੧੧. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਿਭਾਵਨਾ

੩੯. ਯੇਨ ਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੇਨ ਵਿਭਙ੍ਗੇਨ ਵੇਵਚਨਾਨਿ ਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿ, ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਭੂਤੋ ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ, ‘‘ਕਤਮੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਸੁ ਸੋਲ਼ਸਸੁ ਦੇਸਨਾਹਾਰਾਦੀਸੁ ਕਤਮੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਨਾਮਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ‘‘ਏਕਂ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ ਵਿਵਿਧਾਹਿ ਦੇਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਇਦਾਨਿ ਮਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ‘‘ਯਾ ਪਕਤਿਕਥਾਯ ਦੇਸਨਾ’’ਤਿਆਦਿਕੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਨਾਮਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਯਾਹਿ ਵਿਵਿਧਾਹਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ ਏਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਭਗਵਾ ਦੇਸੇਤਿ, ਕਤਮਾ ਤਾ ਵਿਵਿਧਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਾ ਪਕਤਿਕਥਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਕਤਿਕਥਾਯਾਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਪਦਤ੍ਥਵਿਸੇਸਂ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਸਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਕਥਾਯ ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿਕਾਰਧਮ੍ਮਕਥਾਯ ਯਾ ਦੇਸਨਾ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਮਤ੍ਥਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਤਿ ਪਕਾਰੇਨ ਞਾਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਯਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ‘ਪਕਤਿਕਥਾਯ ਦੇਸਨਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਕਤਮਾ ਸਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਥਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਾ ਚ ਪਕਤਿਕਥਾਯ ਦੇਸਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ –‘‘ਇਤਿ ‘ਪਕਤਿਕਥਾਯ ਦੇਸਨਾ’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘ਕਾ ਚ ਪਕਤਿਕਥਾਯ ਦੇਸਨਾ’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨੀ’ਤਿਆਦਿਮਾਹਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩੯) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਦੇਸੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਭੇਦਭਾਵੇਪਿ ਅਭੇਦੋਪਚਾਰੇਨ ‘‘ਦੇਸਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਦੇਸਨਾ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਕਥਂ ਤਂ ਸਚ੍ਚਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਭਗਵਾ ਆਹਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਥਾ ਭਗਵਾ ਆਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਭਗਵਾ ਯਂ ਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਆਹ, ਤਥਾ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਸਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਭਗਵਾ ਆਹ, ਅਯਂ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਛਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਦਸਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਖਨ੍ਧਧਾਤੁਆਯਤਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਚ ਲੋਕਿਯਾਨੇਵ. ਪੀਲ਼ਨਸਙ੍ਖਤਸਨ੍ਤਾਪਵਿਪਰਿਣਾਮਤ੍ਥਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਏਕਤ੍ਤਂ ਉਪਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਦਸਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਜੀਵਿਤਮਨਵੇਦਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਦਸਨ੍ਨਂ. ਅਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਏਕਨ੍ਤਿ ਗਹਿਤਂ, ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ ਪਨ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਨ ਗਹਿਤਾਨਿ.

ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੇਤਿ ਠਾਨੂਪਚਾਰੇਨ ਵੋਹਰਿਤੇ ਓਜਾਸਙ੍ਖਾਤੇ ਆਹਾਰੇ, ਰਾਗੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਨੁਸਯਵਸੇਨ, ਆਸਾਵਸੇਨ ਵਾ ਪਤ੍ਥਨਾਵਸੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ ਨਨ੍ਦੀ. ਅਤ੍ਥਿ ਤਣ੍ਹਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਕਡ੍ਢਨਸਮਤ੍ਥਤਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਞ੍ਚੇਵ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਞ੍ਚਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਭਵਸ੍ਸ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਹੇਤੁਕਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ. ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਲਕ੍ਖਣਾ ਜਾਤਿ, ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੋਵ, ਪਰਿਪਾਕਲਕ੍ਖਣਾ ਜਰਾ, ਨ ਠਿਤਿਯੇਵ, ਭੇਦਨਲਕ੍ਖਣਂ ਮਰਣਂ, ਨ ਭਙ੍ਗਮੇਵ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਸੋਕਂ ਸਦਰਂ ਸਉਪਾਯਾਸ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਫਸ੍ਸੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਹਾਰੇ…ਪੇ… ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਯ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਹਾਰੇ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਹਾਰੇ ਅਤ੍ਥਿ ਰਾਗੋ…ਪੇ… ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਚ ਪਭਵਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਭਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ.

ਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਥਂ ਵਿਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਹਾਰੇ ਨਤ੍ਥਿ ਰਾਗੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੇ…ਪੇ… ਅਨੁਪਾਯਾਸਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਹਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ.

੪੦. ਵਿਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਥਂ ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਮਾਧਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵੇਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਮਾਧਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵੇਥ…ਪੇ… ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਹਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ.

ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਥਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਰੂਪਂ, ਰਾਧ, ਵਿਕਿਰਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਰੂਪਂ, ਰਾਧ, ਵਿਕਿਰਥ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਰੋਧਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਨਿਰੋਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਅਸ੍ਸਾਦਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਹਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ.

‘‘ਰੂਪਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ ਵਿਕਿਰਨ੍ਤੋ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਨ੍ਤੋ ਵਿਕੀਲ਼ਨਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਕਿਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸੋ ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ…ਪੇ… ਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਟਿਵੇਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਸੋ ‘ਇਮੇ ਆਸਵਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ… ‘ਆਸਵਾ ਅਸੇਸਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਖਯੇਞਾਣਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਞਾਣਸ੍ਸ ਓਕਾਸਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਓਕਾਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਹਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਭਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਆਰਮ੍ਭਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਆਸਾਟਿਕਾਨਂ ਆਹਟਨਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਆਹਟਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਭਾਵਨਾਭੂਮਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਨਿਘਾਤਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਅਭਿਨਿਘਾਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ.

੪੧. ਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਵਾ ਵਿਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਵਾ ਧਮ੍ਮਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਵਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਵਾ ਪਜਾਨਨਵਸੇਨ ਵਾ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਨਾਨਾਵਿਧੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਥਂ ਤੇਪਰਿਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤੇਪਰਿਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ – ‘‘ਏਵਂ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਮੁਖੇਨ ਸਮ੍ਮਸਨਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਮੁਖੇਨੇਵ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤੇਪਰਿਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪੧) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰਿਜਾਨਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੂਤਿ ਪਰਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਪਠਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਚਕ੍ਖੁ ਨਾਮ. ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਕਿਚ੍ਚਪਰਿਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਪਰਿਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਕਿਚ੍ਚਪਰਿਜਾਨਨਾਦੀਨਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾ ਨਾਮ. ਤਥਾ ਵਿਦਿਤਕਰਣਟ੍ਠੇਨ ਵਿਜ੍ਜਾ ਨਾਮ. ਆਲੋਕੋਭਾਸਕਰਣਟ੍ਠੇਨ ਆਲੋਕੋ ਨਾਮ. ਇਦਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿਕਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਞ੍ਞਾਵੇਵਚਨਮੇਵ. ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਦੇਸਨਾਯ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਦੇਸਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਸੁਤਮਯਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਨਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਵਤ੍ਤਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ.

‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨਿਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ…ਪੇ… ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਨਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ.

‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨਿਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ…ਪੇ… ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਭਾਵਨਾਮਯਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਨਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਵਤ੍ਤਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ.

ਤੇਪਰਿਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਨਾਨਾਵਿਧੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਕਥਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਦਿਵਸੇਨ ਦੇਸਿਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੁਲਮਤੁਲਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਸੁਤ੍ਤੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਤੁਲਮਤੁਲਞ੍ਚਾਤਿਆਦਿਗਾਥਾਯ ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੁਲਮਤੁਲਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੁਲੀਯਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜੀਯਤੀਤਿ ਤੁਲਂ, ਕਾਮਾਵਚਰਕਮ੍ਮਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਤੁਲਂ ਸਦਿਸਂ ਅਞ੍ਞਂ ਲੋਕਿਯਕਮ੍ਮਂ ਅਸ੍ਸ ਮਹਗ੍ਗਤਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤੁਲਂ, ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਕਮ੍ਮਂ. ਪੁਨਬ੍ਭਵਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਏਤੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਤਂ ਸਮ੍ਭਵਂ. ਪੁਨਬ੍ਭਵਂ ਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਭਵਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਰਮਤੀਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰਤੋ. ਸਮਥਵਸੇਨ ਸਮਾਧਿਯਤੀਤਿ ਸਮਾਹਿਤੋ. ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵੋ, ਤਂ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵਂ. ਮੁਨਿ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਸਮ੍ਭਵਂ ਭਵਸਙ੍ਖਾਰਂ ਤੁਲਞ੍ਚ ਅਤੁਲਞ੍ਚ ਅਵਸ੍ਸਜਿ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰਤੋ ਸਮਾਹਿਤੋ ਕਵਚਂ ਅਭਿਨ੍ਦਿ ਇਵ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵਂ ਅਭਿਨ੍ਦਿ ਪਦਾਲਯੀਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਅਥ ਵਾ ਮੁਨਿ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਨਤ੍ਤਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਨ ਨਿਚ੍ਚਂ ਸੁਖਂ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਤੁਲਂ ਤੁਲਯਨ੍ਤੋ ਅਤੁਲਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਂ ਭਵਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਅਵਸ੍ਸਜਿ. ਕਥਂ ਅਵਸ੍ਸਜਿ? ਸੋ ਹਿ ਮੁਨਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰਤੋ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਸਮਥਵਸੇਨ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਸੁ ਸਮਾਹਿਤੋ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਵਚਂ ਅਭਿਨ੍ਦਿ ਇਵ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਞ੍ਜਾਤਂ ਕਿਲੇਸਂ ਅਭਿਨ੍ਦਿ ਪਦਾਲਯਿ, ਕਿਲੇਸਾਭਾਵੇਨ ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਜਹੀਤਿ ਗਾਥਾਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਤੁਲਮਤੁਲਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭਵ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਨਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ‘‘ਭਵਸਙ੍ਖਾਰਮਵਸ੍ਸਜਿ ਮੁਨੀ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰਤੋ ਸਮਾਹਿਤੋ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਕਾਯਗਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਭਾਵਨਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਯ ਠਿਤਿਯਾ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਠਿਤਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ‘‘ਅਭਿਨ੍ਦਿ ਕਵਚਮਿਵਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਿਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਯ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਉਪਾਦਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਣ੍ਡਕੋਸਾਨਂ ਪਦਾਲਨਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਦਾਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ‘‘ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦੋ ਕੇਨ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਭਗਵਾ ਯਂ ‘‘ਤੁਲਮਤੁਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਗਾਥਮਾਹ, ਤਥਾਸਮ੍ਭਵਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਗਾਥਾਯ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.

‘‘ਤੁਲਮਤੁਲਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ.

‘ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਮਦ੍ਦਕ੍ਖਿ ਯਤੋਨਿਦਾਨਂ, ਕਾਮੇਸੁ ਸੋ ਜਨ੍ਤੁ ਕਥਂ ਨਮੇਯ੍ਯ;

ਕਾਮਾ ਹਿ ਲੋਕੇ ਸਙ੍ਗੋਤਿ ਞਤ੍ਵਾ, ਤੇਸਂ ਸਤੀਮਾ ਵਿਨਯਾਯ ਸਿਕ੍ਖੇ’ਤਿ. –

ਗਾਥਾਯਂ ਪਨ ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਮਦ੍ਦਕ੍ਖੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਜਨ੍ਤੁ ਯਤੋਨਿਦਾਨਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤੇਭੂਮਕਂ ਹੇਤੁਫਲਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿ, ਸੋ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਜਨ੍ਤੁ ਕਾਮੇਸੁ ਕਥਂ ਨਮੇਯ੍ਯ ਨਮੇਤੁਂ ਨਾਰਹਤਿ. ਕਾਮਾ ਲੋਕੇ ‘‘ਸਙ੍ਗੋ’’ਤਿ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਮੇਤੁਂ ਨਾਰਹਤਿ, ਇਤਿ ਏਤਂ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵਂ ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਕਾਮਾਨਂ ਵਿਨਯਾਯ ਵੂਪਸਮਾਯ ਸਤਿਮਾ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਤੀਣਿ ਸਿਕ੍ਖਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖੇ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਤਿ ਗਾਥਾਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪੧) ਪਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋ.

‘‘ਯੋ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵੇਵਚਨਸ੍ਸ ਚ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਵੇਵਚਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤਿ. ‘‘ਯਤੋਨਿਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਪਭਵਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਭਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚੇਵ ਪਹਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤਿ. ‘‘ਅਦ੍ਦਕ੍ਖੀ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵੇਵਚਨਸ੍ਸ ਚ ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਵੇਵਚਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚੇਵ ਪਟਿਵੇਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤਿ. ‘‘ਕਾਮੇਸੁ ਸੋ ਜਨ੍ਤੁ ਕਥਂ ਨਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਯ ਵੇਵਚਨਸ੍ਸ ਚ ਅਨਭਿਨਿਵਿਸਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਵੇਵਚਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚੇਵ ਅਨਭਿਨਿਵੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤਿ. ‘‘ਕਾਮਾ ਹਿ ਲੋਕੇ ਸਙ੍ਗੋਤਿ ਞਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਕਾਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਤੋ ਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਦਸ੍ਸਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਕਾਮਾ ਹਿ ਅਨਤ੍ਥਜਾਨਨਤੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਸਦਿਸਾ.

‘‘ਕੀਦਿਸਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨਤ੍ਥਜਨਕਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਮਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਾ ਰਾਗਗ੍ਗਿਆਦੀਹਿ ਅਨ੍ਤੋਦਯ੍ਹਨਤੋ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੂਪਮਾ ਚ, ਪੂਤਿਭਾਵਾਪਜ੍ਜਨਤੋ ਮਂਸਪੇਸੂਪਮਾ ਚ, ਬਹਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਦਯ੍ਹਨਤੋ ਪਾਵਕਕਪ੍ਪਾ ਜਲਿਤਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੂਪਮਾ ਚ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵਤੋ ਪਪਾਤੂਪਮਾ ਚ, ਵਿਸਸਦਿਸੇਹਿ ਦੋਸਾਦੀਹਿ ਪਰਹਿਂਸਨਤੋ ਉਰਗੋਪਮਾ ਚ. ‘‘ਤੇਸਂ ਸਤੀਮਾ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਹਾਨਾਯ ਅਪਚਯਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਅਪਚਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਕਾਯਗਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਵਿਨਯਾਯ ਸਿਕ੍ਖੇ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਰਾਗਵਿਨਯਸ੍ਸ ਦੋਸਵਿਨਯਸ੍ਸ ਮੋਹਵਿਨਯਸ੍ਸ ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਟਿਵੇਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਜਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਯੋਗਿਸ੍ਸ ਵੇਵਚਨਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਵੇਵਚਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ.

‘‘ਜਨ੍ਤੂਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਸਤ੍ਤਵਾਚਕੋ ਸਦ੍ਦੋ ਕਸ੍ਮਾ ਯੋਗਿਵਾਚਕੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਦਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋਗੀ ਯਦਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਕਾਮਾ ਸਙ੍ਗੋਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਸੋ ਯੋਗੀ ਕਾਮਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਯ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਆਦੀਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦਯਤਿ, ਸੋ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਯੋਗੀ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਵਾਯਮਤਿ ਕੁਸਲਵੀਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੋਗੀਵਾਚਕੋ ਜਨ੍ਤੁਸਦ੍ਦੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਜਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਝਾਨਧਮ੍ਮਾਦਿਕਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾਯਾਮਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਵਾਯਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਓਰਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਸੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਵਾਯਮਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾਯਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ‘‘ਹੇਤੁਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਠਿਤਿਯਾ ਵਾਯਮਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਕਤਮਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ. ‘‘ਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਠਿਤਿਯਾ ਵਾਯਮਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਭਾਵਨਾਯ ਅਪ੍ਪਮਾਦਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਅਪ੍ਪਮਾਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਨਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਆਰਕ੍ਖਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਯ ਠਿਤਿਯਾ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਠਿਤਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਕੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਮਦ੍ਦਕ੍ਖਿ ਯਤੋਨਿਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ.

‘‘ਮੋਹਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੋ ਲੋਕੋ, ਭਬ੍ਬਰੂਪੋਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ;

ਉਪਧਿਬਨ੍ਧਨੋ ਬਾਲੋ, ਤਮਸਾ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ;

ਅਸ੍ਸਿਰੀ ਵਿਯ ਖਾਯਤਿ, ਪਸ੍ਸਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚਨਨ੍ਤਿ. –

ਗਾਥਾਯਂ ਪਨ ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਮੋਹਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਮੋਹਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੋਤਿ ਮੋਹਹੇਤੁਕੇਹਿ ਸਂਯੋਜਨੇਹਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਲੋਕੋਤਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਸਂਯੋਜਨੋ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ. ਭਬ੍ਬਰੂਪੋਵ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਭਬ੍ਬੋਪਿ ਅਤ੍ਤਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪੋਵ ਭਬ੍ਬਜਾਤਿਕੋ ਵਿਯ ਬਾਲਾਨਂ ਅਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਉਪਧਿਬਨ੍ਧਨੋਤਿ ਕਿਲੇਸੂਪਧੀਹਿ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬੋ. ਯੁ-ਪਚ੍ਚਯੋ ਹਿ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਵਿਹਿਤੋ. ਉਪਧੀਸੁ ਵਾ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਯਸ੍ਸ ਬਾਲਸ੍ਸਾਤਿ ਉਪਧਿਬਨ੍ਧਨੋ. ਦ੍ਵੇ ਅਵਡ੍ਢਿਯੋ ਲਾਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਬਾਲੋ. ਤਮਸਾ ਸਮ੍ਮੋਹੇਨ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤੋ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਂ ਅਸ੍ਸਿਰੀ ਵਿਯ ਸਿਰੀਵਿਰਹਿਤੋ ਵਿਯ ਖਾਯਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਪਸ੍ਸਤੋ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

‘‘ਮੋਹਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਮੋਹਸੀਸੇਨ ਗਹਿਤਾਨਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਂ ਦੇਸਨਾਯ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਦੇਸਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਭਬ੍ਬਰੂਪੋਵ ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਲੋਕਸ੍ਸ ਵਿਪਰੀਤਸ੍ਸ ਵਿਪਰੀਤਾਕਾਰੇਨ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਵਿਪਰੀਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਉਪਧਿਬਨ੍ਧਨੋ ਬਾਲੋ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਾਪਕਾਨਂ ਇਚ੍ਛਾਵਚਰਾਨਂ ਪਭਵਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਭਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਉਪਧਿਬਨ੍ਧਨੋ ਬਾਲੋ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਬਨ੍ਧਨਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਕਿਚ੍ਚਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਉਪਧਿਬਨ੍ਧਨੋ ਬਾਲੋ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਬਨ੍ਧਨਬਲਮੂਹਨਬਲਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਬਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਉਪਧਿਬਨ੍ਧਨੋ ਬਾਲੋ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵਿਰੁਹਨਾਯ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਵਿਰੁਹਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਤਮਸਾ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰਸ੍ਸ ਦੇਸਨਾਯ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਦੇਸਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰਸ੍ਸ ਵੇਵਚਨਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਵੇਵਚਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਅਸ੍ਸਿਰੀ ਵਿਯ ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਦਸ੍ਸਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਅਸ੍ਸਿਰੀ ਵਿਯ ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਨਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਪਸ੍ਸਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਟਿਵੇਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ.

‘‘ਕਤਮਂ ਕਿਞ੍ਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਰਾਗੋ ਕਿਞ੍ਚਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦੋ ਕਥਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਭਗਵਾ ਯਂ ‘‘ਮੋਹਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਥਾਸਮ੍ਭਵਤੋ ਤਾਯ ਗਾਥਾਯ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦੋ ਗਾਥਾਨੁਸਾਰੇਨ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਮੋਹਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਞਾਤੋ, ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਜਾਤ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਪਾਠਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦੋ ਕਥਂ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਮਾਹ. ‘‘ਸਾ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚੇ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ? ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਸਵਿਸਾਣਵਚਨਂ ਵਿਯ ਅਨਤ੍ਥਂ, ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਮੇਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਾਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਦਂ ਭਞ੍ਜਿਤੁਂ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਕੁਤੋਚਿਪਿ ਅਜਾਤਤ੍ਤਾ ਅਭੂਤਤ੍ਤਾ ਅਜਾਤਂ ਅਭੂਤਂ. ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਅਕਤਂ. ਸਙ੍ਖਤਾਭਾਵਤੋ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਏਤਂ ਅਜਾਤਾਦਿਕਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨੋ ਚੇ ਅਭਵਿਸ੍ਸ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਚ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ, ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਞ੍ਚ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇਨ ਚ ਤਿਵਿਧਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਅਪਵਟ੍ਟਨਤੋ ਅਜਾਤਾਦਿਕਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਜਾਤਂ…ਪੇ… ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਦੇਸਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਵੇਵਚਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤਿ. ‘‘ਨਯਿਧ ਜਾਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਵੇਵਚਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਉਪਨਯਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਚ…ਪੇ… ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਵੇਵਚਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਜੋਤਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਜਾਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਵੇਵਚਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਂਸਾਰਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੋ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦੋ ਕੇਨ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤੇਨਾਹ ਆਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦ੍ਯਾਨੁਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਅਤ੍ਥੋ ਚੇਵ ‘‘ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰੋ’’ਤਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਅਤ੍ਥੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਇਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ਸਤ੍ਤਿਬਲਾਨੁਰੂਪਾ ਰਚਿਤਾ

ਵਿਭਾਵਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਟੀਕਾਨੁਸਾਰੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਥੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.