੧. ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡਂ

ਤਿਕਮਾਤਿਕਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਤੇਨਾਤਿ ਵੇਦਨਾਸਦ੍ਦੇਨ. ਸਬ੍ਬਪਦੇਹੀਤਿ ਤੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਹੋਤਿ ਅਵਯਵਧਮ੍ਮੇਨਾਪਿ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਅਪਦਿਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਯਥਾ ‘‘ਸਮਂ ਚੁਣ੍ਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਚੋਦਕੋ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਮਤ੍ਥਂ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿਅਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਦਭਾਵਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਨੁ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚੋਦੇਤਿ. ਇਤਰੋ ‘‘ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਪ੍ਪਕਾਰਤ੍ਥਗਮਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਤੇਨ ‘‘ਵਾਕ੍ਯਂ ਇਧ ਪਦਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਹੇਤੁਪਦਸਹੇਤੁਕਪਦਾਦੀਹੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਹੇਤੁਪਦਅਹੇਤੁਕਪਦਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਾਨਿ ਹੇਤੁਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਮ੍ਪਿ ਵਾ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

ਉਭਯੇਕਪਦਵਸੇਨਾਤਿ ਉਭਯਪਦਵਸੇਨ ਹੇਤੁਦੁਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਏਕਪਦਵਸੇਨ ਸਹੇਤੁਕਦੁਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਥਾਤਿ ਉਭਯੇਕਪਦਵਸੇਨ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਹੇਤੁਕਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਦੁਕਾਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾ ਹੇਤੁਗੋਚ੍ਛਕੇ ਪਠਮਦੁਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਦੁਕਾ, ਪਠਮਦੁਕਦੁਤਿਯਦੁਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਚਤੁਤ੍ਥਛਟ੍ਠਦੁਕਾ, ਪਠਮਦੁਕਤਤਿਯਦੁਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਪਞ੍ਚਮੋ ਦੁਕੋ, ਏਵਂ ਆਸਵਗੋਚ੍ਛਕਾਦੀਸੁਪੀਤਿ ਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਕ੍ਕਾ ਹਿ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਤੇਸੁਪਿ ਦੁਕਨ੍ਤਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ, ਕੇਵਲਂ ਪਨ ਆਸਵਗੋਚ੍ਛਕਾਦੀਸੁ ਦੁਤਿਯਦੁਕਤਤਿਯਦੁਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਓਸਾਨਦੁਕੋ, ਕਿਲੇਸਗੋਚ੍ਛਕੇ ਚ ਦੁਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਦੁਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਾਵਸੇਸਨਿਰਵਸੇਸਭਾਵੇਨ ਤਿਕਦੁਕਾਨਂ ਸਪ੍ਪਦੇਸਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੇਹਿ ਤਿਕਦੁਕਾ ਸਾਵਸੇਸਾਤਿ ਪਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਪਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਧਮ੍ਮਾਪਦੇਸੋ. ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਂ ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ? ਏਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਾਕਟਕਰਣਤ੍ਥਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਪਦਿਸ੍ਸਤਿ ਏਤੇਨ ਸਮੁਦਾਯੋਤਿ ਪਦੇਸੋ, ਅਵਯਵੋ. ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞਜੋਤਨਾ ਵਿਸੇਸੇ ਅਵਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ ਆਹ.

ਅਨਵਜ੍ਜਤ੍ਥੋ ਅਵਜ੍ਜਵਿਰਹਤ੍ਥੋ. ਨਾਮਂ ਸਞ੍ਞਾ, ਕਿਰਿਯਾ ਕਰਣਂ, ਪਯੋਜਨਂ ਰਥਰਥਙ੍ਗਵਿਭਾਵਨੇਨ ਤੇਸਂ ਪਕਾਰਤੋ ਯੋਜਨਂ. ਕੁਸੇਨ ਞਾਣੇਨ ਲਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਕੁਸਲਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਤਾਵ ਹੋਤੁ, ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਹਿ ਞਾਣੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਹਿਤਸੁਖਹੇਤੁਭੂਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਅਨ੍ਤਰੇਨ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ ਕੁਸਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ‘‘ਯਦਿ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਉਭਯਭਾਗਗਤਂ ਸਂਕਿਲੇਸਲਵਨਂ ਪਾਕਟਂ ਸਿਯਾ, ਕੁਸਾ ਵਿਯ ਲੁਨਨ੍ਤੀਤਿ ਕੁਸਲਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਕੋਚਿ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਸਙ੍ਕਾਯ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਦ੍ਵਯਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿ.

ਨ ਚਾਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਸਭਾਵਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਭੇਦੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਪ੍ਪਨਾਸਿਦ੍ਧੋ ਏਵ ਪਨ ਭੇਦੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਾਮਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਾਵਿਞ੍ਞਾਤੇਤਿ ਯੇਸਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਾ ਸਭਾਵਾ, ‘‘ਸਭਾਵਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਾ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਠਮੋ ਅਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਦੁਤਿਯੋ ਸਙ੍ਖਤਵਸੇਨ, ਤਤਿਯੋ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਵਸੇਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਕੁਸਲਪਟਿਸੇਧਨਂ ਕੁਸਲਾਭਾਵੋ ਏਵ. ਅਭਾਵੋ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਪਟਿਸੇਧੋਤਿ. ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ. ਅਕੁਸਲਵਚਨੇਨ ਨ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਬੋਧਕਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਥ ਸਿਯਾ ਅਕੁਸਲਵਚਨੇਨ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਸਭਾਵਧਮ੍ਮਬੋਧਕਤ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਅਨਬ੍ਯਾਕਤਾ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਤਤੋ ਚਾਯਂ ਚਤੁਕ੍ਕੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਤਿਕੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਦੁਕਚਤੁਕ੍ਕਭਾਵੋ ਅਨਬ੍ਯਾਕਤਵੋਹਾਰੋ ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਭਾਵਮਤ੍ਤਵਚਨੇ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਸਭਾਵਧਾਰਣਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਧਾਰੀਯਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹੀ’’ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਞੇਯ੍ਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਨ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੇਨਾਯਂ ਦੋਸੋਤਿ ਨਨੁ ਅਞੇਯ੍ਯਪਰਿਯਾਯੇਪਿ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੇ ਨ ਕੋਚਿ ਦੋਸੋਤਿ? ਨ, ਵੁਤ੍ਤਦੋਸਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ.

ਪਾਰਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਨੁ ਅਯਮਕਾਰੋ ਨ-ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਯਸ੍ਸੇਵ ਜੋਤਕੋ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਅਹੇਤੁਕਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਭਿਕ੍ਖੁਕੋ ਆਵਾਸੋ’’ਤਿ ਤਂਯੋਗਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ, ‘‘ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਤਂਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਭਾਵਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਤਿ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਾ ਏਤ੍ਥ ਜੋਤੀਯਤਿ. ‘‘ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਤਂਸਭਾਵਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਨਿਦਸ੍ਸਨਞ੍ਹਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਤਾ. ਅਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਤਗ੍ਗਯ੍ਹਭਾਵਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ, ਤਥਾ ‘‘ਅਨਾਸਵਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਘਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਤਂਕਿਚ੍ਚਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ. ‘‘ਅਰੂਪਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ ਅਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਤਬ੍ਭਾਵਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਤਦਞ੍ਞਤਾ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਪਕਾਸੀਯਤਿ. ‘‘ਅਮਨੁਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਤਬ੍ਭਾਵਮਤ੍ਤਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਮਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਅਞ੍ਞਂ ਸਮਾਨਨ੍ਤਿ ਸਦਿਸਤਾ ਹੇਤ੍ਥ ਸੂਚਿਯਤਿ. ‘‘ਅਸਮਣੋ ਸਮਣਪਟਿਞ੍ਞੋ ਅਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਤਂਸਮ੍ਭਾਵਨਗੁਣਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਗਰਹਾ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਞਾਯਤਿ. ‘‘ਕਚ੍ਚਿ ਨੁ ਭੋਤੋ ਅਨਾਮਯਾ, ਅਨੁਦਰਾ ਕਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਤਦਪ੍ਪਭਾਵਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ. ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਤਂਸਦਿਸਭਾਵਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਅਤੀਤਾਨਞ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਉਪਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯੇਕਦੇਸਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਆਰਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਭਾਵਤੋ ਕਾਲਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨੁਕੂਲਤਾ, ਪਗੇਵ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਭਾਵੋ ਏਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ‘‘ਅਸੇਕ੍ਖਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਤਦਪਰਿਯੋਸਾਨਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਤਂਨਿਟ੍ਠਾਨਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਪਕਾਸੀਯਤੀਤਿ ਏਵਮਨੇਕੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਜੋਤਕੋ, ਤਤ੍ਥ ਕਿਂ ਵੁਚ੍ਚਤੇ ਅਤ੍ਥਦ੍ਵਯਮੇਵ ਵਤ੍ਵਾ ਪਾਰਿਸੇਸੇਨਾਤਿ? ਇਤਰੇਸਂ ਏਤ੍ਥ ਸੁਵਿਦੂਰਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਕੁਸਲਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕੁਸਲਭਾਵੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

ਅਕੁਸਲਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਉਚ੍ਚਾਰਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਕੁਸਲਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤੇ ਅਤ੍ਥੇ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ ਤਤ੍ਥ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ‘‘ਵਿਰੁਦ੍ਧਸਭਾਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਵਿਰੋਧਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ, ਵਿਰੁਦ੍ਧਸਭਾਵਤ੍ਤੇਪਿ ਵਿਨਾਸਕਵਿਨਾਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇਸੁ ਨਿਯਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਪ੍ਪਹੇਯ੍ਯਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਤਰਥਾ ਕੁਸਲਾਨਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵੇ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕੁਸਲਮੂਲਤ੍ਤਾ ਅਪਾਯਪੂਰਕਾ ਏਵ ਸਤ੍ਤਾ ਸਿਯੁਂ. ਯਂ ਪਨ ‘‘ਧਮ੍ਮਾਪਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੪੦) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ‘‘ਰੂਪਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ, ਤਂ ਪਜਹਥਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੩੩) ਵਿਯ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸਂਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਕੁਸਲਾ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਮੂਲਟੀ ੧).

ਫਸ੍ਸਾਦਿਵਚਨੇਹਿ ਤਂਨਿਦ੍ਦੇਸਭੂਤੇਹਿ. ਤਬ੍ਬਚਨੀਯਭਾਵੇਨਾਤਿ ਤੇਹਿ ‘‘ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਹਿ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨ. ਯਥਾ ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਵਿਪਾਕਾਦਿਅਤ੍ਥਾ ਕੁਸਲਾਦਿਵਚਨੇਹਿ, ਏਵਂ ਅਵਿਪਾਕਤ੍ਥਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਚਨੇਨ ਬੋਧਿਤਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਚਨੇਨੇਵ ਚਾ’’ਤਿ. ਕਾਰਣਂ ਅਵਤ੍ਵਾਤਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਅਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਕਾਰਣਂ ਅਵਤ੍ਵਾ. ਅਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਨਿਵਾਰੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਏਤੇਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਸਦ੍ਦਾ ਵਿਯ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਸਭਾਵਾਨਂ ਤਦੁਭਯਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸਦ੍ਦੋ ਬੋਧਕੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਵਿਪਾਕਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਕੁਸਲਵਚਨਞ੍ਚ ਅਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਤੋ ਅਵਿਪਾਕਵਚਨਸ੍ਸ ਅਧਿਕਤਭਾਵੋ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਚ ਤਬ੍ਬਚਨੀਯਭਾਵੇਨ ਅਕਥਿਤਭਾਵੋ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਤਾਤਿ ਅਯਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਅਨਬ੍ਯਾਕਤਭਾਵੇ ਯੋਜਨਾ.

ਤਂ ਪਰਿਹਰਿਤੁਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਨਿਵਤ੍ਤਨਮਾਹ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਸੁਖਵਿਪਾਕਾਨਵਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਹਿ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਿਤਾਯ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ? ਨ, ਸੁਖਵਿਪਾਕਵਚਨਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੁਖਵਿਪਾਕਵਚਨੇਨ ਹਿ ਕੁਸਲਭਾਵੇ ਸਮਤ੍ਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਅਨਵਜ੍ਜਵਚਨਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾਨਂ ਅਗਰਹਿਤਬ੍ਬਤਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਞ੍ਚਿ ਵਿਸੇਸਮਾਹ. ਤੇਨੇਵ ਚ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਸੁਖਤਾਦਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵਂ ਸਯਮੇਵ ਵਕ੍ਖਤੀਤਿ. ਮਨੋਸਮਾਚਾਰਵਿਸੇਸਭੂਤਾ ਫਲਧਮ੍ਮਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਵਜ੍ਜਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮਾਚਾਰਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਤੇ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਰਹਿਤਾਵਜ੍ਜਮਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਜ੍ਜਵਿਨਾਸਨਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਜ੍ਝਘਾਤਕਭਾਵਸ੍ਸ ਨਿਯਤਤ੍ਤਾ. ਸਵਿਪਾਕਤਾ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਤਾ. ਸੁਖੋ ਵਿਪਾਕੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮਾਸੇਨ ਕੁਸਲਾਨਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਵਨ੍ਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਾ ਚ ਨੇਸਂ ਨ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ ਅਸਹਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੁਖਵਿਪਾਕਵਿਪਚ੍ਚਨਸਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਯੁਤ੍ਤਮੇਤਨ੍ਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਭੇਦਾਭਾਵੇਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਚਨਵਚਨੀਯਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਭੇਦੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥਭੂਤੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਉਪਚਾਰੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਮੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਭੇਦਵਚਨਂ. ਭਵਤਿ ਹਿ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤੇਨਪਿ ਅਭਿਨ੍ਨੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਭੇਦਵਚਨਂ ਯਥਾ ‘‘ਸਿਲਾਪੁਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤਿ.

ਵਿਨਾਪਿ ਭਾਵਾਭਿਧਾਯਿਨਾ ਸਦ੍ਦੇਨ ਭਾਵਪ੍ਪਧਾਨੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨਵਜ੍ਜਵਚਨੇਨ ਅਨਵਜ੍ਜਤ੍ਤਂ ਆਹਾ’’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਦਵਿਗ੍ਗਹੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ – ਨ ਅਵਜ੍ਜਂ ਅਨਵਜ੍ਜਂ, ਅਵਜ੍ਜਪਟਿਪਕ੍ਖਤਾਯ ਅਗਰਹਿਤਬ੍ਬਸਭਾਵੋ. ਸੁਖੋ ਵਿਪਾਕੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਖਵਿਪਾਕਂ, ਸੁਖਵਿਪਾਕਵਿਪਚ੍ਚਨਸਮਤ੍ਥਤਾ. ਅਨਵਜ੍ਜਞ੍ਚ ਤਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਞ੍ਚਾਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਵਿਪਾਕਂ, ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਵਿਪਾਕਲਕ੍ਖਣਾ. ਅਥ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਅਨਵਜ੍ਜਂ, ਵਿਪਚ੍ਚਨਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਸੁਖਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ, ਅਨਵਜ੍ਜਞ੍ਚ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ ਚ ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਵਿਪਾਕਂ ਏਕਤ੍ਤਵਸੇਨ. ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਵਿਪਾਕਲਕ੍ਖਣਾ. ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਪਦਦ੍ਵਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ, ਨਨੁ ਏਕੇਨੇਵ ਪਦੇਨ ਇਟ੍ਠਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿ. ਯਦਿਪਿ ‘‘ਅਵਜ੍ਜਰਹਿਤਂ ਅਨਵਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਕ੍ਖੇ ਅਬ੍ਯਾਕਤਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਸੁਖਵਿਪਾਕਗ੍ਗਹਣੇ ਪਨ ਕਤੇ ਅਨਵਜ੍ਜਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ. ‘‘ਅਵਜ੍ਜਪਟਿਪਕ੍ਖਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਕ੍ਖੇ ਸੁਖਵਿਪਾਕਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਅਨਵਜ੍ਜਵਚਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਸੁਖਸੁਖਵਿਪਾਕਤਾਅਤ੍ਤਸੁਦ੍ਧਿਵਿਸੁਦ੍ਧਵਿਪਾਕਤਾਅਕੁਸਲਅਬ੍ਯਾਕਤਸਭਾਵਨਿਵਤ੍ਤਿਰਸਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਪਦਟ੍ਠਾਨਵਿਸੇਸਦੀਪਨਤੋ ਏਵਂ ਵਿਪੁਲਪ੍ਪਯੋਜਨਤ੍ਥੋ ਪਦਦ੍ਵਯਪਰਿਗ੍ਗਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੁਖ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਪਰਿਯਾਯਤਾ ਵਿਯ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਮਂ ਸੁਖਂ (ਧ. ਪ. ੨੦੩-੨੦੪), ਸੁਖਾ ਵਿਰਾਗਤਾ ਲੋਕੇ (ਉਦਾ. ੧੧), ਤੇਸਂ ਵੂਪਸਮੋ ਸੁਖੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੨੧, ੨੭੨) ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖੂਪਸਮਪਰਿਯਾਯਤਾਪਿ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਂਅਵਿਪਾਕਤਾਯ ਪਨ ਇਧ ਸੁਖਵਿਪਾਕਭਾਵੋ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਖਾ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਤੇਭੂਮਕਕੁਸਲਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਵਟ੍ਟਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਬ੍ਬੇ ਕੁਸਲਾ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖੂਪਸਮਸੁਖਨਿਪ੍ਫਾਦਕਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸੁਖਸ੍ਸ ਪਨ ਅਵਿਪਾਕਭਾਵਤੋ ਨ ਏਤੇਨ ਪਦੇਨ ਕੁਸਲਾਨਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ. ਵਿਪਕ੍ਕਭਾਵਮਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ ਵਿਪਾਕ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ‘‘ਯਦਿ ਪਨਾ’’ਤਿ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਵਦਤਿ.

ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਹ ਅਵਜ੍ਜੇਨਾਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਗਰਹਿਤਬ੍ਬਭਾਵਯੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਨੇਸਂ ਗਰਹਿਤਬ੍ਬਸਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਗਰਹਿਤਬ੍ਬਸਭਾਵਾ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਵਚਨਮਤ੍ਤੇਨ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਤਾਪਤ੍ਤਿਦੋਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਪਰਿਹਰਿਤੁਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਵਚਨਮਾਹ. ਅਵਜ੍ਜ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਰਾਗਾਦੀਸੁ ਏਕਨ੍ਤਾਕੁਸਲੇਸੁ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਤਂਸਹਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਵ ਸਾਵਜ੍ਜਭਾਵੇ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤੇਹਿ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ ਸਾਵਜ੍ਜਵਚਨੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਹਿ ਪਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਂ ਸਵਿਪਾਕਤਾਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਲਕ੍ਖਣੇ ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਲਕ੍ਖਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤੋ ਪਰਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖੋ ਵਿਪਾਕੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਅਨਵਜ੍ਜਕੁਸਲਪਦਾਨਂ ਠਾਨੇ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਸਾਵਜ੍ਜਅਕੁਸਲਪਦਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯੋਜਨਾ ਚ ਸਾਵਜ੍ਜਵਚਨੇਨ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਦੁਕ੍ਖਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਵਚਨੇਨ ਵਿਪਾਕਦੁਕ੍ਖਤਂ. ਪੁਰਿਮਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਸਭਾਵਵਸੇਨ ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਂ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇ ਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯਾਤਿ. ਤਥਾ ਪੁਰਿਮੇਨ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਅਵਿਸੁਦ੍ਧਸਭਾਵਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਅਵਿਸੁਦ੍ਧਵਿਪਾਕਤਂ. ਪੁਰਿਮੇਨ ਚ ਅਕੁਸਲੇ ਕੁਸਲਸਭਾਵਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸਭਾਵਤੋ ਸਵਿਪਾਕਤ੍ਤਦੀਪਕਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ. ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਾ ਅਵਜ੍ਜਵਨ੍ਤਤਾਦਸ੍ਸਨਤੋ ਕਿਚ੍ਚਟ੍ਠੇਨ ਰਸੇਨ ਅਨਤ੍ਥਜਨਨਰਸਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੇਨ ਅਨਿਟ੍ਠਵਿਪਾਕਰਸਤਂ. ਪੁਰਿਮੇਨ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰਟ੍ਠੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਂਕਿਲੇਸਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤਂ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਫਲਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤਂ. ਪੁਰਿਮੇਨ ਚ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਤਤੋ ਹਿ ਤੇ ਸਾਵਜ੍ਜਾ ਜਾਤਾਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਤੇ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦੁਕ੍ਖ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨਿਟ੍ਠਪਰਿਯਾਯਵਚਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਨਿਟ੍ਠਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਵਿਪਾਕਾ ਹਿ ਅਕੁਸਲਾ, ਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਵਿਪਾਕਾਵ. ਵਿਪਾਕ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਫਲਪਰਿਯਾਯਭਾਵੇ ਪਨ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਵਿਪਾਕੇਨ ਅਨਿਟ੍ਠਰੂਪੇਨਪਿ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਤਾਪਟਿਸੇਧਵਸੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਨਂ ਅਵਿਪਾਕਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਵਿਪਾਕਾਰਹਸਭਾਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਵਂਪਕਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਦਿਕੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

ਛਹਿ ਪਦੇਹਿ ਤਿਕੇਸੁ, ਚਤੂਹਿ ਦੁਕੇਸੁ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਛ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਤ੍ਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਛਕ੍ਕਭਾਵੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਚਤੁਕ੍ਕਭਾਵਾਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤਨਯਤ੍ਤਾ ਚੋਦਿਤੋਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥਭੇਦੋ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਤੀਹਿ ਧਮ੍ਮਸਦ੍ਦੇਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਭਾਵਧਾਰਣਾਦਿਅਤ੍ਥੇਨ ਅਭਿਨ੍ਨੋ ਏਵ ਸੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ? ਨ, ਜਾਤਿਆਦਿਭੇਦੇਨ ਭੇਦਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਭੇਦਕਾ ਹਿ ਜਾਤਿਆਦਯੋ. ਮਾਸਪਦਤ੍ਥਤਾਯਾਤਿ ਮਾਸ-ਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨ. ਤਬ੍ਬਚਨੀਯਭਿਨ੍ਨਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ ਕਾਲਸਦ੍ਦਾਦੀਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਤ੍ਥਾਨਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਯਥਾ ਕਾਲਸਦ੍ਦਾਦਿਅਭਿਧੇਯ੍ਯਾਨਂ ਕਾਲਾਦਿਅਤ੍ਥਾਨਂ ਭਿਨ੍ਨਸਭਾਵਾਨਮ੍ਪਿ ਮਾਸ-ਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨ ਅਭੇਦੋ, ਏਵਂ ਜਾਤਿਆਦਿਭੇਦੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨ ਨਤ੍ਥਿ ਭੇਦੋ’’ਤਿ. ਵਿਨਿ…ਪੇ… ਮਾਨਾਤਿ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਰੂਪਾਭੇਦੇਪਿ ਭੇਦਕਾਰਣਮਾਹ. ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਯਤ੍ਥਵਚਨੀਯਤਾਯ ਹਿ ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਭੇਦੋਤਿ.

ਸਾਧੇਤੁਨ੍ਤਿ ਬੋਧੇਤੁਂ. ਹੋਤੁ ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕਾ ਨੋ ਹਾਨੀਤਿ ਕਦਾਚਿ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਸਙ੍ਕਾਯ ਆਹ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਾ…ਪੇ… ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਚਾਤਿ ਸਭਾਵਧਾਰਣਪਚ੍ਚਯਧਰਿਯਮਾਨਤਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਸ੍ਸ ਅਪੇਕ੍ਖਾਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਅਪੇਕ੍ਖਾਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਅਨ੍ਤਰੇਨ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਸਤਿਪਿ ਸਭਾਵਧਾਰਣਾਦਿਅਤ੍ਥਸਾਮਞ੍ਞੇ ਕੁਸਲਜਾਤਿਆਦਿਵਿਸਿਟ੍ਠਸ੍ਸੇਵ ਤਸ੍ਸ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਏਕਤ੍ਥਤਾ ਨ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਚਨਸਿਲੇਸਵਸੇਨ ਵਾ. ਅਥ ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਤਿਣ੍ਣਂ ਧਮ੍ਮਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਭਾਵਤ੍ਤਂ ਅਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨਾਨਤ੍ਥਤਾਭਾਵਦੋਸਂ ਪਰਿਹਰਤਿ.

ਞਾਪਕਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਇਧ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਰਣਂ ਨਾਮ ਯੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਪੁਨਰੁਤ੍ਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਨਨੁ ‘‘ਕੁਸਲਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਏਕਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਕਤ੍ਤਾਪਤ੍ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਸਾ ਪਨ ਅਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਏਵ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾ ਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵਚੋਦਨਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ. ਭੇਦਾਭੇਦਨਿਬਨ੍ਧਨਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵਸ੍ਸ ਸੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮਭਿਨ੍ਨੇਸੁ ਨਿਯਮੇਨ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਾਭਾਵੇਨ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਾਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਪਨ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਅਭਿਨ੍ਨੇਸੁਯੇਵ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਾਭਾਵਂ. ਅਥ ਵਾ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਅਭਿਨ੍ਨੇਸੁ ਅਵਿਵਟਸਦ੍ਦਤ੍ਥਵਿਵਰਣਤ੍ਥਂ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋਤਿ ਏਵਂ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਅਮਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਭਵਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣਾਤੀਤਿ ਸਕ੍ਕੋ, ਇਨ੍ਦਤੀਤਿ ਇਨ੍ਦੋ, ਪੁਰਿਮੇ ਦਦਾਤੀਤਿ ਪੁਰਿਨ੍ਦਦੋਤਿ ਏਵਂ ਕਿਰਿਯਾਗੁਣਾਦਿਪਰਿਗ੍ਗਹਵਿਸੇਸੇਨ.

ਭੇਦਾਭੇਦਵਨ੍ਤੇਸੂਤਿ ਵਿਸੇਸਸਾਮਞ੍ਞਵਨ੍ਤੇਸੁ. ਨੀਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਉਪ੍ਪਲਸਦ੍ਦਸਮਾਯੋਗੋ ਰਤ੍ਤੁਪ੍ਪਲਸੇਤੁਪ੍ਪਲਾਦਿਉਪ੍ਪਲਜਾਤਿਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਨੀਲਗੁਣਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਉਪ੍ਪਲਜਾਤਿਵਿਸੇਸਂ ਜੋਤੇਤਿ. ਉਪ੍ਪਲ-ਸਦ੍ਦੋਪਿ ਨੀਲ-ਸਦ੍ਦਸਮਾਯੁਤ੍ਤੋ ਭਮਰਙ੍ਗਾਰਕੋਕਿਲਾਦਿਗਤਨੀਲਗੁਣਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਅਵਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਲਵਤ੍ਥੁਗਤਮੇਵ ਨੀਲਗੁਣਂ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਯੁਤ੍ਤਤਾ ਪਦਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਇਤਰਤ੍ਰਾਪਿ ਭੇਦਾਭੇਦਵਨ੍ਤਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਾਯ ਤਾਯ ਅਨੁਮਤਿਯਾਤਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਸਙ੍ਕੇਤੇਨ. ਤੇ ਤੇ ਵੋਹਾਰਾਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਅਭਿਨ੍ਨੇ ਅਤ੍ਥੇ ਪਰਿਯਾਯਭਾਵੇਨ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਭਿਨ੍ਨੇ ਯਥਾਸਕਂ ਅਤ੍ਥਵਿਵਰਣਭਾਵੇਨ ਭੇਦਾਭੇਦਵਨ੍ਤੇ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਤਾ ਤਾ ਸਮਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਸਿਦ੍ਧਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਾਨੇਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ. ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵਨ੍ਤਿ ਕੁਚ੍ਛਿਤਸਲਨਾਦਿਭਾਵਂ. ਅਭਿਧਾਨਤ੍ਥੋਪਿ ਹਿ ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਵਿਪਾਕਾਦਿਅਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥੋ ਵਿਯ ਸਭਾਵਧਾਰਣਾਦਿਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਂ ਵਿਸੇਸੇਤੀਤਿ.

ਏਤ੍ਥਾਹ ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਕਾਰਣਂ ਤਿਕਾ ਏਵ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਦੁਕਾ, ਤਿਕੇਸੁਪਿ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੋਵ, ਨ ਅਞ੍ਞੋ’’ਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤੋ ਅਪ੍ਪਭੇਦਤੋ ਚ ਤਿਕਾ ਏਵ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਿਕੇਹਿ ਬੋਧਿਤੇ ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦੇ ਤਬ੍ਬਿਭਾਗਭਿਨ੍ਨਾ ਹੇਤੁਆਦਯੋ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਤਯੋ ਕੁਸਲਹੇਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕੁਸਲਾਦਿਮੁਖੇਨ ਹੇਤੁਆਦਯੋ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਕਤਿਪਯਭੇਦਾ ਚ ਤਿਕਾ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਪਰਿਮਾਣਤ੍ਤਾ.

ਤੇਸੁ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਹਅਸਙ੍ਕਰਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਭਾਵੇਨ ਪਠਮਂ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਰਵਸੇਸਾ ਹਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਨ ਤਥਾ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਾਦੀਹਿ. ਨਨੁ ਵਿਪਾਕਤ੍ਤਿਕਾਦੀਹਿਪਿ ਨਿਰਵਸੇਸਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਤੇਸੁ ਪਨ ਅਨਵਜ੍ਜਸਾਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮਾ ਨ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ. ਨਨੁ ਚ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਸਂਕਿਲੇਸਿਕਤ੍ਤਿਕਾਦੀਸੁਪਿ ਤੇ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਏਵਮੇਤਂ, ਤੇ ਪਨ ਅਕਲ੍ਯਾਣਭੂਤੇ ਪਾਪਧਮ੍ਮੇ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਏਵਮਯਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਕਲ੍ਯਾਣਭੂਤੇ ਪੁਜ੍ਜਭਵਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਿਨਿਪ੍ਫਾਦਕੇ ਪੁਞ੍ਞਧਮ੍ਮੇ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਂ ਰੂਪਾਰੂਪਦੇਸਨਂ ਆਰਭਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਹਅਸਙ੍ਕਰਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਗੁਣਯੋਗਤੋ ਪਠਮਂ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਕਿਞ੍ਚ ਤਦਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਮੁਖੇਨ ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਾਦਯੋ ਵਿਭਤ੍ਤਾਤਿ.

ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇਪਿ ਚ ਪਧਾਨਪਾਸਂਸਉਭਯਹਿਤਭਾਵਤੋ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਕੁਸਲਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮਾ ਅਵਜ੍ਜਵਿਧਮਨਤੋ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ ਇਧਲੋਕਪਰਲੋਕੇਸੁ ਅਤ੍ਥਾਵਹਾ ਨਿਸ੍ਸਰਣਾਵਹਾ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਧਾਨਾਦਿਭਾਵੇਨ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਅਕੁਸਲਾ, ਤਦੁਭਯਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਕੁਸਲਵਸੇਨ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਅਕੁਸਲਵਸੇਨ ਆਦੀਨਵੋ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਕ੍ਕਮੇਨ, ਕੁਸਲੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਅਕੁਸਲੇ ਪਜਹਨ੍ਤਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਧਮ੍ਮਭੂਤਮਗ੍ਗਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਅਯਮਨੁਪੁਬ੍ਬੀ ਠਪਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸੇਕ੍ਖਤ੍ਤਿਕਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਸਰੂਪਤੋ ਪੁਰਿਮਪਦਦ੍ਵਯਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਤਤਿਯਪਦਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨੇਵਕੁਸਲਾ ਨਾਕੁਸਲਾ’’ਤਿ? ਵਿਸੇਸਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਸਭਾਵੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕੋਚਿਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਤਦੁਭਯਸਭਾਵੇਨ ਕੇਨਚਿਪਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਕਦਾਚਿ ਅਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸੇਕ੍ਖਤ੍ਤਿਕੇ ਪਦਦ੍ਵਯਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ‘‘ਨੇਵਸੇਕ੍ਖਾ ਨਾਸੇਕ੍ਖਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਏਵਂ ਇਧ. ਇਧ ਪਨ ਕੁਸਲਸਭਾਵਾ ਏਵ ਧਮ੍ਮਾ ਅਗ੍ਗਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਥਾ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਚਨਮਤ੍ਤੇ ਏਵ ਵਾ ਇਦਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਨੇਵਕੁਸਲਾ ਨਾਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਬੋਧਿਤਤ੍ਤਾਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਕੁਸਲੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲੇਹਿ, ਤੇਭੂਮਕਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇਹਿ ਵਾ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ, ਤਂਤਂਅਵਸਿਟ੍ਠਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲੇਨ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ, ਅਵਸਿਟ੍ਠਅਬ੍ਯਾਕਤਵਿਸੇਸੇਨ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਆਦੀਨਵੋ, ਮਗ੍ਗਨਿਰੋਧੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਭਾਵਤੋ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਧਾਰਣਪਧਾਨਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮਕਥਾ, ਤੇਸਂ ਪਨ ਕੁਸਲਾਦਿਵਿਸੇਸੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤੇ ਤਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਤਾਦਿਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ‘‘ਸਬ੍ਬਪਾਪਸ੍ਸ ਅਕਰਣਂ, ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧੮੩; ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੦) ਏਵਮਾਦਿਵਚਨਤੋ ਹਿ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦਨਾਦਿਦਸ੍ਸਨਪਰਂ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਪਹਾਨਞ੍ਚ ਉਪਾਯੋ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਫਲਂ, ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦਨਾਦਿਅਤ੍ਥਾ ਦੇਸਨਾ ਆਣਤ੍ਤੀਤਿ ਅਯਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ.

ਆਰੋਗ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਅਨਵਜ੍ਜਟ੍ਠੇਨ ਕੋਸਲ੍ਯਸਮ੍ਭੂਤਟ੍ਠੇਨ ਚ ਕੁਸਲਾ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਅਕੁਸਲਾ, ਤਦੁਭਯਵਿਪਰੀਤਤੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ, ਸਭਾਵਧਾਰਣਾਦਿਅਤ੍ਥੇਨ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਨੁਪਦਵਿਚਿਨਨਂ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ.

ਪੁਜ੍ਜਭਵਫਲਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਿਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲੇਹੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ, ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲੇਹੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਫਲਤ੍ਤਾ, ਤਦੁਭਯਫਲਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਹੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਅਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਂ ਯੁਤ੍ਤਿ ਹਾਰੋ.

ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਕੁਸਲਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਸ੍ਸ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨੋ ਹਾਰੋ.

ਕੁਸਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਯੇ ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨੁਪਾਦਾਨਿਯਾ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਅਨੁਪਾਦਾਨਿਯਾ…ਪੇ… ਅਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਤੇ ਬੋਧਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਅਕੁਸਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਯੇ ਸਾਵਜ੍ਜਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨੁਪਾਦਾਨਿਯਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ…ਪੇ… ਸਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਤੇ ਬੋਧਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਯੇ ਅਵਿਪਾਕਾਰਹਾ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਪਾਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨੇਵਵਿਪਾਕਨਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨੁਪਾਦਾਨਿਯਾ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨੁਪਾਦਾਨਿਯਾ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਅਨੁਪਾਦਾਨਿਯਾ…ਪੇ… ਅਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਤੇ ਬੋਧਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਂ ਲਕ੍ਖਣੋ ਹਾਰੋ.

‘‘ਕੁਚ੍ਛਿਤੇ ਪਾਪਧਮ੍ਮੇ ਸਲਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਕੁਸਲਾਦਿਮੁਖੇਨ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਸਤ੍ਤਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਭਾਗਿਨੋ ਭਵੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਨਿਦਾਨਂ ਅਸਾਧਾਰਣਤੋ ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦੇਨ ਬੁਜ੍ਝਨਕਸਤ੍ਤਾ. ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਪਨ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਪਠਮਂ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਦੇਸਨਾ ਵਿਚਾਰਿਤਾਯੇਵਾਤਿ ਅਯਂ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ ਹਾਰੋ.

ਕੁਸਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮੇਨ ਸਕਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਮਾਵਤ੍ਤਤਿ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਚ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਮੂਲਕਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਅਕੁਸਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਬ੍ਯਾਕਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪਨ ਸਕਲਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖੋ ਯਥਾਰਹਮਾਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਯਂ ਆਵਤ੍ਤੋ ਹਾਰੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾ ਭੂਮਿਤੋ ਚਤੁਧਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਾਦਿਤੋ ਪਨ ਅਨੇਕਧਾ. ਅਕੁਸਲਾ ਭੂਮਿਤੋ ਏਕਧਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਦਿਤੋ ਅਨੇਕਧਾ. ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਪਨ ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨਵਸੇਨ ਚਤੁਧਾ ਭੂਮਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਦਿਤੋ ਅਨੇਕਧਾ ਚ ਵਿਭਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਂ ਵਿਭਤ੍ਤਿ ਹਾਰੋ.

ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਾਯ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਾਯ ਚ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਾਯ, ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਸੁ ਅਸਙ੍ਖਤਧਾਤੁ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਨਿਸ੍ਸਰਣਾਯਾਤਿ ਅਯਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੋ ਹਾਰੋ.

ਕੁਸਲਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਪੁਞ੍ਞਾਨੀਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ, ਅਕੁਸਲਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ ਅਪੁਞ੍ਞਾਨੀਤਿ ਪਰਿਯਾਯ ਵਚਨਂ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਅਵਿਪਾਕਾਰਹਾ ਨੇਵਆਚਯਗਾਮੀ ਨਅਪਚਯਗਾਮੀਨੋਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਵੇਵਚਨੋ ਹਾਰੋ.

ਕੁਸਲਾਦਯੋ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਭਵਭੂਮਿਵੇਵਚਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਹਾਰੋ.

ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਕੁਚ੍ਛਿਤਾਨਂ ਪਾਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਲਨਂ ਕੁਸਾਨਂ ਵਿਯ ਕੁਸਾਨਂ ਵਾ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਲਵਨਂ ਏਵਂਧਮ੍ਮਤਾਤਿ ਅਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਮੁਖੇਨ ਅਵਤਰਣਂ, ਤਥਾ ਕੁਸੇਨ ਲਾਤਬ੍ਬਾ ਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤਾ ਚਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦ…ਪੇ… ਅਵਤਰਣਂ, ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਵਾ ਆਦਿਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਾ ਚਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਮੁਖੇਨ ਅਵਤਰਣਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਏਵ ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਤਾਮੁਖੇਨ ਅਵਤਰਣਂ, ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਨਿਜ੍ਜੀਵਟ੍ਠੇਨ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਬ੍ਯਾਪਾਰਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤਾਮੁਖੇਨ ਅਵਤਰਣਂ, ਏਵਂ ਕੁਸਲਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਦ੍ਵਾਯਤਨਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਧਾਤੁਯੋਤਿਆਦਿਨਾ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤਾਦਿਮੁਖੇਨਪਿ ਅਵਤਰਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤੇਸੁਪਿ ਅਵਤਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਅਵਤਰਣੋ ਹਾਰੋ.

ਕੁਸਲਾਤਿ ਆਰਮ੍ਭੋ, ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਪਦਸੁਦ੍ਧਿ, ਨੋ ਆਰਮ੍ਭਸੁਦ੍ਧਿ. ਤਥਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਤਿ, ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਪਨ ਪਦਸੁਦ੍ਧਿ ਆਰਮ੍ਭਸੁਦ੍ਧਿ ਚਾਤਿ ਅਯਂ ਸੋਧਨੋ ਹਾਰੋ.

ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਂ ਅਵਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸਵਚਨਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾਤਿ. ਤਥਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਂ ਅਵਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵਿਸੇਸਵਚਨਂ. ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਅਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੋ ਹਾਰੋ.

ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਵਮੋ ਖਣੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਚਕ੍ਕਾਨਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਏਵ ਵਾ ਹੇਤੁ, ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹੇਤੁ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹੇਤੂਤਿ ਅਯਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਹਾਰੋ.

ਕੁਸਲਾਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਵ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ. ਅਕੁਸਲਾਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਵ ਪਹਾਤਬ੍ਬਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ. ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਵ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰਗ੍ਗਹਣਂ. ਤੇਨ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਪ੍ਪਹਾਨਭਾਵਨਾਸਚ੍ਛਿਕਰਣਾਨਿ ਦੀਪਿਤਾਨੀਤਿ ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਾਨਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਚ ਭਾਵਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਅਯਂ ਸਮਾਰੋਪਨੋ ਹਾਰੋ.

ਕਾਮਞ੍ਚੇਤਂ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਕਥਨਂ, ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤੋ ਪਨ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਸਮਯੋ ਨਿਯਮਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ ਸਮਥੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ. ਤਥਾ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਅਕੁਸਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਤਣ੍ਹਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਪਰਿਵਾਰਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਅਯਂ ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਯਸ੍ਸ ਭੂਮਿ.

ਤਥਾ ਕੁਸਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਮੂਲਭਾਵਵਿਸੇਸਤੋ ਤੀਣਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ, ਤੇਸੁ ਚ ਅਦੋਸੇਨ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਅਲੋਭੇਨ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਅਮੋਹੇਨ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨੀਯਤਿ. ਤਥਾ ਅਕੁਸਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤੀਣਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ, ਤੇਸੁ ਚ ਲੋਭੇਨ ਤਦੇਕਟ੍ਠਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਤਥਾ ਦੋਸਮੋਹੇਹਿ ਤਂਤਦੇਕਟ੍ਠਾ. ਅਬ੍ਯਾਕਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾ ਨੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਂ ਤਿਪੁਕ੍ਖਲਸ੍ਸ ਨਯਸ੍ਸ ਭੂਮਿ.

ਤਥਾ ਕੁਸਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਯਤੋ ਕੋਸਲ੍ਲਤੋ ਸਮ੍ਭੂਤਾ ਕੁਸਲਾ, ਤਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਤਂਸਹਜਾਤਾ ਤਦੁਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਚ ਸਦ੍ਦਹਨੁਸ੍ਸਹਨਾਪਿਲਾਪਾਵਿਕ੍ਖੇਪਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ. ਤੇਹਿ ਚ ਸਬ੍ਬੇ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ ਬੋਧਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਅਕੁਸਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਕੋਸਲ੍ਲਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤਾਦੀਨਵੇਸੁ ਕਾਯਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸੁਭਸੁਖਨਿਚ੍ਚਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸਭੂਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ. ਅਬ੍ਯਾਕਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸਪ੍ਪਹਾਨਭੂਤਾਨਿ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਬੋਧਿਤਾਨੀਤਿ ਅਯਂ ਸੀਹਵਿਕ੍ਕੀਲ਼ਿਤਸ੍ਸ ਨਯਸ੍ਸ ਭੂਮੀਤਿ ਇਮੇ ਤਯੋ ਅਤ੍ਥਨਯਾ.

ਤੇਹਿ ਚ ਸਿਦ੍ਧੇਹਿ ਦ੍ਵੇ ਕਮ੍ਮਨਯਾਪਿ ਸਿਦ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਯਂ ਤਿਕੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹਿਤਸਬ੍ਬਭਾਗਿਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਇਦਂ ਸਾਸਨਪਟ੍ਠਾਨਂ.

ਅਯਂ ਤਾਵ ਨੇਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਵਣ੍ਣਨਾ.

ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਾਦੀਸੁਪਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਧਾਰਣਾਦਿਵਿਧਿਨਾ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਪਞ੍ਚ ਨਯਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਤਿਵਿਤ੍ਥਾਰਭਯੇਨ ਪਨ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਯਾਮ. ਸਕ੍ਕਾ ਹਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਤਿਕਦੁਕੇਸੁ ਤਂਤਂਹਾਰਨਯਯੋਜਨਾਨੁਰੂਪਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ ਤੇ ਤੇ ਹਾਰਨਯਾ ਵਿਞ੍ਞੁਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਨ੍ਤਿ.

੨. ਤਞ੍ਚ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸੁਖਵੇਦਨਾ ਏਵ ਹੋਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਭੇਦਪਰਿਯਾਦਾਨਤੋ, ਭੇਦਸ੍ਸ ਚ ਸਾਮਞ੍ਞਪਰਿਚ੍ਚਾਗਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਵਿਸੇਸਸਾਮਞ੍ਞਾਨਿ ਅਵਯਵਸਮੁਦਾਯਾ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਤੋ ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨ ਪਨ…ਪੇ… ਸਮਾਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਨੇਸਂ ਭਿਨ੍ਨਤਤ੍ਵਂ ‘‘ਅਯਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਰਤਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਸੁਖਹੇਤੂਨਂ ਕਾਰਣਂ. ਤੇਨ ਸੁਖਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਸੁਖਹੇਤੁ, ਸੁਖਸ੍ਸ ਕਾਰਣਕਾਰਣਂ ਸੁਖਮੂਲਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੁਖਹੇਤੂਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੇਤੁ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਾਰਣਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਞ੍ਞਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਆਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੁਖਮੂਲਸੁਖਹੇਤੂਸੁ ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ, ਸੁਖਾਰਮ੍ਮਣਸੁਖਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਸੁਖਸਹਚਰਿਯਾਯ, ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਨਿਬ੍ਬਾਨੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਾਪਗਮਭਾਵੇਨ ਸੁਖਪਰਿਯਾਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਇਟ੍ਠਾਸੂਤਿ ਸੁਖੁਪੇਕ੍ਖਾਨਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਅਨਿਟ੍ਠਭਾਵੋਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਮੇਵ ਵਾ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸਨਂ ਕਤਂ. ਸਾ ਹਿ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਭੂਤਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਏਵਮਾਦੀਸੂਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਸੋਵਗ੍ਗਿਕਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੬੩) ਏਵਮਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਇਟ੍ਠਪਰਿਯਾਯੋ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਖ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ.

ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਠਿਤਿਸੁਖਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਕੁਸਲਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸੁਖਵੇਦਨਾ ਦੁਕ੍ਖਅਨਿਟ੍ਠਪਰਿਯਾਯੋ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਆਦੀਸੁ ਦੁਕ੍ਖਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਪਾਕਾਵਿਪਾਕਭੇਦਾਯ ਸਬ੍ਬਾਯਪਿ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਵਸੇਨ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦੁਭਯਾਨੁਕੂਲਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਭਾਵਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਾਕਾ ਸਭਾਵਤੋ ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਇਤਰਾ ਸਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਤੋ ਚ ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਸਮਾਨਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਸਮਾਨਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਾਤਿਸਯਾਤਿ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਿਵਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ‘‘ਸਮਾਨਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਸੇਸਨਯੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਸਮਾ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਤੇਨ ਤਾਨਿ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਾਨੀਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਚ ‘‘ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਵਿਕਪ੍ਪੇ ਏਕਂ ਵਤ੍ਥੁ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ, ਨ ਏਕਂਯੇਵ ਵਤ੍ਥੂਤਿ. ਏਕੇਕਭੂਤਸ੍ਸ ਭੂਤਤ੍ਤਯਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਚਤੁਭੂਤਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਂ. ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਪਨ ਏਕਂਯੇਵ ਵਤ੍ਥੁ ਏਤੇਸੁ ਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨਿਸ੍ਸਯਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾਸਙ੍ਖਾਤਉਪਕਾਰੋਪਕਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਦੀਪਨਂ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਮਹਾਭੂਤਵਸੇਨ ਯੋਜਨਾ ਕਤਾ. ਇਤਰਥਾ ਏਕਂ ਵਤ੍ਥੁ ਏਤੇਸੂਤਿ ਸਮਾਸਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਮ੍ਪਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ. ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਯੋਪਿ ਹਿ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਾਭਿਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਕਾ ਚਾਤਿ ਪਾਕਟੋਯਮਤ੍ਥੋਤਿ. ਸਨ੍ਤੀਰਣਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਜਵਨਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਏਤਾਨਿ ਚ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਦੀਨਿ ਚੁਤਿਆਸਨ੍ਨਾਨਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਤਦੁਦ੍ਧਂ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਇਤਰਾਨਿ ਪਨ ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਉਤ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ. ਛਸੁ ਵਾ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਏਕਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਯੇਵ ਵਤ੍ਥੁ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਚੁਤਿਆਸਨ੍ਨਤੋ ਇਤਰੇਸਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਦੀਨਂ ਗਹਣਂ ਸਿਯਾਤਿ ਞਾਤਬ੍ਬਂ.

ਏਤ੍ਥਾਹ – ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੋਵ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ? ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਅਯਮਨੁਯੋਗੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਅਪਿਚ ਅਵਯਵਾਨਂ ਅਨੇਕਭੇਦਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਾ ਤਿਕਨ੍ਤਰਦੇਸਨਾ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਹਿ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇਨ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਿਧਾ ਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਦਵਯਵਾਨਂ ਕੁਸਲਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਨੇਕਭੇਦਭਿਨ੍ਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਭਾਗਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਸਲਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਸਿਯਾ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਸਿਯਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਿਯਾ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਸਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਸਿਯਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਰਹਾਤਿ. ਏਵਂ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਵੇਦਨਾਭੇਦੇਨ ਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸੁਖਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਵਿਪਾਕਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਪਾਕਤ੍ਤਿਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸੁਖਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਸਿਯਾ ਵਿਪਾਕਾ, ਸਿਯਾ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾ, ਸਿਯਾ ਨੇਵਵਿਪਾਕਨਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾ. ਤਥਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਦੁਕ੍ਖਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਿਯਾ ਵਿਪਾਕਾ, ਸਿਯਾ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਵਸੇਸਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਦੁਕਾਨਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਵਚਨੇ ਪਯੋਜਨਂ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ.

੩. ਵਿਪਾਕਨਿਰੁਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸੁ ਵਿਪਾਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੁਕ੍ਕਕਣ੍ਹਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਕਣ੍ਹਅਸੁਕ੍ਕਫਸ੍ਸਾਦਿਭਾਵੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੋ. ਸਤਿ ਪਨ ਪਾਕ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਫਲਪਰਿਯਾਯਭਾਵੇ ਰੂਪਂ ਵਿਯ ਨ ਨਿਹੀਨੋ ਪਕ੍ਕਂ ਵਿਯ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਪਾਕੋਤਿ ਵਿਪਾਕੋਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਬ੍ਯਾਪਾਰਤਾਤਿ ਸਉਸ੍ਸਾਹਤਾ. ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਬ੍ਯਾਪਾਰਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਯੋਗਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਨ੍ਤਾਨਵਿਸੇਸਮਾਹ ‘‘ਯਤੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਚੇਤਨਾ, ਤਂਸਨ੍ਤਾਨੇ ਏਵ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਸਬ੍ਯਾਪਾਰਤਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨਦ੍ਵਯਂ ਵਿਪਾਕਞ੍ਚ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ, ‘‘ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹਾਮਾਨੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਕਿਰਿਯਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਉਭਯੇਨਪਿ ਅਨੁਸਯਸਹਾਯਸਉਸ੍ਸਾਹਤਾਲਕ੍ਖਣਾ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਅਨੁਸਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਯਤੋ ‘‘ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ? ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ…ਪੇ… ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੩੪੨) ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਚੇਤਨਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਕਾਸਿਤਾ. ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਸਨ੍ਤਭਾਵਲਕ੍ਖਣਾ ਵਿਪਾਕਾ, ਉਭਯਵਿਪਰੀਤਲਕ੍ਖਣਾ ਨੇਵਵਿਪਾਕਨਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾਤਿ.

ਅਭਿਞ੍ਞਾਦਿਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਅਹੋਸਿ ਕਮ੍ਮਂ ਨਾਹੋਸਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੩੪) ਇਮਿਨਾ ਤਿਕੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਗਤਿਉਪਧਿਕਾਲਪਯੋਗਾਭਾਵੇਨ ਅਵਿਪਾਕਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਪਰਾਪਰਿਯਵੇਦਨੀਯਂ ਪਨ ਸਂਸਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਅਹੋਸਿਕਮ੍ਮਾਦਿਭਾਵਂ ਨ ਭਜਤਿ. ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਵਿਪਾਕਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨੇ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਗਤਿਉਪਧਿਕਾਲਪਯੋਗਾਭਾਵੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਪਾਕਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਅਨੁਜਾਨਨਤੋ. ਯੇਸਂ ਪਨ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਅਵਿਪਾਕਾ, ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਏਵਂਪਕਾਰਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੪. ‘‘ਕਥਮਾਦਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਹੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ‘‘ਫਲਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ ਹਿ ਆਦਾਨਪ੍ਪਕਾਰਵਚਨਂ. ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਗੋਤ੍ਰਭੁਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਦੀਨਂ ਉਪੇਤਕਿਰਿਯਭੂਤਾਨਂ ਤਂਕਤ੍ਤੁਭੂਤਾਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਉਪੇਤਬ੍ਬਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭਾਵਤੋ ਤਦਭਿਧਾਯਿਨੋਪਿ ਸਦ੍ਦਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਏਵਾਤਿ ‘‘ਉਪੇਤਸਦ੍ਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪੇਤਨ੍ਤਿ ਹਿ ਉਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਅਵਸ੍ਸਂ ਉਪੇਤਕਿਰਿਯਾ ਉਪੇਤਾ ਚ ਞਾਯਤੀਤਿ. ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਖੋ ਪਨ, ਗਹਪਤਿ, ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ ਯੇ ਉਪਯੁਪਾਦਾਨਾ, ਚੇਤਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਅਭਿਨਿਵੇਸਾ ਅਨੁਸਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਉਪਯੋ’’ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਯ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠੀਹੀ’’ਤਿ. ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥੇਸੁ ਯੋ ਯੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਯੋਜੇਤੁਂ, ਸੋ ਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਵਚਨਾਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨਾਤਿ ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤਂ ਉਪੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਾਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਤੇਭੂਮਕਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ. ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਜੋਤਨਾਯ ਵਿਸੇਸੇ ਅਵਟ੍ਠਾਨਤੋ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਿਨਾ ਚ ਵਿਸੇਸੋ ਅਨੁਪਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਉਪੇਤਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਪਾਚਰਿਯੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਗਤੋ ਆਚਰਿਯੋ ਪਾਚਰਿਯੋਤਿ ਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਗਤਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਏਵਂ ਉਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਪੇਤਂ ਦੀਪੇਤਿ ਏਵ, ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਗਤਾਦਿਅਤ੍ਥਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਯੋਗੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋਤਿ. ਅਤਿਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯਾਤਿ ਚ ਇਦਂ ਸਸਾਧਨਕਿਰਿਯਾਦੀਪਨਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ਪੁਰਿਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਂ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਸ੍ਸਪਿ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ ਕਤੋ ਹੋਤਿ. ਸਹਜਾਤੋਪਿ ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੋ ਪੁਰਿਮਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਵਿਯ ਵੋਹਰੀਯਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਯੋ ਮਹਾਭੂਤਾ’’ਤਿ, ‘‘ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੫੩) ਚ. ਧਾਤੁਕਥਾਯਂ ਪਕਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਾਯਤਨੇਹਿ ਸਤ੍ਤਰਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਕਤਿਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਨ ਕੇਹਿਚਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ (ਧਾਤੁ. ੬੭) ਏਵਮਾਦਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਾਤਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਸਦ੍ਦਾਨਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਅਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਾਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਵਿਸੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ. ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ ਉਪਾਦਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵਾ ਉਪਾਦਾਨਿਯਾ, ਉਪਾਦਾਤੁਂ ਵਾ ਅਰਹਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਾਦਾਨਿਯਾ, ਉਪਾਦਾਨੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵਾ ਉਪਾਦਾਨਿਯਾ ਕ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਯ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ.

੫. ਵਿਬਾਧਨਂ ਪੀਲ਼ਨਂ ਕਿਲਮਨਂ ਉਪਤਾਪੋ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਭਾਵੋ. ਵਿਦੂਸਿਤਾ ਮਲੀਨਾ ਚ ਯਤੋ ਕੇਚਿ ਅਕਿਲੇਸਸਭਾਵਾਪਿ ਅਨਿਟ੍ਠਫਲਾ ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਚ ਜਾਤਾ.

੬. ‘‘ਸੀਲਮਤ੍ਤਕਂ, ਪਰਂ ਵਿਯ ਮਤ੍ਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਮਤ੍ਤਾ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਮਾਣਵਾਚਕਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਮਰਿਯਾਦਵਾਚਕੋ ਵਾ ਮਤ੍ਤਾ-ਸਦ੍ਦੋ. ਵਿਚਾਰੋ ਹੇਤ੍ਥ ਝਾਨਙ੍ਗੇਸੁ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਰਿਯਾਦੋ, ਨ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨੇਸੁ ਵਿਯ ਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਸਾ ਪਨ ਵਿਚਾਰਮਰਿਯਾਦਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾਭਾਵੇਨ ਏਤੇਸਂ ਜਾਤਾਤਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਅਵਿਤਕ੍ਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਾਰਮਰਿਯਾਦਝਾਨਙ੍ਗੇਸੁ ਵਿਚਾਰਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਕਾਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਈਸਦਤ੍ਥੋ ਮਤ੍ਤਾ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਮਤ੍ਤਾਸੁਖਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਪ. ੨੯੦) ਵਿਯ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਵਿਤਕ੍ਕਰਹਿਤਾ ਭਾਵਨਾਯ ਅਤਿਸੁਖੁਮਭੂਤਵਿਚਾਰਤ੍ਤਾ ਈਸਂ ਵਿਚਾਰਾ ਚ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾਤਿ. ਨ ਹਿ ਇਤੋ ਪਰਂ ਵਿਚਾਰੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਯਦਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਸੇਸਰਹਿਤਾ ਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਚਨਂ ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਵਚਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਦਿ ਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਜੋਤਨਤ੍ਥਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਚਨਂ, ਅਵਿਤਕ੍ਕਾ ਚ ਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾ ਅਵਿਚਾਰਾਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ ਚ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਨਂ, ਅਵਿਤਕ੍ਕਾ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾਵਿਤਕ੍ਕਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾਕਾਮਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਇਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਂ. ਯੇਨ ਯੇਨ ਹਿ ਪਕਾਰੇਨ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਗਹੇਤਬ੍ਬਭਾਵਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ. ਪਦਾਨਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੋ ਪਦਾਨੁਕ੍ਕਮੋ.

ਅਵਿਤਕ੍ਕਾ ਸਵਿਤਕ੍ਕਾ ਚ ਸਵਿਚਾਰਾ ਅਵਿਚਾਰਾ ਚਾਤਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਾਸਵਿਚਾਰਾ ਸਵਿਤਕ੍ਕਾ ਅਵਿਚਾਰਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਉਭਯੇਕਦੇਸਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਉਭਯਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਯਦਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤਰਮ੍ਪਿ ਪਕਾਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਯਥਾ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਤਾਯ ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਵਿਚਾਰੋ ‘‘ਸਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰੋ’’ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਤਕ੍ਕਾਭਾਵੇਨ ਏਤੇ ਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਸੇਸਨਿਵਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਂਯੇਵ ਮਤ੍ਤਾ-ਸਦ੍ਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾਤਿ ਹਿ ਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਵਨ੍ਤੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ਤਦਞ੍ਞਵਿਸੇਸਵਿਰਹਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਸੇਸਵਿਰਹਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਵਿਤਕ੍ਕ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਨ੍ਨਿਧਾਪਿਤੋ ਵਿਸੇਸੇਤਿ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਧਮ੍ਮੇਤਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਨ ਵਿਚਾਰਤੋ’’ਤਿਆਦਿ.

੭. ਵੇਦਯਮਾਨਾਤਿ ਅਨੁਭਵਮਾਨਾ. ਸੁਖਾਕਾਰੇਤਿ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰੇ, ਇਟ੍ਠਾਨੁਭਵਨਾਕਾਰੇ ਵਾ. ਉਦਾਸਿਨਾਤਿ ਨਤਿਅਪਨਤਿਰਹਿਤਾ. ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਤੇਸਂ ਬ੍ਯਵਧਾਯਿਕਾਭਾਵਤੋ. ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਿ ਵਿਯ ਹਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਬ੍ਯਵਧਾਯਿਕਾਭੂਤਾ ਨ ਤੇਹਿ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਨ ਪਨ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਿ ਅਨਨ੍ਤਰਾਪਵਤ੍ਤਿਤੋ. ‘‘ਉਪਪਤ੍ਤਿਤੋ ਇਕ੍ਖਤੀਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਨਤ੍ਥੋ ਇਧ ਉਪੇਕ੍ਖਾ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੁਪੇਕ੍ਖਾਪਰਿਯਾਦਾਨਤੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨ ਹਿ ਲੋਭਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਦਿਉਪੇਕ੍ਖਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿਤੋ ਇਕ੍ਖਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪੀਤਿਸਹਗਤਾਯੇਵ ਨ ਸੁਖਸਹਗਤਾ, ਸੁਖਸਹਗਤਾਪਿ ਨ ਪੀਤਿਸਹਗਤਾ ਏਵਾਤਿ ਪੀਤਿਸਹਗਤਾ ਸੁਖਸਹਗਤਾ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਭਿਨ੍ਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ. ਸਤਿਪਿ ਸੁਖਸਹਗਤਾਨਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪੀਤਿਸਹਗਤਭਾਵੇ ਯੇਨ ਸੁਖੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਸੁਖਸਹਗਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਪੀਤਿਸਹਗਤਾ, ਤਂ ਸੁਖਂ ਨਿਪ੍ਪੀਤਿਕਸੁਖਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ ਇਮਿਨਾ ਤਿਕੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੀਤਿਸਹਗਤਾਤਿ ਵਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਸਾਵਸੇਸਂ ਨਿਰਵਸੇਸਞ੍ਚ ਸੁਖਪੀਤਿਯੋ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੇਹਿ ਪਠਮਦੁਤਿਯਪਦੇਹਿ ਯੋ ਪੀਤਿਸਹਗਤੋ ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸੋ, ਤਂ ਸੁਖਂ, ਯੋ ਚ ਸੁਖਸਹਗਤੋ ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸੋ, ਸਾ ਪੀਤੀਤਿ ਸਤਿਪਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵੇ ਪਦਨ੍ਤਰਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵਦੀਪਨਤੋਸਿਦ੍ਧੋ ਞਾਤੋ ਵਿਦਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸੁਖਂ ਅਤਿਪਣੀਤਸੁਖਨ੍ਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਙ੍ਗਤੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਣੀਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਯਂ ਤਿਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਦੇਤਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸੁਖਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਇਧ ‘‘ਸੁਖਸਹਗਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਸੁਖਭੂਮਿਯਂ ਕਾਮਾਵਚਰੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੨੮੩) ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੫੯੮) ਚ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ.

੮. ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ, ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਂ, ਇਤਰਥਾ ਗੋਤ੍ਰਭੁਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿ ਅਚੋਦਨੀਯਾ ਸਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨਨੁ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇਨ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋਵ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਿਵਿਜਾਨਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਮੇਵ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਗੋਤ੍ਰਭੁਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬਾਵਾਤਿ? ਨ, ਦਸ੍ਸਨਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਸੇਵ ਸੁਯ੍ਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ਦਸ੍ਸਨਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਕਰਣਾਨਞ੍ਚ ਭੇਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਿਪਿ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਸਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੮੨) ਵਿਯ ਅਭਿਨ੍ਨਕਾਲਸ੍ਸਪਿ ਭਿਨ੍ਨਕਾਲਸ੍ਸ ਵਿਯ ਭੇਦੋਪਚਾਰਦਸ੍ਸਨਤੋ ਭੇਦਵਚਨਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੇ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੇ ਦਸ੍ਸਨਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨਂ ਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਸਾਮਞ੍ਞਮਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚੋਦਨਾ ਕਤਾਤਿ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਮਗ੍ਗਾਨਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਪਰਿਯਾਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ‘‘ਭਾਵਨਾਭਾਵਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਨਾ ਵਡ੍ਢਨਾ. ਸਾ ਚ ਬਹੁਲਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇਨਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਤੀਤਿ ‘‘ਉਭਯਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ. ਨਨੁ ਲੋਕਿਯਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਯਥਾਬਲਂ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਪਹਾਯਕਾ, ਤਤ੍ਰ ਕਥਮਿਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞੋ ਪਹਾਯਕੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਅਞ੍ਞੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ.

੯. ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਹੇਤੁਮਤ੍ਤੇਸੂਤਿ ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਹੇਤੁਕਮਤ੍ਤੇਸੁ. ਸਬ੍ਬੋ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਧਮ੍ਮੋ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥੋ. ਸਮਾਸੋ ਨ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ. ਯੇਸਨ੍ਤਿ ਯੇ ਤਤਿਯਰਾਸਿਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਤ੍ਥੋ ਤੇਸਂ. ਉਭਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਦ੍ਵੇ ਪਹਾਤਬ੍ਬਹੇਤੁਸਦ੍ਦਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਨੇਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਹੇਤੁ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਤਂ ਵਚਨਂ. ਤੇਹਿ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਪਦੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਹੇਤੁਕਪਦੇਨ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਏਵਂ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਪਦੇਹਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਹੇਤੁਕਪਦਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਯੋਜਨਤੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਪੁਰਿਮਪਦਦ੍ਵਯ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਹਿ ਨਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਹੇਤੁ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ. ‘‘ਹੇਤੁ…ਪੇ… ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ‘‘ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਥੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਹੇਤੁਕਾਨਂ ਅਗ੍ਗਹਿਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਯੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥੋ.

੧੦. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਮਤ੍ਤੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੇ. ਕਥਂ ਪਨੇਤਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤੇਨ ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਕਂ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ? ਸਾਮਞ੍ਞਜੋਤਨਾਯ ਵਿਸੇਸੇ ਅਵਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾਨਂਯੇਵ ਚ ਅਪਚਯਗਾਮਿਭਾਵਤੋ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗਾ ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਅਪਚਯਗਾਮਿਨੋ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੦੨੧) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਨਂ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਨੇਵ ਵਾ ਵਿਸੇਸੁਪਲਕ੍ਖਣਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਵਚਨੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਿਸੇਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਿਵਿਜਾਨਨੇਨ ਵਾ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਵੋਦਾਨਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਹੇਤੁਭਾਵੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਪਾਪਕਹੇਤੁਭਾਵੇਨ. ਞਾਪਕੋ ਕਾਰਕੋ ਸਮ੍ਪਾਪਕੋਤਿ ਤਿਵਿਧੋ ਹਿ ਹੇਤੁ, ਤਥਾ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਾਦਿਭਾਵੇਨ ਫਲਂ. ਯਥਾ ਨਿਰਯਾਦਿਮਨੁਸ੍ਸਭਾਵਾਦਿਗਾਮਿਪਟਿਪਦਾਭਾਵਤੋ ਅਕੁਸਲਲੋਕਿਯਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ‘‘ਆਚਯਗਾਮਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਲੋਕਿਯਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਧਮ੍ਮਾ ਏਵ, ਏਵਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਪਟਿਪਦਾਭਾਵਤੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ‘‘ਅਪਚਯਗਾਮਿਨੋ’’ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਏਵਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਪਟਿਪਦਾਭਾਵੋ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਪਚਯਗਾਮਿਭਾਵੋ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਤਦਨੁਵਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸੇਸਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਚਯੇ ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਨਾ ਸਾਤਿਸਯਂ ਗਮਨਂ ਯੇਸਨ੍ਤੇ ਅਪਚਯਗਾਮਿਨੋਤਿ ‘‘ਮਗ੍ਗਾ ਏਵ ਅਪਚਯਗਾਮਿਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਾਨਨ੍ਤਿ ਚ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਤਿਕੇ ਪਠਮਪਦਦੁਤਿਯਪਦਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਜਯਂ ਵੇਰਂ ਪਸਵਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੦੧), ਚਰਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਇਤਿਵੁ. ੮੬, ੧੧੦; ਸੁ. ਨਿ. ੧੯੫) ਵਿਯ ਸਾਨੁਨਾਸਿਕੋ ਆਚਯ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ‘‘ਅਨੁਨਾਸਿਕਲੋਪੋ ਕਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਆਚਿਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਆਚਯ’’ਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਆਚਯਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਅਪਚਿਨਨ੍ਤੀਤਿ ਅਪਚਯਾ, ਅਪਚਯਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਨਯਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੧੧. ਲੋਕਿਯੇਸੁ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਵਾਨਾਪਤ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ –

‘‘ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਕ੍ਖੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਅਧਿਸੀਲਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਅਧਿਪਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਕ੍ਖੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੮੬). ਯੋਪਿ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਪਦਾਯ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬਰਤ੍ਤਾਪਰਰਤ੍ਤਂ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ‘ਅਜ੍ਜ ਵਾ ਸ੍ਵੇ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਂ ਅਧਿਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਸੋਪਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸੇਕ੍ਖੋ’’ਤਿ –

ਵਚਨਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸਪਿ ਸੀਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾ ਸੇਕ੍ਖਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ? ਨ, ਪਰਿਯਾਯਭਾਵਤੋ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਹਿ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਭਾਵੋ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਮਗ੍ਗਫਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਵਾਤਿ ਲੋਕਿਯੇਸੁ ਸੇਕ੍ਖਭਾਵਾਸਙ੍ਕਾਭਾਵਤੋ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਵਾਨਾਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸੀਲਸਮਾਧੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਧਮ੍ਮਾਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਫਲਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਹੇਟ੍ਠਿਮਫਲਧਮ੍ਮਾ ਵਿਯ ਸਿਕ੍ਖਾਸੁ ਜਾਤਾਤਿਆਦਿਅਤ੍ਥੇਹਿ ਸੇਕ੍ਖਾ ਸਿਯੁਂ, ਹੇਟ੍ਠਿਮਫਲਧਮ੍ਮਾਪਿ ਵਾ ਸਿਕ੍ਖਾਫਲਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਧਮ੍ਮਾ ਵਿਯ ਅਸੇਕ੍ਖਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਸਿਕ੍ਖਾਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਿਮਫਲੇਸੁ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਤਂ ਏਵ ਸਾਲਿਂ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ, ਸਾ ਏਵ ਤਿਤ੍ਤਿਰੀ, ਤਾਨਿ ਏਵ ਓਸਧਾਨੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਤਂਸਦਿਸੇਸੁ ਤਬ੍ਬੋਹਾਰੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਤੇਨ ਚ ਸੇਕ੍ਖਸਦਿਸਾ ਅਸੇਕ੍ਖਾ ਯਥਾ ‘‘ਅਮਨੁਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞੇ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ‘‘ਅਰਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵੁਦ੍ਧਿਅਤ੍ਥੇਪਿ ਅ-ਕਾਰੋ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵੁਦ੍ਧਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਸੇਕ੍ਖਾ ਅਸੇਕ੍ਖਾਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.

੧੨. ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯਾਤਿ ਇਦਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮਤ੍ਥਤਾਪਿ ਹੇਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. ਅਕੁਸਲਵਿਦ੍ਧਂਸਨਰਸਤ੍ਤਾ ਵਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਸਾਤਿਸਯਕਿਚ੍ਚਯੁਤ੍ਤਤਂ ਪਰਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਹਿ ਮਹਗ੍ਗਤਾਨਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯੇਸੁ ਦੀਘਸਨ੍ਤਾਨਤਾਵ, ਨ ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਵਿਪੁਲਫਲਤਾ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਵਿਪੁਲਂ ਫਲਂ ਵਿਪੁਲਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਵਿਪਾਕੇਸੁਪਿ ਵਿਪੁਲਫਲਤਾ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਸੋਪਿ ਏਕਸੇਸਨਯੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਮਹਨ੍ਤੇਹਿ ਗਤਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾਤਿ ਅਯਂ ਪਨਤ੍ਥੋ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣੋਤਿ. ਗੁਣਤੋ ਅਯਂ ਏਤ੍ਤਕੋਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਮਾਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਕਿਲੇਸਾ ‘‘ਪਮਾਣਕਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਹਿ ਪਰਿਤੋ ਖਣ੍ਡਿਤਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾ. ਸਤਿਪਿ ਕੇਹਿਚਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪਮਾਣਭਾਵੇਨ ਗਤਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਾ. ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਰਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸੁਖੁਮਾਨਮ੍ਪਿ ਅਗੋਚਰਭਾਵਤੋ ਤੇਹਿ ਨ ਕਥਞ੍ਚਿਪਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਤਿ ਅਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ, ਯਤੋ ਤੇ ‘‘ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

੧੪. ਤਿਤ੍ਤਿਂ ਨ ਜਨੇਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਤਰਤਾਯ ਅਸੇਚਨਕਭਾਵਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਪਮਾਣਕਰੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਕੋ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੋ ‘‘ਅਤਪ੍ਪਕਤ੍ਥੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਕਾਯ ਹੀਨਤ੍ਤਿਕਪਦਵਣ੍ਣਨਾਯ ਪਰਤੋ ਬਹੂਸੁ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਲਿਖੀਯਤਿ, ਯਥਾਠਾਨੇ ਏਵ ਪਨ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ.

੧੫. ਲੋਕਿਯਸਾਧੁਜਨੇਹਿਪਿ ਅਤਿਜਿਗੁਚ੍ਛਨੀਯੇਸੁ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਨਤ੍ਥਿਕਵਾਦਾਦੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵਿਨਾ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਬਲਵਭਾਵੇਨ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਵਿਪਰਿਯਾਸਦਲ਼੍ਹਤਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਵਿਪਾਕਦਾਨੇ ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਤਿਪਿ ਕਾਲਨਿਯਮੇ ਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦਨੇ ਸਾਸਙ੍ਕਵਚਨੇਨ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਨਿਯਤਤਾਯ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਦੁਨ੍ਨਿਵਾਰੋ, ਤਸ੍ਮਾ. ਬਲਵਤਾ…ਪੇ… ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਅਸਮਾਨਜਾਤਿਕੇਨ ਅਨਿਵਤ੍ਤਨੀਯਵਿਪਾਕਤਂ, ਸਮਾਨਜਾਤਿਕੇਨ ਚ ਵਿਪਾਕਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨੇਪਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਅਵਿਹਨ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਨਨ੍ਤਰਿਕਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਤੋ ਤੇਸਂ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਤਾ ਵਿਯ ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧਾ ਨਿਯਤਾਨਨ੍ਤਰਿਯਤਾ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ…ਪੇ… ਦਾਨਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਅਸਮਾਨਜਾਤਿਕਾਦੀਹਿ ਅਨਿਵਤ੍ਤਨੀਯਫਲਤਂ ਏਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ.

ਚੋਦਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਨੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਮੇਵ ਚੋਦੇਤਿ. ਇਤਰੋ ‘‘ਨਾਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਏਕਨ੍ਤੇਤਿ ਅਵਸ੍ਸਮ੍ਭਾਵਿਨਿ. ਸਨ੍ਨਿਯਤਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮ੍ਪਾਦਨੇ ਜਨਨੇ ਨਿਯਤਭਾਵਤੋ. ਉਪਰਤਾ ਅਵਿਪਚ੍ਚਨਸਭਾਵਾਸਙ੍ਕਾ ਯੇਸੁ ਤਾਨਿ ਉਪਰਤਾਵਿਪਚ੍ਚ…ਪੇ… ਸਙ੍ਕਾਨਿ, ਤਬ੍ਭਾਵੋ ਉਪ…ਪੇ… ਸਙ੍ਕਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ. ‘‘ਨ ਸਮਤ੍ਥਤਾਵਿਘਾਤਤ੍ਤਾਤਿ ਬਲਵਤਾਪਿ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯੇਨ ਅਨੁਪਹਨ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਆਹ. ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਾਨਿ ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਯਕਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਨੇਸਂ ਵਿਪਾਕਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨੇਪਿ ਅਮੋਘਵੁਤ੍ਤਿਤਂ ਆਹ.

੧੬. ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿ. ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਲੋਭਾਦੋਸਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਮਗ੍ਗਹੇਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਖਨ੍ਧਸੇਸਮਗ੍ਗਙ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਸਹੇਤੁਕਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਨਯਾਨਂ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਵਸੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹੇਤੁਬਹੁਤਾਵਸੇਨਾਤਿ ਬਹੁਹੇਤੁਕਸ੍ਸ ਪਠਮਨਯਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਬਹੁਹੇਤੁਕਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡਪਾਲ਼ਿਯਂ ਤਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋ ਇਧ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਦੁਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਥਾਸਕਂ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਨਿਰੀਹਕੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨੀਯਭਾਵੋ ਨ ਕੇਵਲਂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਤੋਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਪੁਰਿਮਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੇਨਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੋ ਹਿ ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਉਤ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰੇਸੁ ਵਿਸੇਸਾਧਾਨਂ ਭਾਵਨਾਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ. ਅਨੁਵਤ੍ਤਯਮਾਨੋਤਿ ਗਰੁਕਾਰਯਮਾਨੋ. ਉਦਾਹਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ, ਨ ਨਿਰਵਸੇਸਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਾਠਨ੍ਤਰੇਨ ਸਾਧੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਨੀਯੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗੋ ਅਧਿਪਤਿ ਮਗ੍ਗਾਧਿਪਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. ਸਮਾਨਸਦ੍ਦਤ੍ਥਵਸੇਨਾਤਿ ਸਤਿਪਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਸਮਾਸਤ੍ਥਭੇਦੇ ਮਗ੍ਗਾਧਿਪਤਿਸਦ੍ਦਤ੍ਥਭੇਦਾਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੧੭. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ, ਪਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤੋ ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧੇਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਉਭਯੇਸਮ੍ਪਿ ਵਾਚਕੋ, ਨ ਪੁਰਿਮਾਨਂਯੇਵਾਤਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੋ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਪ੍ਪਤ੍ਤਤਾ. ਤੇਨ ਅਤੀਤਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੋ’’ਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਭਾਵੋ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਗਹਿਤਧਮ੍ਮਭਾਵੋ, ਵਤ੍ਤਮਾਨਧਮ੍ਮਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੋ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਸਭਾਵਂ ਧਾਰੇਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚ ਧਾਰੀਯਤਿ, ਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੋਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਭਾਵੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਨ ਯਥਾਧਿਗਤਪਟਿਸੇਧਨਨ੍ਤਿ ਕਥਮਿਦਂ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਦਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਪਦੇਨ ਅਤੀਤਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਯਦਿ ਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਯ ਤੇਪਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵ. ਅਯਂ ਪਨ ਤਿਕੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਕ੍ਖਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਕਸ੍ਮਾ ਅਤੀਤਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ. ਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਜਾਤਂ, ਨ ਚ ਨਿਯੋਗਤੋ ਅਤੀਤਾ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਾ ਕੇਚਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੇ ਇਧ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਨ੍ਤਿ. ਫਲਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਪੁਰੇਤਰਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਇਧ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਾਗਤੇ ਵਾ’’ਤਿ. ਯਤੋ ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਫਲਮ੍ਪਿ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

੨੦. ਯਸ੍ਸ ਝਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਤੇਨਾਨਨ੍ਦਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾਪਾਲ਼ਿਂ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿ –

‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਣ੍ਠਪੇਤਿ ਸਨ੍ਨਿਸਾਦੇਤਿ ਏਕੋਦਿਂ ਕਰੋਤਿ ਸਮਾਦਹਤਿ. ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ…ਪੇ… ਸਮਾਦਹਤਿ. ਸੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ…ਪੇ… ਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਮੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਜਾਨਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਖੋ ਮੇ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ…ਪੇ… ਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ, ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸੁਞ੍ਞਤਂ…ਪੇ… ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸੁਞ੍ਞਤਂ…ਪੇ… ਸੋ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਆਨੇਞ੍ਜਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ…ਪੇ… ਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ, ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੮੮).

ਤਤ੍ਥ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਦੀਸੂਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਆਨੇਞ੍ਜੇ ਚ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇਤਿ ਪਾਦਕਭੂਤਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇ. ਅਪਗੁਣਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਹਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ. ਤਤੋ ‘‘ਪਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨੁ ਖੋ ਕਥ’’ਨ੍ਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਤਤ੍ਥਪਿ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ. ਤਤੋ ‘‘ਕਾਲੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ, ਕਾਲੇਨ ਪਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨੁ ਖੋ ਕਥ’’ਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਤਤ੍ਥਪਿ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ. ਤਤੋ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਨੁ ਖੋ ਕਥ’’ਨ੍ਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਤਤ੍ਥਪਿ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ. ‘‘ਇਦਾਨਿ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਵੀਰਿਯੇਨ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਮੇਵ ਪਨ ਸਾਧੁਕਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਮਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਂ ਛਿਨ੍ਦਤੋ ਫਰਸੁਮ੍ਹਿ ਅਵਹਨ੍ਤੇ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਨਿਸਿਤਨਿਸਿਤਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਛਿਜ੍ਜੇ ਫਰਸੁ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਵਹਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਅਸਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਇਦਂ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਨੁ ਯੇਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਨਿਦ੍ਧਾਰਣਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਵਸੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਨਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਤਾਵਿਸੇਸਮੁਪਾਦਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਯਤੋ ਤੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਅਪਿਚ ‘‘ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵਵਿਭਾਵਨਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਇਧ ਉਦਾਹਰਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਦੁਕੇ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਵ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਨ ਏਤ੍ਥ ਸਦ੍ਦਤੋ ਅਸਮਾਨਤਾਪਿ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾਯੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਚੋਦਨਂ ਵਿਸੋਧੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਮਾ. ਤਂਵਾਚਕਸ੍ਸਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਜ੍ਝਤ੍ਤਵਾਚਕਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵਸਬ੍ਭਾਵਤੋ.

‘‘ਨ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੋਭਤਿ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਤੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੮੬) ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਸਾਰੁਪ੍ਪਸ੍ਸ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸੁਖਾਦਿਨਿਕਾਮਲਾਭਿਤਾਯ ਅਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਤਾਯ, ‘‘ਨਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਕਂ ਰੂਪਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਤ੍ਥ ਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਭਿਰਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਪਰਿਣਾਮਞ੍ਞਥਾਭਾਵਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਸੋਕਪਰਿ…ਪੇ… ਉਪਾਯਾਸਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੮੬) ਏਵਂ ਰੂਪਾਦਿਰਤਿਯਾ ਚ ਆਦੀਨਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਸਚੇ ਕੋਚਿ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਜਾਤਿਕੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਖੇਤ੍ਤੇ ਪਵਿਟ੍ਠਾ ਗਾਵਿਯੋ ਵਿਯ ਅਮ੍ਹੇਯੇਵ ਗਣਤੋ ਨੀਹਰਤਿ, ਏਕੀਭਾਵੇ ਨਿਯੋਜੇਤਿ, ਸਯਂ ਪਨ ਰਾਜਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਪਰਿਵੁਤੋ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਚਨੋਕਾਸੁਪਚ੍ਛੇਦਨਤ੍ਥਂ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਪਰਿਯਨ੍ਤਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਪਿ ਤਥਾਗਤੋ ਏਕਕੋਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਪਨਾ’’ਤਿ ਦੇਸਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਹਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਖਤਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਸਯਜ੍ਝਤ੍ਤਂ. ਸੁਞ੍ਞਤਨ੍ਤਿ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨੁਭਾਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਤਿਯੇ ਵਿਕਪ੍ਪੇ ਠਾਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਾਰਣਪਰਿਯਾਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਚ੍ਚਕਸੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਮਹਾਸਚ੍ਚਕਸੁਤ੍ਤੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ –

‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਅਨੇਕਸਤਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਾ, ਅਪਿਸ੍ਸੁ ਮਂ ਏਕਮੇਕੋ ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਤਿ ‘ਮਮੇਵਾਰਬ੍ਭ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀ’ਤਿ. ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਾਵਦੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਤ੍ਥਾਯ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਕਥਾਯ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਣ੍ਠਪੇਮਿ ਸਨ੍ਨਿਸਾਦੇਮਿ, ਏਕੋਦਿਂ ਕਰੋਮਿ, ਸਮਾਦਹਾਮਿ ‘ਯੇਨ ਸੁਦਂ ਨਿਚ੍ਚਕਪ੍ਪਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੮੭) –

ਆਗਤਨ੍ਤਿ.

੨੨. ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨੇਹਿ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ‘‘ਸਿਲਾਪੁਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਰੂਪਾਯਤਨਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਧਮ੍ਮਸਭਾਵੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਤੋ ਚ ਰੂਪਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸੋ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਕਤੋਤਿ ਤਦਞ੍ਞਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਕਰੋ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੋ ਰੂਪਾਯਤਨਤੋ ਅਨਞ੍ਞੋਪਿ ਅਞ੍ਞੋ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪਚਰਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੋ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਤ੍ਥਭੇਦੋ. ਸਯਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਾਨਂ ਗਨ੍ਧਰਸਾਨਞ੍ਚ, ਇਤਰੇਸਂ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਤਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਯੋਗ੍ਯਦੇਸੇ ਅਵਟ੍ਠਾਨਂ, ਯੇਨ ਪਟਿਹਨਨਭਾਵੇਨ. ਬ੍ਯਾਪਾਰਾਦੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਾਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰਵਸੇਨ ਅਕ੍ਖਿਪਟਲਾਦੀਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਉਪਰਿ ਚ ਸਂਸੀਦਨਲਙ੍ਘਨਾਦਿਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮਾਹ. ਵਿਕਾਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵਿਸਦਿਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਅਨੁਗ੍ਗਹੋ ਉਪਘਾਤੋ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਿਕਮਾਤਿਕਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਦੁਕਮਾਤਿਕਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧-੬. ਸਮਾਨਦੇਸਗ੍ਗਹਣਾਨਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਂ, ਏਕਵਤ੍ਥੁਵਿਸਯਾਨਂ ਵਾ. ਅਥ ਵਾ ਸਮਾਨਦੇਸਾਨਂ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾ ਸਮਾਨਗਹੇਤਬ੍ਬਭਾਵਾਨਂ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਹੇਤੁਸਹਗਤਾ, ਤੇ ਹੇਤੂਹਿ ਸਹ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਯੋ ਚ ਤੇਸਂ ਸਹੇਤੁਕਭਾਵੋ, ਸੋ ਸਹਜਾਤਾਦੀਹਿ ਹੇਤੂਹਿ ਕਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮਾ…ਪੇ… ਸਬ੍ਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਸਾਧਨਾਦਿਹੇਤੁਬ੍ਯਾਪਾਰੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਕੀਭਾਵੂਪਗਮਨਨ੍ਤਿ ਏਕਕਲਾਪਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਸਂਸਟ੍ਠਤਾਯ ਸਮੂਹਘਨਭਾਵੇਨ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਾਨਾਕਰਣਤਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵੇਪੀਤਿ ਸਭਾਵਤ੍ਥਭੇਦਾਭਾਵੇਪਿ. ਪਦਤ੍ਥਨਾਨਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਨਾਨਾਪਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਤਾਭੇਦੇਨ. ਏਤੇਨ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰਾਪੇਕ੍ਖਂ ਦੁਕਨ੍ਤਰਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਮੁਖੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੧੫੬; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੮੫) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਤਿਕੇਸੁਪਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯੇਸਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਯੇਹਿ ਪਕਾਰਵਿਸੇਸੇਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਭਾਵਨੇ ਕਤੇ ਪਟਿਵੇਧੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਸਂ ਤਪ੍ਪਕਾਰਭੇਦੇਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਭਾਵਨਂ. ਯੇਸਂ ਪਨ ਯੇਨ ਏਕੇਨੇਵ ਪਕਾਰੇਨ ਵਿਭਾਵਨੇ ਪਟਿਵੇਧੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਿਸ੍ਸਰਤ੍ਤਾ ਤਦਞ੍ਞਨਿਰਵਸੇਸਪ੍ਪਕਾਰਵਿਭਾਵਨਞ੍ਚ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਜਾਨਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਨਨੁ ਏਕੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਦਞ੍ਞਪ੍ਪਕਾਰਵਿਭਾਵਨਂ ਅਫਲਂ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਹੋਤਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤਾ. ਤੇ ਪਕਾਰਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ, ਤਬ੍ਭਾਵੋ ਤਪ੍ਪਕਾਰਤਾ. ਇਮਿਨਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਪਕਾਰਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਵਿਭਾਵਨਂ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪੀਤਿ ‘‘ਅਹੇਤੁਕਾ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਚ ਹੇਤੂ’’ਤਿਆਦੀਸੁ. ਯਥਾ ਪਠਮਦੁਕੇਕਦੇਸੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਦੁਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਛਟ੍ਠਦੁਕਨਯੇ ਯੋਜਨਾ ‘‘ਹੇਤੂ ਧਮ੍ਮਾ ਸਹੇਤੁਕਾਪਿ ਅਹੇਤੁਕਾਪੀ’’ਤਿਆਦਯੋ ਤਯੋ ਦੁਕਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਦੁਕੇਕਦੇਸੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਠਮਦੁਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੋਜਨਾਯ ‘‘ਸਹੇਤੁਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਹੇਤੂਪਿ ਨ ਹੇਤੂਪਿ, ਅਹੇਤੁਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਹੇਤੂਪਿ ਨ ਹੇਤੂਪਿ, ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਹੇਤੂਪਿ ਨ ਹੇਤੂਪਿ, ਹੇਤੁਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਹੇਤੂਪਿ ਨ ਹੇਤੂਪੀ’’ਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਦੁਕਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਸਕ੍ਕਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਅਥ ਵਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਦਸ੍ਸਿਤੇਹਿ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣਤੋ ਏਤੇ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਨ੍ਨਿਵੇਸਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਨਿਨ੍ਨਾਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਦੁਕੇਸੁ ਯਥਾਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਦੁਕਾਨਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਅਵਰੋਧਨੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਤੇਸੁ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਅਥ ਵਾ ‘‘ਏਤੇਨ ਵਾ ਗਤਿਦਸ੍ਸਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਨਯੇਨ ‘‘ਹੇਤੂ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਅਹੇਤੁਕਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਦੁਕਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੇ ਸਤਿ ਏਤੇਸਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਿਯਾ. ਯਤੋ ਵਾ ਦੁਕਤੋ ਪਦਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦੁਕਨ੍ਤਰਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤੇਨ ਸਤਿ ਚ ਨਾਨਤ੍ਤੇ ਦੁਕਨ੍ਤਰਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਕੋਚਿ ਵਿਸੇਸੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੁਕੇਹੀਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸੁ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਥਾ ਸਹੇਤੁਕਦੁਕਤੋ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਦੁਕਸ੍ਸ, ਹੇਤੁਸਹੇਤੁਕਦੁਕਤੋ ਚ ਹੇਤੁਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਦੁਕਸ੍ਸ ਪਦਤ੍ਥਮਤ੍ਤਤੋ ਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਨ ਸਭਾਵਤ੍ਥਤੋ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸਹੇਤੁਕਹੇਤੁਸਹੇਤੁਕਦੁਕੇ ਵਤ੍ਵਾ ਇਤਰੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਹੇਤੁਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਦੁਕਾਦੀਹਿ ਸਭਾਵਤ੍ਥਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵੇਪਿ ਪਦਤ੍ਥਨਾਨਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵੇਪਿ ਪਦਤ੍ਥਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਦੁਕਨ੍ਤਰਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਹੇਤੁਸਹਗਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਨ ਹੇਤੁਸਹਗਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਹੇਤੁਸਹਜਾਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਨ ਹੇਤੁਸਹਜਾਤਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਹੇਤੁਸਂਸਟ੍ਠਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਹੇਤੁਵਿਸਂਸਟ੍ਠਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਹੇਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਨ ਹੇਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਹੇਤੁਸਹਭੁਨੋ ਧਮ੍ਮਾ, ਨ ਹੇਤੁਸਹਭੁਨੋ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਨਂ, ਤਥਾ ‘‘ਹੇਤੂ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਹੇਤੁਸਹਗਤਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦੀਨਂ, ‘‘ਨ ਹੇਤੂ ਖੋ ਪਨ ਧਮ੍ਮਾ ਹੇਤੁਸਹਗਤਾਪਿ, ਨ ਹੇਤੁਸਹਗਤਾਪੀ’’ਤਿਆਦੀਨਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨੇਕੇਸਂ ਦੁਕਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਏਤੇਨ ਵਾ ਗਤਿਦਸ੍ਸਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਂ ਆਸਵਗੋਚ੍ਛਕਾਦੀਸੁਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਾ ਸਭਾਵਕਿਚ੍ਚਾਦਿਂ ਬੋਧੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਞ੍ਚ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਸਾਮਿਨਾ ਯਤ੍ਤਕਾ ਦੁਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤ੍ਤਕੇਸੁ ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਦ੍ਧਾ ਹਿ ਤੇ ਦੁਕਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਯੇ ਭਗਵਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹੇਤੁਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਦੁਕੋ ਛਟ੍ਠਦੁਕੇਨ ਨਿਨ੍ਨਾਨਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਸੂਤਿ ਪਠਮਦੁਕਤਤਿਯਦੁਕੇਸੁ. ਯਦਿ ਦੁਕਨ੍ਤਰੇਹਿ ਦੁਕਨ੍ਤਰਪਦੇਹਿ ਚ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਏਤੇਸਂ ਦੁਕਾਨਂ ਦੁਕਨ੍ਤਰਪਦਾਨਞ੍ਚ ਅਵਚਨਂ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਛਟ੍ਠਦੁਕੇ ਪਠਮਪਦਮ੍ਪਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਚਤੁਤ੍ਥਦੁਕੇ ਦੁਤਿਯਪਦੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਚ ਛਟ੍ਠਦੁਕੋਯੇਵ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਦੁਕੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਦੁਕਪੂਰਣਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਦੇਸਨਾਵਿਸੇਸੋ ਪਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿਯੇਵ. ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਤਾਭਾਵੇਪਿ ਪਕਾਰਭੇਦਹੇਤੁਕਂ ਦੁਕਨ੍ਤਰਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋਤਿ. ਏਤੇਨ ਗਤਿਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਭਾਵੇਪਿ ਛਟ੍ਠਦੁਕਪੂਰਣਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਨਯਦਸ੍ਸਨੇਨ. ਪਠਮਦੁਕੇ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮੇਹਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਦਸ੍ਸਿਤੇਹਿ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ, ਇਧ ਦਸ੍ਸਿਤੇਹਿ ਚਤੂਹਿ. ਤੇਸੂਤਿ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਦੁਕੇਸੁ. ਪਠਮਦੁਕਪਕ੍ਖੇਪੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਛਟ੍ਠਦੁਕੇਨ ਇਤਰਤ੍ਰ ਚ ਇਤਰਦੁਕੇਹੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੭-੧੩. ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਮਤ੍ਤੇਨ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥਿਤਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਤ੍ਤਤਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸਸਭਾਵਤਾਵ ਅਤ੍ਥਿਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਅਨਿਰੋਧੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤਾ ਅਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਫਲਤਾ ਕਾਰਣਾਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਨ ਫਲਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਾਰਹਤਾ ਚਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਇਦਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਚਨੇਨ ਯੇਨ ਵਿਨਾ ਯਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਅਤੀਤਾਦਿਪਿ ਕਾਰਣਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਮੇਵਾਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨ ਸਹੇਤੁ…ਪੇ… ਕਾਲਾਨਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਸਮੇ…ਪੇ… ਦੀਪੇਤਿ ਸਮੇਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੂਯ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਤਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਤਨ੍ਤਿ. ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਵਨ੍ਤਤਾ ਅਨੇਕਪਚ੍ਚਯਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਤਾ ਚ ਦੁਕਦ੍ਵਯੇ ਪੁਰਿਮਪਦਤ੍ਥਾਨਂ ਭੇਦੋ, ਇਤਰੇਸਂ ਪਨ ਪੁਰਿਮਪਦਸਙ੍ਗਹਿਤਧਮ੍ਮਵਿਧੁਰਸਭਾਵਤਾਯਾਤਿ. ਅਵਿਨਿ…ਪੇ… ਠਪਨਤੋਤਿ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾ’’ਤਿ ਪਭੇਦਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮਮਾਤਿਕਾਯਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਮਾਤਿਕਾਯਂ ਪਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਸਰੂਪਸਙ੍ਖਾਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਥਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਯੇਵ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ‘‘ਪਥਵੀਆਦਿ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇ ਅਨੇਕਹੇਤੁਕੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਹੇਤੂਨਂ ਸਹੇਤੁਕਭਾਵੋ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਥਵੀਆਦੀਨਂ ਰੂਪਿਭਾਵੋ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਮ…ਪੇ… ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਤੇਸੁ ਨਿਯਤੋ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਂਸਾਮਿਭਾਵੋਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਾ ਲੁਜ੍ਜਤਿ ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਲੋਕੋਤਿ ਤਂਗਹਣਰਹਿਤਾਨਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ ਲੋਕਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੁਕਬਹੁਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਵੀਸਤਿ ਦੁਕਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ‘‘ਅਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਯਥਾਲਾਭਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਚ ਵਕ੍ਖਤੀਤਿ ਦੁਕਬਹੁਤਾ ਇਚ੍ਛਿਤਾ ਏਵਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਤਂਯੇਵ ਪਨ ਦੁਕਬਹੁਤਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ. ਅਪਿਚ ਦੁਕਬਹੁਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਾ ਚ ਖੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਭੇਦਾਨੁਸਾਰਿਨੀ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਥਾ ਮਹਾਕਿਰਿਯਤੋ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂਪਕਾਰਾਨਂ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਅਨਾਮਸਨਤੋ ਨ ਬ੍ਯਾਪਿਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਦੁਕਬਹੁਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਅਬ੍ਯਾਪਿਭਾਵੇ ਪਨ ਦੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾ ਚ…ਪੇ… ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਚ ਵਿਰੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ‘‘ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ, ਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਨਾ ਕੇਨਚਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਂ, ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਨਾ ਕੇਨਚਿ ਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਨਿਕ੍ਖੇਪਰਾਸਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਨਾਨਤ੍ਤਤੋ ਦੁਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ, ਤਥਾ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨ ਸਮੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਸਂ ਨਿਕ੍ਖੇਪਰਾਸਿਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ. ਯੋ ਚ ਪਟਿਸੇਧੋ ਕਤੋ ਅਤ੍ਥਨਾਨਤ੍ਤਤੋ ਦੁਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਹਿ ਸਮ…ਪੇ… ਸੇਧੇਤੁਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ, ਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਸੁ ਨਿਦ੍ਦੇਸਪਦੇਸੁ ਦੁਕਪਦਦ੍ਵਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਏਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਤਥੇਵਾਤਿ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਕੇਚਿਨ-ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਨਿਯਮਤੋ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਾਦਿਨਿਸ੍ਸਯਵੋਹਾਰੇਨ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਕੋ ਭਿਨ੍ਨਸਭਾਵੋਯੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਰੂਪਾਯਤਨਮੇਵ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵਤੋ ‘‘ਕੇਨਚਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਕੇਨਚਿ ਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਪਕ੍ਖੇ ਦੁਕਬਹੁਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਨ ਚੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਭੇਦੇਨਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਵਿਸੇਸੇਨ, ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਕਦੇਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਕਭੇਦੋਤਿ ਦੁਕਵਿਸੇਸੋ, ਕੇਨਚਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਦੁਕੋ, ਤਪ੍ਪਭੇਦੋਯੇਵ ਵਾ. ਸਮਤ੍ਤੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਤ੍ਤਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਤਤ੍ਤਕਾ ਦੁਕਾਤਿ ਦੁਕਭੇਦਾਪਜ੍ਜਨਪ੍ਪਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਸਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲਦ੍ਧਗੁਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ, ਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਰੂਪਾਯਤਨਸ੍ਸੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਭੇਦਾਭਾਵਤੋ ਕਥਮਯਂ ਦੁਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਾਨਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਸਬ੍ਬਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਸਙ੍ਗਹੇ ਦੁਕੋਸਮਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਨਿਕ੍ਖੇਪਰਾਸਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਥਂ ਨੀਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਯਥਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਸਤਿਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਬਹੁਭਾਵੇ ਯਤ੍ਤਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਤ੍ਤਕਾ ਦੁਕਾਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਦੁਕਬਹੁਤਾ ਦੁਕਸਙ੍ਗਹਿਤਧਮ੍ਮੇਕਦੇਸੇਸੁ ਦੁਕਪਦਦ੍ਵਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵਤੋ. ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਦੁਕੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਪਿ ਯਤ੍ਤਕਾਨਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ, ਤਤ੍ਤਕਾ ਦੁਕਾਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਦੁਕਬਹੁਤਾ ਦੁਕਸਙ੍ਗ…ਪੇ… ਭਾਵਤੋ ਏਵ. ਨ ਹਿ ਏਕਂਯੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘‘ਕੇਨਚਿ ਕੇਨਚੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਅਪਰਮ੍ਪੀਤਿ ਸਬ੍ਬਵਿਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਗਹੇ ਦੁਕੋ ਸਮਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਕਤ੍ਥਚਿ ਦੁਕਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਵਿਯ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਪਿ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਾਗਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਅਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ ਅਤੀਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਲਦ੍ਧਵਿਸੇਸੇਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠੇਸੁ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਭੇਦੇਸੁ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਆਲਮ੍ਬਨਾਨਾਲਮ੍ਬਨਵਸੇਨ ਦੁਕਪਦਦ੍ਵਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ. ਤੇਨੇਵ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਪਨ ਕੇਨਚਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਞ੍ਚੇਵ ਅਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਞ੍ਚਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਅਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਯਥਾਲਾਭਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਭੂਮਿਭੇਦਵਸੇਨ ਯਥਾਲਾਭਂ ਦਸ੍ਸੇਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਵਵਤ੍ਥਾਨਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਅਨਾਮਟ੍ਠਵਿਸੇਸਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸਾਮਞ੍ਞਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਾਲ਼ਿ ਪਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਨਯਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਆਗਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਯ ‘‘ਕੇਨਚੀ’’ਤਿ ਪਦਂ ਅਨਿਯਮੇਨ ਸਬ੍ਬਵਿਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਗਾਹਕਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ, ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਚ ਨ ਕੋਚਿ ਵਿਰੋਧੋ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵੇਹਿ ਦੁਕਪਦਦ੍ਵਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਨ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵੇਹਿ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਾਭਾਵਤੋ. ਕਿਞ੍ਚ ‘‘ਯੇ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿ ਪਦਨ੍ਤਰਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤੋਪਿ ‘‘ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ…ਪੇ… ਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੧੦੧) ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਦੁਕਪਦਦ੍ਵਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਪਦਨ੍ਤਰਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ ਹਿ ਯੇਵਾਪਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਯਥਾ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਕੁਸਲਮੂਲਾ. ਯੇ ਵਾ ਪਨ ਕੁਸਲਮੂਲਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਯਮ. ੧.ਮੂਲਯਮਕ.੧). ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ, ਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ. ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ, ਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿ ਅਭਵਿਸ੍ਸ. ਯਂ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ…ਪੇ… ਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦ੍ਵੇ ਦੁਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਤਦਪਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਤੇਨ ਪਾਲ਼ਿਪਟਿਸੇਧਨਞ੍ਚ ਨਿਵਾਰਿਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਪਟਿਸੇਧਨਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਯਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਿਜਾਨਨਭਾਵੇਨ ਯੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਅਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਕੇਨਚੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋਯੇਵ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਵਿਜਾਨਨਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਅਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ‘‘ਕੇਨਚੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਤਦਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨੇ ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਅਯਂ ਪਦਤ੍ਥੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਯਥਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਅਵਟ੍ਠਿਤਾ, ਤਥਾ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੧੪-੧੯. ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਜਞ੍ਞਮਲੀਨਭਾਵਕਰਣਤੋ ਕਣ੍ਹਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਹੇਤੁਤੋ ਚ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਸੁਚਿਭਾਵੇਨ ਸਨ੍ਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਵਣੇ. ਪਗ੍ਘਰਣਕ…ਪੇ… ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਏਤੇਨ ਆਸਵੋ ਵਿਯ ਆਸਵੋਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਗੋਤ੍ਰਭੁ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਏਤੇਨ ਗੋਤ੍ਰਭੁਗ੍ਗਹਣਂ ਉਪਲਕ੍ਖਣਂ ਯਥਾ ‘‘ਕਾਕੇਹਿ ਸਪ੍ਪਿ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਗੋਤ੍ਰਭੁਸਦਿਸਾ ਗੋਤ੍ਰਭੂਤਿ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਗੁਣਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਥਾਨਂ ਏਕੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਵਚਨੀਯਤ੍ਤਾ ਵੋਦਾਨਾਦਯੋਵ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ. ਅਥ ਵਾ ਗੋਤ੍ਰਭੂਤਿ ਏਕਸੇਸੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਅਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਭਿਵਿਧਿਵਿਸਯਂ ਅਵਧਿਨ੍ਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.

ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਆਸਵੇਹਿ ਤਂਸਹਿਤਤਾ ਆਸਵਸਹਿਤਤਾ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਸਹੇਤੁਕਾਨਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਹੇਤੂਹਿ ਸਹੇਤੁਕਤਾ, ਨ ਏਵਂ ਸਾਸਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਆਸਵੇਹਿ ਸਾਸਵਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹੀਤਿ. ਦੁਕਨ੍ਤਰੇ ਅਵੁਤ੍ਤਪਦਭਾਵੋਯੇਵੇਤ੍ਥ ਦੁਕਯੋਜਨਾਯ ਞਾਯਾਗਤਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਹੇਤੁਗੋਚ੍ਛਕੇ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਹੇਤੁਗੋਚ੍ਛਕੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਠਮੇ ਦੁਕੇ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੇਪੇ ਏਕੋਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਦੁਕਮਾਹ. ਪਠਮੇ ਦੁਕੇ ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੇਪੇ ਦ੍ਵੇਤਿ ‘‘ਆਸਵਾ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਆਸਵਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚ, ਆਸਵਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਨੋ ਚ ਆਸਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚਮਦੁਕਮਾਹ. ਪਠਮਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯੇ ਦੁਕੇ ਪਕ੍ਖੇਪੇ ਏਕੋਤਿ ‘‘ਨੋ ਆਸਵਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਸਵਾਪਿ ਅਨਾਸਵਾਪੀ’’ਤਿ ਅਯਮੇਕੋ. ਤਤਿਯੇ ਪਠਮਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੇਪੇ ਦ੍ਵੇਤਿ ‘‘ਆਸਵਾ ਧਮ੍ਮਾ ਆਸਵਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਆਸਵਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ, ਨੋ ਆਸਵਾਧਮ੍ਮਾ ਆਸਵਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਆਸਵਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪੀ’’ਤਿ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ. ਤਤਿਯੇ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੇਪੇ ਏਕੋਤਿ ‘‘ਸਾਸਵਾ ਧਮ੍ਮਾ ਆਸਵਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਆਸਵਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪੀ’’ਤਿ ਏਕੋ. ਦੁਤਿਯੇ ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੇਪੇ ਏਕੋਤਿ ਛਟ੍ਠਦੁਕਮਾਹ. ਤੀਹੀਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠੇਹਿ. ਇਤਰੇਤਿ ਤਦਵਸਿਟ੍ਠਾ ਪਞ੍ਚ. ਤੇ ਪਨ ਪਠਮੇ ਤਤਿਯਦੁਕਦੁਤਿਯਪਦਪਕ੍ਖੇਪੇ ਏਕੋ, ਦੁਤਿਯੇ ਪਠਮਦੁਕਦੁਤਿਯਪਦਪਕ੍ਖੇਪੇ ਏਕੋ, ਤਤਿਯੇ ਪਠਮਸ੍ਸ ਏਕੇਕਪਦਪਕ੍ਖੇਪੇ ਦ੍ਵੇ, ਤਤਿਯੇ ਦੁਤਿਯਦੁਕਪਠਮਪਦਪਕ੍ਖੇਪੇ ਏਕੋਤਿ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਸਾਸਵਾ ਧਮ੍ਮਾ ਆਸਵਾਪਿ ਨੋ ਆਸਵਾਪਿ. ਆਸਵਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਆਸਵਾਪਿ ਨੋ ਆਸਵਾਪਿ. ਆਸਵਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਆਸਵਾਪਿ ਨੋ ਆਸਵਾਪੀ’’ਤਿ ਏਤੇਸਮ੍ਪਿ, ‘‘ਆਸਵਸਹਗਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨੋ ਆਸਵਸਹਗਤਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਞ੍ਚ ਅਗ੍ਗਹਣੇ ਕਾਰਣਂ ਗਹਣਨਯੋ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਏਸ ਨਯੋਤਿ ਯੋ ਏਸ ਪਠਮਦੁਕੇ ਦੁਤਿਯਦੁਕਪਕ੍ਖੇਪਾਦਿਕੋ ਉਪਾਯੋ ਇਧ ਆਸਵਗੋਚ੍ਛਕੇ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਸ ਨਯੋ ਸਂਯੋਜਨਗੋਚ੍ਛਕਾਦੀਸੁ ਦੁਕਨ੍ਤਰਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਨਾਗਤਦੁਕਾ ਸਂਯੋਜਨਗੋਚ੍ਛਕੇ ਤਾਵ ‘‘ਸਂਯੋਜਨਾ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਯੋਜਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚ, ਸਂਯੋਜਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਨੋ ਚ ਸਂਯੋਜਨਾ, ਸਂਯੋਜਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਯੋਜਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਸਂਯੋਜਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ, ਨੋ ਸਂਯੋਜਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਯੋਜਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਸਂਯੋਜਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ, ਨੋ ਸਂਯੋਜਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਯੋਜਨਿਯਾਪਿ ਅਸਂਯੋਜਨਿਯਾਪਿ, ਸਂਯੋਜਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਯੋਜਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਸਂਯੋਜਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪੀ’’ਤਿ ਪਞ੍ਚ. ਏਵਂ ਗਨ੍ਥਓਘਯੋਗਉਪਾਦਾਨਗੋਚ੍ਛਕੇਸੁ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਪਞ੍ਚ. ਨੀਵਰਣਗੋਚ੍ਛਕੇ ਪਨ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਨੀਵਰਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਭਾਵਾਭਾਵਤੋ ‘‘ਨੋ ਨੀਵਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨੀਵਰਣਿਯਾਪਿ ਅਨੀਵਰਣਿਯਾਪਿ, ਨੋ ਨੀਵਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨੀਵਰਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਨੀਵਰਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ, ਨੀਵਰਣਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨੀਵਰਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਨੀਵਰਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪੀ’’ਤਿ ਤਯੋ. ਤਥਾ ਪਰਾਮਾਸਗੋਚ੍ਛਕੇ ‘‘ਨੋ ਪਰਾਮਾਸਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਾਮਟ੍ਠਾਪਿ ਅਪਰਾਮਟ੍ਠਾਪਿ, ਨੋ ਪਰਾਮਾਸਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਾਮਾਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਪਰਾਮਾਸਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ, ਪਰਾਮਟ੍ਠਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਾਮਾਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਪਰਾਮਾਸਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪੀ’’ਤਿ. ਕਿਲੇਸਗੋਚ੍ਛਕੇ ‘‘ਨੋ ਕਿਲੇਸਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾਪਿ ਅਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾਪਿ, ਨੋ ਕਿਲੇਸਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾਪਿ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾਪਿ, ਨੋ ਕਿਲੇਸਾ ਧਮ੍ਮਾ ਕਿਲੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਕਿਲੇਸਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ, ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾਪਿ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾਪਿ, ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਕਿਲੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਕਿਲੇਸਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ, ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾਪਿ ਅਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾਪੀ’’ਤਿ ਛ ਦੁਕਾਤਿ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

੨੦-੨੫. ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨਾਤਿ ਸਂਯੋਜਨਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾਸਕਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਏਵ ਹਿ ਕਾਮਰਾਗਾਦੀਨਂ ਵਟ੍ਟਸਂਯੋਜਨਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਕਾਮਰਾਗਾਦੀਨਂਯੇਵ ਸਂਯੋਜਨਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਞ੍ਞੇਸਨ੍ਤਿ ਸਂਯੋਜਨੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ. ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਤਿ ਤੇਸਂ ਕਿਲੇਸਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ. ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯੁਦ੍ਧਂਭਾਗਿਯਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਓਰ…ਪੇ… ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇਹਿ ਕਾਮਰਾਗਾਦੀਹਿ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਹਿ. ਕਾਮਕਮ੍ਮਭਵਾਦੀਨਂ ਕਾਮੂਪਪਤ੍ਤਿਭਵਾਦਿਨਿਪ੍ਫਾਦਨੇਪਿ ਨਿਯਮੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਤਂਤਂ…ਪੇ… ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਭਾਵੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਿਯਮਾਨਂ ਕਮ੍ਮੂਪਪਤ੍ਤਿਭਵਾਨਂ ਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਦਭਾਵੇ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਬਨ੍ਧਨਂ ਅਸੇਰਿਭਾਵਕਰਣਂ ਅਨ੍ਦੁਬਨ੍ਧਨਾਦਯੋ ਵਿਯ. ਗਨ੍ਥਕਰਣਂ ਅਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾਕਰਣਂ. ਚਕ੍ਕਲਕਂ ਪਾਦਪੁਞ੍ਛਨਰਜ੍ਜੁਮਣ੍ਡਲਂ. ਨ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਚੁਰਜਨਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਤਂ ਆਹ. ਤਿਵਿਧੋ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਕੋਚਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਸਿਦ੍ਧੋ ਯੋ ਰੂਪਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵੇਦਨੀਯੋ ਅਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾਕਾਰੋ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕੋਚਿ ਅਨੁਮਾਨਸਿਦ੍ਧੋ ਯੋ ਘਟਾਦੀਸੁ ਪਟਾਦੀਸੁ ਚ ਪਸਿਦ੍ਧੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾਯਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਘਟਪਟ-ਸਦ੍ਦਾਦੀਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਆਕਾਰੋ, ਕੋਚਿ ਓਕਪ੍ਪਨਸਿਦ੍ਧੋ ਯੋ ਪਚੁਰਜਨਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮਦਿਟ੍ਠੋ ਸਦ੍ਧਾਵਿਸਯੋ ਸਗ੍ਗਨਿਬ੍ਬਾਨਾਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਵਚਨਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਸਿਦ੍ਧੇ ਅਨੁਮਾਨਸਿਦ੍ਧੇ ਚ ਅਤ੍ਥੇ ਨ ਵਿਸਂਵਾਦੇਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ, ਤਸ੍ਸ ਵਚਨੇਨ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧੀਤਿ ਤਥਾਰੂਪੋ ਚ ਭਗਵਾਤਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵ…ਪੇ… ਨ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ.

੨੬-੩੭. ਯਥਾ ਸਰਭੇਹਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਾ ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਿ ਸਰਭਨਿਯਾ, ਏਵਂ ਓਘਨਿਯਾਤਿ ਸਦ੍ਦਸਿਦ੍ਧੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

੫੦-੫੪. ਵਿਪਰਿਯੇਸਗ੍ਗਾਹੋ ਪਰਾਮਸਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਰਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾਮਤ੍ਤਂ ਪਰਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਤੋਤਿ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ’’ਤਿ.

੫੫-੬੮. ਯਦਿ ਸਭਾਵਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ, ਕਥਮਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਚਿਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ ਸਞ੍ਞਿਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਾਨਤ੍ਤਤਾਯ ਨਿਰਨ੍ਤਰਭਾਵੂਪਗਮਨਂ ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵੋਤਿ ‘‘ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਾਨਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਸਂਸਟ੍ਠਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ. ਇਤਰੇਹਿ ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨੇਹਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਕਾਰਣਂ ਸਮਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਾਨਂ ਏਕਕਲਾਪਭੂਤਾਨਂ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਮੇਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਂਸਟ੍ਠਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਪਨ ਤਥਾਭੂਤਾਨਮ੍ਪਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਸ ਹਿ ਤੇਸਂ ਸਭਾਵੋ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਯਦਿਪਿ ਕੇਚਿ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਵਿਸੁਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਦਨ੍ਧਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ ਪਨ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂਯੇਵ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵੋ ਤਦਭਾਵੋ ਚ ਇਤਰੇਸਂ ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਮੂਹਘਨਤਾਯ ਵਾ ਦੁਬ੍ਬਿਭਾਗਤਰਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੋਤਿ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਾਨਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਸਂਸਟ੍ਠਤਾ. ਅਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਦਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ.

੮੩-੧੦੦. ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਕਾਮੋ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ ਯਥਾ ਰੂਪਭਵੋ ਰੂਪਂ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ਕਾਮਰੂਪਾਰੂਪਤਣ੍ਹਾਨਂ ਵਿਸਯਭਾਵੋ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਕਾਮਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਤਾਯ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਵਸ੍ਸਞ੍ਚੇਤਮੇਵਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਭਾਵੋ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਸਯੋ ਸਿਯਾ. ਯਦਿ ਹਿ ਆਲਮ੍ਬਿਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਭੂਮਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਨ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਵਿਪਾਕਦਾਨਵਸੇਨ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਵਿਪਾਕਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਭੂਮਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਭਾਵੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਸਯੋ ਸਿਯਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਨ ਲੋਕਤੋ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣਭਾਵੇਨ ਅਨੁਤ੍ਤਰਭੂਮਿਤਾ. ਅਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਤਾ ਨਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਬ੍ਯਾਪਿਤਦੋਸਂ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਤਾ ਨਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤਿਬ੍ਯਾਪਿਤਦੋਸਂ. ਨਨੁ ਚ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਕਤਮਾ, ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾ ਕਤਮੇ, ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਵਿਸਯਾਤਿ ਇਤਰੀਤਰਨਿਸ੍ਸਯਤਾ ਦੋਸੋਤਿ? ਨ, ਅਵੀਚਿਆਦਿਏਕਾਦਸੋਕਾਸਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਕਿਞ੍ਚਿ ਤਣ੍ਹਂ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਭਾਵੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਂਸਭਾਵਾਯ ਵਿਸਯਭਾਵੇਨ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਲਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ.

ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਠੇਨ ਸਮਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਯ ਆਲਮ੍ਬਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕਾਮਧਾਤੁਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾ ਚ ਕਾਮਭਵਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਾਮੇ ਓਗਾਲ਼੍ਹਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਨਾਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਵਚਰਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਿਨਾ ਵਿਸੇਸੋ ਅਨੁਪਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਲੋਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਨਿਚ੍ਛਯਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਭਗਵਤੋ ਤਦੁਚ੍ਚਾਰਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਤਦਤ੍ਥਪਟਿਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਾਪੇਕ੍ਖਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾਤਿ ‘‘ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਾਰਿਕਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਭਾਵਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ. ਪਰਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਉਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਸਸਾਧਨਂ ਕਿਰਿਯਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਨਿਯ੍ਯਾਨਕਰਣਸੀਲਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ ਯਥਾ ‘‘ਅਪੂਪਭਕ੍ਖਨਸੀਲੋ ਆਪੂਪਿਕੋ’’ਤਿ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਸੀਲਾ ਏਵ ਵਾ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਵ ਗਹਿਤਾਤਿ ਞਾਯਤਿ, ਇਤਰਥਾ ਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠਤਾਵਚਨਂ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨਂ ਸਿਯਾ. ‘‘ਰਣੋਹਤਾ ਨ ਜੋਤਨ੍ਤਿ, ਚਨ੍ਦਸੂਰਿਯਾ ਸਤਾਰਕਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਰਣ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਰੇਣੁਪਰਿਯਾਯਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸਮ੍ਪਹਾਰਪਰਿਯਾਯਤ੍ਤਾ ਯੁਦ੍ਧ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਹਾਰੋ ਚ ਪਹਰਿਤਬ੍ਬਾਧਾਰੋਤਿ ਅਕੁਸਲਸੇਨਾਵ ‘‘ਸਰਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਫਲਭੂਤਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਘਾਤਉਪਾਯਾਸਪਰਿਲ਼ਾਹਾਨਂ ਸਭਾਗਭੂਤਾਯ ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਦਾਯ. ਤਨ੍ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸਭਾਵਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਸਰਣਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਭਿਧਮ੍ਮਦੁਕਮਾਤਿਕਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਦੁਕਮਾਤਿਕਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦੧-੧੦੮. ਵਿਜ੍ਜਾਸਭਾਗਤਾਯ, ਨ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋ ਵਿਯ ਵਿਜ੍ਜਾਯ ਉਪਕਾਰਕਭਾਵਤੋ. ‘‘ਅਭੇਜ੍ਜਂ…ਪੇ… ਰੁਹਤੀ’’ਤਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਅਨਵਸੇਸਪ੍ਪਹਾਨਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗੇਹਿਪਿ ਪਹੀਯਮਾਨਾ ਕਿਲੇਸਾ ਤੇਨ ਤੇਨ ਓਧਿਨਾ ਅਨਵਸੇਸਮੇਵ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਪਨ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਤੇ ਲੋਭਾਦਿਕਿਲੇਸਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਪੁਨ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਾ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਨ ਏਵਂ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾਭਾਵਤੋ. ਤਦੁਪਚਾਰੇਨ ਨਿਸ੍ਸਯਵੋਹਾਰੇਨ. ਕੁਸਲੇਹਿ ਤਾਪੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵਾ ਤਪਨਿਯਾ, ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਬਾਧਿਤਬ੍ਬਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਾਨਤ੍ਥਾਨਿ ਅਧਿਵਚਨਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਖਾਦਿਭਾਵਤੋ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਅਧਿਵਚਨਪਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਧਿਵਚਨਾਦੀਨਂ ਵਿਸਯਭਾਵੇ ਨ ਕੋਚਿ ਧਮ੍ਮੋ ਵਜ੍ਜਿਤੋ, ਵਚਨਭਾਵੋ ਏਵ ਚ ਅਧਿਵਚਨਾਦੀਨਂ ਵਕ੍ਖਮਾਨੇਨ ਨਯੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਵਚਨਂ ਅਧਿਵਚਨਾਦਿਭਾਵਂ ਭਜਤੀ’’ਤਿ.

੧੦੯-੧੧੮. ਅਞ੍ਞਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਾਮਕਰਣਸਭਾਵੋ ਨਾਮਕਰਣਟ੍ਠੋਤਿ, ਤੇਨ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਯ ਓਪਪਾਤਿਕਨਾਮਤਾਯ ਪਥਵੀਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਨਾਮਭਾਵੋ ਸਿਯਾਤਿ ਆਸਙ੍ਕਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਨਾਮਨ੍ਤਰਾਨਾਪਜ੍ਜਨਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਨ ਹਿ ਵਿਨਾ ਪਥਵੀਆਦਿਨਾਮੇਨਪਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਵਿਯ ਕੇਸਾਦਿਨਾਮੇਹਿ ਵਿਨਾ ਵੇਦਨਾਦਿਨਾਮੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਨਾਮੇਨ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਪਿਣ੍ਡਾਕਾਰਤੋ ਵੋਹਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਪਰਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਪੇਕ੍ਖਂ ਨਾਮਕਰਣਨ੍ਤਿ ਨਾਮਕਰਣਸਭਾਵਤਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਨਾਮਾਦਿਕਰਣਾਨਂ ਨਾਮਭਾਵੋ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਚਞ੍ਞੇਹਿ ਨਾਮਂ ਕਰੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਕਰਣਸਭਾਵਤਾਯ ਅਭਾਵੋਯੇਵਾਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਨਾਮਭਾਵੋ. ਯੇ ਪਨ ਅਨਾਪਨ੍ਨਨਾਮਨ੍ਤਰਾ ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧਨਾਮਾ ਚ, ਤੇ ਵੇਦਨਾਦਯੋਵ ਨਾਮਂ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਤਾ ਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਸੋ ਨਾਮਮਨ੍ਤਰੇਨ ਗਹੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਪਾਕਟੋਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਰੁਪ੍ਪਨਸਭਾਵੇਨਾਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਕਾਸਕਪਕਾਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨਪਿ ਹਿ ਵਿਨਾਪਿ ਨਾਮੇਨ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਕਾਸਕਪਕਾਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਵਿਸਯਿਵਿਸਯਭਾਵੋ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਦੀਨਂ ਸਭਾਵੋ, ਸੋ ਰੁਪ੍ਪਨਸਭਾਵੇ ਸਾਮਞ੍ਞੇ ਅਨ੍ਤੋਗਧੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੧੧੯-੧੨੩. ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨਕੁਸਲਤਾ ਵਿਯ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਤਾਪਿ ਝਾਨਲਾਭੀਨਂਯੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਇਤਰੇਸਮ੍ਪਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਵਸੇਨ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਪ੍ਪਨਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਞ੍ਞਾ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਸੀਲਵਿਸੋਧਨਾਦਿਨਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪੇਤੀਤਿ ਜਾਨਨਕਪਞ੍ਞਾ ਸਹ ਪਰਿਕਮ੍ਮੇਨ ਅਪ੍ਪਨਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਜਾਨਨਕਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ. ਵੁਟ੍ਠਾਨੇ ਕੁਸਲਭਾਵੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਵਸਿਤਾ. ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ.

੧੨੪-੧੩੪. ਸੋਭਨੇ ਰਤੋ ਸੁਰਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸੋਰਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋਭਨਕਮ੍ਮਰਤਤਾ’’ਤਿ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਾ ਓਰਤੋ ਵਿਰਤੋ ਸੋਰਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸੋਰਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਪਨਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ. ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਂ ਮੋਹੋ. ਕੁਸਲਭਾਵਨਾ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਡ੍ਢਨਾ. ਸਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪਲਕ੍ਖਣਂ. ਸਵਿਗ੍ਗਹਂ ਸਬਿਮ੍ਬਕਂ. ਉਪਲਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ, ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਕ੍ਖੇਪਪਟਿਪਕ੍ਖੋ. ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਤਾਯ ਹਿ ਪਹਾਨਵੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਚ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਨ ਦੇਤੀਤਿ.

੧੩੫-੧੪੨. ਕਾਰਣਸੀਲਂ ਲੋਕਿਯਂ. ਫਲਸੀਲਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਤੇਨ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਲੋਕਿਯਸ੍ਸਪਿ ਵਾ ਸੀਲਸ੍ਸ ਕਾਰਣਫਲਭਾਵੋ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਭਾਵੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਮੂਹਸ੍ਸ. ਅਕੁਸਲਾ ਸੀਲਾ ਅਕੁਸਲਾ ਸਮਾਚਾਰਾ. ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸੀਲਗੁਣਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਹੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਸ੍ਸ ਞਾਣਪ੍ਪਧਾਨਤਂ ਆਹ, ਨ ਪਨ ਞਾਣਸ੍ਸ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਸਹਿਤਤਾਮਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਰਹਿਤਂ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤਾ ਅਭਿਰਤਿਵਸੇਨ ਨਿਰਾਸਙ੍ਕਾਪਵਤ੍ਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਟਤਾ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤਾਨਿਸ੍ਸਟਤਾਵਚਨੇਹਿ ਤਦੁਭਯਪਰਿਯਾਯਾ ਦ੍ਵੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ ਏਕਸੇਸਨਯੇਨ ਇਧ ‘‘ਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਤਬ੍ਭੂਤੇ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਵਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇਤਿ ਠਾਨਫਲੇਹਿ ਅਰਿਯਫਲਮੇਵ ਉਪਲਕ੍ਖੀਯਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਮਾਤਿਕਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਅਪ੍ਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਨਿਗਮੇਤੁਂ. ‘‘ਪਦਭਾਜਨੀਯਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਭਾਜਨੀਯਾਵਚਨੇਨ ਅਪ੍ਪਨਾਵਰੋਧਂ ਸਾਧੇਤ੍ਵਾ ਪਦਭਾਜਨੀਯਾਵਚਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਰੂਪੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਹੋਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨਾਨਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦੁਤਿਯੇਨ ਹੋਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨਾ’’ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਟ੍ਠਕਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਲ਼ਿਪ੍ਪਦੇਸਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਨਾਵਰੋਧੋ ਸਮਤ੍ਥਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਙ੍ਖੇਪੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਨ ਕੇਨਚੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤੇਨ, ਇਤਰੇਨ ਵਾ. ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸੋ ਹਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੁਲਨਤੀਰਣਾਨਿ. ‘‘ਅਦਿਟ੍ਠਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਆਹਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਚ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸਾਤਿ. ਤਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਕਤਨ੍ਤਿ. ਅਦਿਟ੍ਠਂ ਜੋਤੀਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਏਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠਂ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾ. ਵਿਮਤਿਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾਤਿ ਏਤਾਸਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ ਨਯਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਂ ਵਚਨਂ, ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਕੋ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਤੋ ਪਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਪਭੇਦੋ, ਵਿਸੇਸੋ, ਤੇਨ ਪਭੇਦੇਨ. ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦੇਸਨਨ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਮਯਭੂਮਿਜਾਤਿਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨਵਸੇਸਪ੍ਪਭੇਦਪਰਿਗ੍ਗਹਤੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸਦੇਸਨਾਵ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾਪਿ ਕੁਸਲਾਦਿਮਾਤਿਕਾਪਦਸਙ੍ਗਹਿਤਵਿਸੇਸੋਯੇਵ ਇਧ ਪਭੇਦੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਭੇਦ…ਪੇ… ਦੇਸਨਂ ਆਹਾ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਕੁਸਲ…ਪੇ… ਦੀਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ). ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਫੁਸਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਪਭੇਦਵਨ੍ਤੋਵ ਸਾਤਿਸਯਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਨ ਪਨ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦੋਤਿ ਪਭੇਦਵਨ੍ਤਦਸ੍ਸਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਪਭੇਦੇ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥਮਾਹ. ਯਦਿ ਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ ਚ, ਕਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾਤਿ ਪਭੇਦਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਨ ਹਿ ਪਭੇਦੇਹਿ ਵਿਨਾ ਪਭੇਦਵਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਫੁਸਨਾ’’ਤਿ ਚ ਆਦਿਨਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕੁਸਲਭਾਵੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਪੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹੀਤਿ ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਾਰਣਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਾਵ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਤੇ ਚ ਕੁਸਲਾ…ਪੇ… ਭੇਦਾ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਯੋਜਨਾ. ਧਮ੍ਮਾਨਮੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣਫਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਅਵੋਹਾਰਦੇਸਨਾਤੋ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਥਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਫੁਸਨਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਦਿਞਾਣਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ‘‘ਇਤਿ ਏਵਂ ਅਯਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ ਚਾ’’ਤਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਧੇਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਇਤਿਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ, ਤਾਯ ਯੁਤ੍ਤੋ ਇਤਿ…ਪੇ… ਯੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਤਾ ਪਭੇਦਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਇਤਿਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਦਾਨੁਕ੍ਕਮੋ ਕਤੋ. ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਂਸਯਿਤਪ੍ਪਧਾਨਾ ਅਨਿਚ੍ਛਿਤਨਿਚ੍ਛਯਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਾਨਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲਗਤਸਂਸਯਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਂਸਯਾਪਨ੍ਨੇਹਿ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤੀਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਭੇਦੋ ਵਿਯ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੇਨ ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦੋ ਧਮ੍ਮਭਾਵੇਨ ਨਿਯਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨਿਚ੍ਛਯਾਭਾਵਤੋ ‘‘ਕੁਸਲਾ ਨੁ ਖੋ ਅਕੁਸਲਾ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਂਸਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦੋ ਪਨ ਸਂਸਯਿਤੋ’’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਭਾਵੋ ਪਨ ਕੁਸਲਾਦੀਸੁ ਏਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ ਨਿਚ੍ਛਿਤੋਯੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਚ ਧਮ੍ਮਭਾਵੋ ਸਂਸਯਿਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਸਂਸਯਿਤੋ ਨਿਚ੍ਛੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਪਧਾਨੋ ਏਤ੍ਥ ਕੁਸਲਭਾਵੋ, ਨ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਭਾਵੋਤਿ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸਮਯੇਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸਮਯੇ. ‘‘ਅਥ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਥ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਪਚ੍ਛਾ’’ਤਿ. ਭੋਜਨਗਮਨਾਦੀਹਿ ਸਮਯੇਕਦੇਸਨਾਨਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਨਾਨਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਮਵਾਯਾਦੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸੇਸਿਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਨਿਯਮਿਤਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਸਮਯਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤਾਨਂ. ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬੋਪਿ ਸਮਯੋ ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਵਿਸੇਸੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਯਂ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਨਭੂਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਸਮਯਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ…ਪੇ… ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਉਪਕਾਰੋਤਿ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਵਚ੍ਛੇਦਕਾਵਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪੁਰਿਮਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਙ੍ਗਸਮਕਾਲਂ, ਭਙ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਤਾ ਕੇਨਚਿ ਅਨਨ੍ਤਰਿਤਤਾ. ਯਾਯ ਭਾਵਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤੋ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਪਕ੍ਖੋ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਤਦੇਵੇਤਨ੍ਤਿ ਗਹਣਵਸੇਨ ਪਚੁਰਜਨੋ ਵਿਪਰਿਯੇਸਿਤੋ, ਸੋਯਮਤ੍ਥੋ ਅਲਾਤਚਕ੍ਕੇਨ ਸੁਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਏਕੀਭੂਤਾਨਮਿਵਾ’’ਤਿ. ਏਕਸਮੂਹਵਸੇਨ ਏਕੀਭੂਤਾਨਮਿਵ ਪਵਤ੍ਤਿ ਸਮੂਹਘਨਤਾ, ਦੁਬ੍ਬਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਕਿਚ੍ਚਭੇਦਵਸੇਨ ਏਕੀਭੂਤਾਨਮਿਵ ਪਵਤ੍ਤਿ ਕਿਚ੍ਚਘਨਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਅਨੇਕੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਾਲਸਭਾਵਬ੍ਯਾਪਾਰਾਰਮ੍ਮਣੇਹਿ ਦੁਬ੍ਬਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭੇਦਤਾਯ ਏਕੀਭੂਤਾਨਮਿਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਾ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸਨ੍ਤਤਿਘਨਤਾਦਯੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਸਨ੍ਨਿਜ੍ਝਂ ਸਮੇਤੀਤਿ ਸਮਯੋ, ਸਮਵੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਸਮਯ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮਵਾਯਤ੍ਥਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਸਮੇਤਿ ਸਮਾਗਚ੍ਛਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਤਦਾਧਾਰਪੁਗ੍ਗਲੇਹੀਤਿ ਸਮਯੋ, ਖਣੋ. ਸਮੇਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਨ ਵਾ, ਸਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਾ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮੇਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਹਿ ਵਾਤਿ ਸਮਯੋ, ਕਾਲੋ. ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਭੂਤੋਪਿ ਹਿ ਕਾਲੋ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਧਿਕਰਣਂ ਕਰਣਂ ਵਿਯ ਚ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧੇਨ ਰੂਪੇਨ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ. ਸਮਂ, ਸਹ ਵਾ ਅਵਯਵਾਨਂ ਅਯਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਵਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮਯੋ, ਸਮੂਹੋ ਯਥਾ ‘‘ਸਮੁਦਾਯੋ’’ਤਿ. ਅਵਯਵਸਹਾਵਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਹਿ ਸਮੂਹੋ. ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਮਾਗਮੇ ਏਤਿ ਫਲਂ ਏਤਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਚਾਤਿ ਸਮਯੋ, ਹੇਤੁ ਯਥਾ ‘‘ਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ. ਸਮੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਏਤਿ ਸਵਿਸਯੇ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਵਾ ਅਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮਯੋ, ਦਿਟ੍ਠਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਅਤਿਵਿਯ ਬਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ. ਸਮਯਨਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਸਮੋਧਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮਯੋ, ਪਟਿਲਾਭੋ. ਸਮਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਯਾਨਂ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਾ ਯਾਨਂ ਅਪਗਮੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਸਮਯੋ, ਪਹਾਨਂ. ਅਭਿਮੁਖਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਏਤਬ੍ਬੋ ਅਭਿਸਮੇਤਬ੍ਬੋ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਸਭਾਵੋ ਅਭਿਸਮਯੋ. ਅਭਿਮੁਖਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਵਾ ਏਤਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਭਿਸਮਯੋ, ਅਵਿਰਾਧੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵਾਵਬੋਧੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਉਪਸਗ੍ਗਾਨਂ ਜੋਤਕਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਾਚਕੋ ਸਮਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਏਵਾਤਿ ਸਉਪਸਗ੍ਗੋਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਾਨੇਵਾਤਿ ਪੀਲ਼ਨਾਦੀਨੇਵ. ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤਾ ਸੇਰਿਭਾਵੇਨ ਕਿਰਿਯਾਸੁ ਉਸ੍ਸਾਹਨਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ.

ਕੇਸੁਚੀਤਿ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਦੀਸੁ. ਖਣਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਤੇਨ ਵਿਨਾਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਨੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਧਮ੍ਮੇਨੇਵਾਤਿ ਵਿਸੇਸਨ੍ਤਰਰਹਿਤੇਨ. ਤਂਯੇਵ ਹਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਨ ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਯਥਾ ਵਾ ਤਥਾ ਵਾਤਿ ਕਾਲੇਨ ਲੋਕੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਾ ਕਾਲੋ ਨਾਮ ਭਾਵੋ ਵਤ੍ਤਨਲਕ੍ਖਣੋ ਭਾਵਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਓਕਾਸਦਾਯਕੋਤਿ ਵਾ ਯੇਨ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ. ਇਧ ਉਤ੍ਤਮਹੇਤੁਨੋ ਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਹੇਤੁਹੇਤੁਸਾਧਾਰਣਹੇਤੂਯੇਵ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ. ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਂ ਅਨੇਕਪਚ੍ਚਯਤਂ.

ਪਕਤਿਸ੍ਸਰਵਾਦਗ੍ਗਹਣਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਜਾਪਤਿਪੁਰਿਸਕਾਲਵਾਦਾਦਯੋਪਿ ‘‘ਏਕਕਾਰਣਵਾਦੋ’’ਤਿ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਵਯਵ…ਪੇ… ਦਾਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਵਯਵਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਅਪਦਿਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਯਥਾ ‘‘ਸਮਂ ਚੁਣ੍ਣਂ, ਅਲਙ੍ਕਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਚ. ਅਨਿਪ੍ਫਾਦਨਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਾਭਾਵੋ ਅਹੇਤੁਭਾਵੋ. ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਾਨਂ ਸਹਸ੍ਸੇਪਿ ਸਮਾਗਤੇ ਨਤ੍ਥੇਵ ਸਮਤ੍ਥਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਾਯਤ੍ਤਾ ਫਲੁਪ੍ਪਾਦਨਾ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਵਿਯਾਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਨਿਬ੍ਯਾਪਾਰੇਸੁ ਅਬ੍ਯਾਵਟੇਸੁ. ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਆਮੇਡਿਤਵਚਨਸ੍ਸ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਤਿ ਚ ਆਮੇਡਿਤੇ ਸਿਦ੍ਧੋ ਬਹੁਭਾਵੋਤਿ. ਅਨ੍ਧਸਤਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਚ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨ੍ਧਸਤੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਥਾ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਸੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾ ਜੋਤਿਤਾਤਿ ਅਨ੍ਧਸਤਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮੁਦਿਤਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਆਪਨ੍ਨੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨ੍ਧਸਤਂ ਸਹਿਤਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਸਾ…ਪੇ… ਸਿਦ੍ਧੋ ਸਿਵਿਕੁਬ੍ਬਹਨਾਦੀਸੁ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਯਮਤ੍ਥੋ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸੁਪਾਕਟਭਾਵੇਨ ਅਸਾਧੇਤਬ੍ਬਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਸੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਏਤੇਨੁਪਾਯੇਨਾਤਿ ਯੋਯਂ ਖਣਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮਯੋ ਕੁਸਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਲ੍ਲਭਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੁਲ੍ਲਭਤਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਖਣਤ੍ਥੋ ਵਾ ਸਮਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਖਣਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਤੇਨ ਉਪਾਯਭੂਤੇਨ ਨਯਭੂਤੇਨ. ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਯੋਜਨਾ – ਸਮਵਾਯ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਿਂ ਦੀਪੇਤਿ ਸਯਂ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਭਾਵਤੋ, ਸਮਵਾਯਤ੍ਥੋ ਵਾ ਸਮਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮਵਾਯਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮਯੋ. ਸੋ ਯਾਯ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਸਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਕਾਸਨਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੇਕਹੇਤੁਤੋ ਵੁਤ੍ਤਿਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਕਾਲ…ਪੇ… ਪਰਿਤ੍ਤਤਂ ਦੀਪੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤਿਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯ. ਸਮੂਹ…ਪੇ… ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦੀਪੇਤਿ ਸਯਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਦਾਯਭਾਵਤੋ. ਹੇਤੁ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਿਤਂ ਦੀਪੇਤਿ ਸਤਿ ਏਵ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ. ਅਤ੍ਥਪਕ੍ਖੇ ਚ ਸਦ੍ਦਪਕ੍ਖੇ ਚ ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਤਿਪਰਿਤ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਯਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਯੇ ਯਮ੍ਹਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਸਤੀਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਞਾਪਨਵਸੇਨ ਤਦਾਧਾਰਾਯ ਤਦਧੀਨਾਯ ਚ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਂ ਅਨੇਕੇਸਂ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਰਾਧੀਨਪ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤੀਤਿ.

ਦਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮਾ ਧਨੁਗ੍ਗਹਾਤਿ ਦਲ਼੍ਹਧਨੁਨੋ ਇਸ੍ਸਾਸਾ. ਦਲ਼੍ਹਧਨੁ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਥਾਮਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਥਾਮਨ੍ਤਿ ਚ ਯਸ੍ਸ ਆਰੋਪਿਤਸ੍ਸ ਜਿਯਾਬਦ੍ਧੋ ਲੋਹਸੀਸਾਦੀਨਂ ਭਾਰੋ ਦਣ੍ਡੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਕਣ੍ਡਪ੍ਪਮਾਣਾ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਥਵਿਤੋ ਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਿਕ੍ਖਿਤਾਤਿ ਦਸਦ੍ਵਾਦਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਆਚਰਿਯਕੁਲੇ ਉਗ੍ਗਹਿਤਸਿਪ੍ਪਾ. ਕਤਹਤ੍ਥਾਤਿ ਧਨੁਸ੍ਮਿਂ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵਾ. ਕੋਚਿ ਸਿਪ੍ਪਮੇਵ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਕਤਹਤ੍ਥੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮੇ ਪਨ ਨ ਤਥਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਤੁਪਾਸਨਾਤਿ ਰਾਜਕੁਲਾਦੀਸੁ ਦਸ੍ਸਿਤਸਿਪ੍ਪਾ. ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ ਠਿਤਾ ਅਸ੍ਸੂਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਦੇਸੇ ਥਮ੍ਭਂ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਏਕਂਯੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾਭਿਮੁਖਾ ਠਿਤਾ ਸਿਯੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਜਵਨਪੁਰਿਸਸ੍ਸਾਤਿ ਨ ਏਵਰੂਪੋ ਪੁਰਿਸੋ ਕੋਚਿ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ. ਸੋ ਹਿ ਜਵਨਹਂਸਕਾਲੇ ਏਵਰੂਪਮਕਾਸਿ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਅਭੂਤਪਰਿਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਉਪਮਾਮਤ੍ਤਂ ਆਹਟਂ. ਤਪ੍ਪਰਭਾਵਾਤਿ ਤਪ੍ਪਰਭਾਵਤੋ ਹੇਤੁਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਮਯਸ੍ਸ ਪਰਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਦੀਪਨੇ ਏਕਨ੍ਤਬ੍ਯਾਵਟਸਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇ ਪਨ ‘‘ਤਪ੍ਪਰਭਾਵੋ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਦੀਪਨਤੋ ਤਪ੍ਪਰਭਾਵੋ ਹੇਤੁਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਮਯਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪਰਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਦੀਪਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਮੁਦਾਯਾਯਤ੍ਤਤਾਦੀਪਨੇ ਤਪ੍ਪਰੋ, ਤਦੇਕਦੇਸਾਯਤ੍ਤਤਾਦੀਪਨੇ ਤਪ੍ਪਰੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤਪ੍ਪਰਭਾਵਤੋ’’ਤਿ.

ਨਨੁ ਚ ਤਂ ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੋ ਕਾਲੋ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਕੋ, ਸੋ ਕਥਂ ਆਧਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਲੋਪਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਦਿ ਕਿਰਿਯਾਯ ਕਿਰਿਯਨ੍ਤਰਲਕ੍ਖਣਂ ਭਾਵੇਨਭਾਵਲਕ੍ਖਣਂ, ਕਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਕਿਰਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਹਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਲਕ੍ਖਣਭੂਤਭਾਵਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਲਕ੍ਖਣਕਿਰਿਯਾਯ ਯੁਤ੍ਤੋ ਸਮਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਭੂਮਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ.

ਉਦ੍ਦਾਨਤੋਤਿ ਯਦਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਨੁ ਚ ਅਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਕਿਲੇਸਕਾਮੋਪਿ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇ ਸਮਵਰੁਦ੍ਧੋ ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਞੇਯ੍ਯੇਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਏਕੋਯੇਵ ਕਾਮੋ ਸਿਯਾਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਕਿਲੇਸਕਾਮੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਹਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸਯਵਿਸਯਿਭਾਵੇਨ ਅਵਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ. ‘‘ਉਦ੍ਦਾਨਤੋ ਦ੍ਵੇ ਕਾਮਾ’’ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਬ੍ਬੇ ਕਾਮਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਪਾਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਕਿਲੇਸਭੂਤੋ ਕਾਮਰਾਗੋ ਇਧ ਕਿਲੇਸਕਾਮੋਤਿ ਗਹਿਤੋਤਿ ‘‘ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਚੋਦਕੋ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਨੁ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਤਿ. ਇਤਰੋ ਪਨ ‘‘ਬਹਲਕਿਲੇਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਰਤਿ.

ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਮਾਨਕਪ੍ਪਰੁਕ੍ਖਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਸੁ ਪਰਿਤ੍ਤਕੁਸਲਾਦੀਸੁ ਵਾ. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਪਾਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵੋਯੇਵਾਤਿ? ਨ, ‘‘ਉਦ੍ਦਾਨਤੋ ਦ੍ਵੇ ਕਾਮਾ’’ਤਿ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਕਾਮਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਪਿ ਹਿ ਕਾਮਸਮੁਦਾਯੇ ਯਥਾ ਤਦੇਕਦੇਸੋਵ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੁਵਿਧੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਾਮਰਾਗੋ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕੋ ਰਾਗੋ. ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਵਿਸਯਾ ਤਣ੍ਹਾ. ਨਿਰੋਧਤਣ੍ਹਾ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਰਾਗੋ. ਇਧਾਤਿ ਏਕਾਦਸਵਿਧੇ ਪਦੇਸੇ. ਯਦਿ ਅਨਵਸੇਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ‘‘ਦੁਵਿਧੋਪੇਸੋ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਕਦੇਸਸ੍ਸ ਇਧ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਅਨੁਯੋਗੇਨ ਯੇਭੁਯ੍ਯਭਾਵਤੋ ਅਨਵਸੇਸੋ ਵਿਯ ਅਨਵਸੇਸੋਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਨਵਸੇਸਸਦਿਸਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸਭਾਵਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਕਿਲੇਸਕਾਮਵਤ੍ਥੁਕਾਮਾਨਂ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਪੁਣ੍ਣਭਾਵੇਨ ਅਭਿਲਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਾਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਸਦ੍ਦੇ ਹੇਤੁਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੋ ਅਨ੍ਤੋਨੀਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਵਿਸਯੇਤਿ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਰਹੇਤਿ ਏਤੇਨ ਰੁਲ਼੍ਹੀਸੁ ਕਿਰਿਯਾ ਵਿਭਾਗਕਰਣਾਯ, ਨ ਅਤ੍ਤਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕੁਸਲਭਾਵਨ੍ਤਿ ਜਾਤਕਬਾਹਿਤਿਕਸੁਤ੍ਤਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨ ਕਥਿਤਂ ਕੁਸਲਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਖਵਿਪਾਕਭਾਵਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤਂ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਯਾਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਵਿਪਾਕਲਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਖਸਦ੍ਦੋ ਇਟ੍ਠਪਰਿਯਾਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਂ ਸਞ੍ਞਾਣਕਰਣਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਾਨਿ, ਤਦੁਭਯਵਿਧੁਰਾ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਲਦ੍ਧਿ ‘‘ਵਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਗਹਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਫਸ੍ਸਾਦਿਕਿਚ੍ਚਤੋਪਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਕਿਚ੍ਚਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਸੋ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ ਨ ਤਥਾ ਦੁਰਵਬੋਧੋ, ਯਥਾ ਸਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਵਿਸਿਟ੍ਠਲਕ੍ਖਣਤਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਲਕ੍ਖਣਮਾਹ. ਅਨਨ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਗੁਣਬਲਵਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਚਿਨੋਤਿ ਨਾਮ. ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਿ ਚ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਚਿਨੋਤੀ’’ਤਿ.

ਚਿਤ੍ਤਕਤਮੇਵਾਤਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਕਤਮੇਵ. ਨਾਨਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਅਸਙ੍ਕਰਭਾਵੋ. ਤੇਨ ਚ ਧਮ੍ਮੋ ਨਿਚ੍ਛਿਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਚ੍ਛਿਤਤਾ’’ਤਿ. ਲਿਙ੍ਗਨਾਨਤ੍ਤਾਦੀਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਸਣ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਲਿਙ੍ਗਨਾਨਤ੍ਤਂ. ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪੁਥੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ. ਦੇਵਾਦਿਭੇਦੇ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੇ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਤਾਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਸਦਿਸਸਭਾਵਸ੍ਸ ਦੇਸਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗੇ. ਲਿਙ੍ਗਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਵਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਾਨਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਨਾਨਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਲਿਙ੍ਗਨਾਨਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤਾਦੀਨਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਨਾਨਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿ ਹਿ ਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਪਦਾਦਿਨਾਨਾਕਰਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਲਿਙ੍ਗਨਾਨਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤ੍ਤਾਦਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵਾਤਿ ਆਵਤ੍ਤਤਿ ਭਵਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਨਾਗ…ਪੇ… ਘਟੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਾਦਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਧਿਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸਵਿਸੇਸੋ. ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵੋਹਾਰਵਚਨੇਨ ਚ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵੋਹਰਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਦੀਪਿਤਾ, ਯਾ ਸਾ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਅਭਿਨਿਵੇਸਹੇਤੂਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਲਿਙ੍ਗਾਦਿ…ਪੇ… ਯੋਸਾਨਾਨੀ’’ਤਿ ਆਹ.

‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ ਅਕੁਸਲਭਾਗਿਯਾ, ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੫੬-੫੭), ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧, ੨) ਚ ਏਵਮਾਦਿਵਚਨਤੋ ਚਿਤ੍ਤਹੇਤੁਕਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਤੋ ਲਿਙ੍ਗਂ ਲਿਙ੍ਗਤੋ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਪੁਰਿਮਵਿਕਪ੍ਪੇ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਤੋ ਲਿਙ੍ਗਸਞ੍ਞਾ ਲਿਙ੍ਗਤੋ ਲਿਙ੍ਗਸਞ੍ਞਾਤਿ ਉਭਯਤੋ ਉਭਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ‘‘ਭੇਦਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਾਯਂ ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਵਾ’’ਤਿ ਭੇਦਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਇਤ੍ਥਾਦਿਭਾਵੇਨ ਵੋਹਰਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਇਧ ਭੇਦੋਤਿ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਦਿਵੋਹਾਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਦ੍ਧਦ੍ਵਯਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਦ੍ਧਦ੍ਵਯਵਸੇਨ. ਗੁਣਾਭਿਬ੍ਯਾਪਨਂ ਕਿਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਤ੍ਥਟਯਸਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਨਾਨਾਕਰਣੇਨ ਵਿਨਾ ਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਾਨਾਕਾਰਣਾਭਾਵਤੋ ‘‘ਕਮ੍ਮਜੇਹਿ…ਪੇ… ਨਾਨਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਿਪਚ੍ਚਨੋਕਾਸੋ ਅਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ, ਗਤਿਕਾਲੋਪਿ ਵਾ. ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਅਨੋਕਾਸਤਾਯ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਜਨੇਨ੍ਤਂ ਏਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਕਚ੍ਚਚਿਤ੍ਤਕਰਣਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵੇਕਲ੍ਲੇਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਅਜਨਕਂ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਵਸੇਸਪਚ੍ਚਯਵਿਕਲੇ ਅਨੋਗਧਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਦਪਿ ਕਾਲਗਤਿਪਯੋਗਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਵਿਕਲਂ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਓਕਾਸਮੇਵ ਨ ਲਭਤਿ, ਇਤਰਂ ਵਿਪਾਕੇਕਦੇਸਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧੋਕਾਸਨ੍ਤਿ, ਇਦਮੇਤੇਸਂ ਨਾਨਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਲਾਭੇ ਸਤਿ ਸਹਾਯਕਾਰਣਵਿਕਲਤਾਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਭਵਤੁ ਤਾਵ ਭਵਿਤ੍ਵਾ ਅਪਗਤਂ ਭੂਤਾਪਗਤਂ, ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਅਪਗਤਂ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਭੂਤਭੂਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨ ਅਨੁਭੂਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭੂਤ-ਸਦ੍ਦੋਯੇਵ ਵਾਚਕੋ, ਨ ਅਨੁ-ਸਦ੍ਦੋ, ਅਨੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ਜੋਤਕੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਾਖਾਭਙ੍ਗਸਦਿਸਾ ਹਿ ਨਿਪਾਤੋਪਸਗ੍ਗਾਤਿ. ਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਕਤ੍ਤਞ੍ਚ ਉਪਸਗ੍ਗਾਨਂ ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਾਤੁਸਦ੍ਦਾਨਂ ਤੇਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਜੋਤਨਭਾਵੇਨੇਵ ਅਵਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਤਕਾ ਧਾਤੁਸਦ੍ਦੇਨ ਅਭਿਧਾਤਬ੍ਬਾ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾ, ਤੇਸਂ ਯਂ ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਅਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸੇ ਅਵਟ੍ਠਾਪਨਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਜੋਤਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞ…ਪੇ… ਵਿਸੇਸੀਯਤੀ’’ਤਿ. ਅਨੁਭੂਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਬਹੁਲਂ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਏਵ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਇਧ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥਵਾਚਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਨੁਭੂਤਸਦ੍ਦੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਤਿਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਸਵੇਦਯਿਤਭਾਵਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨੇ, ਸਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇ ਪਨ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਸਾਤਿਸਯੋ ਵਿਸਯਾਨੁਭਵਨਾਕਾਰੋਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਭੂਤਾਪਗਤਭਾਵਾਭਿਧਾਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਸ੍ਸ ਆਕਡ੍ਢਨੁਪਾਯਮਾਹ.

ਉਪ੍ਪਤਿਤਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਾਦਨਤੋ ਉਪ੍ਪਤਿਤਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਉਪ੍ਪਤਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋਤਿ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸਪਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤਾਯ ਕਾਰਣਮਾਹ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਰਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਂ ਸਾਤਿਸਯਨ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਞ੍ਚ ਕੁਸਲਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਂ ਭੂਤਾਪਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਵਿਪਾਕਾਨੁਭਵਨਵਸੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਅਵਿਪਕ੍ਕਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਵਿਗਤਤ੍ਤਾ ਭਵਿਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤਤਾਮਤ੍ਤਵਸੇਨਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭੂਤਾਪਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵ ਤਤ੍ਥ ਓਕਾਸਕਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਮੇਵਾਹ. ਇਧ ਪਨ ਕਮ੍ਮਮ੍ਪੀਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਭਵਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਲੇਸਜਾਤਨ੍ਤਿ ਭੂਮੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਅਗ੍ਗਿਆਹਿਤੋ ਵਿਯਾਤਿ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯ ਉਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤੇਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮਂ. ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਪਾਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਵਿਨੋਦਿਤਤ੍ਤਾ. ਸਭੂਮਿਯਨ੍ਤਿ ਸਕਭੂਮਿਯਂ. ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪੁਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ. ਖਣਤ੍ਤਯੇਕਦੇਸਗਤਂ ਖਣਤ੍ਤਯਗਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦਾਹਰਣਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਭਾਵਮਾਹ. ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਉਦਾਹਰਣਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਧਾਨੇਨਾਤਿ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ. ਦੇਸਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਨ੍ਤਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾ ਭਗਵਤਾ ਉਚਿਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਯਂ ਸਭਾਵੋ ਯਦਿਦਂ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਜੇਟ੍ਠਕਾ ਚਿਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਤਥਾਦੇਸਨਾਯ ਕਾਰਣਮਾਹ, ਸਬ੍ਬੇ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਵਜ੍ਜਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੇਚੀਤਿ ਪਦਕਾਰਾ. ਫਸ੍ਸਾਦਯੋਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਰਾਗਾਦਯੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਕਾਲਭੇਦਾਭਾਵੇਪਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪੁਰਿਮਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਵਿਯ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਅਨੁਪਚਰਿਤਮੇਵਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਮਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਖੀਣਾ ਭਵਨੇਤ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੫੫; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੧੪) ਨੇਤ੍ਤਿਭੂਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਯਕਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵਾ’’ਤਿ.

‘‘ਯਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚੇਤਸਿਕਂ ਸਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾ ਸਾਤਸਭਾਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਭਾਵਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਮਧੁਰ-ਸਦ੍ਦੋ ਰਸਵਿਸੇਸਪਰਿਯਾਯੋ, ਇਟ੍ਠਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਇਧ ਉਪਚਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿਆਹ ‘‘ਮਧੁਰਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਤਣ੍ਹਾਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗੋ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਭਾਵੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਨ ਏਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਸਹਗਤਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ, ‘‘ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸਹਗਤਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ‘‘ਸਹਗਤਸਦ੍ਦੋ ਤਣ੍ਹਾਯ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਭਾਵਂ ਜੋਤੇਤੀ’’ਤਿ. ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਵਾਚਕੋ ਵਾ ਸਹ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ, ਸਬ੍ਬਾਸੁਪਿ ਅਵਤ੍ਥਾਸੁ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸਭਾਵਾਵਿਜਹਨਦੀਪਨਵਸੇਨ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਭਾਵਂ ਗਤਾ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸਹਗਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਗਤ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਾ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਾਭਾਵਤੋ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸਭਾਵਾ ਤਣ੍ਹਾ ‘‘ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸਹਗਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸਭਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਧਾਪੀਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਪਦੇਤਿ ‘‘ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਪਦੇ. ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋਤਿ ਸਂਸਟ੍ਠੋ ਏਵ. ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਸਂਸਟ੍ਠਸਦ੍ਦੋਤਿ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਨ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਆਗਤਸਂਸਟ੍ਠਸਦ੍ਦੋ. ਸਹਜਾਤੇਤਿ ਸਹਜਾਤਤ੍ਥੇ.

ਕਾਲਵਿਸੇਸਾਨਪੇਕ੍ਖੋ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨੋ ਆਭਟ੍ਠ-ਸਦ੍ਦੋ ਭਾਸਿਤਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਭਾਸਿਤਬ੍ਬਤਾ ਅਨਾਭਟ੍ਠਤਾ’’ਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਯਨ੍ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਾਲ਼ਿਯਂ. ਅਭਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵਾਤਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਭਾਵਸ੍ਸ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਕਾਰਣਪਰਿਯਾਯਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਥੁਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਦ੍ਵਾਰਭੂਤਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵਾਰਂ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵਤ੍ਥੁ ਵਿਯ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਾ ਸਹ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵਾਰੇਨ…ਪੇ… ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ਯਥਾ ‘‘ਕੁਨ੍ਤਾ ਪਚਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਕਿਚ੍ਚਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਭਾਵੇਨ, ਕਿਚ੍ਚਸਹਿਤਤਾਯ ਵਾ. ਅਞ੍ਞਾਸਾਧਾਰਣੋਤਿ ਸ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਾਹ. ਸਕੋ ਹਿ ਰਸੋ ਸਰਸੋਤਿ.

ਅਨਨ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਹਜਾਤਚਿਤ੍ਤਫਸ੍ਸਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦ੍ਵਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਾ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਵੇਦੇਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਚੇਤੇਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੯੩) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸੁਖੁਮਰਜਾਦਿਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਣੁਤਜ੍ਜਾਰਿਰੂਪਮਾਹ. ਪਰਮਾਣੁਰੂਪੇ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਵਤ੍ਥੁਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਏਤੇਨ ਅਨੇਕਕਲਾਪਗਤਾਨਿ ਬਹੂਨਿਯੇਵ ਰੂਪਾਯਤਨਾਨਿ ਸਮੁਦਿਤਾਨਿ ਸਂਹਚ੍ਚਕਾਰਿਤਾਯ ਸਿਵਿਕੁਬ੍ਬਹਨਞਾਯੇਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ, ਨ ਏਕਂ ਕਤਿਪਯਾਨਿ ਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਮੁਦਾਯਾਰਮ੍ਮਣਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸਮੁਦਾਯੋ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਮੇਵ ਹਿ ਯਤ੍ਤਕਂ ਯੋਗ੍ਯਦੇਸੇ ਅਵਟ੍ਠਿਤਂ, ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਮਾਯੋਗੇ ਤਤ੍ਤਕਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਞਾਯੇਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਕਪ੍ਪਕਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ. ਤਦਭਿਨਿਹਟਂ ਪਨ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨੇਕਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਪੁਰਿਮਸਿਦ੍ਧਕਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਸਮੂਹਾਕਾਰੇਨ ਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਚ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਕਿਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਏਕਂ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਨੇਕਾਨੀਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬਮੇਤਂ. ਨ ਹਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਵਿਸਯੇ ਯੁਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਨਾ ਯੁਤ੍ਤਾ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ ਅਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਾਤਕ੍ਖਣੇਨ ਅਨੇਕਕੋਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਸਮਾਨੇਪਿ ਘਟਸਰਾਵਾਦਿਵਣ੍ਣਾਨਂ ਯੋਗ੍ਯਦੇਸਾਵਟ੍ਠਾਨੇ ਪੁਰਿਮਮਨਸਿਕਾਰਾਨੁਰੂਪਂ ‘‘ਘਟੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਸਰਾਵੋ’’ਤਿ ਵਾ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਏਕੋ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸਨ੍ਤਾਨੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਇਤਰੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਨਾਤਿ ਅਵਿਸੇਸਵਿਦੁਤਾਯ ਪਨ ਘਟਸਰਾਵਾਦਿਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਭੇਦਾਪਤ੍ਤਿਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਤਿ. ਈਦਿਸੀਪੇਤ੍ਥ ਚੋਦਨਾ ਅਚੋਦਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਖਣਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਪਬਨ੍ਧਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਇਤ੍ਤਰਤਾਯ. ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਹਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰੋਧਿਅਵਿਰੋਧਿਪਚ੍ਚਯਸਮਾਯੋਗੇ ਲਹੁਂ ਦਨ੍ਧਞ੍ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ ਪਰਿਤ੍ਤਕਾਲਾ ਦੀਘਕਾਲਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪਨ ਏਕਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾ ਏਵਾਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਰੂਪਾਯਤਨਂ, ਏਵਂ ਇਤਰਾਨਿਪਿ. ਸਦ੍ਦਾਦਯੋਪਿ ਹਿ ਵਤ੍ਥੁਪਰਿਤ੍ਤਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਾਦਿਤਾਯਾਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨਾਵਜ੍ਜਨਂ ਕੇਨਚਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਤਾਤਿ ਏਵਮਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਵਿਸਯਿਧਮ੍ਮਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਿਨੋਤਿ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਵਿਸਯੋਤਿ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਥਭਾਵਾਪੇਕ੍ਖੋ ਵਿਸਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਸਯੋ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਥਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਯੋ ਰੂਪਾਯਤਨਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ. ਗਾਵੋ ਚਰਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਗੋਚਰੋ, ਗੋਚਰੋ ਵਿਯਾਤਿ ਗੋਚਰੋਤਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲਚਾਰਿਤਾਪੇਕ੍ਖੋ ਗੋਚਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਗੋਚਰੋ ਤਤ੍ਥ ਚਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਬਹੁਲਞ੍ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਹਿ ਰੂਪਾਦਯੋ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨਾਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾਨਂ ਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਨਂ. ‘‘ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਨੁਪਪਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤੇਸਂ ਗੋਚਰਵਿਸਯਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤੀਤਿ ਵਚਨਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵਾਤਿ? ਨ, ਨਿਯਮਾਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਭਿਨਿਹਟਂਯੇਵ ਮਨੋ ਇਧ ‘‘ਮਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਯਮਹੇਤੁ ਅਤ੍ਥੀਤਿ, ਏਤਂਯੇਵ ਵਾ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਦਿਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਏਵਂਵਣ੍ਣੋਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਅਤੀਤਾਨਾਗਤਂਸਞਾਣਾਦਯੋਪਿ ਇਧ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਇਤਰਥਾਤਿ ਰੂਪਂ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ.

ਭੋਜਨ …ਪੇ… ਉਸ੍ਸਾਹਾਦੀਹੀਤਿ ਇਦਂ ਯਾਯ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਯ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਕਲ੍ਲਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਚ੍ਚਯਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਭੋਜਨੇ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਪਰਿਣਤੇ ਸਪ੍ਪਾਯੇ ਚ ਉਤੁਭੋਜਨੇ ਸਮ੍ਮੁਪਯੁਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮਾਪਯੋਗਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਵੀਰਿਯੇ ਚ ਸਮਾਰਦ੍ਧੇ ਲਹੁਤਾਦਿਸਬ੍ਭਾਵੇਨ ਕਾਯੋ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਨੁਕੂਲੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਭੋਜਨ…ਪੇ… ਉਸ੍ਸਾਹਾਦੀਹੀਤਿ ਇਦਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਤਾਯ ਵਿਯ ਉਪਦ੍ਦੁਤਤਾਯਪਿ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਵਿਸਮਭੋਜਨਾਪਰਿਣਾਮਾਦਿਤੋ ਹਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਉਪਦ੍ਦਵਕਰਾ ਵਾਤਾਦਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਜਯਂ ਵੇਰਂ ਪਸਵਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਪ. ੨੦੧) ਵਿਯ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਜਾਗਰਣਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਇਧ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦਂ ਪਕਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਵਸੇਨ ਆਪਾਥਗਮਨੁਪਨਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਕਲ੍ਯਤਾਦਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਯਿਕਸੁਖਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਭਵਦਸ੍ਸਨਂ. ਕਾਯਕਲ੍ਯਤਾਦਿਂ ਅਨਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾਭੋਗਾਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਆਪਾਥਗਮਨਂ ਨ ਸਿਯਾਤਿ. ਯਥਾਨੁਭੂਤੇ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਯੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਪਨਂ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਚਿਤ੍ਤਪਣਿਦਹਨਂ. ਯਥਾਨੁਭੂਤੇਨ ਰੂਪਾਦਿਨਾ ਸਦਿਸਂ ਅਸਦਿਸਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਞ੍ਚ ਸਦਿਸਾਸਦਿਸਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ, ਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿ ਸਦਿਸਾਸਦਿਸਸਮ੍ਬਨ੍ਧਦਸ੍ਸਨਾਦਿ, ਚਿਤ੍ਤਪਣਿਦਹਨਞ੍ਚ ਸਦਿਸਾਸਦਿਸ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨਾਦਿ ਚ ਚਿਤ੍ਤ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨਾਦਯੋ ਤੇ ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਦੇਵਤੂਪਸਂਹਾਰਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਂਸਦਿਸਤਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਸਦਿਸਤਾ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਟਿਬਦ੍ਧਤਾ. ਕੇਨਚਿ ਵੁਤ੍ਤੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਨੁਸ੍ਸਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਂ ਆਹ. ਆਕਾਰਵਿਚਾਰਣਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰਵਿਚਾਰਣਂ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਤ੍ਥੇ.

ਨਿਯਮਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕੁਸਲਮੇਵ ਮਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਿਯਮਿਤਸ੍ਸ. ਪਸਾਦਸਿਨੇਹਾਭਾਵੋ ਦੋਸਬਹੁਲਤਾਯ ਹੋਤੀਤਿ ਲੂਖਪੁਗ੍ਗਲਾ ਦੋਸਬਹੁਲਾਤਿ ਆਹ.

ਆਯਤਨਭਾਵਤੋਤਿ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ.

ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਵਿਨਾਪਿ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਦਾਨਮਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਅਤਿਧਾਵਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ.

ਧਮ੍ਮਸਵਨਸ੍ਸ ਘੋਸਨਂ ਧਮ੍ਮਸਵਨਘੋਸਨਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਸਦ੍ਦਦਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਦ੍ਦਵਤ੍ਥੂਨਂ ਠਾਨਕਰਣਭੇਰਿਆਦੀਨਂ ਸਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣਸ੍ਸ. ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਤਥਾ ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਨਂ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਅਪਰਤ੍ਥਾਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਦੇਸੁ. ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ‘‘ਪਰਿਭੋਗਰਸੋ’’ਤਿਆਦਿਕਾਯ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਯ ਪਰਤੋ ਬਹੂਸੁ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਲਿਖੀਯਤਿ, ਯਥਾਠਾਨੇਯੇਵ ਪਨ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਅਞ੍ਞਾਯਤਨਤ੍ਤਾ ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਾਨਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨੇਨਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਏਕਦ੍ਵਾਰਿਕਕਮ੍ਮਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਥਾ ਨ ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਵਿਸੇਸੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੇ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਏਕਦ੍ਵਾਰਿਕਕਮ੍ਮਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਰਿਯੋਸਿਤਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਕਮ੍ਮਸਾਮਞ੍ਞਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਉਦਾਹਰਣਂ ਨ ਸਿਯਾਤਿ? ਨ, ਅਸਦਿਸਭਾਵਵਿਭਾਵਨਵਸੇਨ ਉਦਾਹਟਤ੍ਤਾ, ਇਤਰਥਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਭੂਤਂ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਛਸੁਪਿ ਵਿਸਯੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਨਿਬਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਦਿਸੂਦਾਹਰਣਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਯ ਦ੍ਵਾਰਮ੍ਪਿ ਅਨਿਬਦ੍ਧਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਤਿਪਿ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਚਰਣੇ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਤਬ੍ਬਹੁਲਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਦ੍ਵਾਰਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਏਕਤ੍ਤਨਯਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਏਕਦ੍ਵਾਰਿਕਕਮ੍ਮਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਨ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਪਨ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤੇਨੇਵਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਮੇਵ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਨਿਬਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੇਸੋ ਏਵ ਗਹਿਤੋ, ਨ ਚਿਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞਂ. ‘‘ਨਨੁ ਚ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ ਯਂ ਯਂ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਅਨਿਯਮੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਯਂ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਕਮ੍ਮਂ ਪਨ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਿਕਾਦਿਭੇਦਂ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਨ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਜੋਤਨਤ੍ਥਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਗਹਿਤਂ, ਦ੍ਵਾਰਂ ਨ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਨਿਬਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ. ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਂ

ਕਾਯਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਰੂਪਂ ਪਕਾਸਨੁਪਾਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਿਯਤਰੂਪਰੂਪਵਸੇਨਾਤਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨਿਯਤਰੂਪਰੂਪਵਸੇਨ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਕਾਯੇ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਏਕਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੋ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਕਾਯੋ ਇਧ ਗਹਿਤੋਤਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਭਾਵੋ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਚ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਵਿਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ.

ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਚਲਨਾਕਾਰਾਵ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਕਾਰਸਹਿਤਾਤਿ ਕਦਾਚਿ ਆਸਙ੍ਕੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਨ੍ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਪਠਮਜਵਨਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਦੇਸਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਚਾਲੇਤੁਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਦੇਸਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਚਲਨਂ, ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਚ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੋ ਉਪਚਰਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਖਣਿਕਤਾ ਅਬ੍ਯਾਪਾਰਤਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਤਦਭਿਮੁਖਭਾਵਵਿਕਾਰਵਤੀਤਿ ਤਂਦਿਸਮਭਿਮੁਖੋ ਤਦਭਿਮੁਖੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਤਦਭਿਮੁਖਭਾਵੋ, ਸੋ ਏਵ ਵਿਕਾਰੋ, ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੀ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਤਦਭਿਮੁਖਭਾਵਵਿਕਾਰਵਤੀ. ਇਦਾਨਿ ਤਦਭਿਮੁਖਭਾਵਵਿਕਾ ਰਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸਹਭਾਵੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲਦ੍ਧਗੁਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸਾਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ. ਯਤੋ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਾਤਿਆਦਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਸੇਧੇਤੁਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਏਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਥਮ੍ਭਨਚਲਨਸਙ੍ਖਾਤਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਾਦਨੇ ਤਸ੍ਸ ਆਕਾਰਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭਾਵਮਾਹ. ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਸਪ੍ਪਟਿਘਤਾਦਯੋ ਵਿਯ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਂ ਸੋ ਆਕਾਰਵਿਸੇਸੋਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾਵੋ ਪਟਿਸੇਧਿਤੋ. ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸ ਪਨ ਸਮ੍ਭਵੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਕਾਰਸ੍ਸ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸਬ੍ਭਾਵੇ ਨਕੁਤੋਚਿਸਮੁਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਂ ਆਪਨ੍ਨਂ. ਨ ਹਿ ਰੂਪਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤੇ ਚ ਸਤਿ ਨਿਚ੍ਚਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਜ੍ਜੋ ਅਤ੍ਥੋ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਨਿਚ੍ਚੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾਵੋ ਵਿਯਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਉਪਾਦਾਰੂਪਭਾਵੋ ਉਪਚਾਰਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਕਰਣਭੂਤਾਯ. ਯਂ ਕਰਣਨ੍ਤਿ ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਬ੍ਯਾਪਾਰਂ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਮੇਸ ਕਾਰੇਤੀਤਿ ਯਦੇਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਭਾਵਨਂ, ਏਤਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਕਾਰਰਹਿਤੇਸੁ ਰੁਕ੍ਖਚਲਨਾਦੀਸੁ ਨ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਹਤ੍ਥਚਲਨਾਦੀਸੁ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਵਣ੍ਣਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕੋਚਿ ਵਿਕਾਰੋ ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਯਿਕਕਰਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਞਾਪਕੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਞਾਪਕੋ ਚ ਹੇਤੁ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਸਯਂ ਞਾਤੋਯੇਵ ਞਾਪੇਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਭਾਵਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਕਾਰਗ੍ਗਹਣਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਿਸਯਭਾਵਮਾਪਨ੍ਨੋ ਏਵ ਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਤਿ, ਨੇਤਰੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਾਨਂ ਚਲਨਾਕਾਰੋ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਵਣ੍ਣਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਤੇਨਪਿ ਸਾ ਗਹਿਤਾ ਸਿਯਾਤਿ ਆਸਙ੍ਕਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਆਹ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਤਾਲਪਣ੍ਣਾਦਿਰੂਪਾਨੀਤਿਆਦਿਨਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਤਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨੇਵ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਉਦਕਾਦਿਨੋ ਸਞ੍ਞਾਣਂ ਤਂਸਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਆਕਾਰੋ ਤਂਸਞ੍ਞਾਣਾਕਾਰੋ, ਉਦਕਾਦਿਸਹਚਾਰਿਪ੍ਪਕਾਰੋ ਚ ਸੋ ਤਂਸਞ੍ਞਾਣਾਕਾਰੋ ਚਾਤਿ ਉਦਕਾ…ਪੇ… ਕਾਰੋ, ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਤਦਾਕਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਉਦਕਾਦਿਞਾਪਨਾਕਾਰਸ੍ਸ. ਯਦਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਕਾਰਗ੍ਗਹਣਂਯੇਵ ਕਾਰਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਅਗ੍ਗਹਿਤਸਙ੍ਕੇਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਕੇਵਲਂ ਵਿਕਾਰਗ੍ਗਹਣਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ, ਕਿਞ੍ਚਰਹੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਅਥ ਪਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯ…ਪੇ… ਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸਹਿਤਵਿਕਾਰੇਨ ਸਹਜਾਤਵਣ੍ਣਾਯਤਨਗ੍ਗਹਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਿਕਵਿਞ੍ਞਾਣਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਵਤ੍ਥਾਪਕਸ੍ਸ ਤਤਿਯਵਾਰੇ ਜਵਨਸ੍ਸ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸਹਭੂ ਵਿਕਾਰਾਭਾਵੇ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਏਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਕਾਰਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਨੁਮਿਨੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਨੁਮਿਤਮਤ੍ਥਂ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਦਕਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵਾਤਿ ਤਾਲਪਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਾਨਨ੍ਤਰੇਨ ਪੁਰਿਮਸਿਦ੍ਧਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨੁਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਉਦਕਾਦੀਨਂ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਵਿਜਾਨਨੇਨੇਵ. ਯਥਾ ਤਾਲਪਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਉਦਕਾਦਿਸਹਚਾਰਿਪ੍ਪਕਾਰਤਂ ਸਞ੍ਞਾਣਾਕਾਰੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤੋਯੇਵ ਹੋਤਿ ਨਾਨਨ੍ਤਰਿਯਕਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਾਨਨ੍ਤਰੇਨ ਪੁਰਿਮਸਿਦ੍ਧਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨੁਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਤਾਦਿਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਜਾਨਨੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਾ ਹੋਤਿ ਤਦਭਾਵੇ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਉਪਮਾਯੋਜਨਾ.

ਸਭਾਵਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਭੂਤਂ. ਦ੍ਵਿਧਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤੋ ਚ. ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਚੇਤਨਾਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਭਾਵੋ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤਿ ਤਾਯ ਉਪਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਨ ਚਤੁਵੀਸਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਸਿਦ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਨ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਪਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਕਾਯਕਮ੍ਮਭੂਤਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਵਸੇਨ ‘‘ਤੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਵਸੇਨ ‘‘ਤੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਾਮਲਾਭਤੋ’’ਤਿ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸਪਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਭਾਵੋ ਨਿਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ‘‘ਏਕਾਦਸਨ੍ਨਂ ਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ.

ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਚਾਰਿਨੋਤਿ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਕਾ. ਦ੍ਵਾਰਸਮ੍ਭੇਦਾਤਿ ਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਸਙ੍ਕਰਣਤੋ. ਦ੍ਵਾਰਾਨਞ੍ਹਿ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰਾਦਿਭਾਵੋ, ਵਚੀਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਚ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਾਦਿਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਕਰੋ ਸਿਯਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭੇਦੋਪੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ…ਪੇ… ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਨ ਸਿਯਾ. ਯਦਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਚਾਰੀਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਕਸ੍ਸ ਵਚੀਕਮ੍ਮਾਦਿਕਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ‘‘ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭੇਦਾ ਦ੍ਵਾਰਸਮ੍ਭੇਦੋਪੀ’’ਤਿ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਚਰਣੇ ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਚਰਣਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰੂਪਲਕ੍ਖਣਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਦ੍ਵਾਰਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ. ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਚਰਣਂ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦ੍ਵਾਰੇ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ. ਕਮ੍ਮਾਨੀਤਿ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਿਕਕਮ੍ਮਾਨਿ. ਅਞ੍ਞਾਨੀਤਿ ਅਞ੍ਞਦ੍ਵਾਰਿਕਕਮ੍ਮਾਨਿ. ਦ੍ਵਾਰੇ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਨ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਂ ਵਾ ਨ ਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਚਤੁਵੀਸਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਚੇਤਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਏਵ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿ ਹੋਤਿ, ਨਾਞ੍ਞਥਾਤਿ ਸਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਚੇਤਨਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਕਾਰਣਭੂਤੇਹੀ’’ਤਿ. ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਕਾਰਣਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਕਾਰਣਭੂਤੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿਪਿ ‘‘ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਕਮ੍ਮਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਵਤ੍ਥਿਤਾ’’ਤਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮੇਹਿਪਿ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਵਵਤ੍ਥਿਤਾਨੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋਪਿ ਸਿਦ੍ਧੋਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਕੇਵਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਦ੍ਵਾਰਚਾਰੀਹੀਤਿ ਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਸਯਂ ਵਵਤ੍ਥਿਤਭਾਵਮਾਹ, ਨ ਪਨ ਅਵਵਤ੍ਥਾਨਂ, ਵਵਤ੍ਥਾਨਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ ਕਮ੍ਮਾਨਪੇਕ੍ਖਾਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਯਨਿਯਮਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮਯੋ ਵਿਯ ਦ੍ਵਾਰਨਿਯਮਿਤੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹਿ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਨਿਯਮਿਤਾਨੀਤਿ ਅਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ.

ਏਵਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾਤਿ ਦ੍ਵਾਰਭੂਤੇਹਿ ਕਾਯਾਦੀਹਿ ਉਪਲਕ੍ਖਣੀਯਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਆਣਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਚੀਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਤਂ ਆਹ. ਕਾਯਾਦੀਹੀਤਿ ਕਾਯਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਚਰਨ੍ਤਾਨਿਪਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਸਕੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਉਪਲਕ੍ਖਿਤਾਨੇਵ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਨਾਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਕਮ੍ਮਂ ਚਰਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਤਨਿਯਸ੍ਸ. ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਮੇਵਾਤਿ ਸਕਦ੍ਵਾਰਮੇਵ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਸਕਸਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਯਦਿ ਕਮ੍ਮੇਹਿ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਵਵਤ੍ਥਿਤਾਨਿ, ‘‘ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕਥਂ ਨੀਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਸਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਕੇਨਚਿ ਪਕਾਰੇਨਾਤਿ ਚਤੁਵੀਸਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਪ੍ਪਕਾਰੇਸੁ ਕੇਨਚਿ ਪਕਾਰੇਨ. ਤਂਸਹਜਾਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਭਾਵੇਯੇਵ ਕਾਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵੋ, ਨਾਞ੍ਞਥਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਿਯਮੇਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਾਭਾਵਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਿਯਮੇਨਾਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਵਵਤ੍ਥਾਨਯੁਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਨਿਯਮੇਨ. ਦ੍ਵਾਰਚਰਣੇਤਿ ਅਞ੍ਞਦ੍ਵਾਰਚਰਣੇ.

ਕਾਯਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਵਚੀਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਚਤੂਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸੁਭਾਸਿਤਂਯੇਵ ਭਾਸਤਿ, ਨੋ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ. ਧਮ੍ਮਂਯੇਵ, ਪਿਯਂਯੇਵ, ਸਚ੍ਚਂਯੇਵ ਭਾਸਤਿ, ਨੋ ਅਲਿਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੧੩; ਸੁ. ਨਿ. ਸੁਭਾਸਿਤਸੁਤ੍ਤ) ਯਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਚੇਤਨਾਸਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਭਾਸਿਤਭਾਸਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਭਾਸਿਤਭਾਸਨਾਦਿਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਸਹ ਸਮ੍ਭੂਤਤ੍ਤਾਤਿ ਸਹੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਰਹਿਤਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਯਾ ਤਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਵਾਚਾਗਿਰਾ ਬ੍ਯਪਥੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੬੩੬) ਨਾਤਿਸੁਖੁਮਂਯੇਵ ਸਦ੍ਦਵਾਚਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਾ ਤਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਵਿਯ ਵਤ੍ਥੁਪਰਿਤ੍ਤਤਾਦਿਨਾ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਮ੍ਪਿ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗੋਚਰੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਯਾ ਤਾਯ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਇਦਾਨਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਸਦ੍ਦੋ ਨ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋਤਿ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਵਾਦਸ੍ਸ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੋਧਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸਙ੍ਗਹਕਾਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਵਾਦਸ੍ਸ ਪਟਿਸੇਧੇਤਬ੍ਬਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਰਿਹਰਿਤੁਂ ‘‘ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਭੂਤਾਨਂ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨ ਸਹੇਵ ਸਦ੍ਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਤਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਘਟ੍ਟਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ. ਚਿਤ੍ਤਜਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਘਟ੍ਟਨੇ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਏਕੋ ਆਕਾਰਵਿਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਦਾਕਾਰਤ੍ਤਾ ਹਿ ਤੇਸਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਂ ਘਟ੍ਟੇਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯਂ ‘‘ਤਬ੍ਬਿਕਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਧਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨਂ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ.