੨. ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਿਭਾਵਨਾ

੫੩. ਯੇਨ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਾ, ਸੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ, ‘‘ਕਤਮੋ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਾਦੀਸੁ ਸੋਲ਼ਸਸੁ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇਸੁ ਕਤਮੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ ਨਾਮਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਇਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੇਨ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ ਨਾਮਾਤਿ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ –

‘‘ਏਵਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਾ ਦੇਸਨਾਹਾਰਪਦਤ੍ਥਵਿਚਯੋ ਵਿਚਯਹਾਰੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੇਸਨਾਹਾਰੇ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਕੁਸਲਾਦਿਵਿਭਾਗਪਵਿਚਯਮੁਖੇਨ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਤਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾ ਦੁਵਿਧਾ’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫੩) –

ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੇ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇ ‘‘ਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਾ ਸਬ੍ਬਤਣ੍ਹਾ. ਕੁਸਲਾਪੀਤਿ ਚਤੁਭੂਮਕੇ ਕੁਸਲੇ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਾ ਤਣ੍ਹਾਪਿ. ਅਕੁਸਲਾਪੀਤਿ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਾ ਤਣ੍ਹਾਪੀਤਿ ਦੁਵਿਧਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਟੀਕਾਯਂ – ‘‘ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਤੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਤਂ, ਇਧ ‘ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਕੁਸਲਾ ਤਣ੍ਹਾ ਕਿਂਗਾਮਿਨੀ, ਅਕੁਸਲਾ ਤਣ੍ਹਾ ਕਿਂ ਗਾਮਿਨੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਕੁਸਲਾ ਸਂਸਾਰਗਾਮਿਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਕਤਮੋ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਤਣ੍ਹਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਕੁਸਲਾ ਸਂਸਾਰਗਾਮਿਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤਣ੍ਹਾ ਨਾਮ ਸਂਸਾਰਗਾਮਿਨੀ ਹੋਤੁ, ਕਥਂ ਅਪਚਯਗਾਮਿਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਹਾਨਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਤਣ੍ਹਾ ਪਹਾਨਤਣ੍ਹਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਪਹਾਤਬ੍ਬਤਣ੍ਹਂ ਆਗਮ੍ਮ ਯਂ ਪਹਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੇਨ ਪਹਾਨੇਨ ਅਪਚਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤਣ੍ਹਾਯੇਵ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਤਿ ਦੁਬ੍ਬਿਧਾ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਤਿ ਦੁਬ੍ਬਿਧੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਾਨੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਤਮੋ ਮਾਨੋ ਕੁਸਲੋ, ਕਤਮੋ ਮਾਨੋ ਅਕੁਸਲੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਂ ਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਾਨਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਯਂ ਮਾਨੋ ਕੁਸਲੋ. ਯੋ ਪਨ ਮਾਨੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਯਤਿ, ਅਯਂ ਮਾਨੋ ਅਕੁਸਲੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਮਾਨਂ…ਪੇ… ਕੁਸਲੋਤਿ ਯਂ ਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਹਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ, ਤੇਨ ਪਹਾਨੇਨ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਂ ਮਾਨਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਯਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭੂਤੋ ਮਾਨੋ ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ ਕੁਸਲੋ. ਯੋ ਪਨ…ਪੇ… ਅਕੁਸਲੋਤਿ ਯੋ ਪਨ ਮਾਨੋ ਪਰਹਿਂਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਯਤਿ, ਅਯਂ ਮਾਨੋ ਅਕੁਸਲੋਤਿ ਵਿਚਯਿਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਸਂਸਾਰਾਪਚਯਗਾਮਿਨੀਸੁ ਤਾਸੁ ਤਣ੍ਹਾਸੁ ਕਤਮਾ ਅਪਚਯਗਾਮਿਨੀ ਤਣ੍ਹਾ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਾਸੁ ਸਂਸਾਰਾਪਚਯਗਾਮਿਨੀਸੁ ਤਣ੍ਹਾਭੂਤਾਸੁ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਸੁ. ਅਯਂ ਤਣ੍ਹਾ ਕੁਸਲਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਅਰਿਯਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਨ੍ਤਂ ਆਯਤਨਂ ਯਂ ਅਰਿਯਫਲਧਮ੍ਮਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਆਯਤਨਂ ਅਰਿਯਫਲਧਮ੍ਮਂ ਅਹਂ ਕੁਦਾਸ੍ਸੁ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਥਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਰਿਯਫਲੇ ਪਿਹਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਿਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਯਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਇਦਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ‘‘ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਯਂ ਅਰਿਯਫਲੇ ਪਿਹਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਤਣ੍ਹਾ ਕੁਸਲਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਅਨਵਜ੍ਜਅਰਿਯਫਲਧਮ੍ਮਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਕਥਂ ਪਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਾ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾ ਤਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਆਗਮ੍ਮ ਪਵਤ੍ਤਾ ਤਣ੍ਹਾ ਕੁਸਲਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾ ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਆਗਮ੍ਮ ਪਵਤ੍ਤਾ ਤਣ੍ਹਾ ਕੁਸਲਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾਤਿ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਸੇਨ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਰਕ੍ਖਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਗੋਚਰੋ;

ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰੋ, ਞਤ੍ਵਾਨ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ;

ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭੂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਬ੍ਬਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯੋ ਜਹੇ’’ਤਿ. (ਉਦਾ. ੩੨; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੩੧, ੬੫, ੭੮) –

ਗਾਥਾਯਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯੋ ਜਹੇ’’ਤਿ ਪਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਤਸ੍ਸਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਯੋ ਪਵਿਚਯੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਕਤਮੋ ਸੋ ਪਵਿਚਯੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ ਕੋ ਪਵਿਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਕੋ ਪਵਿਚਯੋਤਿ ਚੇ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀ’’ਤਿ ਪਵਿਚਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਸੋ ਪਵਿਚਯੋ ਕਤ੍ਥ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਕਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਪਵਿਚਯੋ ਕਤ੍ਥ ਕਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਝਾਨੇ ਪਾਰਮਿਤਾਯ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਾਯ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਭਾਵਨਾਯ ਸੋ ਪਵਿਚਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

‘‘ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਝਾਨੇ ਪਾਰਮਿਤਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਹਿ ਝਾਨੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋ ਸੋ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਲਾਭੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਝਾਨੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਨਙ੍ਗਣਂ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ ਮੁਦੁ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ ਠਿਤਂ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਂ, ਇਤਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਯਤਿ, ਸੋ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਲਾਭੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਝਾਨੇ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਤਮਂ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ? ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾ, ਦ੍ਵੇ ਚ ਵਿਸੇਸੇ ਵਾ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚ, ਲੋਕਿਯਾਭਿਞ੍ਞਾ ਚੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਚਾਤਿ ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾ. ਮਨੋਮਯਿਦ੍ਧਿ ਚੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਞ੍ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਚ ਵਿਸੇਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਕੁਤੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ…ਪੇ… ਕੁਤੋ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਤੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਭਾਵਤੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਤਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਭਾਵਤੋ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੁਖਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਘਾਤੇਨ ਯਤੋ ਵੀਤਰਾਗਾਦਿਅਨਙ੍ਗਣਭਾਵਤੋ ਅਨਙ੍ਗਣਂ, ਤਤੋ ਵੀਤਰਾਗਾਦਿਅਨਙ੍ਗਣਭਾਵਤੋ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ. ਯਤੋ ਸੁਭਾਵਿਤਭਾਵਤੋ ਮੁਦੁ, ਤਤੋ ਸੁਭਾਵਿਤਭਾਵਤੋ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ. ਯਤੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਠਿਤਭਾਵਤੋ ਠਿਤਂ, ਤਤੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਠਿਤਭਾਵਤੋ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿਪਿ ਯੋਜਨਾ ਯੁਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫੩) ਯੁਗਲ਼ਤੋ ਆਗਤਤ੍ਤਾ. ਸਦ੍ਧਾਵੀਰਿਯਸਤਿਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਓਭਾਸੇਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਭਾਵਤੋ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਂ. ਸਦ੍ਧਾਯ ਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ ਨ ਚਲਤਿ, ਵੀਰਿਯੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇ ਕੋਸਜ੍ਜੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ, ਸਤਿਯਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇ ਪਮਾਦੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ, ਸਮਾਧਿਨਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ, ਓਭਾਸਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸਨ੍ਧਕਾਰੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ. ਇਤਿ ਇਮੇਹਿ ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਛਨ੍ਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣਾਨਞ੍ਚ ਮਨੋਮਯਿਦ੍ਧਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਾਨਞ੍ਚ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਚਯੋ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਯੇਵਾਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫੩) ‘‘ਤਤ੍ਥ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਾ ‘‘ਅਪਰੋ ਨਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ.

‘‘ਯੇਸਂ ਰਾਗਾਦਿਅਙ੍ਗਣਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਙ੍ਗਣਂ, ਯੇਸਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ, ਯਾਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਅਭਾਵੇਨ ਠਿਤਂ, ਇਞ੍ਜਨਾਯ ਅਭਾਵੇਨ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਂ, ਤੇ ਰਾਗਾਦਿਅਙ੍ਗਣਾਦਯੋ ਕਤਮਾਯ ਪਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਅਙ੍ਗਣਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਰਾਗਾਦਿਅਙ੍ਗਣਾਦੀਸੁ ਅਙ੍ਗਣਾ ਚ ਰਾਗਾਦਿਅਙ੍ਗਣਾ ਚ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਚ ਸਨ੍ਤਿ, ਤਦੁਭਯਂ ਰਾਗਾਦਿਅਙ੍ਗਣਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਦ੍ਵਯਂ ਤਣ੍ਹਾਪਕ੍ਖੋ ਰਾਗਾਦਿਅਙ੍ਗਣਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਸਭਾਵਤ੍ਤਾ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾਨਞ੍ਚ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨੁਲੋਮਤ੍ਤਾ. ਯਾ ਇਞ੍ਜਨਾ ਫਨ੍ਦਨਾ ਯਾ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਿਤਿ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਯਂ ਇਞ੍ਜਨਾ ਅਟ੍ਠਿਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਕ੍ਖੋ ਇਞ੍ਜਨਾਯ ਚ ਅਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਹੇਤੁਭਾਵਤੋਤਿ ਪਵਿਚਯੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾਯੇਵ ਛਨ੍ਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣਾਨਞ੍ਚ ਮਨੋਮਯਿਦ੍ਧਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਾਨਞ੍ਚ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਲਾਭਿਨੋ, ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਇਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਲਾਭਿਨੋ ਉਪੇਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਞਾਣਾਨਂ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਚ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯਭਾਵੋ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਕਥਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਮਤ੍ਤਲਾਭਿਨੋ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸੋ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਲਾਭੀ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇਯੇਵ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋਪਿ ਏਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ ਭਾਵੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋ ਉਪਰਿਮਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫੩) ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੋਜਨਮਤ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ.

ਸੋ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਲਾਭੀ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਉਪਰਿਮਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਸਨ੍ਤਤਰਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਉਪਰਿਮਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੋ ਤਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਲਾਭਿਨੋ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਪਧਾਨਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਣ੍ਠਹਤਿ, ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾ ਚ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਾ ਅਨਭਿਰਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਣ੍ਠਹਤਿ, ਸੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ‘‘ਆਕਾਸਂ ਅਨਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਾਵਚਰਸਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਚਵਿਧਅਭਿਞ੍ਞਾਭਿਨੀਹਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਵੋਕਾਰੋ ਅਕੁਸਲੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਏਵਂ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨੇ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਅਸ੍ਸ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾ ਚ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ, ਸਨ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਓਭਾਸੋ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨੋਭਾਸੋ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤਿ. ਰੂਪਾਨਂ ਕਸਿਣਰੂਪਾਨਂ ਝਾਨਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਯੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ, ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ ਓਭਾਸੋ ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤਿ, ਸੋ ਸਮਾਧਿ ਕਿਤ੍ਤਕੇਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਕਥਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਸਮਾਧੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਸਮਾਧੀਤਿ ਯੇਨ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤੋ, ਸੋ ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਸਮਾਧਿ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭੇਹਿ ਤੀਹਿ ਉਪਕਾਰਕਙ੍ਗੇਹਿ ਚ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਤੀਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਙ੍ਗੇਹਿ ਚ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਨ ਏਕੇਨ ਸਭਾਵਙ੍ਗੇਨ ਚ ਛਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਕਥਂ ਕਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਸਹਗਤਂ ਮੇ ਮਾਨਸਂ ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤੇਸੁ ਛਸੁ ਅਙ੍ਗੇਸੁ ਕਿਤ੍ਤਕੋ ਸਮਥੋ, ਕਿਤ੍ਤਕਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਏਤ੍ਤਕੋ ਸਮਥੋ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੫੪. ‘‘ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾ ਸਮਾਧਿਮੁਖੇਨ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ‘‘ਤਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਲਭਿਤਬ੍ਬੋ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿ ਕਿਤ੍ਤਕੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਸਮਾਧਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਪਦਾਯ ਲਭਿਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਕਥਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਯਂ ਸਮਾਧੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿ ਅਪ੍ਪਿਤਪ੍ਪਿਤਕ੍ਖਣੇ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖੋ ਹੋਤਿ, ਇਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਮੇਵ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਭਵਤਿ. ਅਯਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿ ਆਯਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਆਯਤਿਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤਿ, ਇਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਭਵਤਿ. ਅਯਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿ ਕਿਲੇਸਅਰੀਹਿ ਆਰਕਤ੍ਤਾ ਅਰਿਯੋ, ਕਾਮਾਮਿਸਵਟ੍ਟਾਮਿਸਲੋਕਾਮਿਸਾਨਂ ਅਭਾਵਤੋ ਨਿਰਾਮਿਸੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਇਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਭਵਤਿ. ਅਯਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿ ਅਕਾਪੁਰਿਸੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਕਾਪੁਰਿਸਸੇਵਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਇਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਭਵਤਿ. ਅਯਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿ ਅਙ੍ਗਸਨ੍ਤਕਿਲੇਸਦਰਥਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤੋ ਚੇਵ ਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤਿਤ੍ਤਿਕਰਣਤੋ ਪਣੀਤੋ ਚ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਿਲੇਸੇਨ ਅਰਹਤਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਲਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਲਦ੍ਧੋ ਚ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਏਕੋਦਿਭਾਵੇਨ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਏਕੋਦਿਭਾਵਾਧਿਗਤੋ ਚ ਸਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਸਪਯੋਗੇਨ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ, ਨੀਵਰਣਾਦਿਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੇ ਨਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਅਨਧਿਗਤਤ੍ਤਾ, ਅਞ੍ਞੇ ਕਿਲੇਸੇ ਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਨਧਿਗਤਤ੍ਤਾ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਫਲਭਾਵੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਸਸਙ੍ਖਾਰਨਿਗ੍ਗਯ੍ਹਵਾਰਿਤਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਇਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਮੇਵ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਭਵਤੀਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸੋ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿ ਵਿਚਯਿਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.

‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖਾਦੀਸੁ ਸਮਾਧੀਸੁ ਕਿਤ੍ਤਕੋ ਸਮਥੋ, ਕਿਤ੍ਤਕਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਚ ਸਮਾਧਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮਥੋ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਚ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ. ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ‘‘ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ ਕਿਤ੍ਤਕੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਸਮਾਧਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਕਤਮੇਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਪੀਤਿਫਰਣਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਠਮਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾ ਪੀਤਿਫਰਣਤਾ ਹੋਤਿ. ਪਠਮਦੁਤਿਯਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾ ਸੁਖਫਰਣਤਾ ਹੋਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਚੇਤੋਪਰਿਯਪਞ੍ਞਾ ਚੇਤੋਫਰਣਤਾ ਹੋਤਿ. ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪਞ੍ਞਾ ਆਲੋਕਫਰਣਤਾ ਹੋਤਿ. ਝਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਪਞ੍ਞਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪਕਾਰੇਨ ਵਿਚਯਿਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ‘‘ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਸੁ ਪਕਾਰੇਸੁ ਕਿਤ੍ਤਕੋ ਸਮਥੋ, ਕਿਤ੍ਤਕਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਚ ਪੀਤਿਫਰਣੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੫੫. ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਸਮਾਧਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਥਂ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਦਸ ਕਸਿਣਾਯਤਨਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮੇਹਿ ਦਸਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇਹਿ ਕਸਿਣੇਹਿਪਿ ਸਮਾਧਿ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ‘‘ਤੇਸੁ ਦਸਸੁ ਕਿਤ੍ਤਕੋ ਸਮਥੋ, ਕਿਤ੍ਤਕਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਚ ਕਸਿਣਮਣ੍ਡਲਮ੍ਪਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਜ੍ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਜ੍ਝਾਨਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ.

‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਸਮਾਧਿਯੇਵ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਭੇਦੇਨ ਅਨੇਕਭੇਦਭਿਨ੍ਨੋ ਨਿਰਵਸੇਸੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋਪਿ ਵਿਚਯਿਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਨ੍ਤਿ ਮਯਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਸਬ੍ਬੋ ਨਿਰਵਸੇਸੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਭੇਦੇਨ ਅਨੇਕਭੇਦਭਿਨ੍ਨੋ ਅਰਿਯੋ ਮਗ੍ਗੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਥਂ? ਯੇਨ ਯੇਨ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖਤਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਸਮਾਧਿ ਮਯਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖਤਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਯੋ ਯੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਸਮਥੇਨ ਯੋਜੇਤੁਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਸੋ ਸੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਸਮਥੇਨ ਵਿਚਯਿਤ੍ਵਾ ਯੋਜਯਿਤਬ੍ਬੋ. ਯੋ ਯੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਯੋਜੇਤੁਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਸੋ ਸੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਯੋਜਯਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਯੇਹਿ ਸਮਥਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੋਜਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਤੇ ਸਮਥਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮਾ ਕਤਮੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇ ਤੀਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਅਨਤ੍ਤਤਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇ ਸਮਥਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨਤ੍ਤਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ ਤੀਹਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਗਣ੍ਹਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਨਾ ਸਹਚਰਣਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਪਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਦੁਕ੍ਖਤਾ ਅਨਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਯੋ ਯੋਗੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਮਥਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵਯਮਾਨੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਯੋਗੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਿਂ ਭਾਵਯਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵਯਮਾਨੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦੀਨਿ ਭਾਵਯਮਾਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਰਾਗਚਰਿਤੋ ਦੋਸਚਰਿਤੋ ਮੋਹਚਰਿਤੋਤਿ ਤਿਵਿਧੋ, ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਤਮੇਨ ਕਤਮੇਨ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖੇਨ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ, ਕਤਮਾਯਂ ਕਤਮਾਯਂ ਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ਕਤਮਂ ਕਤਮਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ, ਕਤਮਂ ਕਤਮਂ ਅਨੁਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ, ਕਤਮਂ ਕਤਮਂ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੋ, ਕਤਮਂ ਕਤਮਂ ਪਵਾਹੇਨ੍ਤੋ, ਕਤਮਂ ਕਤਮਂ ਨਿਦ੍ਧੁਨਨ੍ਤੋ, ਕਤਮਂ ਕਤਮਂ ਵਮੇਨ੍ਤੋ, ਕਤਮਂ ਕਤਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤੋ, ਕਤਮਂ ਕਤਮਂ ਉਪ੍ਪਾਟੇਨ੍ਤੋ, ਕਤਮਂ ਕਤਮਂ ਵਿਜਟੇਨ੍ਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਰਾਗਚਰਿਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਯੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਯਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਮੁਖਾਨਿ, ਯੇਸਞ੍ਚ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਨਿ, ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਰਾਗਚਰਿਤੋ’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋਪਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫੫) ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਤੀਣਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਨਿ ਭਾਵਯਨ੍ਤੋ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧੇ ਭਾਵਯਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖੇਸੁ. ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਂ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਞ੍ਞਾਪਧਾਨਤ੍ਤਾ. ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਂ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮਾਧਿਪਧਾਨਤ੍ਤਾ. ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਂ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸੀਲਪਧਾਨਤ੍ਤਾ. ਇਤਿ ਤੀਹਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖੇਹਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤੀਣਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਨਿ ਭਾਵਯਨ੍ਤੋ ਸੋ ਯੋਗੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧੇ ਭਾਵਯਤਿਯੇਵਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪਧਾਨਾਦਿਭਾਵੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫੫) ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਯੋ ਖਨ੍ਧੇ ਭਾਵਯਨ੍ਤੋ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤਿ. ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਭਾਵਯਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਿਣ੍ਣਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਰਿਯਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਮਗ੍ਗਭਾਵੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਜਾਨਿਤੋ, ‘‘ਕਥਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਿਣ੍ਣਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯੋ ਯੋਗੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਾਨਿ ਕਤਮਂ ਭਾਵਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯੋ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਯੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਭਵਙ੍ਗਾਨਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਭਾਵਨਂ ਵਡ੍ਢਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਸੀਲਞ੍ਚ ਸਮਾਧਿ ਚ ਦ੍ਵੇ ਪਦਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਪਾਦਾ ਭਵਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਭਾਵਨਂ ਵਡ੍ਢਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਹੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਾਵਿਤਕਾਯੋਤਿ ਭਾਵਿਤੋ ਕਾਯੋ ਕਾਯਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕੋ, ਕਾਯਸਂਵਰੋ ਵਾ ਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾਤਿ ਭਾਵਿਤਕਾਯੋ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸ ਨਯੋ. ਕਾਯੇ ਕਾਯਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕੇ, ਕਾਯਸਂਵਰੇ ਵਾ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇ ਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਚ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰਸੀਲਤ੍ਤਾ. ਸੀਲੇ ਵਾਚਾਸਂਵਰਆਜੀਵਸਂਵਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇ ਸੀਲੇ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇ ਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ ਚ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵਾਚਾਦਿਸਂਵਰਸੀਲਤ੍ਤਾ. ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਂਵਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇ ਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਚ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਂਵਰਸੀਲਤ੍ਤਾ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਭਾਵਿਯਮਾਨਾਯ ਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਚ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਉਪਕਾਰਕਤ੍ਤਾ ਚ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਨ ਹਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਚ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯਵਸੇਨੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਾ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾ ਕਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਚੇਤਨਾਭੂਤੋ ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਤਂਸਹਿਤੋ ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਸਿਯਾ ਕਾਯਿਕੋ, ਵਿਰਤਿਭੂਤੋ ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਤਂਸਹਿਤੋ ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਸਿਯਾ ਚੇਤਸਿਕੋ, ਤਤ੍ਥ ਤੇਸੁ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਭੂਤੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੇਸੁ ਯੋ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਕਾਯਸਙ੍ਗਹੋ, ਸੋ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਕਾਯੇ ਕਾਯਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕੇ, ਕਾਯਸਂਵਰੇ ਵਾ ਭਾਵਿਤੇ ਸਤਿ ਭਾਵਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯੋ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹੋ, ਸੋ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਂਵਰੇ ਭਾਵਿਤੇ ਸਤਿ ਭਾਵਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵਯਨ੍ਤੋ ਸੋ ਯੋਗੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਿਤ੍ਤਕਂ ਅਧਿਗਮਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵਯਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਖਿਪ੍ਪਾਧਿਗਮੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫੫) ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ‘‘ਕੇਨ ਕਤਮੋ ਅਧਿਗਮੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਮਥੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੫੬. ‘‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿਮੁਖੇਨ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਚਯਿਤੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਦੇਸਕਸ੍ਸ ਦਸਬਲਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਦਸ ਬਲਾਨਿ ਕਥਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਦੇਸਯਤਿ, ਸੋ ਦਸਬਲਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ –

‘‘ਇਤਿ ਮਹਾਥੇਰੋ ‘ਤਸ੍ਮਾ ਰਕ੍ਖਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਗਾਥਾਯ ਵਸੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿਮੁਖੇਨ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੋ, ਦੇਸਨਾਕੁਸਲਤਾਯ ਅਨੇਕੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਹਿ ਤਸ੍ਸਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਯ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸਾਨਂ ਭਾਵਨਾਨਿਸਂਸਾਨਞ੍ਚ ਵਿਭਜਨਵਸੇਨ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਵਿਚਯਹਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਇਦਾਨਿ ਦਸਨ੍ਨਂ ਤਥਾਗਤਬਲਾਨਮ੍ਪਿ ਵਸੇਨ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਦੇਸਯਤੀ’ਤਿਆਦਿਮਾਹਾ’’ਤਿ –

ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵਯਨ੍ਤੇਸੁ ਸਾਸਿਤਬ੍ਬਸਾਸਕੇਸੁ. ਦਸਬਲਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਯੋ ਦੇਸਕੋ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਓਵਾਦੇਨ ਸਾਵਕੇ ਨ ਵਿਸਂਵਾਦਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦੇਸਕਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਦਸ ਬਲਾਨਿ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਦੇਸੇਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਤਿਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸੁ ਦਸਸੁ ਤਥਾਗਤਬਲੇਸੁ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਪਠਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਨਾਮ, ‘‘ਤਂ ਬਲਂ ਕਥਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਤਥਾ ਓਵਦਿਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫੬) ਵੁਤ੍ਤੋ, ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨਪਿ ਪਾਕਟੋ. ‘‘ਏਤਂ ਠਾਨਂ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਨਂ ਅਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਨਾਮ, ‘‘ਏਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਨਂ ਠਾਨਞਾਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਜਾਨਨਞਾਣਂ ਪਠਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. (੧)

੫੭. ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਪਠਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਚਯਿਤਂ ਵਿਭਤ੍ਤਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਂ, ‘‘ਕਥਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾਞਾਣਂ ਦੁਤਿਯਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਤਿ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਗਾਮਿਨੀ, ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਗਾਮਿਨੀ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਟਿਪਦਾਯ ਜਾਨਨਞਾਣਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾਞਾਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾਞਾਣਂ ਦੁਤਿਯਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. (੨)

੫੯. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾਞਾਣਂ ਦੁਤਿਯਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਚਯਿਤਂ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਂ, ‘‘ਕਥਂ ਅਨੇਕਧਾਤੁਨਾਨਾਧਾਤੁਞਾਣਂ ਤਤਿਯਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਯਂ ਧਾਤੁ ਚ ਅਯਂ ਧਾਤੁ ਚ ਅਨੇਕਧਾਤੁ ਨਾਮ, ਅਯਂ ਧਾਤੁ ਚ ਅਯਂ ਧਾਤੁ ਚ ਨਾਨਾਧਾਤੁ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਅਨੇਕਧਾਤੁਨਾਨਾਧਾਤੂਨਂ ਜਾਨਨਞਾਣਂ ਅਨੇਕਧਾਤੁਨਾਨਾਧਾਤੁਞਾਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਅਨੇਕਧਾਤੁਨਾਨਾਧਾਤੁਞਾਣਂ ਤਤਿਯਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. (੩)

੬੦. ਅਨੇਕਧਾਤੁਨਾਨਾਧਾਤੁਞਾਣਂ ਤਤਿਯਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਚਯਿਤਂ ਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਂ, ‘‘ਕਥਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਾਞਾਣਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਤਿ ਅਨੇਕਧਾਤੁਨਾਨਾਧਾਤੁਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਾ, ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਾਨਂ ਜਾਨਨਞਾਣਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਾਞਾਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਾਞਾਣਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. (੪)

ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਾਞਾਣਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਂ, ‘‘ਕਥਂ ਵਿਪਾਕਵੇਮਤ੍ਤਤਾਞਾਣਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਤਿ ਤੇ ਯਥਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਏਵਂ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਣ੍ਹਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਕਣ੍ਹਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਯਂ ਵਿਪਾਕੋ. ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸੁਕ੍ਕਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਯਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਹਿ ਵਿਪਾਕਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤਜਾਨਨਞਾਣਂ ਵਿਪਾਕਵੇਮਤ੍ਤਤਾਞਾਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਵਿਪਾਕਵੇਮਤ੍ਤਤਾਞਾਣਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

੬੨. ਵਿਪਾਕਵੇਮਤ੍ਤਤਾਞਾਣਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਚਯਿਤਂ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤਂ, ‘‘ਕਥਂ ਝਾਨਾਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਵੁਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਛਟ੍ਠਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਤਿ ਤਥਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਏਵਂ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਸਮਾਧੀਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਯਂ ਸਂਕਿਲੇਸੋ, ਇਦਂ ਵੋਦਾਨਂ, ਇਦਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਏਵਂ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਵੋਦਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਵੁਟ੍ਠਹਤੀ’’ਤਿ ਝਾਨਾਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਵੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ ਝਾਨਾਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਵੁਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਝਾਨਾਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਵੁਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਛਟ੍ਠਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. (੫)

੬੩. ਝਾਨਾਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਞਾਣਂ ਛਟ੍ਠਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਚਯਿਤਂ, ‘‘ਕਥਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਵੇਮਤ੍ਤਤਾਞਾਣਂ ਸਤ੍ਤਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਏਵਂ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਏਵਂ ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਬਲਾਨੀ’’ਤਿ ਜਾਨਨੇਨ ਸਹ ‘‘ਅਯਂ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ, ਅਯਂ ਮਜ੍ਝਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ, ਅਯਂ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ’’ਤਿ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਾਨਂ ਅਮੁਦੁਮਜ੍ਝਾਧਿਮਤ੍ਤਤਾਜਾਨਨਞਾਣਂਅਮੁਦੁਮਜ੍ਝਾਧਿਮਤ੍ਤਤਾਜਾਨਨਞਾਣਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਵੇਮਤ੍ਤਤਾਞਾਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਵੇਮਤ੍ਤਤਾਞਾਣਂ ਸਤ੍ਤਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. (੬)

੬੪. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣਂ ਸਤ੍ਤਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਚਯਿਤਂ, ‘‘ਕਥਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਂ ਅਟ੍ਠਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਥਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਂ ਨਵਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਤਿ ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਏਕਂ ਜਾਤਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਵਾ ‘‘ਏਵਂਨਾਮੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਵਣ੍ਣਾਹਾਰਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪਟਿਸਂਵੇਦਨਾਯ ਪਰਿਯਨ੍ਤਵਸੇਨ ਵਾ ਸਾਕਾਰਸ੍ਸ ਸਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਸ੍ਸ ਤਂਤਂਭਵਸ੍ਸ ਅਸੇਸਤੋ ਜਾਨਨਞਾਣਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਂ ਅਟ੍ਠਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. (੭)

ਚਵਮਾਨਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨਹੀਨਪਣੀਤਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਸੁਗਤਦੁਗ੍ਗਤਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਸੇਸਤੋ ਚੁਤੂਪਪਾਤਾਨਂ ਜਾਨਨਞਾਣਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਂ ਨਵਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. (੮-੯)

ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਦਿਅਟ੍ਠਮਨਵਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਚਯਿਤਂ ਵਿਭਤ੍ਤਂ, ‘‘ਕਥਂ ਸਬ੍ਬਾਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਂ ਦਸਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਤਿ ਤਤ੍ਥ ਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਸਂਕਿਲੇਸਮਾਰਨਿਹਨਂ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਇਦਂ ਕਿਲੇਸਮਾਰਨਿਹਨਂ ਞਾਣਂ ਸਬ੍ਬਾਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਂ ਦਸਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਤੋ ਚ ਯਤਿਪੋਤਾਨਮ੍ਪਿ ਪਾਕਟੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤ੍ਵਾ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.(੧੦)

‘‘ਏਤ੍ਤਕੋਵ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇ ਯੇ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸਤ੍ਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਤੇ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸਤ੍ਥਾ ਯੇਨ ਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੇਨ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇਨ ਵਿਚਯਿਤਬ੍ਬਾ, ਸੋ ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੋ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਯਥਾਰਹਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੁਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਇਤਿ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇ ਸਤ੍ਤਿਬਲਾਨੁਰੂਪਾ ਰਚਿਤਾ

ਵਿਭਾਵਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਪਨ…ਪੇ… ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.