੧. ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਿਭਾਵਨਾ

੫੨. ਯੇਨ ਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੇਨ ਦੇਸਨਾਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਾਦਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ ਨਾਨਾਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਾਦਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ.

‘‘ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਪਠਮਂ, ਦਿਸਾਲੋਚਨਤੋ ਦਿਸਾ ਵਿਲੋਕੇਤ੍ਵਾ;

ਸਙ੍ਖਿਪਿਯ ਅਙ੍ਕੁਸੇਨ ਹਿ, ਨਯੇਹਿ ਤੀਹਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸੇ ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪ ਨਯਸਙ੍ਖੇਪ) –

ਗਾਥਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਾਰਸ੍ਸ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ‘‘ਕੁਹਿਞ੍ਚਿ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇ ਵਾ ਵਿਭਤ੍ਤੋ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਨਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨਹਾਰੇ ਵਾ ਵਿਭਤ੍ਤੋ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਪਠਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਥ ਵਾ ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਭੂਮਿਸਦਿਸੇਸੁ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬੇਸੁ ਨਾਨਾਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਸੁ ਨਾਨਾਵਣ੍ਣਸੁਗਨ੍ਧਪੁਪ੍ਫਸਦਿਸੇ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰੇ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤਸਿਪ੍ਪਾਚਰਿਯਸੁਵਿਚਾਰਿਤਜਮ੍ਬੁਨਦਾਭਰਣਸਦਿਸੇਸੁ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬੇਸੁ ਨਾਨਾਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਸੁ ਨਾਨਾਵਿਧਰਂਸਿਜਾਲਵਿਵਿਧਮਣਿਰਤਨਸਦਿਸੇ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰੇ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾਵ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਮਹਾਪਥਵਿਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਪ੍ਪਟਕੋਜਸ੍ਸ ਖਾਦਾਪਨਂ ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਂ ਵਿਯ, ਨਾਨਾਵਿਧੇਸੁ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਸੁ ਪਰਮਤ੍ਥੋਜਾਯ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਹਾਰੇਹਿ ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਖਾਦਾਪਨਸਦਿਸਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਚ ਯੋਜਨਿਕਮਧੁਗਣ੍ਡਂ ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਸੁਮਧੁਰਸਸ੍ਸ ਪਾਯਾਪਨਂ ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਂ ਵਿਯ ਨਾਨਾਵਿਧੇਸੁ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਸੁ ਪਰਮਤ੍ਥਮਧੁਰਸਸ੍ਸ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਹਾਰੇਹਿ ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਂ ਪਾਯਾਪਨਸਦਿਸਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਚ ਆਚਰਿਯੇਨ ਅਨੇਕੇਸੁ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਸੁ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰੇ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਾ, ‘‘ਨਾਨਾਵਿਧਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਸੁ ਤੇ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ ਤਥਾ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਪਠਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਾਰਂ ਆਹ.

ਨਨੁ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਾਰਂ ਕਥੇਤੁਕਾਮੇਨ ਆਚਰਿਯੇਨ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਪਠਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਪਠਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਗਾਥਂ ਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਾਰੋ ਨਪ੍ਪਯੋਜੇਤਿ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਚ ਨਯਵਿਚਾਰਸ੍ਸ ਚ ਅਨ੍ਤਰਿਤਤ੍ਤਾ. ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਾਰੋ ਪਨ ਤਂ ਗਾਥਂ ਪਯੋਜੇਤਿ ਅਵਿਕਿਣ੍ਣਵਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਗਾਥਂ ਪਚ੍ਚਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਾਰੇ ਤਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਪਠਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂਯੇਵਾਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ –

ਏਵਂ ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਨਾਨਾਵਣ੍ਣਾਨਿ ਮੁਤ੍ਤਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਪਕਿਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ, ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤਸਿਪ੍ਪਾਚਰਿਯਵਿਚਾਰਿਤੇਸੁ ਸੁਰਤ੍ਤਸੁਵਣ੍ਣਾਲਙ੍ਕਾਰੇਸੁ ਨਾਨਾਵਿਧਰਂਸਿਜਾਲਸਮੁਜ੍ਜਲਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਮਣਿਰਤਨਾਨਿ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ ਵਿਯ, ਮਹਾਪਥਵਿਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਪ੍ਪਟਕੋਜਂ ਖਾਦਾਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ, ਯੋਜਨਿਕਮਧੁਗਣ੍ਡਂ ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਸੁਮਧੁਰਸਂ ਪਾਯੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਨਾਨਾਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇ ਉਦਾਹਰਨ੍ਤੋ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰੇ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੁਤ੍ਤੇ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਾਰਂ ਆਰਭਿ. ਆਰਭਨ੍ਤੋ ਚ ਯਾਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ –

‘‘ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਪਠਮਂ, ਦਿਸਾਲੋਚਨਤੋ ਦਿਸਾ ਵਿਲੋਕੇਤ੍ਵਾ;

ਸਙ੍ਖਿਪਿਯ ਅਙ੍ਕੁਸੇਨ ਹਿ, ਨਯੇਹਿ ਤੀਹਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸੇ ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਾਰੋ ਨਪ੍ਪਯੋਜੇਤਿ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਵਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਨਯਵਿਚਾਰਸ੍ਸ ਚ ਅਨ੍ਤਰਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਨੇਕੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਹਿ ਹਾਰਾਨਂ ਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਮੇਵ ਹਿ ਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਾਰੋ. ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਾਰੋ ਪਨ ਤਂ ਪਯੋਜੇਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰੇ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾਵ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਨਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਪਠਮ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਂ ਪਚ੍ਚਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕੁਹਿਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ? ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇਤਿ ਆਹਾ’’ਤਿ –

ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗਾਥਾਤ੍ਥੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਿਭਾਵਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋਵ. ‘‘ਸੋਲ਼ਸ…ਪੇ… ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਯਾ ਗਾਥਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕੁਹਿਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਸ੍ਸ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇ ਵਾ ਪਚ੍ਚਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਨਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਪਚ੍ਚਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਕਿਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇ ਪਚ੍ਚਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ.

ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇ ਤਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਭੇਦੇਨ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧੋ, ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬੇ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਾਵੇਨ ਮਯਾ ਵਿਭਜਿਯਮਾਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਭੂਤੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ ਨਾਮਾਤਿ ਤਥਾ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧੇ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਾਦਿਕੇ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇ. ਕਤਮੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਭੂਤੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ ਨਾਮਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ.

‘‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਹਤੇਨ ਚ;

ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭੂਤੇਨ, ਵਸਂ ਮਾਰਸ੍ਸ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. –

ਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਕਿਂਦੇਸਯਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਮਾਦਂ ਦੇਸਯਤੀ’’ਤਿਆਦਿਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਗਾਥਾਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫੨) ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਯੋਜਨਤ੍ਥੋ ਪਨ ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਰਕ੍ਖਿਤਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਾਰਸ੍ਸ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਵਸਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਹਤੇਨ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਸਮਙ੍ਗੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਾਰਸ੍ਸ ਵਸਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭੂਤੇਨ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਕੁਸੀਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤਂਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਾਰਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਾਦਿਮਾਰਸ੍ਸ ਵਸਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ.

‘‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾ’ਤਿ ਪਦੇਨ ਦੇਸਿਤਂ ਤਂ ਪਮਾਦਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਕਸ੍ਸ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਂ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਨ ਦੇਸਿਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਹਤੇਨ ਚਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਨ ਦੇਸਿਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਕਥਂ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਹਤੇਨ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਨ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਯਦਾ ਅਨਿਚ੍ਚੇ ‘‘ਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਦਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਹਤਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਸੋ ਪਨ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਕਿਂਲਕ੍ਖਣੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਥਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਾਹਲਕ੍ਖਣੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਾਹਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਅਸੁਭਾਦੀਨਂਯੇਵ ਸੁਭਾਦਿਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਾਹਲਕ੍ਖਣੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ‘‘ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਯਤੀ’’ਤਿ ਕਾਰਿਤਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਕਿਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਾਹਲਕ੍ਖਣੋ? ਸੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਸਞ੍ਞਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਯਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਯਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਮ੍ਪਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਯਤਿ. ਇਤਿ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਯਤੀਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਤਬ੍ਬਾਨਂ ਤਿਵਿਧਤ੍ਤਾ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਪਿ ਤਿਵਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਮੁਦੁਕੋ ਦੁਬ੍ਬਲੋ ਸੁਭਾਦਿਵਸੇਨ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾਕਾਰਗ੍ਗਹਣਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸਤੋ ਬਲਵਾ ਸੁਭਾਦਿਵਸੇਨ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਾਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸੁਭਾਦਿਵਸੇਨ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਹਣਤੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਹਿ ਬਲਵਤਰੋ, ਯਂ ਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸੁਭਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਂ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਸ੍ਸਤਾਦਿਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹਣਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਸੁਭਸੁਖਅਤ੍ਤਨਿਚ੍ਚਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਾ, ‘‘ਕਤਮੇ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਿਸਯਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਇਮਾਨਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਿਸਯਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋ ਕੁਹਿਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਯਤਿ ਚਤੂਸੁ ਅਤ੍ਤਭਾਵਵਤ੍ਥੂਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਤੂਸੁ ਰੂਪਕਾਯਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਅਤ੍ਤਭਾਵਵਤ੍ਥੂਸੁ ਸੋ ਸਬ੍ਬੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਸਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਯਤਿ. ‘‘ਕਥਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਯਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਰੂਪਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਰੂਪਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਰੂਪਕਾਯੇ ਸਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਯਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਵੇਦਨਾਦੀਸੁਪਿ.

‘‘ਤੇਸੁ ਰੂਪਕਾਯਾਦੀਸੁ ਕਤਮਂ ਕਤਮਸ੍ਸ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਸ੍ਸ ਇਦਂ ਇਮਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਪਠਮਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਤ੍ਥੁ ਰੂਪਂ ‘‘ਅਸੁਭੇ ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਏਵਂ ‘‘ਅਸੁਭੇ ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਭਵਨ੍ਤਿ.

ਇਦਂ ਇਮਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਾ, ‘‘ਤੇਸਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਂ ਕਤਮੇ ਮੂਲਕਾਰਣਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਕਿਲੇਸਾ, ਤਣ੍ਹਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ – ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਂ ਮੂਲਕਾਰਣਭੂਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ.

‘‘ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਂ ਮੂਲਕਾਰਣਂ ਕਿਂ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਨਿਵੁਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਰਹਿਤਾ ਤਣ੍ਹਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਵੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਨ, ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਾਤਿਸਯਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ. ਸਾਤਿਸਯਾਯ ਹਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਸੁਭੇਪਿ ‘‘ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖੇਪਿ ‘‘ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤਣ੍ਹਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਵੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਵੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿ ਭਵਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਸੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਵੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਵੁਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਵੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਿਰਹਿਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਿ ਗਹਿਤਾ ਸਿਯਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਿਤਾਯ ਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚੇਪਿ ‘‘ਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਨਿਯੇਪਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਥਂ ਤਣ੍ਹਾਮੂਲਕੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਕਥਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਿਤਾਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਪਵਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਮੂਲਕਦਿਟ੍ਠਿਸਹਿਤਾਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕੇਸੁ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਿਤਾਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ. ਅਤੀਤਂ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਦਬ੍ਬਭੂਤੋਪਿ ਦਬ੍ਬਭੂਤੋ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਣ੍ਹਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਿਤਤਣ੍ਹਾਮੂਲਕੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਅਨਾਗਤਂ ਰੂਪਂ ਦਿਟ੍ਠਿਭਿਨਨ੍ਦਨਵਸੇਨ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਅਤੀਤਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਅਨਾਗਤਾਭਿਨਨ੍ਦਨਭੇਦੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਕਿਲੇਸੋ ਤਣ੍ਹਾਅਵਿਜ੍ਜਾਯੇਵ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਦਸ ਕਿਲੇਸਾਪਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਣ੍ਹਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ – ਇਮੇ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਮਸਾਵਜ੍ਜਸ੍ਸ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਸ੍ਸ ਮੂਲਕਾਰਣਤ੍ਤਾ. ਤਾਹਿ ਤਣ੍ਹਾਅਵਿਜ੍ਜਾਹਿ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਚ ਵਿਸੇਸਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਤਾਸੁ ਤਣ੍ਹਾਅਵਿਜ੍ਜਾਸੁ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨਾਸੁ ਕੋਚਿ ਸਂਕਿਲੇਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ.

‘‘ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਤਣ੍ਹਾਅਵਿਜ੍ਜਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਂਯੇਵ ਮੂਲਕਾਰਣਂ ਹੋਨ੍ਤਿ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਸਕਲਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਸ੍ਸਾਪਿ ਮੂਲਕਾਰਣਂ ਹੋਨ੍ਤਿ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਤਣ੍ਹਾਅਵਿਜ੍ਜਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਮੂਲਕਾਰਣਂ ਹੋਨ੍ਤਿ ਯਥਾ, ਏਵਂ ਸਕਲਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਸ੍ਸਾਪਿ ਮੂਲਕਾਰਣਂ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਰਕ੍ਖਿਤਂ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਹਤਞ੍ਚ ਹੋਤਿ, ਤੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ. ਯੇਸਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾਸਂਯੋਜਨੇਹਿ ਸਂਸਾਰੇ ਸਨ੍ਧਾਵਨ੍ਤਾਨਂ ਸਂਸਰਨ੍ਤਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਸਕਿਂ ਨਿਰਯਂ ਮਾਰਵਸਗਮਨੇਨ ਸਨ੍ਧਾਵਨਂ ਸਂਸਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਸਕਿਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਸਨ੍ਧਾਵਨਂ ਸਂਸਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਸਕਿਂ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਂ ਸਨ੍ਧਾਵਨਂ ਸਂਸਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਸਕਿਂ ਅਸੁਰਕਾਯਂ ਸਨ੍ਧਾਵਨਂ ਸਂਸਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਸਕਿਂ ਦੇਵੇ ਸਨ੍ਧਾਵਨਂ ਸਂਸਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਸਕਿਂ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਸਨ੍ਧਾਵਨਂ ਸਂਸਰਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਹਤੇਨ ਚਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਨ ਦੇਸਿਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭੂਤੇਨਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਨ ਦੇਸਿਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਕਥਂ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭੂਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਯਾ ਅਕਲ੍ਲਤਾ ਅਕਮ੍ਮਨਿਯਤਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਦਂ ਅਕਲ੍ਲਤ੍ਤਂ ਅਕਮ੍ਮਨਿਯਤ੍ਤਂ ਥਿਨਂ ਨਾਮ. ਯਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਲੀਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਨਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਲੀਨਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਦਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਲੀਨਤ੍ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਨਾਮਾਤਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸਰੂਪਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਹਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਭੂਤਭਾਵਾਦਿਕੋ ਪਨ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਯੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤਂ, ਤੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸੀਸੇਨ ਸਂਯੋਜਨੇਨ ਸਂਸਾਰੇ ਮਾਰਵਸਗਮਨੇਨ ਸਨ੍ਧਾਵਨਂ ਸਂਸਰਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਸਭਾਵੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਵਸਂ ਮਾਰਸ੍ਸ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਨ ਦੇਸਿਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਕਥਂ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਵਸਂ ਮਾਰਸ੍ਸ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਲੇਸਮਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਲੇਸੋ ਦਾਨਾਦਿਪੁਞ੍ਞੇ ਮਾਰੇਤਿ ਨਿਵਾਰੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਮਾਰੋਤਿ ਕਿਲੇਸਮਾਰੋ. ਇਮਿਨਾ ਕਿਲੇਸਮਾਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਮਾਰਖਨ੍ਧਮਾਰਮਚ੍ਚੁਮਾਰਾ ਚ ਗਹਿਤਾ, ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਤ੍ਤਮਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਮਾਰਸ੍ਸ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਮਾਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਤ੍ਤਮਾਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਯੋ ਯੋ ਰਾਜਚੋਰਾਦਿਕੋ ਦਾਨਾਦੀਨਿ ਵਾ ਇਸ੍ਸਰਿਯਭੋਗਾਦੀਨਿ ਵਾ ਮਾਰੇਤਿ, ਸੋ ਸੋ ਰਾਜਚੋਰਾਦਿਕੋਪਿ ਗਹਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਤ੍ਤਮਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਸਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਂ ਲੋਭਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਰੁਚਿਂ ਆਕਙ੍ਖਂ ਆਣਂ ਆਣਤ੍ਤਿਂ. ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ ਉਪੇਤਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਤਿ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਵਸਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋ ਸਤ੍ਤੋ ਅਰਕ੍ਖਿਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਹਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭੂਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਾਦੀਹਿ ਨਿਵੁਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਂਸਾਰਾਭਿਮੁਖੋ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਵਿਸਙ੍ਖਾਰਾਭਿਮੁਖੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਾਰਸ੍ਸ ਵਸਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨਾਤਿਆਦਿਕਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਤੇਨ ‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨਾ’ਤਿਆਦਿਕੇਨ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਕਿਤ੍ਤਕਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਦੇਸਿਤਾਨੀ’’ਤਿਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮਾਨਿ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਦੇਸਿਤਾਨਿ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਸਮੁਦਯੋ ਚਾਤਿ. ਕਥਂ ਦੇਸਿਤਾਨਿ? ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਿਤਾਯ ਕਥਾਯ ਚੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਿਸ੍ਸਿਤਾਯ ਕਥਾਯ ਚ ਦੇਸਿਤਾਨਿ. ਤਾਸੁ ਕਥਾਸੁ ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਿਤਾਯ ਕਥਾਯ ਦੇਸਿਤੇ ਸਤਿ ‘‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਅਰਕ੍ਖਿਤਂ ਰਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਰਕ੍ਖਿਤਂ ਦੁਟ੍ਠਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਰਕ੍ਖਿਤਂ ਮੂਲ਼੍ਹਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਂ ਞਾਪਿਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਰਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ, ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਘਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਦੁਬ੍ਬਿਧਂ, ਮੂਲ਼੍ਹਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਮੂਹਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਦੁਬ੍ਬਿਧਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਮੇਸਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਯਾ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਂ ਅਗੁਤ੍ਤਿ ਅਨਾਰਕ੍ਖਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਾਯ ਅਗੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਾਰਕ੍ਖਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਰਕ੍ਖਿਤਂ ਹੋਤਿ ਫਲੂਪਚਾਰੇਨਾਤਿ.

‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਹਤੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸਂਸਟ੍ਠਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੇਸਿਤਂ, ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸਾਨੁਗਤਤ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਹਤਂ ਨਾਮਾਤਿ. ‘‘ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭੂਤੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧੇਨ ਸਂਸਟ੍ਠਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੇਸਿਤਂ, ਤਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧੇਨ ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਵਸਾਨੁਗਤਤ੍ਤਾ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭੂਤਂ ਨਾਮਾਤਿ ਏਵਂ ਯੇ ਦ੍ਵਾਦਸਾਕੁਸਲਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡੇ ‘‘ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ? ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੩੬੫) ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਤੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਮਾਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਪਞ੍ਚ ਮਾਰਾ ਗਹਿਤਾ. ਤੇਸੁ ਕਿਲੇਸਮਾਰੋ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਸਵਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਓਘਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਯੋਗਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਗਨ੍ਥਾ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਉਪਾਦਾਨਾਨਿ, ਅਟ੍ਠ ਨੀਵਰਣਾ, ਦਸ ਕਿਲੇਸਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੧੦੨ ਆਦਯੋ) ਦੇਸਿਤੋ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਮਾਰੋ ਪਨ ‘‘ਕੁਸਲਾ ਚੇਤਨਾ (ਵਿਭ. ੨੨੬) ਅਕੁਸਲਾ ਚੇਤਨਾ (ਵਿਭ. ੨੨੬) ਕੁਸਲਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕੁਸਲਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੇਸਿਤੋ. ਖਨ੍ਧਮਾਰੋ ਪਨ ‘‘ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੇਸਿਤੋ. ਮਚ੍ਚੁਮਾਰੋ ਪਨ ‘‘ਚੁਤਿ ਚਵਨਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੧੯੩) ਦੇਸਿਤੋ. ਏਵਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਿਤਾਯ ਕਥਾਯ ਦੇਸਿਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਿਸ੍ਸਿਤਾਯ ਪਨ ਕਥਾਯ ਦੇਸਿਤੇ ਸਤਿ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤਿ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ, ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਰਕ੍ਖਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਨ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਸੋਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਨ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ… ਘਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਨ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ… ਜਿਵ੍ਹਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਨ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ… ਕਾਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਨ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ… ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਨ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੪੭) ਏਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਯਂ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਚਿਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਦੇਸਿਤਂ. ਯਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਵਾ ਅਪਰਨ੍ਤਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਪਰਨ੍ਤਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਯੋਨਿਸੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਾਹਿ ਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਵਾ, ਯਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ‘‘ਇਮਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਾ…ਪੇ… ਪਰਮਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਵਾਦਾ’’ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੩੦ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਾਹਿ ਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਹਤੇਨ ਚਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਦੇਸਿਤਂ.

‘‘ਥਿਨਂ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ, ਮਿਦ੍ਧਂ ਨਾਮ ਵੇਦਨਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਥਿਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਸਂਸੀਦਨਂ, ਮਿਦ੍ਧਂ ਉਸ੍ਸਾਹਸਤ੍ਤਿਵਿਘਾਤੋ’’ਤਿ ਵਾ ਯਾਨਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤੇਹਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧੇਹਿ ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਭੂਤਂ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟਂ, ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ‘‘ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭੂਤੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਦੇਸਿਤਂ.

‘‘ਵਸੋ ਨਾਮ ਇਚ੍ਛਾ ਲੋਭੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਰੁਚਿ ਆਕਙ੍ਖਾ ਆਣਾ ਆਣਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਯੋ ਵਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਵਸੋ ‘‘ਵਸ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਦੇਸਿਤੋ. ‘‘ਪਞ੍ਚ ਮਾਰਾ – ਖਨ੍ਧਮਾਰੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਮਾਰੋ ਮਚ੍ਚੁਮਾਰੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਮਾਰੋ ਕਿਲੇਸਮਾਰੋ’’ਤਿ ਯੋ ਮਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਮਾਰੋ ‘‘ਮਾਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦੇਸਿਤੋ. ‘‘ਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਪੇਤਿ, ਅਨੁਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ, ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਤੀ’’ਤਿ ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘‘ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦੇਸਿਤੋਤਿ. ਏਵਂ ਦੇਸਿਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਕੁਸਲਾ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ, ‘‘ਵਸਂ ਮਾਰਸ੍ਸ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਯੇ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਉਪਾਦਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤੇ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਦੇਸਿਤਾਨਿ. ‘‘ਕਿਮਤ੍ਥਾਯ ਦ੍ਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਦੇਸਿਤਾਨੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਸਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਚ ਪਹਾਨਾਯ ਚ ‘‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਧਮ੍ਮਂ ਭਗਵਾ ਦੇਸੇਤਿ, ਤਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ‘‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਕੇਨ ਞਾਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਕਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਕਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਦੇਸੇਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਹਾਨੇਹਿ ਕਤਮਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਦੇਸਿਤਾਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯੇਨ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਯੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਪਜਹਤਿ ਚ, ਅਯਂ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ ਨਾਮ. ਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਮ੍ਮਂ ਆਰਬ੍ਭ ਤਣ੍ਹਾਯ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਚ ਪਹਾਨਂ ਜਾਤਂ, ਅਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਮ੍ਮੋ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ ਨਾਮਾਤਿ. ਏਵਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾਨਿ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਦੇਸਿਤਭਾਵੋ ਕੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਗਹਿਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੇਨ ਆਦੀਨਵੋ ਗਹਿਤੋ, ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਗਹਿਤਂ, ਸਮੁਦਯਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਗਤਿਪਜਹਨਂ ਜਾਤਂ, ਸਬ੍ਬਗਤਿਪਜਹਨਂ ਫਲਨ੍ਤਿ ਗਹਿਤਂ. ਯੇਨ ਰਕ੍ਖਿਤਚਿਤ੍ਤਤਾਦਿਕੇਨ ਸਬ੍ਬਗਤਿਪਜਹਨਂ ਜਾਤਂ, ਸੋ ਰਕ੍ਖਿਤਚਿਤ੍ਤਤਾਦਿਕੋ ਉਪਾਯੋਤਿ ਗਹਿਤੋ, ਅਰਕ੍ਖਿਤਚਿਤ੍ਤਤਾਦਿਕਸ੍ਸ ਪਟਿਸੇਧਨਮੁਖੇਨ ਰਕ੍ਖਿਤਚਿਤ੍ਤਤਾਦਿਕਸ੍ਸ ਨਿਯੋਜਨਂ ਭਗਵਤੋ ਆਣਤ੍ਤੀਤਿ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਦੇਸਨਾਹਾਰੇਨ ਨਾਨਾਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ ‘‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਕੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੁਤ੍ਤੇ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ.

‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਭਾਵੋ ਕੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੇਨ ਨਾਨਾਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਨਾਮ. ਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੇਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵਿਸੇਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

‘‘ਏਤ੍ਤਕੋਵ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ ਯੇਨ ਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੇਨ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇਨ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਰਹਂ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਸੋ ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਯਥਾਰਹਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੁਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹਿਤੋ.

ਇਤਿ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇ ਸਤ੍ਤਿਬਲਾਨੁਰੂਪਾ ਰਚਿਤਾ

ਵਿਭਾਵਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਪਨ…ਪੇ… ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.