ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰਕਥਾ

ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ

‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਤਾਦਿਦਸ੍ਸਨੇ ਨ ਤਪ੍ਪਰਭਾਵੋ, ਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇ ਏਵ ਪਨ ਤਪ੍ਪਰਭਾਵੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਨ ਹਿ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ.

ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਬ੍ਯਾਪਾਰਭਾਵੇਨ. ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਮੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਮੇਵ. ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਸਨ੍ਨਿਪਾਤਕਾਰਣਂ ਫਸ੍ਸੋ ਚਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਫਸ੍ਸੋ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਫੁਸਨਾਕਾਰੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਫੁਸਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਸਾਖਗ੍ਗੇ ਠਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭੂਮਿਸਣ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਵੀਰਕਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਜਙ੍ਘਚਲਨਂ, ਅਮ੍ਬਿਲਅਮ੍ਬਪਕ੍ਕਾਦਿਂ ਖਾਦਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮੁਖੇ ਖੇਲ਼ੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਦਯਾਲੁਕਸ੍ਸ ਪਰਂ ਹਞ੍ਞਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਰੀਰਕਮ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਭੂਤਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਤਿ ਯਥਾ ਪਟਿਹਨਨਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਆਸਨ੍ਨਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਰੂਪਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸੇਸੁ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਪਰਿਯਾਯੋ, ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਵਿਸਯਕਰਣਵਿਸਯਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਟਿਹਨਨਾਕਾਰੇਨ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸੋ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਯਦਾਹ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਰਸੋ ਫਸ੍ਸੋ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕੋਵ, ਨ ਇਤਰੋ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਉਪਚਾਰਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਸ੍ਸ. ਇਤਰਥਾ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਸ੍ਸਪਿ ਤਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨਸਿਕਾਰੇਸੁ ਯਥਾਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਤਂਤਂਆਰਮ੍ਮਣੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਸਂ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵਕਰਣਂ.

‘‘ਯਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਮਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਅ. ਨਿ. ੯.੩੪) ਸੁਖਵੇਦਨਾਵ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਫੁਸਨਾਦਿਭਾਵੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਂ ਏਕਦੇਸਾਨੁਭਵਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਚਰਿਤਮੇਵ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਅਨੁਭਵਨਕਿਚ੍ਚਮਾਹ.

ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਨੀਲਾਦਿਨਾ ਦੀਘਾਦਿਨਾ ਚ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ. ਏਤੇਨੁਪਾਯੇਨਾਤਿ ਯਥਾ ਞਾਣਪ੍ਪਧਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਞ੍ਞਾ ਞਾਣਮਨੁਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂ ਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨੇ ਸਮਾਧਿਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਪਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਪਟ੍ਠਪੇਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚੇ ਪਟ੍ਠਪੇਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਵਤ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾਵਾਚੀ ਹੋਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ, ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾ ਚ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨੇਨ ਵਿਨਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਤਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਯਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਮਵਟ੍ਠਿਤੇ ਹੋਤਿ-ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤ੍ਤੇਨ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਯੋਜਨਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਭਵਨਂ ਨਾਮ ਸਤ੍ਤਾ, ਸਤ੍ਤਾ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਨਾ ਸਮਙ੍ਗਿਤਾਤਿ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਖਣਤ੍ਤਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਹੋਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਭਾਵੋ ਉਪ੍ਪਾਦਸਮਙ੍ਗੀ, ਨ ਸੋ ਨ ਹੋਤਿ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਹੋਤਿ-ਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਤਾ ਨ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ-ਸਦ੍ਦੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਸਮਙ੍ਗਿਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਬ੍ਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਤਿ ਪਨ ਹੋਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਖਣਤ੍ਤਯਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇਪਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਏਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤਾਸਬ੍ਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਪਾਕਟਕਰਣਭਾਵਤੋ. ਇਤਰਥਾ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਕਿਂ ਪੁਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ ਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਸਮਯਵਵਤ੍ਥਾਨਵਸੇਨ ਸਵਿਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਫਸ੍ਸਾਦੀਹਿ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਵਚਨਂ. ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾਨਂਯੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਵਿਭਜਨਂ, ਨ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵਿਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਆਰੁਲ਼੍ਹਸਬ੍ਬਪਦਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਵਿਭਜਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਨਿਚ੍ਚਲੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਰੂਪੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਮਗ੍ਗਾਦਯੋ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਅਪਿਚ ਅਧਿਪਤਿਭਾਵੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਵਿਯ ਫਸ੍ਸਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਚੇਤਨਾਹਿ ਸਹ ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸਾਧਾਰਣਰਾਸਿਯਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਮਯਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕੇ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਝਾਨਙ੍ਗਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ

ਵਿਤਕ੍ਕਨਨ੍ਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਨਕਿਰਿਯਾ, ਸਾ ਚ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਵਸਵਤ੍ਤਿਭਾਵਨਿਵਾਰਣਾਯ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਰੋਪੇਤਿ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਗਹਣਯੋਗ੍ਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਆਕੋਟੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਆਕੋਟਨਲਕ੍ਖਣਤਾ ਪਰਿਯਾਹਨਨਰਸਤਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਇਦਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਂ ਕਿਚ੍ਚਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਸਭਾਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਕਾਚਿ ਕਿਰਿਯਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰੋ. ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਜਨਾਨੁਰੋਧੇਨ ਪਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਏਕਸਭਾਵੋਪਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨੇਹਿ ਵਿਯ ਸਮਾਰੋਪਿਤਰੂਪੇਹਿ ਬਹੂਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਪਕਾਸੀਯਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਕਾਸਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ.

ਵਿਪ੍ਫਾਰੋ ਨਾਮ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨੋਲੀਨਤਾ ਅਸਙ੍ਕੋਚੋ, ਸੋ ਪਨ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਭਾਵਤੋ ਚਲਨਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਵਿਪ੍ਫਾਰਵਾਤਿ ਵਿਚਲਨਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਸੁ ਸਨ੍ਤਾਨੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਯਥਾ ਅਪੁਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਠਮਾਭਿਨਿਪਾਤਭੂਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਿਪ੍ਫਾਰਵਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ, ਨਾਤਿਵਿਪ੍ਫਾਰਵਾ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਹੋਤਿ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਭਾਵਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.

‘‘ਪੀਤਿਸੁਖੇਨ ਅਭਿਸਨ੍ਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੨੬; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੨੭) ਪੀਤਿਯਾ ਫਰਣਂ ਕਾਯਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਣੀਤਰੂਪੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਵਿਸਾਰਸ੍ਸ ਬ੍ਯਗ੍ਗਭਾਵਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਸਭਾਵੋ ਅਵਿਸਾਰੋ, ਨ ਵਿਸਾਰਾਭਾਵਮਤ੍ਤਂ. ਅਵਿਸਾਰਾਵਿਕ੍ਖੇਪਾਨਂ ਸਮਾਧਾਨਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵੇਪਿ ਸਮੁਖੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਮੁਖੇਨ ਚ ਉਭਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਵਿਸਾ…ਪੇ… ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸੇਸਤੋਤਿ ਅਤਿਸਯੇਨਾਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਸੁਖਞ੍ਹਿ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਂ ‘‘ਸੁਖਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੯; ਅ. ਨਿ. ੩.੯੬; ੬.੧੦; ੧੧.੧੨) ਵਚਨਤੋ.

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਸਦ੍ਦਹਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣੇ. ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਦ੍ਦਹਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਸਦ੍ਧਾਯ ਆਹਿਤਵਿਸੇਸਾਨਂ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਦ੍ਦਹਨਕਿਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵਮੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਅਵਯਵਬ੍ਯਾਪਾਰੋ ਹਿ ਸਮੁਦਾਯੇ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਸਾਦਨੀਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਪ੍ਪਸਾਦਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮੇਵ ਅਕੁਸਲਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ, ਅਥ ਖੋ ਅਪ੍ਪਸਾਦਨੀਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਸਾਦਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਧਿਮੋਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਪੂਰਣਾਦੀਸੁ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਤਮਾਹ. ਪਸਾਦਭੂਤੋਤਿ ਏਤੇਨ ਅਪ੍ਪਸਾਦਭੂਤਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਵਤ੍ਥੁਗਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮਿਚ੍ਛਾਧਿਮੋਕ੍ਖਂ. ‘‘ਪਸਾਦਭੂਤੋ ਨਿਚ੍ਛਯੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਵਿਭਾਵਿਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਯੇਵਾਪਨਕਾਧਿਮੋਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਕਾਲੁਸ੍ਸਿਯਂ ਪਸਾਦੋ, ਤਂ ਪਨ ਅਸਙ੍ਖੋਭਭਾਵਤੋ ‘‘ਅਨਾਵਿਲਭਾਵੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਦਹਨ੍ਤੀ ਸਦ੍ਧਾ ਅਕਾਲੁਸ੍ਸਿਯਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਏਵਮੇਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਾਕਾਰੇਨ ਪਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਧਲੋਕਪਰਲੋਕਕਮ੍ਮਫਲਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਸਦ੍ਧਾਹਤ੍ਥੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ’’ਤਿ, ‘‘ਸਦ੍ਧੀਧ ਵਿਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੬; ਸੁ. ਨਿ. ੧੮੪), ‘‘ਸਦ੍ਧਾ ਬੀਜਂ ਤਪੋ ਵੁਟ੍ਠੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੯੭; ਸੁ. ਨਿ. ੭੭) ਏਵਮਾਦਿਵਚਨਤੋ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਦਾਨਾਦੀਸੁ ਹਤ੍ਥਾਦਯੋ ਵਿਯ ਸਦ੍ਧਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

‘‘ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਕਮ੍ਮਂ ਖੋ ਮੇ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਮ੍ਮਂ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਸੁਕਰਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਸਨਂ ਮਨਸਿ ਕਾਤੁਂ, ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਾਮਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯਾ’’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੩੫) –

ਆਦਿਕਾ ਅਨੁਰੂਪਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ.

ਤਂਮੂਲਕਾਨੀਤਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਮਗ੍ਗਾਦਿਮੂਲਕਾਨਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਮਗ੍ਗੋ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤੀਤਿਆਦਯੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਕਰਣਾਦਿਕਾਲੇ ਵਿਯ ਚਿਰਕਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ ਸਤਿ ਤਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀ ਅਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੀ ਚ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਪਿਲਵਿਤ੍ਵਾ ਗਤਂ ਵਿਯ ਚਲਿਤਂ ਵਿਯ ਚ ਹੋਤਿ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਪਨ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਦਕੇ ਅਲਾਬੁ ਵਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਰਣਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਸਰਨ੍ਤਿ ਤਾਯਾ’’ਤਿ ਇਮਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਸਰਣਕਿਰਿਯਾਯ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਆਧਿਪਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਤਥਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਸਤਿ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਰਿਤਾ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਕਤਾ ਅਪਿਲਾਵਿਤਾਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ‘‘ਇਮੇਹਿ ਨਾਮ ਹੇਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤੋ. ‘‘ਇਮਂ ਨਾਮ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਫਲਤੋ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨੇਨ ਵਿਪਚ੍ਚਨੇਨ ਚ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ.

ਸਤਿਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਾਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣੇ ਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਪਰੇ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਗਾਹਿਨੋਤਿ ‘‘ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਪਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚੇਤਸਿਕੇਸੁ ਹਿ ਕੇਚਿ ਵਿਸਯਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਪਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਵਿਸਯਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਯੇ ਆਸਙ੍ਕਿਤਬ੍ਬਾ, ਤੇਸੁ ਤਦਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਵਿਜ੍ਝਨਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ.

ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪੀਤਿ ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਞ੍ਚ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਤੁਲ੍ਯਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸੇਵ ਪਨ ‘‘ਆਜਞ੍ਞਰਥੋ’’ਤਿ ਵਿਯ ਪੀਤਿਯੁਤ੍ਤਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਧਾਨਭਾਵੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਨ ਪੀਤਿਯਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਪਧਾਨੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਅਪ੍ਪਧਾਨਂ ਉਪਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਪੀਤਿਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪੀਤਿਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਭਾਵਤੋ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਤੋ ਚ ਕਤਂ, ਨ ਚ ਨਿਪ੍ਪੀਤਿਕਸੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਗਹੋ. ਰੁਲ਼੍ਹੀਸਦ੍ਦੇਸੁ ਕਿਰਿਯਾਯ ਅਨਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਭਾਵਤੋ. ਪੀਤਿਯਾ ਪਨ ਉਪਲਕ੍ਖਣਭਾਵੇਨ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਪੀਤਿਉਪਲਕ੍ਖਿਤਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਪਵਤ੍ਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕ੍ਖਨ੍ਧਂ. ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਨੁਪਾਲੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਖਣਟ੍ਠਿਤਿਯਾਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਪਬਨ੍ਧਾਨੁਪਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸਪਿ ਜੀਵਿਤਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ਆਯੁਕ੍ਖਯਮਰਣਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਅਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਕਾਰਣਵਿਸੇਸਾਨਪੇਕ੍ਖੇਨ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ. ਯਦਿਪਿ ਅਰੂਪਾਸਞ੍ਞਭਵੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਪਨ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਭਵੇਸੁ ਚਰਿਮਪਠਮਧਮ੍ਮਾ ਸਮਾਨਜਾਤਿਯੇਨ ਅਬ੍ਯਵਹਿਤਤਾਯ ਨਿਰਨ੍ਤਰਾਯੇਵ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਯਾਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਪਾਲਨਾਦਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨੁਪਾਲਨਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠਪਨਾਨਿਯੇਵ ਵਦਤਿ. ਜੀਵਮਾਨਵਿਸੇਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋਤਿ ਸਹਜਾਤਾਨਂ ਜੀਵਮਾਨਤਾਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਸ੍ਸ ਹਿ ਮਤਰੂਪਤੋ ਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਚ ਉਤੁਜਾਦਿਤੋ ਵਿਸੇਸੋ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕਤੋਤਿ.

ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਵਿਪਰੀਤਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵੇਨਾਤਿ ਇਦਂ ਸਮ੍ਮਾ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿ-ਆਦਿਸਦ੍ਦਾਨਞ੍ਚ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤਾਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਅਵਿਸੇਸਭੂਤਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਿਪਰੀਤਤ੍ਥੋ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾ-ਸਦ੍ਦੋ, ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਤ੍ਥੋਤਿ. ਅਵਿਪਰੀਤਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਤ੍ਥੋ ਏਵ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ-ਸਦ੍ਦੋ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਾ ਹਿ ਨਿਪਾਤਾਤਿ. ਏਵਮੇਵਾਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵੇਨ.

ਬਲਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਤਿਸ੍ਸਵੋ ਵਚਨਸਮ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਂ ਪਤਿਸ੍ਸਵਭੂਤਂ ਤਂਸਭਾਗਞ੍ਚ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਗਾਰਵ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਾਕਟਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਭੂਤੇਸੁ ਜਾਤਿਯਾਦੀਸੁ ਬਹਿਦ੍ਧਾਭੂਤੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁਆਦੀਸੁ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਾਨਂ ਅਨੁਰੂਪਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਥਵੀਆਦੀਸੁ ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਵਿਯ ਵਿਭੂਤਕਿਚ੍ਚਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਮੂਲਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਵਞ੍ਹਿ ਉਪਮਾਯ ਸਮੇਤੀਤਿ ਯਥਾ ਅਸੁਚਿਮ੍ਹਿ ਪਤਿਤਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਤਿਪਿ ਕਾਯੇਨ ਅਲ੍ਲੀਯਨੇ ਭਾਵੋ ਅਨਲ੍ਲੀਨੋ, ਏਵਂ ਅਲੋਭੋਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਗਹਿਤੇਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਲਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਅਨਲ੍ਲੀਨਭਾਵੋ ਅਨਲ੍ਲੀਨਾਕਾਰੋ ਏਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਏਵਂਸਭਾਵੋ ਹਿ ਸੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਂ ਦੋਸਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਂ ਦੋਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਦੋਸਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਂ ਦੋਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਅਦੋਸੋ ਦੋਸਸ੍ਸੇਵ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕੋ, ਤਂਮੁਖੇਨ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾਤਿ ਯੋ ਸੋ ਏਕਤ੍ਤੁਪਗਤੋ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਅਪ੍ਪਨਾਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਆਸਨ੍ਨੂਪਚਾਰਾਹਿਤਵਿਸੇਸੋ ਨੀਵਰਣਾਦਿਪਰਿਪਨ੍ਥਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੋ, ਤਦਾਵਰਣਵਿਸਯਵਿਰਹੇਨ ਚ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਵ ਤਤ੍ਥੁਪਗਮਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਚ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ, ਵਿਸੋਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਸਂਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵਤੋ ਵਿਸੋਧਨਸਮਾਧਾਨਏਕਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨਬ੍ਯਾਪਾਰਵਿਰਹੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਸਮਥਪਟਿਪਤ੍ਤਿਏਕਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰੇ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਅਭਿਬ੍ਯਤ੍ਤਰੂਪਾਯ ਸਹਜਾਤਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਜਾਤਾ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਯੁਗਨਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾ. ਤੇ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਭਾਵਨਾ ਬ੍ਰੂਹਨਾ. ਤਥਾ ਯਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਾਨਾਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਸੇਨ ਏਕਰਸਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ. ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਪਗਂ, ਤੇਸਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਏਕਰਸਭਾਵਾਨਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਵੀਰਿਯਂ ਵਾਹੀਯਤਿ ਪਵਤ੍ਤੀਯਤਿ, ਯਾ ਚਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਗੁਣਬਲਵਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਆਸੇਵਨਾ. ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਏਤੇਸਂ ਆਕਾਰਾਨਂ ਭਾਵਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਨਾ ਵਡ੍ਢਨਾ, ਅਯਂ ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਨਂ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ ਨਾਮ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯਂ ਭਾਵਨਾਕਾਰੋ ‘‘ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਆਦੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾਪਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੫੮) ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤੋ ਏਵ, ਞਾਣੇਨ ਚ ਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨੇਸੁ ਤਂ ਤਂ ਆਦੀਨਵਂ ਆਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਥਾ ਤਥਾ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਸਾਧਨਾਯ ਭਾਵਨਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਸਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਭਾਵਨਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਨਾਪਰਾਮਸਨੇਨ ਅਭਾਵਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਹਿ ਅਭਾਵਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਮੋਹੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾ ਅਕੁਸਲਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਪਮਾਦਵਿਸੇਸੋ ਵਾ ਅਭਾਵਨਾ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਕੁਸਲਾਨਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਾਸੇਵਨਾ ਅਭਾਵਨਾ ਅਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ.

ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਜਰਾਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੭੩) ਇਚ੍ਛਿਤਾਲਾਭੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਅਲੋਭਾਨੁਭਾਵੇਨ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ, ਅਮੋਹਾਨੁਭਾਵੇਨ ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਿਦ੍ਧਿ ਪਾਕਟਾਯੇਵਾਤਿ ਅਪਾਕਟਂ ਅਦੋਸਾਨੁਭਾਵੇਨ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਿਦ੍ਧਿਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਖਵਿਪਰਿਣਾਮੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਯਞ੍ਚ ਯੋਜਨਾ ਅਲੋਭਾਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਤਾ, ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾ. ਸਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਤੋ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਸਹਨਵਸੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦੋਸੋ ਤਂਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਪਟਿਪਕ੍ਖੋ, ਨ ਰਾਗੋ ਵਿਯ ਦੂਰਪਟਿਪਕ੍ਖੋ.

ਕਮ੍ਮਪਥਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਵਿਯ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋਪਿ ਨ ਏਕਨ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਪਥਭੂਤਾਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਪਥਤਾਤਂਸਭਾਗਤਾਹੀ’’ਤਿ. ਮਨੋਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਕਮ੍ਮਭਾਵਤੋ ਹਿ ਏਤੇਸਂ ਕਮ੍ਮਪਥਰਾਸਿਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਨ ਸਬ੍ਬਦਾ ਕਮ੍ਮਪਥਾਯੇਵਾਤਿ. ਤੇਨ ਯੋ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਅਨਿਯਤੋ ਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵੇਨ ਪਾਕਟੋ ਚ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਕਮ੍ਮਪਥਤਾਵਚਨਂ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦਿਯੁਗਲਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਮਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾ. ਚੇਤਿਯਵਨ੍ਦਨਾਦਿਅਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਚੇਤਿਯਵਨ੍ਦਨਾਦਿਹੇਤੁ. ਸਮਥਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਤਬ੍ਭੇਦਵਸੇਨ ਚ ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਭਿਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਮੁਦੁਮਜ੍ਝਿਮਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾਦਿਭੇਦਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਯੋਗੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲੀਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਾਦਿਕਾਲਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਦਾ ਹਿਤਾਹਿਤਧਮ੍ਮੂਪਲਕ੍ਖਣਭਾਵਤੋ ਯਥਾਸਭਾਵਂ ਪਟਿਵੇਧਭਾਵਤੋ ਚ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਾਨਂ ਪਾਰਿਬਨ੍ਧਕਹਰਣਭਾਵਨਾਵਡ੍ਢਨਾਨਿ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ. ਯਥਾ ਅਪ੍ਪਨਾਕੋਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਨਾ ਸਮਥੋ ਸਮਥਮਨ੍ਤਰੇਨ ਯਥਾਭੂਤਾਵਬੋਧੋ ਚ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਾ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਂ, ਏਵਂ ਪਟਿਵੇਧੇ ਏਕਕ੍ਖਣਿਕਾਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਹਿ ਸਾਤਿਸਯਂ ਅਵਭਾਸਿਯਮਾਨੇ ਵਿਸਯੇ ਸਮਾਧਿ ਏਕਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਚ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਵਿਸਦਾ ਵਹਤੀਤਿ. ਸਮਂ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨੇਨ ਸਮਂ ਅਵਿਸਮਂ ਏਕਰਸਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਹਾਯਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ ਯੋਗਿਨੋ ਮਨੋਰਥਧੁਰਾਕਡ੍ਢਨੇ ਰਥਧੁਰਾਕਡ੍ਢਨੇ ਵਿਯ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯਯੁਗੋ ਯੁਗਲਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਨਤਿਵਤ੍ਤਮਾਨੇਨ ਨਦ੍ਧਾ ਬਦ੍ਧਾ ਵਿਯਾਤਿ ਵਾ ਯੁਗਨਦ੍ਧਾ. ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮਨੁਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਯੋ ਸਮਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਗਹਿਤਾਪਿ ਤੇ ਪੁਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿਯੋਜਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਪਨ ਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਯੋਗਸ੍ਸ ਵਿਭਾਵਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਯੋਗਵਚਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ.

ਯੇਵਾਪਨਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਯਥਾ ਤਥਾ ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਮਿਚ੍ਛਾ ਵਾ. ਅਨਧਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਏਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਭਾਗਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਹੇਤੁਕੇਨ ਪਯੋਗਕਾਲਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤੋ. ਯਤ੍ਥ ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਛਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਏਵਾਤਿ. ਸਂਸਪ੍ਪਨਂ ਸਂਸਯੋ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਆਸਪ੍ਪਨਾ ਪਰਿਸਪ੍ਪਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਸਤਿਪਿ ਬ੍ਯਾਪਾਰੇ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਯ ਸਤਿ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਅਨੂਨਾਨਧਿਕਤਾਯ ਅਲੀਨਅਨੁਦ੍ਧਤਤਾਯ ਚ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਸਾ ਤੇਸਂ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਊਨਾਧਿਕਭਾਵਂ ਨਿਵਾਰੇਤਿ ਵਿਯਾਤਿ ਊਨਾਧਿਕਨਿਵਾਰਣਰਸਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਯੇਵ ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਝਾਨਪਦਸ੍ਸਾਤਿ ਝਾਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸ. ਤੇਸੂਤਿ ਪਞ੍ਚਸੁ. ਪਞ੍ਚ ਹਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਝਾਨਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਇਦਂ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨਤ੍ਤਾਯੇਵ ਇਮਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਞ੍ਚੇਵ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ. ਪਦਸਮੂਹੋ ਵਾਕ੍ਯਂ, ਪਦਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਵਾ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਾਦਿ ਧਮ੍ਮਰਾਸਿ. ਵੁਤ੍ਤਂ ਪੂਰਿਤਨ੍ਤਿ ਛਪਣ੍ਣਾਸਾਦਿਤਾਯ ਪੂਰਣਵਸੇਨ. ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ ‘‘ਫੁਟ੍ਠੋ ਵੇਦੇਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੯੩) ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਯਦਿਪਿ ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਰਾਸਿਕਿਚ੍ਚਾਭਾਵਤੋ ਤੇਸੁ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਵਿਸੁਂ ਰਾਸਿਅਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਪਨ ਸਰੂਪਤੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.