੨. ਰੂਪਕਣ੍ਡਂ
ਉਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
ਕੇਨਚੀਤਿ ਰੂਪੇਨ ਵਾ ਅਰੂਪੇਨ ਵਾ. ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਤਾਵ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਮਯਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਂ ਅਬ੍ਯਾਪਿਤਾਯ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਤਾਯ ਚਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸਬ੍ਭਾਵਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤੀਸੁ ਖਣੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਤਾਵ ਵਾਦੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਯੇਨ ਰੂਪੂਪਪਤ੍ਤਿਸਮਯਸ੍ਸ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਮਾ ਹੋਤੁ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵਾਦੇ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਅਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹੁਪ੍ਪਾਦੇਪਿ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਰੂਪਂ ਵਿਯ ਅਚਿਤ੍ਤਪਟਿ ਬਨ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਤਾਯ ਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਵਤ੍ਥਾਪੇਤਬ੍ਬਸਮਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸਬ੍ਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਮਯਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਨ ਬ੍ਯਾਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਨੇਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਵਵਤ੍ਥਾਨਾਭਾਵਤੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਨਿਯਤੇ ਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ.
ਕੇਸਞ੍ਚੀਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾਦੀਨਂ. ਕਤ੍ਥਚੀਤਿ ਆਰੁਪ੍ਪੇ. ਕੇਸਞ੍ਚੀਤਿ ਵਾ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਵਿਪਾਕਾਨਂ. ਕਤ੍ਥਚੀਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਚਰਿਮਕ੍ਖਣੇ ਚ. ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧) ਚਿਤ੍ਤਸਹਭਾਵਿਨਂ ਏਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮਯਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਚਿਤ੍ਤਸਹਭੁਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਂ. ਯੋ ਯਸ੍ਸ ਸਹਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕੋ, ਸੋ ਏਵ ਤਸ੍ਸ ਸਮਯਵਵਤ੍ਥਾਪਕਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਹਜਾਤ…ਪੇ… ਤ੍ਤਨਤੋ’’ਤਿ. ਨਾਪਿ ਮਹਾਭੂਤੇਹੀਤਿਆਦਿਨਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨਾਭਾਵਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕੇਸਞ੍ਚੀਤਿ ਅਕਮ੍ਮਜਾਦੀਨਂ. ਕੇਹਿਚੀਤਿ ਕਮ੍ਮਜਾਦੀਹਿ. ਪਵਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਸਹਾਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ. ਅਭਾਵਾਤਿ ਨਿਯੋਗਤੋ ਅਭਾਵਾ.
ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ …ਪੇ… ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਮਹਾਭੂਤੇਹਿ ਸਮਯਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਕਰਿਯਮਾਨੇ ਤੇਹਿ ਅਯਾਵਭਾਵਿਤਤਾਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇਤਿਆਦਿਨਾਪਿ ਮਹਾਭੂਤੇਹਿ ਸਮਯਨਿਯਮਨੇ ਵਵਤ੍ਥਾਨਾਭਾਵਮੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ‘‘ਤਥਾ ਵਿਭਜਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਵਿਭਤ੍ਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਇਮੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ‘‘ਵਿਭਤ੍ਤਂ ਅਵਿਭਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਆਹਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਮਯਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤਾਯ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਏਕਦੇਸਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਨਿਗਮਨਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਅਕਤ੍ਵਾ ਪਨ ਸਮਯਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸਰੂਪਤੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨੇਨ ਤਥਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਆਹ ‘‘ਸਮਯਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਅਵਿਭਤ੍ਤੇਤਿ ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਵਿਯ ਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਭਤ੍ਤੇ. ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬੇਤਿ ਭੇਦਵਨ੍ਤਤਾਯ ਵਿਭਜਨਾਰਹੇ. ਦਸ੍ਸਿਤੇਤਿ ਉਦ੍ਦਿਸਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੇ. ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤਰੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਵਿਪਾਕਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਯਨਂ ਨਯੋ, ਸੋਵ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਨਯਦਸ੍ਸਨਂ. ‘‘ਦੇਸਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਗਹਣਮੇਵ ਨਯਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਪਨ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਭਾਵੇਨ ਨੀਯਤੀਤਿ ਨਯੋ, ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਂ ਨਯਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਕਾਦੀਸੁ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਚ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨੋ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਕਕੇ ਪਨ ਵਤ੍ਥੁਪਿ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਂ ਪਨ ਕਾਰਣਂ ਦੁਕਾਦੀਸੁ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਚ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਨ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ? ਇਤਰਵਤ੍ਥੂਹਿ ਅਸਮਾਨਗਤਿਕਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਾਭੇਦਤੋ ਚ. ਯਥਾ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਚਕ੍ਖਾਦਿਨਿਸ੍ਸਯਾਨਿ, ਨ ਏਵਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਯਂ, ਨਿਸ੍ਸਿਤਮੁਖੇਨ ਚ ਵਤ੍ਥੁਦੁਕਾਦਿਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਯਮ੍ਪਿ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਯਂ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਰੂਪਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੁਕਾਦੀਸੁ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਸੁਪਿ ਤਦਨੁਕੂਲਆਰਮ੍ਮਣਦੁਕਾਦਯੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਰੂਪਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਰੂਪਂ ਨ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਦੁਕਦੇਸਨਾ ਭਿਨ੍ਨਗਤਿਕਾ ਸਿਯੁਂ, ਸਮਾਨਗਤਿਕਾ ਚ ਤਾ ਦੇਸੇਤੁਂ ਭਗਵਤੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯੋ. ਏਸਾ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾ ਪਕਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਿਭਾਗੇਨ ਅਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ਅਵਿਤਕ੍ਕਾਵਿਚਾਰਪਦਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਵਿਚਾਰੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਪਦਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋਪਿ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਨ ਉਦ੍ਧਟੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਚਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ. ਏਵਂ ਇਤਰਵਤ੍ਥੂਹਿ ਅਸਮਾਨਗਤਿਕਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਾਭੇਦਤੋ ਚ ਦੁਕਾਦੀਸੁ ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਨ ਗਹਿਤਂ. ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨਤੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ਨ ਗਹਿਤਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੂਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਚਕ੍ਖਾਦਿਦਸਕਾ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਇਤ੍ਥਿਭਾਵਪੁਰਿਸਭਾਵਦਸਕਾ ਸਤ੍ਤ, ਏਕਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਭਾਵਵਤ੍ਥੁਦਸਕਾ ਸਤ੍ਤ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਸਤਿਪਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਭੇਦੇ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਭੇਦੋਪਿ ਭੇਦੋਯੇਵ ਵੋਹਾਰਵਿਸਯੇਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੋਪਾਦਿਸੇਸਾਦਿਭੇਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.
੫੮੪. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਕੁਕ੍ਕੁਟਣ੍ਡਸਣ੍ਠਾਨੇ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਚਕ੍ਕਸਣ੍ਠਾਨਤਾ ਪਨ ਵਟ੍ਟਸਣ੍ਠਾਨੇ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਟ੍ਟਪਰਿਯਾਯੋ ਸਿਯਾ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਾ ਹਿ ਸਦ੍ਦਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਵਟ੍ਟਂ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਿਨੇਰੁਯੁਗਨ੍ਧਰਾਦੀਨਂ ਸਮੁਦ੍ਦਤੋ ਉਪਰਿਅਧੋਭਾਗਾਨਂ ਵਸੇਨ ਉਬ੍ਬੇਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਆਯਾਮਵਿਤ੍ਥਾਰੇਹਿਪਿ ਸਿਨੇਰੁ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਪਰਿਮਾਣੋਵ. ਯਥਾਹ ‘‘ਸਿਨੇਰੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਾ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿ ਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਆਯਾਮੇਨ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿ ਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੬). ਸਿਨੇਰੁਂ ਪਾਕਾਰਪਰਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ ਯੁਗਨ੍ਧਰਾਦਯੋ, ਸਿਨੇਰੁਯੁਗਨ੍ਧਰਾਦੀਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇਪਿ ਸੀਤਸਮੁਦ੍ਦਾ ਨਾਮ. ‘‘ਤੇ ਵਿਸਾਲਤੋ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸਿਨੇਰੁਆਦੀਨਂ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮਨਸਮਾਨਪਰਿਮਾਣਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸ੍ਸੇਵ ਆਣਾਖੇਤ੍ਤਭਾਵੋ ਦਸਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸ੍ਸ ਜਾਤਿਖੇਤ੍ਤਭਾਵੋ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਤਾਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਿਕਪ੍ਪਸਮਾਨਸਮੁਚ੍ਚਯਵਿਭਾਵਨੇਸੁ ਵਿਯ ਅਵਧਾਰਣੇ ਅਨਿਯਮੇ ਚ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਤਥਾ ਯੋਜਨਾ ਕਤਾ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਾ ਹਿ ਨਿਪਾਤਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਥੋ ਅਨਿਯਮਤ੍ਥੋ.
ਸੀਲਾਦਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਸਮ੍ਪਾਦਨੇਨ, ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਵਸੇਨੇਵ ਵਾ ਮਹਾਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਵਾਯਾਮੇਨ. ਸਤਿਪਿ ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਭੇਦੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਏਵ ਕਾਲੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੇਕਸਤਸਹਸ੍ਸਕਲਾਪਵੁਤ੍ਤਿਤੋ ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨੀਤਿ ਵਾ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਯਥਾ ‘‘ਮਹਾਜਨੋ’’ਤਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ‘‘ਉਪਾਦਾਯ ਪਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭੂਤਤਾਦੀਪਨਤੋ. ਉਪਾਦਾਯਤੀਤਿ ਉਪਾਦਾਯਤਿ ਏਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਏਕਨ੍ਤਨਿਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭਵਤਿ ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਯਰੂਪਾਨਂ ਸਾਮਿਭਾਵੋ’’ਤਿ ਆਧਾਰਾਧੇਯ੍ਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯ ਅਭਾਵੇ ਆਧਾਰਭੂਤੋਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਂਸਾਮਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯ ਸਾਮਿਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਾਖਾ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਤਿਵਿਧਰੂਪਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ
੫੮੫. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੁਕੋ ਚਾਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਹਭੁਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਦੁਕਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਕ੍ਕਾ ਹਿ ਏਤੇਨ ਨਯੇਨ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਵੀਸਾਯ ਤਾਵ ਵਤ੍ਥੁਦੁਕੇਸੁ ਪਠਮਦੁਕਪਞ੍ਚਕਾਦਯੋ ਚੁਦ੍ਦਸਹਿਪਿ ਪਕਿਣ੍ਣਕਦੁਕੇਹਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠੇਹਿ ਵਤ੍ਥੁਦੁਕੇਹਿ ਪਞ੍ਚਵੀਸਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਦੁਕੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਬਾਹਿਰਾਯਤਨਦੁਕੇਹਿ ਰੂਪਧਾਤੁਦੁਕਾਦੀਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਾਤੁਦੁਕੇਹਿ ਪਚ੍ਛਿਮਕੇਹਿ ਤੀਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੁਕੇਹਿ ਦ੍ਵਾਦਸਹਿਪਿ ਸੁਖੁਮਰੂਪਦੁਕੇਹਿ ਪਠਮਾਦਿਵਜ੍ਜੇਹਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠੇਹਿ ਆਯਤਨਧਾਤੁਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੁਕੇਹਿ ਚ ਯੋਜਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਵੀਸਾਯ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਦੁਕੇਸੁ ਪੁਰਿਮਕੋ ਦੁਕਪਞ੍ਚਕੋ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਉਪਾਦਿਨ੍ਨੁਪਾਦਾਨਿਯਸਨਿਦਸ੍ਸਨਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਚਿਤ੍ਤਸਹਭੁਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਦੁਕਵਜ੍ਜੇਹਿ ਪਕਿਣ੍ਣਕਦੁਕੇਹਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਵਤ੍ਥੁਦੁਕੇਹਿ ਰੂਪਾਯਤਨਰੂਪਧਾਤੁਦੁਕਵਜ੍ਜੇਹਿ ਆਯਤਨਧਾਤੁਦੁਕੇਹਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੁਕਸੁਖੁਮਰੂਪਦੁਕੇਹਿ ਯੋਜਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਦੁਤਿਯਦੁਕਪਞ੍ਚਕਾਦੀਸੁ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਸਦ੍ਦਧਾਤੁਦੁਕਾਦਯੋ ਯੋਜਨਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਰੂਪਾਯਤਨਰੂਪਧਾਤੁਦੁਕਾਦਯੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਪਕਿਣ੍ਣਕਦੁਕੇਸੁ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਦੁਕਞ੍ਚਾਤਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ. ਯਥਾ ਚ ਵਤ੍ਥੁਦੁਕੇਸੁ, ਏਵਂ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਦੁਕਪਞ੍ਚਕੇਸੁ. ਯਥਾ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਦੁਕੇਸੁ, ਏਵਂ ਰੂਪਾਯਤਨਰੂਪਧਾਤੁਆਦਿਦੁਕਪਞ੍ਚਕੇਸੁ ਤਿਕਯੋਜਨਾ. ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੁਕਾ ਸੁਖੁਮਰੂਪਦੁਕਾ ਚ ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਦੁਕੇਹਿ ਯੋਜਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਤਾਵ ਤਿਕਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਨੁ ਚਾਯਮ੍ਪਿ ਯੋਜਨਾ ਭਗਵਤਾ ਨ ਦੇਸਿਤਾਤਿ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ? ਨਯਿਦਂ ਏਕਨ੍ਤਿਕਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਭਗਵਤਾ ਦਿਨ੍ਨਨਯੇਨ ਯੋਜਨਾਪਿ ਭਗਵਤੋਯੇਵ ਦੇਸਨਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧-੬) ‘‘ਹੇਤੂ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਅਹੇਤੁਕਾ ਚਾਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਮ੍ਭਵੋ ਹਿ ਗਹਣਸ੍ਸ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਚ.
ਤਿਵਿਧਰੂਪਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾਦਿਰੂਪਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ
੫੮੬. ਚਿਤ੍ਤਤੋ ਏਵ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੁਕਾਦੀਹਿ ਸਮਾਨਗਤਿਕੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਦੁਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤੇ ਹਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇ ਯਂ ਰੂਪਂ ਜਨਕਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਤੋ ਏਵ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤੀਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੁਕਾਦੀਹੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਹਭੁਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਦੁਕੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਲਬ੍ਭਮਾਨੋਤਿ ਯਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾ, ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਨੁਪਾਦਾ, ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋ. ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਦੁਕਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਪ੍ਪਟਿਘਮਹਾਭੂਤਦੁਕਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਦੁਕੇਨ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਦੁਕਸ੍ਸੇਵ. ਅਞ੍ਞੇ ਪਨਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਚਿਤ੍ਤਸਹਭੁਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਦੁਕੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਪਕਿਣ੍ਣਕਦੁਕਾ.
ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਰਮ੍ਮਣਦੁਕਾਦਯੋ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਤੁਕ੍ਕਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਯਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਯਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਯੋ ਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਬਾਹਿਰਾਯਤਨਾਦਿਲਬ੍ਭਮਾਨਦੁਕੇਹਿ ਯੋਜਨਾਯਂ ਚਤੁਕ੍ਕਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਵਸੇਸੇਹੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਬਾਹਿਰਾਯਤਨਰੂਪਧਾਤੁਦੁਕਾਦਿਤੋ ਲਬ੍ਭਮਾਨਦੁਕੇਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਦੁਕਰਾਸਿਤੋ ਅਵਸੇਸੇਹਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਉਪਾਦਿਨ੍ਨੁਪਾਦਾਨਿਯਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਦੁਕਾਨਂ. ਅਞ੍ਞੇਸਨ੍ਤਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਦੁਕਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਉਪਾਦਾਦੁਕਾਦੀਨਂ. ਵਤ੍ਥੁਦੁਕਾਦੀਹੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਦੁਕਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਅਵਸੇਸੇਹਿ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਯੋਜਨਾਯ ਚਤੁਕ੍ਕਾ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾਦਿਰੂਪਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਉਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਰੂਪਵਿਭਤ੍ਤਿ
ਏਕਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੫੯੪. ਪਥਵੀਆਦੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਰੁਪ੍ਪਨਸਭਾਵੋ ਵਿਯ ਨ ਹੇਤੁਆਦਿਭਾਵੋਪਿ ਸਾਧਾਰਣੋਤਿ ਨ ਹੇਤੂਸੁ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਵਿਭਾਗਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਭਾਗਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਮੇਵ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸਪਿ ਵਿਭਾਗਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਯਦਿਪਿ ਹਿਨੋਤਿ ਏਤੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਕੁਸਲਾਦਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਲੋਭਾਦਯੋ ਕੇਵਲਂ ਹੇਤੁਪਦਵਚਨੀਯਾ, ਕਾਰਣਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਪਨ ਮਹਾਭੂਤਾਦਯੋਪਿ ਹੇਤੁ-ਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਾਤਿ ਮੂਲਟ੍ਠਵਾਚਿਨਾ ਦੁਤਿਯੇਨ ਹੇਤੁ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਹੇਤੁਹੇਤੂ’’ਤਿ. ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਸਾਧਨਤੋ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮੂਲਤ੍ਥੇਨ ਉਪਕਾਰਕਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਤਯੋ ਕੁਸਲਹੇਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੦੫੯-੧੦੬੦) ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਤੇਯੇਵ ‘‘ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਮੂਲਹੇਤੁ ਪਚ੍ਚਯਹੇਤੂਤਿ ਵਾ ਅਯਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਹਿਨੋਤਿ ਏਤੇਨ, ਏਤਸ੍ਮਾ ਵਾ ਫਲਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਹੇਤੁ, ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਤਸ੍ਮਾ ਏਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਏਵਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯ-ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਨਾਨਤ੍ਥਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦਪਰਿਯਾਯਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਭੂਤਤ੍ਤਯਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਚਤੁਮਹਾਭੂਤਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਸਬ੍ਬਦਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਂ ਚਤੁਮਹਾਭੂਤਹੇਤੁਕਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਚ ਅਨਾਮਟ੍ਠਭੇਦਾਨਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਹੇਤੂ’’ਤਿ.
ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮਾਦਾਨਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ, ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਕਤਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਾ. ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਜ੍ਜਾਦੀਸੁ.
‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠੋ ਕਨ੍ਤੋ ਮਨਾਪੋ ਵਿਪਾਕੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਠਾਨਞ੍ਚ ਖੋ ਏਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਯਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠੋ ਅਕਨ੍ਤੋ ਅਮਨਾਪੋ ਵਿਪਾਕੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਵਚੀ…ਪੇ… ਮਨੋ…ਪੇ… ਵਿਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠੋ ਅਕਨ੍ਤੋ ਅਮਨਾਪੋ ਵਿਪਾਕੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੩੧; ਵਿਭ. ੮੦੯),
‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਸਤ੍ਤੇ ਵਿਭਜਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਹੀਨਪਣੀਤਤਾਯਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੮੯) – ਏਵਮਾਦਿਵਚਨਤੋ ਕਮ੍ਮਂ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਤਂ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਵਿਪਾਕਨਿਯਾਮਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਗਤਿਉਪਧਿਕਾਲਪਯੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯੋਯੇਵ ਠਾਨਂ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਕੋਚਿ ਵਿਪਾਕੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੀਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਸਤਿ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ‘‘ਗਤਿ…ਪੇ… ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਵਿਨਾ ਅਭਾਵਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਪਧਾਨਂ ਕਾਰਣਂ. ਅਨਞ੍ਞਸਭਾਵਤੋਤਿ ਹੇਤੁਆਦਿਸਭਾਵਾਭਾਵਤੋ.
ਰੁਪ੍ਪਨਂ ਰੂਪਂ. ਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਪਥਵੀਆਦਿਅਤ੍ਥੋਯੇਵ ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਰੂਪੀਰੂਪਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਏਤਂ ਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇ ਸਤਿ ਛਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਸਭਾਵਂ ਰੂਪੇ ਨਿਯਮੇਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸੇਵ ਤਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਨ ਰੂਪਂ ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਕਾਲਭੇਦਵਸੇਨ ਅਤਂਸਭਾਵਸ੍ਸਪਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਨ ਰੂਪਂ ਤਤ੍ਥ ਨਿਯਨ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਹੀਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਸ੍ਸੇਵ ਨਿਯਨ੍ਤਬ੍ਬਤਾਭਾਵਂਯੇਵ ਵਿਵਰਤਿ. ਏਤਮੇਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਉਦ੍ਦੇਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਸਂਸਨ੍ਦੇਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਏਤਮੇਵ ਰੂਪੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਭਾਵਂ ਨਿਯਮੇਤਬ੍ਬਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਿਯਮੇਤਿ ਅਵਧਾਰੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਨਿਯਮੋਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇ ਸਤਿ ਛਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵੋ ਨਿਯਨ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯ ‘‘ਨਿਯਮੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਰੂਪੇ ਅਤ੍ਥਿ ਏਵ ਰੂਪਸ੍ਸੇਵ ਤਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਵਿਸਿਟ੍ਠਕਾਲਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਅਵਧਾਰਣਂਯੇਵ ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਨਿਯਮੋ, ਸੋ ਰੂਪੇ ਅਤ੍ਥਿਯੇਵ ਸਮ੍ਭਵਤਿਯੇਵ, ਨ ਅਰੂਪੇ ਵਿਯ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਕਾਲਭੇਦਨ੍ਤਿ ਕਾਲਵਿਸੇਸਂ. ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਨਾਮਟ੍ਠਕਾਲਭੇਦਂ ਤਤੋਯੇਵ ਅਰੂਪੇਹਿ ਸਮਾਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਸਭਾਵਂ ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਕਾਲਭੇਦਾਮਸਨੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤਿ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ…ਪੇ… ਮੇਵਾ’’ਤਿ.
ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਿਕਂ ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਮੁਤਵਿਞ੍ਞਾਤਸਭਾਵਂ, ਤਂ ਯਥਾਸਕਂ ਛਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਸਭਾਵਮੇਵ, ਨ ਤੇਹਿ ਅਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ. ਨਾਪਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ ਛਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਸਭਾਵਂ ਏਕਨ੍ਤਲਕ੍ਖਣਨਿਯਮਾਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਏਵਂ ਅਵਿਪਰੀਤੇ ਅਤ੍ਥੇ ਵਿਭਾਵਿਤੇਪਿ ਚੋਦਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਨੁ ਏਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਤਾਪਤ੍ਤਿਂ ਚੋਦੇਤਿ. ਇਤਰੋ ‘‘ਰੂਪਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਏਕੀਭਾਵੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਚਨਂ. ਏਕਨ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਛਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਸਭਾਵੋਯੇਵ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਵਿਸਯਨ੍ਤਰੇ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਤਾ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਪਨ ਰੂਪਸ੍ਸ ਛਵਿਞ੍ਞਾਣਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਤੋ ਯਥਾਸਕਂ ਛਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾਯ ਛਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾਵ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਏਕਤੋ ਸਙ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਛਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾ ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਂ ਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਦਿਬ੍ਬਸੋਤਾਦਿਅਭਿਞ੍ਞਾਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਅਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤੇਪਿ ਏਕਨ੍ਤਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਏਕੀਭਾਵੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਤੋ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਂ ਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਅਰੂਪਤੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਸਯਵਸੇਨ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਪ੍ਪ …ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਛਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵੋ ਰੂਪੇ ਨਿਯਮੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਪਨ ਰੂਪਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਯਮੇਤਬ੍ਬਂ, ਅਨਿਯਤਦੇਸੋ ਚ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਟ. ੫੯੪) ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਰੂਪਮੇਵ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਹਿ ਛਹਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਰੂਪਮੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਦੋਸਮਾਹ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵਾਤਿ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਚ ਤਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਾਨਯੋਜਨੇਨ ਕਾਚਿ ਇਟ੍ਠਸਿਦ੍ਧਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਨਿਟ੍ਠਸਿਦ੍ਧਿਯੇਵ ਸਬ੍ਬਰੂਪਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਲਕ੍ਖਣਨਿਯਮਾਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ. ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨੇਵ ਨਿਯਮੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਉਪ੍ਪ…ਪੇ… ਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤੋ ਚ ਸੋਤਪਤਿਤਤਾਯਪਿ ਪਯੋਜਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਰੂਪਤੋ ਵਿਧੁਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ.
ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਞਾਣਂ ਵਤ੍ਥੁਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਞਾਣਵਤ੍ਥੁ. ‘‘ਸਜਾਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸ-ਕਾਰੋ ਸਮਾਨਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਮਾਨਜਾਤਿਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮਾਨਜਾਤਿਤਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦੀਨਂ ਸੀਲਨਤ੍ਥੋ ਏਵ. ਏਤੇਨ ਸਮਾਨਸਭਾਵਤਾ ਸਜਾਤਿਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚੇਤਸੋ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨੁਸ੍ਸਾਹਨਾਨਿ ਵਿਯ ਤੇਸਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋਪਿ ਅਤਿਸਯੇਨ ਉਪਕਾਰਕੋਤਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੋਪਕਾਰਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਤੇਸਂਯੇਵ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਯਂ ਪਨ ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੧੮੯) ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਾਦੀਸੁ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੬੮) ਚ ‘‘ਵਾਯਾਮਸਤਿਯੋ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਸਮਾਧਿਸਭਾਵਤਂ ਤੇਸਂ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਕਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵ ਚ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਮਾਧਿਯੇਵੇਤ੍ਥ ਸਜਾਤਿਤੋ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੬੮; ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੧੮੯) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਸਜਾਤਿਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਸਮਾਧਿਤਦੁਪਕਾਰਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦੇਸਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ. ਅਵਿਰਾਧੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸਯਸਭਾਵਾਵਗ੍ਗਹਣਂ ਪਟਿਵੇਧੋ, ਅਪ੍ਪਨਾ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਦਲ਼੍ਹਨਿਪਾਤੋ ਤਦਵਗਾਹੋਯੇਵਾਤਿ ‘‘ਪਟਿਵੇਧਸਦਿਸਂ ਕਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਤਦਾਹਨਨਪਰਿਯਾਹਨਨਮਨੁਗੁਣਤਾਯ ਸਮਾਨਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਸਰਿਕ੍ਖਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਏਕਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਦੁਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ
ਉਪਾਦਾਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ
੫੯੬. ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਚਕ੍ਖੁ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਮਾਦਿਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਤੀਸੁਪਿ ਪਦੇਸੁ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਞਾਣਂ ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮਹਾਵ. ੧੫; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੩੦) ਹਿ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ. ਆਕਾਰੇਨਾਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧੇਨ ਆਕਾਰੇਨ. ਤਮ੍ਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਭਾਵਤੋ. ‘‘ਞਾਣਚਕ੍ਖੁ ਸਹਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਨ੍ਤਿਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਪਨ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ.
ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਮਂਸਪਿਣ੍ਡੇ ਸਸਮ੍ਭਾਰੇ ਚਕ੍ਖੁਵੋਹਾਰੋ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਉਪਾਦਾਯ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਚਤੁ…ਪੇ… ਸਮ੍ਭਾਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਣ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਮੇਵਾਤਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਸਨ੍ਨਿਵਿਟ੍ਠੇਸੁ ਮਹਾਭੂਤੇਸੁ ਤਂਤਂਸਣ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਸ੍ਸੇਵ ਸਣ੍ਠਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਾਦਾਨਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾਪਿ ਸਣ੍ਠਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਦੀਘਾਦੀਨਿ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਜਾਨਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ, (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਟ. ੬੧੬) ‘‘ਦੀਘਾਦਿਸਨ੍ਨਿਵੇਸਂ ਭੂਤਸਮੁਦਾਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਮੂਲਟੀ. ੬੧੬) ਚ. ਤੇਸਂ ਸਮ੍ਭਵਸਣ੍ਠਾਨਾਨਂ ਆਪੋਧਾਤੁਵਣ੍ਣਾਯਤਨੇਹਿ ਅਨਤ੍ਥਨ੍ਤਰਭਾਵੇਪਿ ਤੇਹਿ ਵਿਸੁਂ ਵਚਨਂ ਤਥਾਭੂਤਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਭੂਤਾਨਂ ਸਣ੍ਠਾਨਭੂਤਾਨਞ੍ਚ. ਏਤੇਨ ਆਪੋਧਾਤੁਵਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸੋ ਸਮ੍ਭਵੋ ਸਣ੍ਠਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਭਵੋ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕੋ ਸੋਲ਼ਸਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਰਾਗਵਸੇਨ ਠਾਨਾ ਵਚਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਤਥਾਭੂਤਾਨਂ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾਭੂਤਾਨਂ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਭਾਰਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਖਾਤੇ. ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਭਿਯ੍ਯੋਵੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਆਪੋਧਾਤੁਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਭਵੋ ਆਪੋਧਾਤੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀ ਆਪੋਧਾਤੁਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਨਿਸ੍ਸਿਤੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਚਤੁਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾਯ ਅਵਿਰੋਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਹਾਰੇਹਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਯਮਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਕਲਾਪਨ੍ਤਰਗਤਾ ਉਤੁਆਹਾਰਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਨੇਕਕਲਾਪਗਤਭਾਵਂ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਯਤੋ ਉਪਦ੍ਦੁਤਪਟਲੇ ਨਿਰਾਕਰਣੇਪਿ ਚਕ੍ਖੁ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਪਟਿਘਟ੍ਟਨਂ ਵਿਸਯਾਭਿਮੁਖਭਾਵੋ ਨਿਘਂਸਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ. ਨਿਘਂਸੋ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿ. ਯਤੋ ਚਕ੍ਖਾਦਿਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ‘‘ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਅਨੇਕਤ੍ਤਾਤਿ ਇਦਂ ਅਵਚਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ, ਨ ਹੇਤੁਕਿਰਿਯਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਭਾਵਸ੍ਸ. ਸੋ ਪਨ ਅਪੇਕ੍ਖਾਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਏਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਹੇਤੁਕਿਰਿਯਾਪੇਕ੍ਖਾ ਹਿ ਫਲਕਿਰਿਯਾਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਾਨੁਪਗਮਨੇਪਿ ਤਂਸਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਸਮਞ੍ਞਾਯ ਤਤ੍ਥ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਣਾਯਕਟ੍ਠੋ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦਟ੍ਠੋਯੇਵਾਤਿ ‘‘ਯਥਾ ਹਿ ਇਸ੍ਸਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਇਸ੍ਸਰੋਪਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚੇ ਪਰਿਣਾਯਨ੍ਤਂ ਚਕ੍ਖੁ ਤਂਸਹਜਾਤੇ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਯੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਣਾਯਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ‘‘ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਪਰਿਣਾਯਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚੇ ਪਰਿਣਾਯਨ੍ਤਂ ਚਕ੍ਖੁ ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਯੋਪਿ ਤਦਨੁਵਤ੍ਤਕੇ ਪਰਿਣਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਾਯਂ ਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਣਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਾਤੂਨਂ ਚਕ੍ਖਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ‘‘ਪਰਿਣਾਯਤਿ ਪਕਾਸੇਤੀ’’ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਣ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਰੂਪਾਯਤਨਮੇਵਾਤਿ ‘‘ਸਮਵਿਸਮਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ ਚਕ੍ਖਤੀਤਿ ਚਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂਦ੍ਵਾਰਿਕਾਨਂ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਏਵ ਵਲ਼ਞ੍ਜਨਤ੍ਥੋ.
੫੯੯. ਤਂਦ੍ਵਾਰਿਕਾ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਦੀਨਿ ਬਲਵਾਰਮ੍ਮਣੇ ਜਵਨਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਚੇਵ ਹਿ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਵਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨੇ ਵਾ ਸਨ੍ਤੀਰਣੇ ਵਾ ਠਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨਿਚ੍ਛਿਤਂ. ਤੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨਾਤਿ ਤਂਪਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨ. ਤਂਸਦਿਸਾਨਨ੍ਤਿ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਦਨਾਦਿਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਰਹਿਤਤਾਯ ਦਸ੍ਸਨਸਦਿਸਾਨਂ ਮਨੋਧਾਤੁਸਨ੍ਤੀਰਣਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਾਨਂ. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦਨਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਵਿਸਯਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਨਾਭਿਨਨ੍ਦਨਭੂਤਾਨੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਪਿਟ੍ਠਿਵਟ੍ਟਕਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦਨਾਭਿਨਨ੍ਦਨਭਾਵੇਨ ਰੂਪਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ. ਰੂਪਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿ ਚਕ੍ਖੁਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੧੬) ਰੂਪਧਮ੍ਮੋਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਭਾਵੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾਨੀਤਿ. ਗਣਨਾਯ ਚ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪੁਰੇਜਾਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਨ੍ਤਿ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੪੫) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਕੁਸਲਸ੍ਸਪਿ ਸਿਯਾ, ਦ੍ਵੇਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ. ਤਾਨੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਜਵਨਾਨਿ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਿ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਚਾਤਿ ਜਵਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਿ. ਯਦਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵਮਤ੍ਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ‘‘ਤਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਏਤੇਨੇਵ ਸਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਰੂਪਂ ਤਂਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੋਪਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਤੋ ਅਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸ੍ਸਪਿ ਦੀਪਕ’’ਨ੍ਤਿ.
੬੦੦. ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾਵੋਹਾਰੋਤਿ ਸੋਤਸ੍ਸ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੋ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੇਨ ਸੁਣਾਤੀ’’ਤਿ. ਜੀਵਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਮਾਹਾਰਰਸੋ ਜੀਵਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਤਂ ਅਵ੍ਹਾਯਤੀਤਿ ਜਿਵ੍ਹਾਤਿ ਏਵਂ ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਜਿਵ੍ਹਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਕਾਸਿਯਮਾਨਾ ਰਸਾਵ੍ਹਾਯਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸਾਯਨਕਿਰਿਯਾ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਜਿਵ੍ਹਾਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਾ ਕਿਰਿਯਾਸਾਯਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਜੀਵਿਤਮਵ੍ਹਾਯਤੀਤਿ ਜਿਵ੍ਹਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੧੫੪). ਆਯੋਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦੇਸੋ. ਪਸਾਦਕਾਯਸ੍ਸ ਕਾਯਿਕਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਸੁਖਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ ਇਤਰੇਸਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਆਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬ੍ਯਾਪਿਤਾਯਾਤਿ ਬ੍ਯਾਪਿਭਾਵੇ, ਬ੍ਯਾਪਿਭਾਵੇਨ ਵਾ. ਕਾਯਪ੍ਪਸਾਦਭਾਵੋਤਿ ਕਾਯਪ੍ਪਸਾਦਸਬ੍ਭਾਵੋ. ਅਨੁਵਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਭਾਵਤੋ, ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਯਾਵਤਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਪਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਕਾਯਾਯਤਨਂ ਕਪ੍ਪਾਸਪਟਲੇ ਸ੍ਨੇਹੋ ਵਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ. ਪਣ੍ਡਰਸਭਾਵਾ ਪਸਾਦਾ ਆਪਾਥਗਤਂ ਵਿਸਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਵਿਸਯਾਵਭਾਸਨਕਿਚ੍ਚਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਮਾਨਨਿਸ੍ਸਯਾਨਨ੍ਤਿ ਏਕਨਿਸ੍ਸਯਾਨਂ. ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੁਤ੍ਤੇਸੁ ਹਿ ਰੂਪਰਸਾਦੀਸੁ ਯਂਨਿਸ੍ਸਯਂ ਰੂਪਂ, ਤਂਨਿਸ੍ਸਯੋ ਏਵ ਰਸਾਦੀਤਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਭਾਵਾਨੁਪਗਮੇਨਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਸਙ੍ਕਰਾਭਾਵਮਾਹ.
ਯਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਹਿਤੋਯੇਵ ਚਕ੍ਖੁਪ੍ਪਸਾਦੋ ਰੂਪਾਭਿਹਨਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਰਹਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਾਭਿਘਾਤੋ ਹੋਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਹੋਤੁ, ਏਵਂਸਭਾਵੋ ਸੋ ਰੂਪਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਾਭਿਘਾਤਾਰਹੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾ ‘‘ਵਿਪਾਕਾਰਹਸਭਾਵਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ’’ਤਿ. ਵਿਸਯਵਿਸਯੀਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਭਿਮੁਖਭਾਵੋ ਅਭਿਘਾਤੋ ਵਿਯਾਤਿ ਅਭਿਘਾਤੋ, ਸੋ ਰੂਪੇ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ, ਚਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਵਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਰੂਪੇ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਾ ਅਭਿਘਾਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਯਮ੍ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਮ੍ਹਿ ਸਪ੍ਪਟਿਘਮ੍ਹਿ ਰੂਪਂ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਸਪ੍ਪਟਿਘਂ ਪਟਿਹਞ੍ਞਿ ਵਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੫੯੭), ‘‘ਚਕ੍ਖੁ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਸਪ੍ਪਟਿਘਂ ਰੂਪਮ੍ਹਿ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਮ੍ਹਿ ਸਪ੍ਪਟਿਘਮ੍ਹਿ ਪਟਿਹਞ੍ਞਿ ਵਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੫੯੮) ਚ ਆਦਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਤਂਤਂਭਵਪਤ੍ਥਨਾਵਸੇਨ ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਅਵਿਗਤਰਾਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਭਾਵਨਿਪ੍ਫਾਦਕਸਾਧਾਰਣਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪੁਰਿਮਂ ਚਕ੍ਖੁਲਕ੍ਖਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸੁਦੂਰਸੁਖੁਮਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸਪਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਗਹਣਸਮਤ੍ਥਮੇਵ ਚਕ੍ਖੁ ਹੋਤੂਤਿ ਏਵਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਆਵੇਣਿਕਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਦੁਤਿਯਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਤਿਪਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਪਸਾਦਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇ ਸਵਿਸਯਾਵਭਾਸਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਪਸਾਦਬ੍ਯਾਪਾਰਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪੁਰਿਮਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਸਾਦਕਾਰਣਸ੍ਸ ਸਤਿਪਿ ਕਮ੍ਮਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਰਣਭੇਦੇਨ ਭੇਦਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਦੁਤਿਯਂ.
ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਤਿ ਕਾਮਭਵੇ ਤਣ੍ਹਾ. ਤਥਾ ਰੂਪਤਣ੍ਹਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਭਵਸ੍ਸ ਮੂਲਕਾਰਣਭੂਤਾ ਤਣ੍ਹਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾਯਤਨਵਿਸਯਾਪਿ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਦੀਨਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤਾਦਿਵੋਹਾਰਾਰਹਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤਾਤਿ ਹਿ ਦਟ੍ਠੁਮਿਚ੍ਛਾ ਰੂਪਤਣ੍ਹਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਸੇਸਾਸੁਪੀਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤਾਦੀਨਂ ਤਂਤਂਅਤ੍ਤਭਾਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕ੍ਖਣਤੋ ਸਤਿ ਪੁਰਿਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਸਤਿਪਿ ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਤਿਤਭਾਵੇਨੇਵ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਤੋ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਕਾਰਣਲਾਭੇ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵੂਪਗਮਨਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵਾਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਅਤ੍ਥਿਤਾਪਰਿਯਾਯੇਹਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਾਪਕੇ ਅਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਵ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤਿ’’ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੫੭), ‘‘ਸਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੮੨; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੧੫) ਚ ਏਵਮਾਦੀਸੁ.
ਏਤ੍ਥਾਹ – ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਕਿਂ ਏਕਕਮ੍ਮੁਨਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਨਾਨਾਕਮ੍ਮੁਨਾਤਿ? ਉਭਯਥਾਪੀਤਿ ਪੋਰਾਣਾ. ਤਤ੍ਥ ਨਾਨਾਕਮ੍ਮੁਨਾ ਤਾਵ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਏਕਕਮ੍ਮੁਨਾ ਪਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਤੇਸਂ ਕਥਂ ਵਿਸੇਸੋਤਿ? ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਤਂਤਂਭਵਪਤ੍ਥਨਾਭੂਤਾ ਹਿ ਤਣ੍ਹਾ ਤਂਤਂਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਯਤਨਾਭਿਲਾਸਤਾਯ ਸਯਂ ਵਿਚਿਤ੍ਤਰੂਪਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੇਨ ਤਂਤਂਭਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਚਿਤ੍ਤਭੇਦਤਂ ਵਿਦਹਤਿ. ਯਤੋ ਤਦਾਹਿਤਵਿਸੇਸਂ ਤਂ ਤਥਾਰੂਪਸਮਤ੍ਥਤਾਯੋਗੇਨ ਅਨੇਕਰੂਪਾਪਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਅਨੇਕਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਸਭਾਵਂ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਨੇਸਂ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮਤ੍ਥਤਾਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਕਾਰਣਵਿਸੇਸੇਨਾਹਿਤਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਵਿਸਿਟ੍ਠਫਲਨਿਪ੍ਫਾਦਨਯੋਗ੍ਯਤਾਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਤਿ ਏਕਸ੍ਸਪਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੇਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਹੇਤੁਤਾਵਿਸੇਸਯੋਗਂ ਏਕਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਆਗਮਤੋਪਿ ਪਰਤੋ ਸਯਮੇਵ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੋਲ਼ਸਾਦਿਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਲੋਕੇਪਿ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਸਾਲਿਬੀਜਸ੍ਸ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤਣ੍ਡੁਲਫਲਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਿਂ ਵਾ ਏਤਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਚਿਨ੍ਤਾਯ, ਨ ਚਿਨ੍ਤਿਤਬ੍ਬਮੇਵੇਤਂ. ਯਤੋ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਚ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਞਾਣਫਲਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸਯੋ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਤਕ੍ਕਾਵਚਰਤਾਯ. ਤੇਨੇਵ ਚ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਨ ਚਿਨ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ, ਯੋ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯ ਉਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸ ਵਿਘਾਤਸ੍ਸ ਭਾਗੀ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੭੭) ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਆਵਿਞ੍ਛਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਾ ਤਂਨਿਨ੍ਨਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੇਤੁਭਾਵੋ.
ਸਬ੍ਬੇਸਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਪਕਰਣਤੋ ਪਾਰਿਸੇਸਤੋ ਵਾ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੋ ਏਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚੋਦੇਤਿ. ਇਤਰੋ ਤੇਜਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਅਧਿਕਭਾਵੇ ਵਿਯ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਾ ਅਧਿਕਭਾਵੇਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਧਿਕਭਾਵੇਨੇਵ ਏਕਕਾਦਿਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਯ ਓਮਤ੍ਤਤਾਯਪਿ ਕਾਯਪ੍ਪਸਾਦੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ਪਕਰਣਤੋ ਪਾਰਿਸੇਸਤੋ ਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਭੂਤਾਨਂ ਸਮਭਾਵੇਨ ਕਾਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਸਬ੍ਬ-ਸਦ੍ਦੋ ਇਧ ਸਮਭਾਵਦੀਪਕੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਦਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਞਾਯੇਨ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਵਾਚਕਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਨੁਵਤ੍ਤ…ਪੇ… ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਏਕਦੇਸਾਧਿਕਭਾਵਨਿਵਾਰਣੇਨੇਵ ਹਿ ਏਕਦੇਸੋਮਤ੍ਤਤਾਨਿਵਾਰਣਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ. ਏਕਦੇਸੋ ਅਵਯਵੋ. ਚਤੁਧਾਤੁਸਮੁਦਾਯਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਹਿ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਤਦੇਕਧਾਤੁਅਧਿਕਤਾ ਅਵਯਵਾਧਿਕਤਾ ਹੋਤੀਤਿ.
‘‘ਪੁਰਿਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇਪਿ ਵਾਦਿਨੋ ਨਿਕਾਯਨ੍ਤਰਿਯਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਆਲੋਕਾਦਿਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਸਹਿਤਾਨਂਯੇਵ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਰੂਪਾਦਿਅਵਭਾਸਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਵਿਵਰਸ੍ਸ ਚ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੋ ਗੁਣੋਤਿ ਤੇਸਂ ਲਦ੍ਧੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਤਂਤਂਭੂਤਗੁਣੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਜਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਵਿਵਰਸ੍ਸ ਭੂਤਭਾਵਾਭਾਵਤੋ ‘‘ਯਥਾਯੋਗ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਰੂਪਾਦਯੋ ਵਿਯ ਵਿਵਰਮ੍ਪਿ ਭੂਤਗੁਣੋਤਿ ਪਰਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਂਤਂਭੂਤਗੁਣੇਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇਜਸ੍ਸ ਪਨ ਆਲੋਕਰੂਪੇਨ, ਆਕਾਸਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਵਿਵਰਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦੇਨ, ਵਾਯੁਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧੇਨ, ਉਦਕਸ੍ਸ ਰਸੇਨ, ਪਥਵਿਯਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਨਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਯਥਾਯੋਗਂ ਤਂਤਂਭੂਤਗੁਣੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਰੂਪਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਤਿ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਯੇ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਕੇ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਕਰਿਤਬ੍ਬਤੋਤਿ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭੂਤੇਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਭੂਤਗੁਣੇਹਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਸਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇ ਉਪਕਰਿਤਬ੍ਬਤੋ. ਸਭਾਵੇਨ ਸੁਯ੍ਯਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਕੇਨਚਿ ਅਨੁਚ੍ਚਾਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਘਟ੍ਟਨਂ ਪਨ ਵਿਨਾ ਵਾਯੁਸਦ੍ਦੋਪਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਵਾਯੁਮ੍ਹਿ ਸਦ੍ਦੋ ਸਭਾਵੇਨ ਸੁਯ੍ਯਤੀਤਿ ਆਪੇ ਰਸੋ ਮਧੁਰੋਤਿ ਚ ਤਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਿਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਦੁਤਿਯਵਾਦਿਸ੍ਸਪਿ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਹੋਤਿ ਤਸ੍ਸਪਿ ਤੇਜਾਦਿਗੁਣਾ ਰੂਪਾਦਯੋਤਿ ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕਤ੍ਤਾ.
ਰੂਪਾਦਿਵਿਸੇਸਗੁਣੇਹੀਤਿ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸੇਸਗੁਣਯੁਤ੍ਤੇਹਿ. ਤੇਜ…ਪੇ… ਵਾਯੂਹੀਤਿ ਸਹਾਕਾਸੇਹਿ ਤੇਜਾਦਿਪਰਮਾਣੂਹਿ. ਕਪ੍ਪਾਸਤੋ ਵਿਸਦਿਸਾਯਾਤਿ ਕਪ੍ਪਾਸਪਥਵਿਤੋ ਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤਾਯ ਤਤੋ ਅਧਿਕਸਾਮਤ੍ਥਿਯਯੁਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਸ੍ਸਾਯੇਵਾਤਿ ਕਪ੍ਪਾਸਪਥਵਿਯਾਯੇਵ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਿਪਿ ਅਵਿਸੇਸਭੂਤਾਨਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਗਹੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਗਨ੍ਧੋ ਅਧਿਕਤਰੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬੋ ਉਤ੍ਤਰੋ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਭੂਤਸ੍ਸ ਅਧਿਕਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੬੦੦) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਵਾਦਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਣਾਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਨ ਮਤੇਨ ਕਣਾਦਕਪਿਲਾਦਯੋ ਕੇਵਲਂ ਪਥਵਾਦਿਦ੍ਰਬ੍ਯਮੇਵਾਤਿਆਦਿ ਲਦ੍ਧਿ. ਕਣਾਦਸਾਸਨਾਯ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਾਸਨੇ ਅਨਵਗਾਲ਼੍ਹਾਨਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਅਯਂ ਵਾਦੋ’’ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਤਸ੍ਸੁਭਯਸ੍ਸਾਤਿ ਆਸਵਗਨ੍ਧਤੋ ਕਪ੍ਪਾਸਗਨ੍ਧੋ ਅਧਿਕੋ ਸੀਤੁਦਕਵਣ੍ਣਤੋ ਉਣ੍ਹੋਦਕਵਣ੍ਣੋ ਚ ਅਧਿਕੋਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਉਭਯਸ੍ਸ. ਤੇਜਾਦਿਅਧਿਕੇਸੁ ਚ ਸਮ੍ਭਾਰੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ ਨ ਰੂਪਾਦਯੋ ਤੇਜਾਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸਗੁਣੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਦਭਾ…ਪੇ… ਤ੍ਤਿਤਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਨ ਰੂਪਂ ਤੇਜਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਗੁਣੋ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਤੇਜਾਦਿਕੇ ਸਮ੍ਭਾਰੇ ਵਿਸੇਸੇਨ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਯੋ ਯਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਗੁਣੋ, ਨ ਸੋ ਤਦਧਿਕੇ ਸਮ੍ਭਾਰੇ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਵਿਸੇਸੇਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਯਥਾ ਪਥਵੀਅਧਿਕੇ ਸਮ੍ਭਾਰੇ ਆਪੋਧਾਤੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯਥਾਯੋਗਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਨਾਨਾਕਲਾਪੇਤਿ ਸਭਾਵਤੋ ਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵੇਪਿ ਮੂਲਕਾਰਣਨਾਨਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਵਿਸੇਸੋ ਅਸਙ੍ਘਾਤੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਯਤੋ ਪਰਮਰਣਾਦਿਕਿਰਿਯਾਸਮਤ੍ਥਤਾ ਨੇਸਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿਯੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ.
ਏਕਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨੇਕਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਞ੍ਚਾਯਤਨਿਕਤ੍ਤਭਾਵੇ ਪਤ੍ਥਨਾ ਯਾ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਾਯ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ. ਏਤੇਨ ਕਾਰਣਵਿਸੇਸੇਨ ਫਲਵਿਸੇਸਮਾਹ. ਨ ਹੀਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਸਮਤ੍ਥਯਤਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਂ. ਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਰਣੇਨ ਆਹਿਤਾਤਿਸਯੇਨ. ਤੇਨੇਵ ਸੋਤਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨੇਵ ਪਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨ ਅਨੇਕਸਭਾਵੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਆਹਿਤਵਿਸੇਸਂ ਏਕਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਅਨੇਕਸਭਾਵਂ ਫਲਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਵਿਸੇਸਾਭਾਵੇ ਦੋਸਮਾਹ ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਰਾਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਕਾਰਣਵਿਸੇਸਾਭਾਵੇ ਫਲਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਯਂ ਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਵਿਸੇਸਾਭਾਵੇ ਤਦਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪ੍ਪਾਦਕਤਾਪਿ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਸੋਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਂ ਤਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਸਿਯਾ. ਏਵਮਿਤਰਤ੍ਥਾਪਿ. ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਂਤਂਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਸਾ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦਸ੍ਸਿਤਸਭਾਵੋਵ.
ਅਨੇਕਾਹਿ ਮਹਗ੍ਗਤਚੇਤਨਾਹਿ ਏਕਾਯ ਵਾ ਪਰਿਤ੍ਤਚੇਤਨਾਸਹਿਤਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਂ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਾਨਾਚੇਤਨਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ‘‘ਪਟਿਸ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਦਿ ਨਾਨਾਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਕਮ੍ਮੇਨ ਚ ਕਾਮਾਵਚਰਕਮ੍ਮੇਨ ਚ ਤਂਤਂਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚੇਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਹਗ੍ਗਤਚੇਤਨਾ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੧੨.੭੮) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਨਾਪਿ ਤਂਤਂਭਵਨਿਯਤਰੂਪਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਵਿਕਲਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾ ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕਯੋਨਿਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਯੁਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਮਹਗ੍ਗਤਾਹਿ ਏਵ ਨਾਨਾਚੇਤਨਾਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਨ ਚੇਕਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਅਨੇਕਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਨਿਚ੍ਛਿਤਞ੍ਹੇਤਂ ਸਾਕੇਤਪਞ੍ਹੇਨਾਤਿ. ਏਵਂ ਏਕੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤਕਮ੍ਮੁਨਾ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸੋਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਹਦਯਵਤ੍ਥੂਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਞਾਪਕੇਨ ਇਮਿਨਾ ਵਚਨੇਨ ਪਰਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮੁਨਾਪਿ ਏਕੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਅਨੇਕੇਸਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਿਦ੍ਧਮੇਕੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਨੇਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋਯੇਵ ਨਾਮ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕਿਚ੍ਚਕਰਣਤੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਟਿ…ਪੇ… ਨਕਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤਿਸੁਖੁਮਭਾਵਤੋ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਅਗੋਚਰੇਨ ਰੂਪਾਯਤਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸਙ੍ਘਾਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਚ ‘‘ਵਾਯੁ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਕਦਾਚਿਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਸਿਯਾ ਧਾਤੁਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ…ਪੇ… ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਪਟ੍ਠਾਨੇ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੨) ਚ ‘‘ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਨਨੁ ਚਿਰੇਨ ਸੁਯ੍ਯਨ੍ਤੀਤਿ ਦੂਰੇ ਠਿਤਾਨਂ ਲਹੁਕਂ ਸਵਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਵਾ ਲਹੁਕਂ ਸਵਨੇਨ ਦੂਰਾਸਨ੍ਨਭਾਵਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ, ਦੂ…ਪੇ… ਤੋਤਿ ਨ ਦੂਰੇ ਠਿਤੇਹਿ ਰਜਕਾਦਿਸਦ੍ਦਾ ਚਿਰੇਨ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸੁਯ੍ਯਨ੍ਤਿ, ਸਚੇ ਸਵਨੂਪਚਾਰੇ ਸੋ ਸਦ੍ਦੋ ਦੂਰੇ ਆਸਨ੍ਨੇ ਚ ਠਿਤਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਸਦ੍ਦੇ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਤੋ ਗਹਣਵਿਸੇਸਤੋ ਚਿਰੇਨ ਸੁਤੋ ਸੀਘਂ ਸੁਤੋਤਿ ਅਭਿਮਾਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਿਚ੍ਛਯ…ਪੇ… ਅਭਿਮਾਨੋ ਹੋਤਿ, ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਪਨ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਸਮਾਨਾ, ਯਸ੍ਮਾ ਸੋ ਪਨ ਸਦ੍ਦੋ…ਪੇ… ਆਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਯਦਿ ਧਾਤੁਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਸਦ੍ਦੋ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਕਥਂ ਪਟਿਘੋਸਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੂਰੇ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਆਗਤਾਨੀਤਿ ਏਤੇਨ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਪਿ ਯਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਦੇਸਨ੍ਤਰਂ ਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਘਟ੍ਟਨਸਭਾਵਾਨੇਵਾਤਿ ਤੇਸਂ ਭੂਤਾਨਂ ਸਦ੍ਦਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵਮਾਹ. ਸੋਤਪਦੇਸਸ੍ਸਾਤਿ ਸੋਤਦੇਸਸ੍ਸ, ਸੋਤਦੇਸੇ ਠਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਚਕ੍ਖੁਮਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨਾਤਿ ਚਿਤ੍ਰਵਿਚਿਤ੍ਰਰੂਪਾਯਤਨੇ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਸ੍ਸ ਅਨੁਕਡ੍ਢਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਣ੍ਣਕੂਪਚ੍ਛਿਦ੍ਦੇਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਏਤੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਵਾਦਂ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਦੇਸੇ ਏਵ ਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਤ੍ਤਤਿ ਤਤ੍ਥ ਕਿਚ੍ਚਾਦਿਪ੍ਪਯੋਗਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਸਤਿਪਿ ਪਨਸ੍ਸ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਨ ਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣੇ ਸਮਤ੍ਥਤਾ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਪਿਦਹਨੇਪਿ ਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਹੇਤੁਤੋ ਚਾਤਿ ਕਣ੍ਣਕੂਪਚ੍ਛਿਦ੍ਦੇਯੇਵ ਠਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਾ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ.
ਤਬ੍ਬੋਹਾਰੇਨਾਤਿ ਗਨ੍ਧਗਨ੍ਧਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਸਹਚਰਿਤਾਯ ਗਨ੍ਧੋਪਿ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਗਨ੍ਧੋ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਗਨ੍ਧੋ ਸਹਕਾਰੀਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਖੇਲ਼ਾਦਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਪਥਵੀਤਿ ਸਹਕਾਰੀਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਭੂਤਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾ ਪਥਵੀ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣੇ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਧਾਰਭੂਤਾਤਿ ਤੇਜੋਵਾਯੋਧਾਤੂਨਂ ਆਧਾਰਭੂਤਾ. ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਆਪੋਤੇਜੋਵਾਯੋਧਾਤੂਨਂ. ਸਬ੍ਬਦਾਤਿ ਉਪ੍ਪੀਲ਼ਨਕਾਲੇ ਚ ਅਨੁਪ੍ਪੀਲ਼ਨਕਾਲੇ ਚ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਪਭੇਦੇ ਉਪਰਿਮਕਾਯਸਙ੍ਖਾਤੇ ਰੂਪਸਮੂਹੇ. ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਚਕ੍ਖੁਦਸਕਂ ਇਦਂ ਕਾਯਦਸਕਂ ਇਦਂ ਭਾਵਦਸਕਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਕਲਾਪਤੋਪਿ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਨਂ.
੬੧੬. ਦੀਘਾਦੀਨਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤੋਤਿ ਇਦਂ ਦੀਘਾਦੀਨਂ ਨ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਗੋਚਰਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਦੀਘਾਦਿਵੋਹਾਰਰੂਪਾਦੀਨਂ ਪਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਪਰਤੋ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨਪਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੀਘਾਦਿਸਨ੍ਨਿਵੇਸਨ੍ਤਿ ਦੀਘਾਦਿਸਨ੍ਨਿਵੇਸਵਨ੍ਤਂ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਇਤਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾਤਿ ਛਾਯਾਤਪਾਨਂ ਆਲੋਕਨ੍ਧਕਾਰਾਨਞ੍ਚ ਅਸਹਟ੍ਠਾਯਿਤਂ ਆਹ. ਕਥਂ ਪਨ ਆਲੋਕੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮਤੀਤਿ? ‘‘ਆਲੋਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਸਮਾਨਕਾਲਂ ਅਨ੍ਧਕਾਰਸਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਂ ਭਿਜ੍ਜਤਿ. ਅਨ੍ਧਕਾਰਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਕਮੇਨ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਕੇਚਿ. ਸਹ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇਨ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾਨਂ ਨਿਰੋਧਸਮਨਨ੍ਤਰਂ ਤਂਸਨ੍ਤਤਿਯਂ ਤਾਦਿਸੇ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਆਲੋਕਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਯਮਹਾਭੂਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਆਲੋਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਨਾਪਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਮੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਤਂਨਿਸ੍ਸਯੇਹਿ ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨਕਏਕਕਲਾਪਭੂਤੋਪਾਦਾਰੂਪਾਨਂ ਸਹੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ. ਪਦੀਪਸਿਖਾਮਣਿਰਂਸਿਯੋ ਵਿਯ ਪਥਵੀਪਾਕਾਰਰੁਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾਪਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਮਨ੍ਦਂ ਪਨ ਪਾਕਾਰਾਦਿਆਧਾਰਰਹਿਤਂ ਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਬਹਲਂ ਆਧਾਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ.
੬੨੦. ‘‘ਅਮਨੁਸ੍ਸਸਦ੍ਦੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅ-ਕਾਰੋ ਨ ਮਨੁਸ੍ਸਤਾਮਤ੍ਤਨਿਵਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੋ ਸਦਿਸਭਾਵਦੀਪਨਤਾਯ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਮਨੁਸ੍ਸਤੋ ਪਨ ਅਨਞ੍ਞਤਾਨਿਵਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਮਨੁਸ੍ਸ…ਪੇ… ਟ੍ਠਾਦਯੋਪੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਥਾ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ‘‘ਵਂਸਫਾਲਨਸਦ੍ਦੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ.
੬੩੨. ਕਮ੍ਮਚਿਤ੍ਤਾਦਿਨਾਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਉਤੁਆਹਾਰੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਂਤਦਾਕਾਰਾਨੀਤਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦਿਆਕਾਰਾਨਿ. ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾਨਿਪਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦੀਨਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਹਿਤੇ ਏਵ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਬ੍ਭਾਵਾ ਇਤਰਤ੍ਥ ਚ ਅਭਾਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਹੇਤੁਕਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦਿਆਕਾਰਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ, ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਭਾਵੇ ਵਾ. ਇਤ੍ਥਿਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਇਤ੍ਥੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਤੇਸਂ ਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦਿਆਕਾਰਰੂਪਾਨਂ. ਯਦਿ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦਿਆਕਾਰਰੂਪਾਨਂ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਂ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਤੇਸਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਨੇਵ ਤਂ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਂ, ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਤਬ੍ਭਾਵਭਾਵਿਤਾਮਤ੍ਤੇਨ ਤਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.
੬੩੩. ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪੁਰਿਮਲਿਙ੍ਗਾਧਾਰਜਾਤਿਅਨੁਰੂਪਮੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤੇਪੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਨੋਤਿ ਆਦਿਵਚਨਤੋਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨੋ’’ਤਿ (ਯਮ. ੩.ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਯਮਕ.੧੮੮) ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.
੬੩੫. ਦ੍ਵਾਰਭਾਵੇਨ ਕੁਚ੍ਛਿਤਾਨਂ ਆਸਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਪਸਾਦਵਿਸੇਸੇ ਵਿਯ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੇਪਿ ਕਾਯਵੋਹਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭਨਸਭਾਵਤਾਯ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਥਮ੍ਭਨਂ ‘‘ਵਾਯੋਧਾਤੁਕਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵੋਯੇਵਾਤਿ. ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਆਕਾਰੋ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.
੬੩੬. ਵਿਤਕ੍ਕ…ਪੇ… ਗਹਿਤਾਤਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਾਭਿਬ੍ਯਞ੍ਜਿਕਾਯ ਵਾਚਾਯ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਦਾ ਹਿ ਸਾ ਤੇਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਕਸ੍ਸਪਿ ਅਕ੍ਖਰਸ੍ਸ ਅਨੇਕੇਹਿ ਜਵਨੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਥਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਮਾਨਤਾਯ ਅਸਮਤ੍ਥਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਵਿਸੇਸਾ ਨ ਭਿਨ੍ਨਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਵ…ਪੇ… ਭਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ. ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣੇਤਿ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਹਿ ਅਸਂਸਟ੍ਠੇ. ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਥ ਵਾ ‘‘ਯੇ ਚ ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਚਵਨ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤਿ, ਨੋ ਚ ਤੇਸਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਯਮ. ੨.ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕ.੮੮) ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੂਪਪਜ੍ਜਨਕਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਵਚਨੇਨ ਖੀਣਾਸਵੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ –
‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਯਮ. ੨.ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕ.੧੦੮),
‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਯਮ. ੨.ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕ.੧੦੮) ਚ,
‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਤੇਸਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਯਮ. ੨.ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕ.੧੧੩) –
ਆਦਿਵਚਨਤੋ ਚ ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਸੋਲ਼ਸਮੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤਤੋ ਓਰਿਮੇਨ ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਯਦਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਤੇਸਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਚੁਤਿਤੋ ਪੁਰਿਮੇਨ ਸਤ੍ਤਰਸਮੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਚੁਤਿਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਦੁਤਿਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭੂਤਸ੍ਸਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਅਥ ਵਾ ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ. ਅਨਨ੍ਤਰਾਤਿ ਹਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਅਨ੍ਤਰਂ ਵਿਨਾ, ਯਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਇਤਰੇਸਂ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਯਮ. ੨.ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕ.੮੮) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞਥਾਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਤੋ ਪੁਰਿਮਤਤਿਯਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀਨਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਜਨਕਤਾਭਾਵੇ ਆਗਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯੁਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਗਬ੍ਭਗਮਨਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਉਦਕਨਿਮੁਗ੍ਗਅਸਞ੍ਞੀਭੂਤਕਾਲਕਤਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਨ੍ਨਰੂਪਾਰੂਪਭਵਸਮਙ੍ਗੀਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨਭਾਵੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.
੬੩੭. ਅਨੇਕੇਸਂ ਕਲਾਪਾਨਂ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕਘਨਪਿਣ੍ਡਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਕਲਾਪਨ੍ਤਰਭੂਤਾਨਂ ਕਲਾਪਨ੍ਤਰਭੂਤੇਹਿ ਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਤੋ ਤੇਸਂ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੁਤ੍ਤਭਾਵਤੋ. ਤਂਤਂਭੂਤਵਿਵਿਤ੍ਤਤਾਤਿ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਭੂਤਾਨਂ ਵਿਭਤ੍ਤਭਾਵੋ ਕਲਾਪਨ੍ਤਰਭੂਤੇਹਿ ਵਿਭਤ੍ਤਸਭਾਵਤਾ ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਵਿਵਿਤ੍ਤਤਾ ਰੂਪਾਨਂ ਓਸਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਰੂਪਪਰਿਯਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਤਂਤਂਭੂਤਸੁਞ੍ਞਤਾ. ਯੇਸਞ੍ਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਆਕਾਸੋ, ਤੇਸਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਤਾਯ ਤੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞਭਾਵੋਤਿ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤੋਯੇਵ ਚ ਸੋ ਭੂਤਨ੍ਤਰੇਹਿ ਵਿਯ ਤੇਹਿ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੇਹਿ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਭਾਵਾਭਾਵੇ.
੬੩੮. ਤਂਤਂਵਿਕਾਰਾਧਿਕਰੂਪੇਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਥਂ ਚਮ੍ਮਸੁਵਣ੍ਣੇਸੁ ਮੁਦੁਤਾਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਨਨੁ ਲਹੁਤਾਦਿਵਿਕਾਰਾ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਰੂਪੇ ਏਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧੇ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਇਧ ਪਨ ਤਂਸਦਿਸੇਸੁ ਤਬ੍ਬੋਹਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੂਲਪਿਚੁਆਦੀਸੁ ਗਰੁਭਾਵਾਦਿਹੇਤੂਨਂ ਭੂਤਾਨਂ ਅਧਿਕਭਾਵਾਭਾਵਤੋ ਲਹੁਆਦਿਵੋਹਾਰੋ. ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਯਰੂਪੇ ਏਵ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਤਂਤਂਵਿਕਾਰਾਧਿਕਰੂਪੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਬ੍ਬੇ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਲਹੁਤਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਵਿਜਹਨਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੬੪੧. ਆਚਯਸਦ੍ਦੇਨੇਵਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਆਚਯਸਦ੍ਦੇਨੇਵ. ਯੋ ਆਯਤਨਾਨਂ ਆਦਿਚਯਤ੍ਤਾ ਆਚਯੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ, ਸੋਵ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪਰਿਚਯਤ੍ਤਾ ਉਪਚਯੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਠਮਤ੍ਥੋ ‘‘ਦਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੩.੪੫) ਵਿਯ. ਉਪਰਿਅਤ੍ਥੋਚ ‘‘ਸਮ੍ਮਟ੍ਠੇ ਉਪਸਿਤ੍ਤੇ ਚ, ਤੇ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ ਮਣ੍ਡਪੇ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਉਪ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਉਪਰਿਅਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣੇ.
੬੪੩. ਫਲਵਿਪਚ੍ਚਨਪਕਤਿਯਾਤਿ ਫਲਵਿਪਚ੍ਚਨਸਭਾਵੇਨ. ਫਲਮੇਵ ਵਾ ਪਕਤੀਤਿ ਆਯੁਸਂਹਾਨਾਦਿਨਾ ਫਲਸਭਾਵੇਨ ਜਰਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਪਰਿਣਤਰੂਪਪਰਿਪਾਕਕਾਲੇ ਹਾਨਿਦਸਕਾਦੀਸੁ.
੬੪੫. ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸਭਾਵਤੋਤਿ ਮੂਲਫਲਾਦੀਨਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਆਹਾਰਵਤ੍ਥੂਨਂ ਮੁਖੇਨ ਅਸਨਾਦਿਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸਭਾਵਤੋ. ਵਿਸਭੂਤੇ ਸਙ੍ਘਾਤੇ ਓਜਾ ਮਨ੍ਦਾ ਹੋਤੀਤਿ ਸਵਿਸਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਸੁਖੁਮਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਙ੍ਗਮਙ੍ਗਾਨੁਸਾਰਿਨੋ ਰਸਸ੍ਸ ਸਾਰੋਤਿ ਰਸਹਰਣੀਧਮਨਿਜਾਲਾਨੁਸਾਰੇਨ ਸਰੀਰਾਵਯਵੇ ਅਨੁਪ੍ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਆਹਾਰਰਸਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਾਹਾਰਪਚ੍ਚਯੋ ਸ੍ਨੇਹੋ, ਯੋ ਲੋਕੇ ਰਸਧਾਤੂਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਉਪਾਦਾਭਾਜਨੀਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਨੋਉਪਾਦਾਭਾਜਨੀਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੬੪੬. ‘‘ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਯੋ ਮਹਾਭੂਤਾ ਤਯੋ ਮਹਾਭੂਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੫੩) ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਅਵਸੇਸਮਹਾਭੂਤੇ ਨਿਸ੍ਸਯਤਿ, ਤੇਹਿ ਉਪਾਦਾਰੂਪੇਨ ਚ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਸ੍ਸਯਤਿ ਚ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤਿ ਚਾ’’ਤਿ.
੬੪੭. ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਵਿਜਹਨਤੋ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਲਾਪੇ ਅਨੇਕਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸਭਾਵੇਸੁਯੇਵ ਅਨੇਕੇਸੁਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਆਪਾਥਗਤੇਸੁ ਆਭੋਗਾਦਿਵਸੇਨ ਏਕਂਯੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਂ ਵਿਚਾਰੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਪਨ ਯਥਾਯੋਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਰਸਾਰਮ੍ਮਣਂ ਤਾਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਸ੍ਸਯਂ ਅਲ੍ਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਸਤਿਪਿ ਅਨੇਕੇਸਂ ਰਸਾਨਂ ਆਪਾਥਗਮਨੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਏਕਪ੍ਪਕਾਰਂਯੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਗਨ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਰੂਪਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਪਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਸ੍ਸਯਂ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਵਾਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਯੋਗ੍ਯਦੇਸੇ ਅਵਟ੍ਠਿਤਾਨਿ ਯਤ੍ਤਕਾਨਿ ਸਹਕਾਰੀਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਗਤਂ ਉਪਕਾਰਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਤਕਾਨਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਏਕਜ੍ਝਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਗ੍ਘੋਸਾਦਿਕੋ ਅਨੇਕਕਲਾਪਗਤੋ ਤਥਾ ਵਣ੍ਣੋਪਿ ਸਿਵਿਕੁਬ੍ਬਹਨਨਿਯਾਮੇਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਚ ਆਭੁਜਿਤਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਮਤ੍ਤਤਾਵਸੇਨ ਅਨੇਕਕਲਾਪਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਪਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਪਸਾਦਾਧਿਮਤ੍ਤਤਾ ਪਿਤ੍ਤਾਦਿਵਿਬਨ੍ਧਾਭਾਵੇਨ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਤਾ. ਕਥਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਏਕਤ੍ਤਨਯਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਤਿ.
੬੫੧. ਤਾਦਿਸਾਯਾਤਿ ਯਾ ਪਚੁਰਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿਪਿ ਨ ਗਹਿਤਾ. ਸਨ੍ਤੀ ਸਮਾਨਾ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾਸਸਮ੍ਭਾਰੁਦਕਂ ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਥਵਿਯਾ ਆਬਨ੍ਧਕਂ, ਏਵਂ ਪਰਮਤ੍ਥੁਦਕਂ ਪਰਮਤ੍ਥਪਥਵਿਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਦਨੁਰੂਪਪਚ੍ਚਯੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਬਨ੍ਧਨਾਨੁਗੁਣੇਹਿ ਆਬਨ੍ਧਿਯਮਾਨੇਹਿ ਸਨ੍ਧਾਰਣਾਦਿਕਿਚ੍ਚੇਹਿ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਚ ਪਥਵੀਆਦੀਹਿ. ਅਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ, ਅਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਆਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬਫੁਸਨਕਭਾਵੋ ਆਪੋਧਾਤੁਯਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਵਸੇਨ ਉਭਯਧਮ੍ਮਤਂ ਆਹ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਿਸ੍ਸਯਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਤਾ ਚ ਨਿਸ੍ਸਯਤਾ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਤਾ. ਯਦਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਧਾਤੂਨਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਵਿਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਤਾ, ਪਥਵੀਆਦੀਨਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾਦਿਸਭਾਵੋ ਏਵ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਭਾਵੋਤਿ ਤਬ੍ਬਿਰਹੇਨ ਕਥਂ ਤੇਸਂ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਵੁਤ੍ਤੀਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਸੂਤਿ ਏਤੇਨ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਟ੍ਠਕਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਧਾਤੂਨਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਵੁਤ੍ਤੀਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਂਯੇਵ ਅਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਾਪਿ ਸਹਜਾਤੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਫੁਸਨਂ ਤਾਵ ਏਕਕਲਾਪਗਤਤ੍ਤਾ ਨ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਫੁਸਨਂ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਏਕਕਲਾਪਗਤਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਵਿਸੁਂ ਸਿਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਹਿ ਵਿਸਯਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਕਾਯਪ੍ਪਸਾਦਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤੇਸੁ ਫੁਸਨਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ.
ਝਾਯਤੀਤਿ ਪਰਿਪਚ੍ਚਤਿ. ਨ ਉਣ੍ਹਾ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਉਣ੍ਹਸਭਾਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਜੋਸਭਾਵਤਂਯੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਣ੍ਹਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਸੀਤਸ੍ਸ ਉਣ੍ਹਤਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇ ਸੀਤਤਾਸਙ੍ਕਾ ਸਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਸੀਤਤ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਜੋਸਭਾਗਤਂਯੇਵ ਵਾ ਸੀਤਤਾਯਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਸੀਤਤ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤੇਜੋ ਏਵ ਹਿ ਸੀਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਨ੍ਦੇ ਹਿ ਉਣ੍ਹਭਾਵੇ ਸੀਤਬੁਦ੍ਧੀਤਿ ਤੇਜੋ ਏਵ ਹਿ ਸੀਤਂ. ਕਥਂ ਪਨੇਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ਸੀਤਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਵਵਤ੍ਥਿਤਭਾਵਤੋ ਪਾਰਾਪਾਰਂ ਵਿਯ. ਤਥਾ ਹਿ ਆਤਪੇ ਠਤ੍ਵਾ ਛਾਯਂ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸੀਤਬੁਦ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਥਵੀਗਬ੍ਭਤੋ ਨਿਗ੍ਗਤਾਨਂ ਉਣ੍ਹਬੁਦ੍ਧੀਤਿ. ਯਦਿ ਤੇਜੋਯੇਵ ਸੀਤਂ, ਉਣ੍ਹਭਾਵੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੀਤਭਾਵੋਪਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਲਾਪੇ ਉਪਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੀਤੁਣ੍ਹਾਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਣ੍ਹਸੀਤਕਲਾਪੇਸੁ ਸੀਤੁਣ੍ਹਾਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ…ਪੇ… ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਆਪੋਧਾਤੁਵਾਯੋਧਾਤੂਨਂ ਸੀਤਭਾਵੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਹਿ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਸੀਤਭਾਵੇ ਉਣ੍ਹਭਾਵੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਲਾਪੇ ਸੀਤਭਾਵੋ ਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਆਪੋਧਾਤੁਅਧਿਕੇ ਵਾਯੋਧਾਤੁਅਧਿਕੇ ਵਾ ਕਲਾਪੇ ਸੀਤਭਾਵੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ਤਾਦਿਸੇਪਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਕਲਾਪੇ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ ਸੀਤਭਾਵਸ੍ਸਾਤਿ. ਖਰਤਾਦਿਸਭਾਵਾਧਿਕਸ੍ਸ ਭੂਤਸਙ੍ਘਾਤਸ੍ਸ ਦਵਤਾਦਿਸਭਾਵਾਧਿਕਤਾਪਤ੍ਤਿ ਭਾਵਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਪਨ ਯਥਾ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਚ੍ਚ…ਪੇ… ਪ੍ਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹ.
੬੫੨. ਏਕਨ੍ਤਨਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਏਕਨ੍ਤਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨੁਪਾਦਾਨਿਯਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪੁਰਿਮਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ‘‘ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾ ਵਚਨਤੋ ਪੁਰਿਮਾਨਂ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਨਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਸੋਤਾਯਤਨਾਦੀਨਂ. ਨਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਤ੍ਤਾਭਾਵਾਦਿਕਨ੍ਤਿ ਨਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਤ੍ਤਾਭਾਵਂ ਨਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ. ਏਕਨ੍ਤਾਕਮ੍ਮਜਾਦੀਸੂਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਏਕਨ੍ਤਾਚਿਤ੍ਤਜਂ ਗਯ੍ਹਤਿ. ਤਾ ਜਰਤਾਅਨਿਚ੍ਚਤਾ. ਅਨੇਕਨ੍ਤੇਸੁ ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਅਕਮ੍ਮਜੇਸੁ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਅਚਿਤ੍ਤਜੇਸੁ ਚ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਤ੍ਤਾ ਅਨੇਕਨ੍ਤੇਸੁ ਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੬੬੬. ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸਭਾਵਤੋ ਅਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦ੍ਵਯਸ੍ਸ.
ਨੋਉਪਾਦਾਭਾਜਨੀਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਦੁਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚਤੁਕ੍ਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੯੬੬. ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਮਨਸਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਯਦਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਕਤਮਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਨ ਕਤਾ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਚਤੁਕ੍ਕਭਾਵੋ ਕਥਨ੍ਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਗ੍ਗਹਣਵਿਸੇਸਤੋ’’ਤਿ. ਦਸ੍ਸਨਂ ਸਵਨਂ ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਨਂ ਵਿਜਾਨਨਞ੍ਚਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਗ੍ਗਹਣਵਿਸੇਸਤੋ. ਏਤੇਨ ਗਾਹਕਭੇਦੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਭੇਦੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਸਮੁਖੇਨਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਭੇਦੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਾ…ਪੇ… ਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਞ੍ਚਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੯੬੯. ਤਦਿਦਂ ਨਯਕਰਣਂ ਛਬ੍ਬਿਧਾਦੀਸੁ ਤੀਸੁ ਸਙ੍ਗਹੇਸੁ ਯੋਜਿਤਂ.
ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੯੭੫. ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਨੀਵਰਣਤ੍ਤਾ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਨੀਵਰਣਾ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ ਨੀਵਰਣਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਚ ਰੂਪਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਕੇਚਿ ‘‘ਨਾਮਕਾਯਰੂਪਕਾਯਗੇਲਞ੍ਞਸਭਾਵਤੋ ਦੁਵਿਧਂ ਮਿਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਂ ‘ਨੀਵਰਣਾ’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਤਰਂ ਰੂਪਸਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਤਂ ਅਰੂਪਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਨੀਵਰਣਂ ਮਿਦ੍ਧਸਭਾਵਤੋ ਇਤਰਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਵਿਯਾਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨੀਵਰਣਭਾਵਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਵਚਨਸ੍ਸ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਵਚਨੇਨ ਵਿਰੋਧਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਚ ਰੂਪਕਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਥ ਵਾ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਸੋਪ੍ਪਨਸਭਾਵਤੋ ਸੋਪ੍ਪਸ੍ਸ ਚ ਮਿਦ੍ਧਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਿ ਮਿਦ੍ਧਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵਾਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਉਤ੍ਤਰਮਾਹ ‘‘ਨ ਚ ਰੂਪਕਾਯਗੇਲਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਮਿਦ੍ਧਮੇਵ ਸੋਪ੍ਪਹੇਤੂਤਿ ਨਾਯਂ ਅਵਧਾਰਣਾ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਸੋਪ੍ਪਹੇਤੁ ਏਵ ਮਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਪਨ ਇਚ੍ਛਿਤਾਤਿ ਮਿਦ੍ਧਤੋ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਸੋਪ੍ਪਹੇਤੁ ਅਤ੍ਥਿ, ਕੋ ਪਨ ਸੋ? ਰੂਪਕਾਯਗੇਲਞ੍ਞਂ. ਨ ਚ ਰੂਪ…ਪੇ… ਵਚਨਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਵਚੀਘੋਸਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਹੁਂਕਾਰਾਦਿਸਦ੍ਦੋ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ. ਅਙ੍ਗੁਲਿਫੋਟਾਦਿਸਦ੍ਦੋ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋਯੇਵ, ਚਿਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ ਪਨ ਹੋਤਿ. ਰੂਪਭਾਵਮਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਜਰਾਮਰਣਸਭਾਵਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਤਂਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਤੋ ਏਵ ਨ ਜਾਤਿਆਦਿਧਮ੍ਮਵਨ੍ਤਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਸਯਂ ਸਭਾਵਵਨ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਜਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਚ ਰੂਪਭਾਵਮਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਜਾਤਿਪੀਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਰੂਪਭਾਵਮਤ੍ਤਤਾਯ ਉਪਸਂਹਰਣਤ੍ਥੋ ਤਥਾ-ਸਦ੍ਦੋ.
ਤੇਸਂ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਸਙ੍ਖਾਤਾਦਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ-ਸਦ੍ਦੋਪਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਿਕੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਮਾਨਧਮ੍ਮਕ੍ਖਣਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਮਪੀਤਿ ਯਦਿਪਿ ਜਿਰਣਭਿਜ੍ਜਨਭਾਵਾ ਜਿਰਣਾਦਿਸਭਾਵਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਨਕਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਾਨੁਭਾਵਕ੍ਖਣੇ ਅਭਾਵਤੋ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਵੋਹਾਰਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਵੋਹਾਰਞ੍ਚ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਏਵਮਪਿ ਤੇਸਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਤਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਜਰਾਮਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯਤਂ ਵਿਵਰਤਿ ‘‘ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇ ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ.
ਯਦਿ ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਨਿਸ੍ਸਯਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਕਾ ਜਾਤਿਆਦਯੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ. ‘‘ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਭੂਤਨਿਸ੍ਸਿਤੇਸੁ ਕੇਵਲੋ ਉਪਾਦਾਯਵੋਹਾਰੋਤਿ ਉਪਾਦਾਯੇ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਪਿ ਅਪਰੇਨ ਉਪਾਦਾਯ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਕਾਰਣਕਾਰਣੇਪਿ ਕਾਰਣੇ ਵਿਯ ਵੋਹਾਰੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਚੋਰੇਹਿ ਗਾਮੋ ਦਡ੍ਢੋ’’ਤਿ ਯਥਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਭੂਤ…ਪੇ… ਤ੍ਤਨਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਦਾਨਿ ਪਰਮ੍ਪਰਾ ਵਿਨਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਨਂ ਭੂਤਪਟਿਬਦ੍ਧਭਾਵਂ ਸਹ ਨਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਵੋਚ. ਵਿਕਾਰਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਪਿ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਵਿਕਾਰਾਦਿਭਾਵੇ ਭੂਤਪਟਿਬਦ੍ਧਭਾਵਾਵਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਲਾਪੇ ਏਕੇਕਾਵ ਵਿਕਾਰਾਦਯੋਤਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਿਯ ਕਲਾਪਾਨੁਪਾਲਕਂ ਕਲਾਪਵਿਕਾਰਾਦਿਭਾਵਤੋ ਚ ‘‘ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਾਨਿ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ ਵਿਕਾ…ਪੇ… ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ.
ਅਸਙ੍ਖਤਭਾਵਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਇਦਂ ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਸਭਾਵਵਤੋ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਯ ਸਸਵਿਸਾਣਂ ਵਿਯ ਕੇਨਚਿ ਨ ਸਙ੍ਖਤਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਨਾਮ ਸਿਯਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਆਸਙ੍ਕਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਰੂਪਵਿਕਾਰਾਦਿਭਾਵਤੋ ਰੂਪਭਾਵੋ ਵਿਯ ਰੂਪੇ ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿ, ਅਸਤਿ ਨ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਯ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਸਾਧਿਤਾ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਾ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਖਤਭਾਵਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀ ਅਸਙ੍ਖਤਭਾਵਂ ਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ਜਾਯਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਸਙ੍ਖਤਭਾਵਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.
ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਰੂਪਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.