੩. ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਿਭਾਵਨਾ

੧੮. ਯੇਨ ਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੇਨ ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇਨ ਪਦਪਞ੍ਹਾਦਯੋ ਵਿਚਿਤਾ, ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੋ ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ, ‘‘ਕਤਮੋ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਸੁ ਸੋਲ਼ਸਸੁ ਹਾਰੇਸੁ ਕਤਮੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੋ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਹਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ‘‘ਅਯਂ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿਕੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੋਤਿਆਦਿ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧੮). ਅਯਂ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੋ ਕਿਂ ਨਾਮ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਂ ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਯੋਜਯਤੀਤਿ ਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੋ ਪਨ ਦੁਵਿਧੋ ਅਤਥਾਕਾਰੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨੋ, ਤਥਾਕਾਰੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਤਥਾਕਾਰੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨੋਵ ਅਤ੍ਥੋ ਯਾਥਾਵਤੋ ਯੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਇਤਰੋ ਪਨ ਭੂਤਕਥਨਮਤ੍ਤੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯਂ ਯੁਤ੍ਤਿਗਵੇਸਨਾ ਨਾਮ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਮਹਾਪਦੇਸੇਹਿ ਵਿਨਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਠਮਂ ਉਪਦਿਸਿਤੁਂ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਪਦੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਮਹਾਪਦੇਸਾਤਿ ਮਹਨ੍ਤੇ ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ ਅਪਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਕਾਰਣਾਨਿ, ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਪਦੇਸਾਨਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾਨਿ. ਅਪਦਿਸੀਯਤੇਤਿ ਅਪਦੇਸੋ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਪਦੇਸੋ ਏਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਸ੍ਸਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਪਦੇਸੋ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਏਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਮਯਾ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਆਭਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਵਿਨਯੇਹਿ ਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਾਰਣਂ ਮਹਾਪਦੇਸੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮਯਾ ਆਭਤਂ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮਯਾ ਆਭਤਂ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਤ੍ਥੇਰਾਨਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮਯਾ ਆਭਤਂ, ਏਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮਯਾ ਆਭਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਆਭਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਯਾਨਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਅਤ੍ਥਪਦਾਨਿ ਸਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਓਤਰਯਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਸਿਤਾਨਿ, ਵਿਨਯੇ ਰਾਗਾਦਿਵਿਨਯੇ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਯਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਂਸਨ੍ਦੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਧਮ੍ਮਤਾਯਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਯਦਿ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਨ, ਵਿਨਯਤ੍ਥੇਨ, ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਚ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਤਵ ਆਭਤਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਯੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨ੍ਤੇਹਿ ਵਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਸੁਤ੍ਤਵਿਨਯਧਮ੍ਮਤਾਸੁ ਓਤਰਯਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਯਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ‘‘ਕਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤੇ, ਕਤ੍ਥ ਵਿਨਯੇ, ਕਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਤਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਤਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੂਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਕੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਰਾਗੋ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ ਵੂਪਸਮਤਿ ਏਤੇਨ ਅਸੁਭਾਦਿਨਾਤਿ ਰਾਗਵਿਨਯਂ, ਕਿਂ ਤਂ? ਅਸੁਭਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਰਾਗਵਿਨਯੋ, ਕੋ ਸੋ? ਅਸੁਭਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਕੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਵਿਸੇਸੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਦੋਸਵਿਨਯੋਤਿਆਦੀਸੁਪਿ. ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਨਾਮ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਂ ਵਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਏਕਤ੍ਤਨਯਾਦੀਨਂ ਦੀਪਨੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਦੀਪਕੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਤਮਿਸ੍ਸਂ ਧਮ੍ਮਤਾਯਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾਨਿ? ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇ’’ਤਿ.

‘‘ਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਅਵਤਰਨ੍ਤੇ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਅਵਿਲੋਮੇਨ੍ਤੇ ਕਿਂ ਨ ਜਨੇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ‘‘ਚਤੂਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮਯਾ ਆਭਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਆਭਤਗਨ੍ਥੋ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਯਦਿ ਅਵਤਰਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਆਭਤਗਨ੍ਥੋ ਆਸਵੇ ਨ ਜਨੇਤਿ. ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਵਿਨਯੇ ਯਦਿ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਆਭਤਗਨ੍ਥੋ ਆਸਵੇ ਨ ਜਨੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਤਞ੍ਚ ਯਦਿ ਨ ਵਿਲੋਮੇਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਆਭਤਗਨ੍ਥੋ ਆਸਵੇ ਨ ਜਨੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

‘‘ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਪਦੇਸਾ ਆਭਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਚਤੂਹਿ ਮਹਾਪਦੇਸੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਆਭਤਗਨ੍ਥੇ ਯਂ ਯਂ ਅਤ੍ਥਜਾਤਂ, ਯਂ ਯਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਵਾ ਚਤੂਹਿ ਮਹਾਪਦੇਸੇਹਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਜਾਤਂ ਵਾ ਤਂ ਤਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਯੇਨ ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਚ ਚਤੂਹਿ ਮਹਾਪਦੇਸੇਹਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਯਥਾ ਪਕਾਰੇਨ ਚਤੂਹਿ ਮਹਾਪਦੇਸੇਹਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਸੋ ਪਕਾਰੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਗਾਹਣਤ੍ਥਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਪਦੇਸਾ ਆਭਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੧੯. ਚਤੂਹਿ ਮਹਾਪਦੇਸੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਜਾਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਕਤ੍ਥ ਕੇਨ ਯੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਧਾਰਣਂ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਹੇ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਯੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਧਾਰਣਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਹਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਹਿਤਬ੍ਬਂ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਂ. ਪੁਚ੍ਛਿਤੇਨਾਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੇਨ ਪਣ੍ਡਿਤਪੁਗ੍ਗਲੇਨ. ਪਞ੍ਹੇਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਪਾਠੇ. ਪਦਾਨਿ ਕਤਿ ਕਿਤ੍ਤਕਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਦਸੋ ਪਠਮਂ ਪਰਿਯੋਗਾਹਿਤਬ੍ਬਂ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੇਨ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਂ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਕਥਂ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਦਿ ਸਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਪਦਾਨੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪਾਠੇ ਨਿਰਵਸੇਸਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਏਕਂ ਸਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਯਦਿ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸੇਕਸ੍ਸ ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧੯).

ਏਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਏਕਵਿਧਂ ਪਞ੍ਹਂ. ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਮਾਨੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਅਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਕੋ ਆਜਾਨਨਾਕਾਰੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਆਜਾਨਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਯੇ ਹਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਾ, ਇਮੇ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਕਿਂ, ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਇਮੇਸਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨਂ ਹੋਤਿ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਵਿਚੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਹੋ ਕਿਂ ਭਵੇ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਏਕਦੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਕਿਂ ਭਵੇ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਥਾ ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਸ੍ਸਂ ਪੁਚ੍ਛਾਗਾਥਾਯਂ – ਚੋਰਘਾਤਕੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸੇਨ ਚੋਰੋ ਅਬ੍ਭਾਹਤੋ ਵਿਯ ਕੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਸਦਾ ਅਬ੍ਭਾਹਤੋ, ਮਾਲੁਵਲਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸ੍ਸਿਤਰੁਕ੍ਖੋ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟੋ ਵਿਯ ਕੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟੋ, ਵਿਸਪ੍ਪੀਤਖੁਰਪ੍ਪੇਨ ਸਲ੍ਲੇਨ ਓਤਿਣ੍ਣੋ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠੋ ਵਿਯ ਕੇਨ ਸਲ੍ਲੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਸਦਾ ਓਤਿਣ੍ਣੋ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠੋ, ਕਿਸ੍ਸ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਸਦਾ ਧੂਪਾਯਿਤੋ ਸਨ੍ਤਾਪਿਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਇਮਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾਗਾਥਾਯ ਕਿਤ੍ਤਕਾਨਿ ਪਦਾਨੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਨੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਤ੍ਥਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਤ੍ਤਕਾ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇ ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਭਗਵਾ ਦੇਵਤਾਯ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ, ਇਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤੋ ‘‘ਤਯੋਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ‘‘ਕਤਮਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ –

‘‘ਮਚ੍ਚੁਨਾਬ੍ਭਾਹਤੋ ਲੋਕੋ, ਜਰਾਯ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ;

ਤਣ੍ਹਾਸਲ੍ਲੇਨ ਓਤਿਣ੍ਣੋ, ਇਚ੍ਛਾਧੂਪਾਯਿਤੋ ਸਦਾ’’ਤਿ. –

ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯਂ – ਚੋਰਘਾਤਕੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸੇਨ ਚੋਰੋ ਅਬ੍ਭਾਹਤੋ ਵਿਯ ਮਚ੍ਚੁਨਾ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਸਦਾ ਅਬ੍ਭਾਹਤੋ, ਮਾਲੁਵਲਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸ੍ਸਿਤਰੁਕ੍ਖੋ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟੋ ਵਿਯ ਜਰਾਯ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟੋ, ਵਿਸਪ੍ਪੀਤਖੁਰਪ੍ਪੇਨ ਸਲ੍ਲੇਨ ਓਤਿਣ੍ਣੋ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠੋ ਵਿਯ ਤਣ੍ਹਾਸਲ੍ਲੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਸਦਾ ਓਤਿਣ੍ਣੋ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠੋ, ਇਚ੍ਛਾਯ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਸਦਾ ਧੂਪਾਯਿਤੋ ਸਨ੍ਤਾਪਿਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ.

੨੦. ‘‘ਕਤਮਂ ਮਚ੍ਚੁ, ਕਤਮਾ ਜਰਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਜਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯਂ. ਦੁਤਿਯਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਜਰਾ ਚ ਪਠਮਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਰਣਞ੍ਚ ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਖਤਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸੁਂ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਕਥਂ ਭੇਦੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਜਰਾਯਂ ਠਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਜਰਾਯਂ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਠਿਤਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਯਂ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਅਯਂ ਪਾਕਟਜਰਾ ਨਾਮ, ਨ ਖਣਟ੍ਠਿਤਿਜਰਾ. ਮਰਣਂ ਵਯੋਤਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਮਰਣਂ ਚੁਤਿਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਖਣਿਕਮਰਣਂ, ਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਮਰਣਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਵਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੩੮; ਅ. ਨਿ. ੩.੪੭; ਕਥਾ. ੨੧੪).

ਯਦਿ ਠਿਤਸ੍ਸੇਵ ਮਰਣਂ ਸਿਯਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਨ ਸਿਯਾ, ਅਯੁਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ‘‘ਤੇ ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵਚਨਮ੍ਪਿ ਅਯੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਜਰਾਯ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਜਰਾਯ ਚ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਰਣਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਕਥਂ ਕਾਰਣੇਨ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਗਬ੍ਭਗਤਾਪਿ ਹਿ ਮੀਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਜਰਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਗਬ੍ਭਗਤਾਪਿ ਸਤ੍ਤਾ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਮੀਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਗਬ੍ਭਗਤਾਪਿ ਜਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਨ ਚ ਤੇ ਜਿਣ੍ਣਾ ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਜਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾਪਿ ਅਜਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਜਿਣ੍ਣਜਰਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾਵ ਮੀਯਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸ੍ਸ ਜਿਣ੍ਣਜਰਾਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸ ਮਰਣਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਅਞ੍ਞਾ ਜਰਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਮਰਣਨ੍ਤਿ ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਨ ਗਬ੍ਭਗਤਾਨਂਯੇਵ ਜਿਣ੍ਣਜਰਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਮਰਣਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਦੇਵਾਨਂ ਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਦੇਵਾਪਿ ਚਿਰਕਾਲਸਮ੍ਭਵਤੋ ਜਰਂ ਪਤ੍ਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਨ ਚ ਤੇਸਂ ਸਰੀਰਾਨਿ ਜੀਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤੇ ਕਾਰਣਂ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਕ੍ਕਤੇ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਜਿਣ੍ਣਜਰਾਯ ਪਟਿਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਤੇਵ, ਮਰਣਸ੍ਸ ਪਨ ਪਟਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਤੇਵ, ਇਮਿਨਾਪਿ ਕਾਰਣੇਨ ਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਤੇ ਮਰਣਸ੍ਸ ਪਟਿਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵਨਾਯ ਵਸੀਭਾਵੇ ਸਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਮਰਣਸ੍ਸਾਪਿ ਪਟਿਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤਾਨਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਾਨਾਭਾਵੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਥਂ ਪਨ ਤਣ੍ਹਾਯ ਜਰਾਮਰਣੇਹਿ ਨਾਨਾਭਾਵੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਤੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਪਨਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯਪਿ ਜੀਰਨ੍ਤਾਪਿ ਮੀਯਨ੍ਤਾਪਿ ਵੀਤਰਾਗਾ ਯਸ੍ਮਾ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਜਰਾਮਰਣੇਹਿ ਨਾਨਾਭਾਵੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਤਣ੍ਹਾਯ ਜੀਰਣਭਿਜ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਕੋ ਨਾਮ ਦੋਸੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਦੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਦਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਜਰਾਮਰਣਂ ਯਥਾ ਯੇਨ ਜੀਰਣਭਿਜ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਪਾਕਟਂ, ਏਵਂ ਜੀਰਣਭਿਜ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਤਣ੍ਹਾਪਿ ਪਾਕਟਾ. ਯਦਿ ਚ ਸਿਯਾ; ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਯੋਬ੍ਬਨਟ੍ਠਾਪਿ ਸਬ੍ਬੇ ਮਾਣਵਾ ਵਿਗਤਤਣ੍ਹਾ ਸਿਯੁਂ, ਨ ਚ ਵਿਗਤਤਣ੍ਹਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਨਾਭਾਵੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਦੋਸੋ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਚ ਤਣ੍ਹਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਭਵਤਣ੍ਹਾਯ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਜਰਾਮਰਣਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ ਸਿਯਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਜਰਾਮਰਣਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਰਾਮਰਣੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤੇਹਿ ਤਾਯ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਏਵਮ੍ਪਿ ਦੋਸੋ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਚ ਤਣ੍ਹਾ ਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਹਿ ਤਾਯ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਯਥਾ ਤਣ੍ਹਾ ਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਜਰਾਮਰਣਮ੍ਪਿ ਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਂ ਸਿਯਾ. ਯਥਾ ਜਰਾਮਰਣਂ ਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਤਣ੍ਹਾਪਿ ਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ ਨ ਸਿਯਾ, ਤਥਾ ਚ ਨ ਹੋਤਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਜਰਾਮਰਣੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਯਦਿ ਚਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵ ਜਰਾਮਰਣੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞੇਹਿਪਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਯਾ ਯੁਤ੍ਤਿ ‘‘ਯਦਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਇਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਕਾਰਣਭੂਤੇਹਿ ਉਪਪਤ੍ਤੀਹਿ ਜਰਾਮਰਣੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਦਿ ਚ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤਿਸਮਾਰੁਲ਼੍ਹਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਮਰਣੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਚ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਯਦਿ ਚ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋਪਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਕਥਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਲ੍ਲੋਤਿ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਲ੍ਲੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਧੂਪਾਯਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਨਂ ਇਮੇਸਂ ਇਚ੍ਛਾਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਤ੍ਤਂ ਸਮਾਨਤ੍ਤਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਲ੍ਲੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਧੂਪਾਯਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਅਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਏਕਤ੍ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਚ੍ਛਾਯ ਚ ਤਣ੍ਹਾਯ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਏਕਤ੍ਤਮੇਵ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਇਚ੍ਛਾਯ ਚ ਤਣ੍ਹਾਯ ਚ ਜੀਰਣਭਿਜ੍ਜਨਸਮ੍ਭਵਤੋ ਜਰਾਮਰਣੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਏਕਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਅਪਰਿਪੂਰਮਾਨੇ ਨਵਸੁ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਸੁ ਕੋਧੋ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਨਾਹੋ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਜਰਾਮਰਣੇਸੁ ਅਪਰਿਪੂਰਮਾਨੇਸੁ ਨਵਸੁ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਸੁ ਕੋਧੋ ਚ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਨਾਹੋ ਚ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਤਿ ਇਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਚ ਮਰਣਸ੍ਸ ਚ ਤਣ੍ਹਾਯ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਯਦਿ ਇਚ੍ਛਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਤ੍ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਮਚ੍ਚੁਨਾਬ੍ਭਾਹਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਯਂ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਸਲ੍ਲੇਨ ਓਤਿਣ੍ਣੋ, ਇਚ੍ਛਾਧੂਪਾਯਿਤੋ ਸਦਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਇਚ੍ਛਾ’’ਤਿਪਿ ‘‘ਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿਪਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਨਾਮੇਹਿ ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਅਭਿਲਪਿਤਂ ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਅਭਿਲਪਨਂ ਕਤਂ, ਇਦਂ ਅਭਿਲਪਨਂ ਭਗਵਤਾ ਬਾਹਿਰਾਨਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤਸਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਵਤ੍ਥੂਨਂ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਭੇਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਇਚ੍ਛਾ’’ਤਿਪਿ ‘‘ਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿਪਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਨਾਮੇਹਿ ਅਭਿਲਪਿਤਂ ਅਭਿਲਪਨਵਸੇਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਏਕਤ੍ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ, ਨ ਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

‘‘ਨਾਮਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਇਚ੍ਛਾਤਣ੍ਹਾਦੀਨਂ ਕੇਨ ਏਕਤ੍ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਾਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨਾਨਾਨਾਮਵਸੇਨ ਪਭੇਦਾ ਸਬ੍ਬਾ ਇਚ੍ਛਾਦਿਕਾ ਤਣ੍ਹਾ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਯੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਮਵਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਏਕਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਤ੍ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਕਿਮਿਵ ਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਥਾ ਸਬ੍ਬੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਟ੍ਠਗ੍ਗਿਆਦਿਵਸੇਨ ਅਨੇਕੋ ਸਬ੍ਬੋਅਗ੍ਗਿ ਉਣ੍ਹਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣੋ ਯਥਾ, ਏਵਂ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਿਨੋ ਉਪਾਦਾਨਵਸੇਨ ਅਨੇਕਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਪਾਕਟੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਤਣ੍ਹਾ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਨਾਮੇਹਿ ਭਗਵਤਾ ਅਭਿਲਪਿਤਾ, ਉਪਾਦਾਨਵਸੇਨ ਅਗ੍ਗਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਨਾਮੇਹਿ ਅਭਿਲਪਿਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.

‘‘ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯਂ ਆਗਤਨਾਮੇਹਿ ਏਵ ਤਣ੍ਹਾ ਅਭਿਲਪਿਤਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਨੇਕੇਹਿ ਨਾਮੇਹਿ ਅਭਿਲਪਿਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਚ੍ਛਾਇਤਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਅਤ੍ਥਾਨਿ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਸਤ੍ਤਾ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਇਚ੍ਛਾ. ਤਸਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾ. ਸਲ੍ਲਤਿ ਪਵਿਸਤਿ ਵਿਸਪ੍ਪੀਤਂ ਸਲ੍ਲਂ ਵਿਯਾਤਿ ਸਲ੍ਲਾ, ਸਨ੍ਤਾਪਂ ਲਾਤਿ ਆਦਦਾਤੀਤਿ ਵਾ ਸਲ੍ਲਾ, ਸਨ੍ਤਾਪਂ ਲਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਵਾ ਸਲ੍ਲਾ. ਧੂਪਾਯਤਿ ਸਨ੍ਤਾਪੇਤਿ ਪਰਿਦਹਤੀਤਿ ਧੂਪਾਯਨਾ. ਸਰਤਿ ਆਕਡ੍ਢਤਿ ਅਵਹਰਤਿ ਸੀਘਸੋਤਾ ਸਰਿਤਾ ਵਿਯਾਤਿ ਸਰਿਤਾ, ਸਰਤਿ ਸਲ੍ਲਤੀਤਿ ਵਾ ਸਰਿਤਾ. ਵਿਸਰਤੀਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ. ਪੀਤਿਵਸੇਨ ਸਿਨੇਹਤੀਤਿ ਸਿਨੇਹੋ. ਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਗਤੀਸੁ ਕਿਲਮਥਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਕਿਲਮਥੋ. ਸਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਮਞ੍ਞਨਾ. ਭਵਂ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਬਨ੍ਧੋ. ਆਸੀਯਤੇ ਪਤ੍ਥੀਯਤੇਤਿ ਆਸਾ. ਆਸਿਯਤਿ ਪਤ੍ਥੇਤੀਤਿ ਵਾ ਆਸਾ. ਪਿਪਾਸੀਯਤੇਤਿ ਪਿਪਾਸਾ, ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਪਿਪਾਸਤੀਤਿ ਵਾ ਪਿਪਾਸਾ. ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਯਤੇਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾ, ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਸੇਨ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੦) ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਤਣ੍ਹਾਯ ਇਚ੍ਛਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰਵਸੇਨ ਆਲਪਿਤਭਾਵੋ ਕੇਨ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਥਾ ਚ ਵੇਵਚਨੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੇਵਚਨਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਆਸਾ ਚ ਪੀਹਾ…ਪੇ… ਵੇਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੩੭) ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ ਯਥਾ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਇਚ੍ਛਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰਵਸੇਨ ਆਲਪਿਤਭਾਵੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਵੇਵਚਨਵਿਭਙ੍ਗੇ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਭਗਵਤਾ ਅਵੁਤ੍ਤੇ ਕੇਨ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਥਾਹ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਭਗਵਾ ‘‘ਰੂਪੇ ਤਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਯਂ ਵਚਨਮਾਹ, ਤਥਾ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਚਨੇਨ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ ਵਾਤਿ. ਏਵਂ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਇਚ੍ਛਾਤਣ੍ਹਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਤ੍ਤਾ, ਜਰਾਯ ਚ ਮਰਣਸ੍ਸ ਚ ਤਣ੍ਹਾਯ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਵਚਨਂ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

੨੧. ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁਬ੍ਭਾਹਤੋ ਲੋਕੋਤਿਆਦਿਗਾਥਾਯ ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਞ੍ਹਤ੍ਤਯਭਾਵੇ ਯੁਤ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਾ. ‘‘ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਿ ਕਥਂ ਞਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿਪਿ ਯੁਤ੍ਤਿਗਵੇਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬੋ ਦੁਕ੍ਖੂਪਚਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੋ ਦੁਕ੍ਖੂਪਚਾਰੋ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਰਮੂਲਕੋਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਸਬ੍ਬੋ ਨਿਬ੍ਬਿਦੂਪਚਾਰੋ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਪਰਿਕ੍ਖਾਰਮੂਲਕੋਤਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਵਚਨਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖੂਪਚਾਰੋ. ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਮੂਲਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਰਮੂਲਕੋ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਉਪਚਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦੂਪਚਾਰੋ. ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਯ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਭੂਤੋ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੋ ਮੂਲਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਪਰਿਕ੍ਖਾਰਮੂਲਕੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਭਿਰਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਪਰਿਕ੍ਖਾਰਮੂਲਿਕਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਞਾਣਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਪਰਿਕ੍ਖਾਰਮੂਲਿਕਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੋ ਨਿਬ੍ਬਿਦੂਪਚਾਰੋ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਪਰਿਕ੍ਖਾਰਮੂਲਕੋਤਿ ਨ ਪਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਪਞ੍ਹਤ੍ਤਯਭਾਵੇ ਚੇਵ ਦੁਕ੍ਖੂਪਚਾਰਨਿਬ੍ਬਿਦੂਪਚਾਰੇ ਚ ਯਾ ਯੁਤ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਸਾਵ ਯੁਤ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬਾ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਇਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਞ੍ਞਾਪਿ ਯੁਤ੍ਤਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਮਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਪਞ੍ਹਤ੍ਤਯਭਾਵੇ ਚੇਵ ਦੁਕ੍ਖੂਪਚਾਰਨਿਬ੍ਬਿਦੂਪਚਾਰੇ ਚ ਯਾ ਯੁਤ੍ਤਿ ਮਯਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਇਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਸਾਰੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਪਾਲ਼ਿਪ੍ਪਦੇਸੇਸੁ ਯੁਤ੍ਤਿਪਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ.

‘‘ਇਦਂ ਨਯਦਸ੍ਸਨਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤਂ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਗਵੇਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਤਂ ਨਯਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹਿ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਅਸੁਭਸ੍ਸ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨੀਯਭਾਵਤੋ ਰਾਗੁਪ੍ਪਾਦੋ ਨ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਰਾਗਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਸੁਭਦੇਸਨਾ ਰਾਗਵਿਨਯਾਯ ਯੁਤ੍ਤਾ. ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਦੋਸਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਦੋਸਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਮੇਤ੍ਤਾਦੇਸਨਾ ਦੋਸਵਿਨਯਾਯ ਯੁਤ੍ਤਾ. ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਮੋਹਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਦੇਸਨਾ ਮੋਹਵਿਨਯਾਯ ਯੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਰਾਗਚਰਿਤਸ੍ਸਾਪਿ ਮੇਤ੍ਤਾਦਿਦੇਸਨਾ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਦਿ ਹਿ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਿਬ੍ਬਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਰਾਗਚਰਿਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਮੇਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਦਿ ਦੇਸੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਵਸੇਨਪਿ ਰਾਗੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਦੇਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸੁਖਂ ਪਟਿਪਦਂ ਵਾ ਯਦਿ ਦੇਸੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਰਾਗਚਰਿਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਪਟਿਪਦਾਯੁਜ੍ਜਨਤੋ ਦੇਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਪਹਾਨਂ ਵਾ ਯਦਿਪਿ ਦੇਸੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਰਾਗਚਰਿਤਸ੍ਸ ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਸ੍ਸ ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਰਤੋ ਦੇਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਭਗਵਾ ਰਾਗਚਰਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਰਵਸੇਸਵਸੇਨ ਯੁਤ੍ਤਿ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਨਯਦਸ੍ਸਨਮੇਵਾਤਿ ਯੋ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤੇਨ ਨਯੇਨ ਅਞ੍ਞਾਪਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰਾਗਸ੍ਸ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨੁਲੋਮਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਦੋਸਸ੍ਸ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨੁਲੋਮਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਮੋਹਸ੍ਸ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨੁਲੋਮਪ੍ਪਹਾਨਂ ਦੇਸਿਤਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਨੁਲੋਮਪ੍ਪਹਾਨਂ ਯਤ੍ਤਕਾ ਪਾਲ਼ਿਪ੍ਪਦੇਸਾ ਞਾਣਸ੍ਸ ਭੂਮਿ, ਤਤ੍ਤਕੇਸੁ ਵਿਚਯੇਨ ਹਾਰੇਨ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਰਾਗਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਯੁਤ੍ਤਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞੇਹਿਪਿ ਮੇਤ੍ਤਾਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਨਵਾਨੁਪੁਬ੍ਬਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੀਭਾਵੇਹਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਿਗਵੇਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਲਾਭਿਨੋ ਸਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚ, ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਸਤੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਪਹਾਨਂ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਕਰੁਣਾਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਕਰੁਣਾਵਿਹਾਰਲਾਭਿਨੋ ਸਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕਰੁਣਾਯ ਵਿਹੇਸਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਵਿਹੇਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਕਰੁਣਾਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਸਤੋ ਵਿਹੇਸਾ ਪਹਾਨਂ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਮੁਦਿਤਾਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਮੁਦਿਤਾਵਿਹਾਰਲਾਭਿਨੋ ਸਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਮੁਦਿਤਾਯ ਅਰਤਿਯਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਅਰਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਮੁਦਿਤਾਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਸਤੋ ਅਰਤਿ ਪਹਾਨਂ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵਿਹਾਰਲਾਭਿਨੋ ਸਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਰਾਗਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਸਤੋ ਰਾਗੋ ਪਹਾਨਂ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਮੁਖੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਿਹਾਰਲਾਭਿਨੋ ਸਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰਿ ਤੇਨ ਤੇਨੇਵ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ਨਿਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਪਹੀਨੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਸਤੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਹਾਨਂ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਅਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਅਤ੍ਤਵਿਗਤਂ ‘‘ਅਯਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੋ ਅਹਂ ਅਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਥ ਚ ਪਨ ਅਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨੇ ਸਤਿਪਿ ‘‘ਮੇ ਕਿਂ ਅਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ‘‘ਕਥਂ ਅਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਕਥਂਕਥਾਸਲ੍ਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੋ ਅਹਂ ਅਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਅਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਕਥਂਕਥਾਸਲ੍ਲਂ ਪਹਾਨਂ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਯੁਤ੍ਤਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨਪਿ ਯੁਤ੍ਤਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਪਠਮਂ ਝਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸੇਵ ਯੁਤ੍ਤਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨਪਿ ਯੁਤ੍ਤਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਪਠਮਂ ਝਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਯੁਤ੍ਤਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਏਵਂ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸਪਿ ਯੁਤ੍ਤਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਥਂ? ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਸਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਨੀਵਰਣਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤੋ ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਾ ਵਿਸੇਸਾਯ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਾ ਝਾਨਸ੍ਸ ਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਵਿਤਕ੍ਕਸਹਗਤਾ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾ ਉਪਚਾਰਧਮ੍ਮੇਨ ਸਹ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ ਝਾਨਸ੍ਸ ਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕਸਹਗਤਾ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾ ਵਿਸੇਸਾਯ ਉਪਰਿਝਾਨਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਸਹਗਤਾ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾ ਉਪਚਾਰਧਮ੍ਮੇਨ ਸਹ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ ਵਿਸੇਸਾਯ ਉਪਰਿਝਾਨਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਸਹਗਤਾ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾ ਅਵਿਤਕ੍ਕਝਾਨਸ੍ਸ ਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾ ਉਪਚਾਰਧਮ੍ਮੇਨ ਸਹ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ ਝਾਨਸ੍ਸ ਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾ ਵਿਸੇਸਾਯ ਉਪਰਿਝਾਨਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥਾਨੁਰੂਪਂ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਵਸੀਭਾਵੇਨ ਪਰਿਚਿਤਂ ਕਲ੍ਲਤਾਪਰਿਚਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ.

ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਯੁਤ੍ਤਿਗਵੇਸਨਂ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਯਥਾਲਦ੍ਧਯੁਤ੍ਤਿਗਵੇਸਨਮ੍ਪਿ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਹਾਰਾਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਭੂਮਿਗੋਚਰਾਨਂ ਵਿਚਯਹਾਰੇਨ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਕੇਨ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਯਂ ਵਚਨਂ ਆਹ, ਤੇਨ ਵਚਨੇਨ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਇਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ਸਤ੍ਤਿਬਲਾਨੁਰੂਪਾ ਰਚਿਤਾ

ਵਿਭਾਵਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਟੀਕਾਨੁਸਾਰੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਥੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.