿ ਕਤਰਸ੍ਮਿਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪੁਚ੍ਛਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਘਾਤਵਿਸਯਂ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੋ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕੋ ਚਾਤਿ ਕ੍ਵ ਕਤਰਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ.

ਅਨਿਚ੍ਚੇ, ਦੁਕ੍ਖੇ, ਅਨਤ੍ਤਨਿਯੇ ਚ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਯਂ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਞ੍ਞਾਣਾਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਭਾਵੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਤੋ ਭਵਤਿ, ਨ ਸਪਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਪਟਿਘਾਤੋ. ਏਤੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯੇ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਦੁਰਭਿਸਮ੍ਭਵਂ, ਭਗਵਤੋ ਚ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਵਿਭਾਵਨੇਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਂ ਲਭਨ੍ਤਿ. ‘‘ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਪਟਿਘਾਤਾਭਾਵੇਨ ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਤਭਾਵੋ ਕਤਮਾਯ ਉਪਮਾਯ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਾਕਟੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਉਪਮਾਯ ਪਾਕਟਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਇਧਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਧ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਆਕਾਸੇ ਤਾਰਕਾਨਿ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਗਣਨਸਙ੍ਕੇਤੇਨ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾਨੀ’’ਤਿ ਨੋ ਚ ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਯਥਾ, ਏਵਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਤੋ ਅਯਂ ਅਞ੍ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਭਾਵੋ ਭਵਤਿ.

ਭਗਵਤੋ ਪਨ ਤਥਾ ਅਭਾਵਤੋ ਕੇਨਚਿ ਅਞ੍ਞਾਣੇਨ ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਭਵਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ‘‘ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਭਾਵੋ ਕਸ੍ਮਾ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਨਿਪਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਭਗਵਤੋ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਭੇਦੇਹਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਗਾਥਾਯ ‘ਇਰਿਯ’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਪਟਿਪਦਾ ਕਥਂ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਪਟਿਪਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸੇਖੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ. ਸੇਖੇਨਾਤਿ ਸਿਕ੍ਖਨਸੀਲੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਰਜਨੀਯੇਸੁ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਗੇਧਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨੀਯੇਸੁ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਸੁ ਦੋਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਤੇਸੁ ਗੇਧਦੋਸੇਸੁ ਕਤਮਂ ਨਿਵਾਰੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯਂ ਕਤਮਂ ਪਦਮਾਹਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਇਚ੍ਛਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਗੇਧਦੋਸੇਸੁ. ਇਚ੍ਛਾਤਿ ਰਾਗਿਚ੍ਛਾ. ਮੁਚ੍ਛਾਤਿ ਲੋਭਮੋਹਸਹਗਤਮੋਹਮੁਚ੍ਛਾ. ਪਤ੍ਥਨਾਤਿ ਰਾਗਪਤ੍ਥਨਾ. ਪਿਯਾਯਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਪਿਯਾਯਨਾਵ, ਨ ਮੇਤ੍ਤਾਪਿਯਾਯਨਾ. ਕੀਲ਼ਨਾਤਿ ਗੇਧਕੀਲ਼ਨਾ. ਏਤਾਨਿ ਹਿ ਗੇਧਪਰਿਯਾਯਵਚਨਾਨਿ. ਤਂ ਗੇਧਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਚ੍ਛਾਦਿਕਂ ਨਿਵਾਰੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਕਾਮੇਸੁ ਨਾਭਿਗਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਕਾਰੇਨ ਆਹ.

ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਵਿਘਾਤਂ ਦੋਸਂ ਨਿਵਾਰੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਮਨਸਾਨਾਵਿਲੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਕਾਰੇਨ ਆਹਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਗੇਧਦੋਸਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਨਿਵਾਰੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ਦ੍ਵੇ ਪਦਾਨਿ ਆਹਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਤਂ ਕੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਥਾ ਹਿ ਸੇਖੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰਜਨੀਯੇਸੁ ਅਭਿਗਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਸੇਖੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲੋਭਪਧਾਨਂ ਕਿਲੇਸਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਿਲੇਸਞ੍ਚ ਫਾਤਿਂ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨੀਯੇਸੁ ਆਵਿਲੋ ਸੇਖੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੋਸਪਧਾਨਂ ਕਿਲੇਸਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਿਲੇਸਞ੍ਚ ਫਾਤਿਂ ਵਡ੍ਢਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਅਤ੍ਥੇਨ ਤਂ ਮਮ ਵਚਨਂ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਅਨਭਿਗਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ, ਅਨਾਵਿਲੋ ਚ ਸੇਕ੍ਖੋ ਅਗੇਧਦੋਸਨਿਵਾਰਣਮੇਵ ਕਰੋਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਉਤ੍ਤਰਿਪਿ ਪਟਿਪਦਂ ਪੂਰੇਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਰਿਪਿ ਪਟਿਪਦਂ ਪੂਰੇਤਿਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਆਵਿਲਕਰਾ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸਙ੍ਕਪ੍ਪਵਿਹਿਂਸਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਇਚ੍ਛਾਦਿਗੇਧਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਭਿਗਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਤਿ ਕੁਸਲਵਾਯਾਮਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ‘‘ਕਥਂ ਵਾਯਮਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੋਤਿ ਉਪਰਿਭਾਵਨਾਮਗ੍ਗਭਾਵਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸੇਕ੍ਖੋ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਸਕ੍ਕਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨੇਵ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧੫-੧੬) ਜਾਨਿਤੁਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ.

੧੬. ਯੇਨਾਤਿ ਅਸੁਭਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਲਕ੍ਖਣੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਤਣ੍ਹਾਮਯਿਤਵਤ੍ਥੂਸੁ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਯ ਸਹਜਾਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਾਰੇਤਿ, ਇਦਂ ਅਸੁਭਾਦਿਅਨੁਸ੍ਸਰਣਲਕ੍ਖਣਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਯੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤੇਨ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਾਰੇਤਿ, ਇਦਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਯੇਨ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਨ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਾਰੇਤਿ, ਇਦਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਯੇਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ…ਪੇ… ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਇਦਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਸਹ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਯਾ ਸਦ੍ਦਹਨਾ ਓਕਪ੍ਪਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨਾਵਿਲਭਾਵਤੋ ਇਦਂ ਸਦ੍ਦਹਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਇਮਾਨਿ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ.

ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਿਸਯੇ ਜੇਟ੍ਠਕਭਾਵਂ ਨ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸਯੇ ਜੇਟ੍ਠਕਭਾਵਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ, ‘‘ਕਤਮਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕਤ੍ਥ ਵਿਸਯੇ ਜੇਟ੍ਠਕਭਾਵਂ ਪਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਇਦਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕਤ੍ਥ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗੇਸੁ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਜੇਟ੍ਠਕਭਾਵਂ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਿਂ ਨੁ ਸੇਕ੍ਖੋ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਵ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਥੋਮਿਤੋ, ਉਦਾਹੁ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਮੁਖੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਥੋਮਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਸੇਖੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸੇਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋਤਿ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਥੋਮਿਤੋ ਅਨਾਵਿਲਤਾਯ ਮਨਸਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨਾਵਿਲਤਾ ਕੇਨ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ਮਨਸਾਨਾਵਿਲੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਗਵਤਾ ‘‘ਮਨਸਾਨਾਵਿਲੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨਾਵਿਲਤਾ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬਾਤਿ.

੧੭. ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਪਟਿਪਦਾ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਾ, ‘‘ਕਥਂ ਅਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਪਟਿਪਦਾ ਞਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਦਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੁਸਲੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਅਸੇਕ੍ਖੋ ਕੁਸਲੋ ਛੇਕਤਰੋਤਿ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਥੋਮਿਤੋ ਅਨਾਵਿਲਤਾਯ ਮਨਸਾਤਿ. ਅਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਯਂ ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਕੋਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭੂਤੇ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਤਾਵ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਲੋਕੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤੋ ਲੋਕੋ ਨਾਮ ਕਿਲੇਸਲੋਕੋ, ਭਵਲੋਕੋ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਲੋਕੋਤਿ ਤਿਵਿਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ ਕਿਲੇਸਜਨਨਟ੍ਠੇਨ ਕਿਲੇਸੋ, ਕੁਸਲਾਦਿਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਲੋਕੋ ਚਾਤਿ ਕਿਲੇਸਲੋਕੋ. ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ ਭਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਵੋ, ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਲੋਕੋ ਚਾਤਿ ਭਵਲੋਕੋ. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ ਆਧਿਪਚ੍ਚਟ੍ਠਯੋਗਵਸੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭੂਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਪਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਲੋਕੋ ਚਾਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਲੋਕੋ.

‘‘ਤੀਸੁ ਲੋਕੇਸੁ ਕਤਮੇਨ ਕਤਮੋ ਸਮੁਦਾਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਦ੍ਧਾਦਿਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਕੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੋਤਿ ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਿਲੇਸਲੋਕਸਙ੍ਖਾਤੇ ਪਰਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ, ਭਵਲੋਕਸਙ੍ਖਾਤੇ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਤਂਤਂਸਮ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ ਠਿਤੋ, ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਅਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ.

‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਅਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਪਨਵਸੇਨ ਵੁਡ੍ਢਾਪਿਯਮਾਨੇਸੁ ਕਾ ਪਞ੍ਞਾ ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਸ੍ਸ. ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਸਲਕ੍ਖਣਤੋ, ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾ. ‘‘ਸਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਕਤਿਵਿਧੇਨ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਾ ਦੁਵਿਧੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਚ ਭਾਵਨਾਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਚ ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਚ ਦਸ੍ਸਨਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਜਨਿਕਾਯ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧੭). ਭਾਵਨਾਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਭਾਵਨਾਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਜਨਿਕਾਯ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਸਾ ਦੁਵਿਧੇਨਾ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤਿਸਙ੍ਖੇਪੋ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਦਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਾਤਿ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਾਲੇ. ਸੇਖੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਨਸੀਲਤਾਯ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਚੇਵ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਿਕੋ ਚ. ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਞਾਤਬ੍ਬਂ ਰੂਪਾਦਿਕਂ ਸਙ੍ਖਾਰਂ. ਪਰਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾਦਿਞਾਣੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਜਾਨਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਞਾਣਸਹਗਤੇਨ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਚੇਵ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਿਕਸ੍ਸ ਚ. ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮੋ ਚੇਵ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਿਕਸ੍ਸ ਚ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮੋ ਚ. ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਦਸ੍ਸਨਕੋਸਲ੍ਲਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਞਾਣਞ੍ਚੇਵ ਭਾਵਨਾਕੋਸਲ੍ਲਂ ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਾਦਿਕਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਾਪਨਵਸੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਯਂ ਞਾਣਂ ‘ਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਞਾਣਂ ਕਤਿਵਿਧੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਂ ਞਾਣਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ…ਪੇ... ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤਾਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭੇਦੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਅਭਿਞ੍ਞਾਦੀਸੁ ਕਤਮਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾ, ਕਤਮਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾ, ਕਤਮਂ ਪਹਾਨਂ, ਕਤਮਾ ਭਾਵਨਾ, ਕਤਮਾ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਦੀਸੁ. ਯਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਲਕ੍ਖਣੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾਦਿਸਲਕ੍ਖਣੇ, ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਫੁਸਨਾਦਿਸਲਕ੍ਖਣੇ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਯਂ ਞਾਣਂ ਹੇਤੁਫਲਜਾਨਨਹੇਤੁਜਾਨਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚੇਵ ਹੇਤੁਫਲਜਾਨਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚ ਭਵਤਿ. ਅਯਂ ਸਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਹੇਤੁਫਲਜਾਨਨਾ ਪਞ੍ਞਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ.

ਏਵਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣੇਨ ਅਭਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਯਾ ਪਰਿਜਾਨਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਇਦਂ ਅਨਵਜ੍ਜਂ ਕੁਸਲਂ, ਇਦਂ ਸਾਵਜ੍ਜਂ ਅਕੁਸਲਂ, ਇਦਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਜਨਕਂ ਸਾਵਜ੍ਜਂ, ਇਦਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਜਨਕਂ ਅਨਵਜ੍ਜਂ, ਇਦਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਕਣ੍ਹਂ, ਇਦਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਸੁਕ੍ਕਂ, ਇਦਂ ਕੁਸਲਂ ਅਨਵਜ੍ਜਾਦਿਕਂ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਦਂ ਅਕੁਸਲਂ ਸਾਵਜ੍ਜਾਦਿਕਂ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਗਹਿਤਾ ਸਮ੍ਮਸਿਤਾ ਇਮੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾ ਇਦਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦਿਫਲਂ ਆਨਿਸਂਸਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਤਨ੍ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਉਪਚਾਰਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਗਹਿਤਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦੀਨਂ ਅਯਂ ਸਚ੍ਚਾਨੁਬੋਧਪਟਿਵੇਧੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਯਾ ਪਰਿਜਾਨਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਅਯਂ ਪਰਿਜਾਨਨਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮਾਤਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ, ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਯ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ, ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾ ਚ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯੇ ਅਕੁਸਲਾ, ਤੇ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਯਾ ਪਰਿਜਾਨਨਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਇਦਂ ਪਹਾਨਂ ਪਹਾਨਞਾਣਂ. ‘‘ਯੇ ਕੁਸਲਾ, ਤੇ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਯਾ ਪਰਿਜਾਨਨਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞਾ. ‘‘ਯਂ ਅਸਙ੍ਖਤਂ, ਇਦਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਯਾ ਪਰਿਜਾਨਨਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਞ੍ਞਾਤਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਅਭਿਞ੍ਞਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਪਞ੍ਞਾ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਾ, ‘‘ਤਾਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘ਕਿ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਥੋਮੀਯਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯੋ ਏਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਯਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕੁਸਲਤ੍ਤਾ ਛੇਕਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਕੁਸਲੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਥੋਮੀਯਤਿ, ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕੁਸਲਤ੍ਤਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਕੁਸਲੋ’’ਤਿ ਚ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਏਕਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਨਯਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਤਾਯ ਕੋਵਿਦਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਤਾਕੁਸਲੋ’’ਤਿ ਚ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਕੋਵਿਦਤ੍ਤਾ ‘‘ਫਲਤਾਕੁਸਲੋ’’ਤਿ ਚ ਵਡ੍ਢੀਸੁ ਕੋਵਿਦਤ੍ਤਾ ‘‘ਆਯਕੁਸਲੋ’’ਤਿ ਚ ਅਵਡ੍ਢੀਸੁ ਕੋਵਿਦਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਪਾਯਕੁਸਲੋ’’ਤਿ ਚ ਅਚ੍ਚਾਯਿਕੇ ਕਿਚ੍ਚੇ ਵਾ ਭਯੇ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਤਿ ਤਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ, ਭਯਸ੍ਸ ਵਾ ਤਿਕਿਚ੍ਛਨਸਮਤ੍ਥੇ ਠਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਕਾਰਣੇ ਕੋਵਿਦਤ੍ਤਾ ‘‘ਉਪਾਯਕੁਸਲੋ’’ਤਿ ਚ ਮਹਨ੍ਤੇਸੁ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦੀਸੁ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਹਤਾ ਕੋਸਲ੍ਲੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਥੋਮੀਯਤਿ. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਅਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਦੀਸੁ ਕੁਸਲਭਾਵੋ ਕਥਂ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕੁਸਲੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

‘‘ਕੁਸਲੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਸਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਬ੍ਬਜੇ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਕਥਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਬ੍ਬਜੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਸਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਬ੍ਬਜੇ’’ਤਿ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਕਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਸਤਿਸਹਿਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਤੋ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਪਰਿਬ੍ਬਜੇ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਸਤਿਸਹਿਤਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਤੋ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਪਰਿਬ੍ਬਜੇ’’ਤਿ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਬ੍ਬਜੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨਾਤਿ ਯੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਸਤਿਸਹਿਤਞਾਣੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸਤੋ ਅਸੇਕ੍ਖਭਿਕ੍ਖੁ, ਤੇਨ ਅਸੇਕ੍ਖਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਤ੍ਥਂ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ ਸਤੇਨ ਸਤਿਸਹਿਤੇਨ ਸਮ੍ਪਜਾਨੇਨ ਞਾਣੇਨ ਵਿਹਾਤਬ੍ਬਂ ਚਤੁਇਰਿਯਾਪਥਪਰਿਵਤ੍ਤਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਿਹਰਣਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਯਾ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਪਟਿਪਦਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਇਮਾ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਪਟਿਪਦਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਕਤਿਵਿਧਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਇਮਾ ਪਟਿਪਦਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਚਰਿਯਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਚਰਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਚਰਿਯਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਥਕੋਸਲ੍ਲਾਦਿਭੇਦੇਨ ਵਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦੀਸੁ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਭੇਦੇਨ ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਇਮਾ ਚਰਿਯਾ ਦ੍ਵੇਤਿ ਭਗਵਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ ਅਨੁਜਾਨਨਵਸੇਨ ਦੇਸਿਤਾ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ ਏਕਾ ਚਰਿਯਾ, ਵਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਾਨਂ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਏਕਾ ਚਰਿਯਾਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

‘‘ਅਸੇਕ੍ਖੋਯੇਵ ਕਸ੍ਮਾ ‘ਸਤੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤੀ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਥੋਮੀਯਤਿ, ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋਪਿ ‘ਸਤੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤੀ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਥੋਮੀਯਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਤਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਰਹਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਕਤਕਿਚ੍ਚਾਨਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਕਤਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੇਨ ਬੋਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ…ਪੇ… ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯੇਨ ਬੋਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇ. ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਇਦਂ ਬੋਜ੍ਝਂ ਬੋਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ ਯੋ ਅਸੇਕ੍ਖੋ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਨਾ ਜਾਨਾਤਿ,ਅਯਂ ਅਸੇਕ੍ਖੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ‘‘ਰਾਗਸ੍ਸ ਖਯਾਯ, ਦੋਸਸ੍ਸ ਖਯਾਯ, ਮੋਹਸ੍ਸ ਖਯਾਯ ਸਤੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਸਤੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਥੋਮੀਯਤਿ. ਸੇਕ੍ਖੋਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਬੋਜ੍ਝਂ ਬੋਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਨਾ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਤੋ…ਪੇ… ਮੋਹਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਥੋਮੀਯਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕੇ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਾ? ਸੇਕ੍ਖਾ’’ਤਿ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨਾਦਿਭਾਵੋ, ਰਾਗਾਦੀਨਞ੍ਚ ਖਯਭਾਵੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ਸਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਬ੍ਬਜੇ’’ਤਿ. ‘‘ਭਗਵਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੫) ਮਨਾਪਿਕੇਸੁ ਕਾਮੇਸੁ ਨਾਭਿਗਿਜ੍ਝਨਭਾਵੋ, ਅਮਨਾਪਿਕੇਸੁ ਕਾਮੇਸੁ ਮਨਸਾ ਅਨਾਵਿਲਭਾਵੋ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕੁਸਲਭਾਵੋ, ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਜਨਭਾਵੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਸੋ ਨਾਭਿਗਿਜ੍ਝਨਭਾਵਾਦਿਕੋ ਕਸ੍ਮਾ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੇਨਾਹ ਕਾਮੇਸੁ…ਪੇ… ਪਰਿਬ੍ਬਜੇ’’ਤਿ. ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਏਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਦਿਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ਅਜਿਤਸੁਤ੍ਤਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਤਮੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇਸੁ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਜਿਤਸੁਤ੍ਤੇ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇਸੁਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ –

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਮਹਾਥੇਰੋ ਵਿਚਯਹਾਰਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਅਜਿਤਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯਂ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇਸੁਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯਾਨਂ ਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ ਆਹਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧੭) –

ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਨ੍ਤਿ ਅਜਿਤਸੁਤ੍ਤੇ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੩੮ ਆਦਯੋ; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾ ੫੭, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ ਵਿਭਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਅਜਿਤਸੁਤ੍ਤੇ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੩੮ ਆਦਯੋ; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾ ੫੭ ਆਦਯੋ, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇਸੁਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਵਿਭਜੇਤਬ੍ਬੋ.

ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯਾ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਾ, ‘‘ਕਤਮੋ ਸੁਤ੍ਤਅਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਗੀਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨੀਹਰਿਤਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਅਨੁਗੀਤੀਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਦੇਸਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਅਨੁਗੀਤਿ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਮਾਨੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਗੀਤਿਯਾ ਅਤ੍ਥਤੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮਾਨਾ ਸਦਿਸੀ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨਸੁਤ੍ਤੇ ਅਨੁਗੀਤਿ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਤੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਮਾਨੇਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਸਮਾਨੇ ਕੋ ਨਾਮ ਦੋਸੋ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਾਪਗਤਂ ਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਸਮਾਨੇ ਦੋਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਅਸਮਾਨੇ ਪਨ ਕੋ ਨਾਮ ਦੋਸੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਪਿ ਦੁਨ੍ਨਯੋ ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਦੋਸਤ੍ਤਾ ਅਨੁਗੀਤਿਯਾ ਵਾ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨੂਪੇਤਂ ਸਙ੍ਗਾਯਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਤਮੋ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਚਯੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸੁਤ੍ਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਸੁਤ੍ਤਞ੍ਚ. ‘‘ਇਦਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਸੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਹਚ੍ਚਵਚਨਂ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਸਙ੍ਗਾਯਨ੍ਤੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਵਚਨਂ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਿਚਿਨਿਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਇਦਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਸੁਤ੍ਤਂ ਨੀਤਤ੍ਥਂ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਂ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਿਚਿਨਿਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਇਦਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਸੁਤ੍ਤਂ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਂ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਂ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਿਚਿਨਿਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਇਦਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਂ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਿਚਿਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਪਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਯਦਿ ਆਹਚ੍ਚਵਚਨਂ ਭਵੇ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਆਹਚ੍ਚਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਯਦਿ ਅਸੇਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਂ ਭਵੇ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਅਸੇਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਭੂਤਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਤ੍ਥ ਪਦੇਸੇ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪੁਚ੍ਛਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੁਹਿਂ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਾਨਿ…ਪੇ… ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਚਿਨਿਤੁਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਵਿਚਯਂ ਨਿਗਮੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਵਿਚੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪੁਚ੍ਛਾਦੀਨਂ ਪਵਿਚੇਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਤੇਨਾਹ…ਪੇ… ਅਨੁਗੀਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪੁਚ੍ਛਾਦੀਨਂ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ‘‘ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਞ੍ਚ…ਪੇ… ਅਨੁਗੀਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਯਂ ਵਚਨਂ ਆਹ, ਤੇਨ ਵਚਨੇਨ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਚ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥਿ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਚਯਅਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯਸੁਤ੍ਤਵਿਚਯਾ ਸਰੂਪਤੋ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਤੇਹਿ ਅਵਸੇਸੋ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਵਿਚਯੋਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤੋ ਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਇਤਿ ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ਸਤ੍ਤਿਬਲਾਨੁਰੂਪਾ ਰਚਿਤਾ

ਵਿਭਾਵਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਟੀਕਾਨੁਸਾਰੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਥੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.