੩. ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡਂ

ਤਿਕਨਿਕ੍ਖੇਪਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੯੮੫. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਾਦਿਰਾਸਿਕਿਚ੍ਚਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਸੁਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੋਵਚਸ੍ਸਤਾਦਿਅਵੁਤ੍ਤਵਿਸੇਸਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਞ੍ਚ, ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਵਾ ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ‘‘ਯੇਵਾਪਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੇਵਾਪਨਕਾਨਂ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸਾਨਰਹਤਾਯ ਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਤਥਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਾਨਰਹਤਾਯ ਕਾਰਣਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਖੁਮੁਪਾ…ਪੇ… ਹਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੁਖੁਮਭਾਵੇਪਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਸਭਾਵਾਨਿ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਾਨਿ ਆਧਿਪਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਪਾਕਟਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਤਂਸਭਾਵਂ ਸੁਖੁਮੁਪਾਦਾਯਰੂਪਨ੍ਤਿ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰੇਨ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਪਦਭਾਜਨੇ ਨਿਦ੍ਦੇਸਾਨਰਹਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸੁਖੁਮਭਾਵਤੋਯੇਵ ਹਿ ਤਂ ਮਹਾਪਕਰਣੇਪਿ ‘‘ਯਂ ਰੂਪਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਨੋਧਾਤੁ ਚ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਚ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੮) ਨਿਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮਮੁਖੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ. ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਵਾ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰੇਨ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯੇਨ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਰੂਪਕਣ੍ਡੇ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਦੁਵਿਧੇਨ ਰੂਪਸਙ੍ਗਹਾਦੀਸੁ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸੋ ਰੂਪਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾਯ ਵਿਭਾਵਿਤੋ ਏਵਾਤਿ. ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਵਿਤ੍ਥਾਰਦੇਸਨਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮੂਲਾਦਿਵਸੇਨ ਹਿ ਦੇਸਿਤਾ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾ ਤਂਤਂਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਵਸੇਨਪਿ ਦੇਸਿਤਾ ਏਵ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਂਸਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ.

ਮੂਲਵਸੇਨਾਤਿ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਸਾਧਨਵਸੇਨ. ਏਤਾਨਿ ਹੇਤੁਪਦਾਦੀਨਿ ਹਿਨੋਤਿ ਫਲਂ ਏਤਸ੍ਮਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਹੇਤੁ, ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਤਸ੍ਮਾ ਏਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਜਨੇਤੀਤਿ ਜਨਕੋ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋਤਿ ਸੇਸਾਨਂ ਵਚਨਤ੍ਥੋ. ‘‘ਮੂਲਟ੍ਠਸ੍ਸ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ‘‘ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਮੂਲਭਾਵੋ ਮੂਲਟ੍ਠੋ, ਤੀਣਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨੀਤਿ ਅਯਞ੍ਚ ਮੂਲਤੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ? ਨ, ਮੂਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਮੂਲਟ੍ਠੋ, ਸੋ ਏਵ ਮੂਲਟ੍ਠੋਤਿ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਸਾਧਨਟ੍ਠੇਨ ਮੂਲਸਭਾਵਾਨਂ ਅਲੋਭਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਿਚ੍ਚਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਧਮ੍ਮਕਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਤੀਣਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਮੂਲਾਨਂ ਸਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਅਤ੍ਥਵਸੇਨ, ਨ ਗਾਥਾਯ ਵੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਵਸੇਨ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੋ ਮੂਲਟ੍ਠੋਯੇਵ ਚ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਲੋਭਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਅਲੋਭਾਦਯੋ ਵਿਯ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਯੋਪਿ ਅਧਿਕਤਤ੍ਤਾ ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੇ ਕੁਸਲਮੂਲਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤੇਹਿ ਅਲੋਭਾਦੀਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਯੋਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੇ ਕੁਸਲਮੂਲਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਾਦਿਭੇਦਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧੇ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧) ਵੁਤ੍ਤਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਭਾਵਤੋ ਕੁਸਲੇ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤੀ’’ਤਿ. ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਾਤਿ ਕੁਸਲਂ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਾਤਿ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਸ੍ਸ. ਮੂਲੇਹਿ ਕੁਸਲਾਨਂ ਅਨਵਜ੍ਜਤਾਯ ਹੇਤੁਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਇਦਂ ਨ ਮੂਲਾਨਂ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਅਨਵਜ੍ਜਭਾਵਸਾਧਕਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਸ ਅਨਵਜ੍ਜਤਾਯ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਸਾਧਕਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਹਿ ਮੂਲੇਹਿ ਕਤੋ ਕੁਸਲਾਨਂ ਅਨਵਜ੍ਜਭਾਵੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸਪਿ ਸੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਮੂਲਾਨਂ ਵਾ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਹੋਤਿ ਚ ਸੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਹੇਤੂ ਹੇਤੁ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧.). ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ ਕੁਸਲਾਨਂ ਵਿਯ ਅਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾਨਮ੍ਪਿ ਤਬ੍ਭਾਵੋ ਮੂਲਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਸਤਿ ਅਹੇਤੁਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾਨਂ ਤਬ੍ਭਾਵੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋ, ਨ ਮੂਲਪਟਿਬਦ੍ਧੋ, ਮੂਲਾਨਿ ਪਨ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਸਾਧਨਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਹੇਤੁਕਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਮੂਲਾ ਵਿਯ ਪਾਦਪਾ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਥਿਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਅਹੇਤੁਕਾਤਿ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੋਗਕਤਂ ਅਨਵਜ੍ਜਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਨ ਅਨਵਜ੍ਜਸਭਾਵਸ੍ਸ ਤਂਸਮ੍ਪਯੋਗੇਨ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਨਵਜ੍ਜਸਭਾਵਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਲੋਭਾਦਿਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਹਿ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਵਜ੍ਜਭਾਵੋ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਜਾਯਤਿ, ਨ ਅਹੇਤੁਕਾਬ੍ਯਾਕਤਾਨਂ ਵਿਯ ਨ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਨ ਤੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਸਿਯਾ? ਨ, ਅਧਿਕਾਰਤੋ ਕੁਸਲਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਕਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਤਾਵਾਚਿਨੋ ਨ ਮੂਲਕ੍ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦਾ, ਸੋ ਚ ਇਧ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮੇਹਿ ਸੁਖਵਿਪਾਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਤਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਨਵਜ੍ਜਹੇਤੁਸਭਾਵਸੁਖਵਿਪਾਕਭਾਵਨਿਦਾਨਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਅਵਜ੍ਜਪਟਿਪਕ੍ਖਤਾਇਟ੍ਠਵਿਪਾਕਤਾਵਸੇਨਪਿ ਨਿਦਾਨਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਤੋ ਹਿ ਕੁਸਲਾ ਅਲੋਭਾਦਿਮੂਲਕਾ, ਅਲੋਭਾਦਿਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਚ ਲੋਭਾਦਿਪਟਿਪਕ੍ਖਸੁਖਵਿਪਾਕਾਵ ਜਾਤਾਤਿ.

੯੮੬. ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਚੋਦਕੋ ‘‘ਨਨੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਇਤਰੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮੋਹਸ੍ਸ ਇਧ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤਂ ‘‘ਸਚ੍ਚਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਰਿਹਾਰਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ‘‘ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿਪਦੇਨ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮੋਹੋ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ ਨ ਗਹਿਤੋ, ਨਾਨਨ੍ਤਰਿਯਕਤਾਯ ਪਨ ਗੁਣਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਭਾਵਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਭਾਵਾ. ਨ ਹਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੁਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੋ ਮੋਹੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੁਦ੍ਧਚ੍ਚਾਦਿਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਿਨਾ ਹੋਤੀਤਿ.

੯੮੭. ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਵਿਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਅਨਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਯੋ ਪਨ ਤਦਵਤ੍ਥਧਮ੍ਮਵਿਕਾਰਭਾਵਤੋ ਤਂਤਂਧਮ੍ਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਾਯੇਵ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਜਰਾਮਰਣਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਧਾਤੁ. ੭੧), ‘‘ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪਚਯੋ’’ਤਿ ਚ ਆਦਿ. ਕੇਸਕੁਮ੍ਭਾਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਨਾਮਂ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਰੂਪਵੇਦਨਾਦਿਉਪਾਦਾਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਾਦਿਗੋਚਰਾ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਤਂਤਂਭੂਤਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਯ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਝਾਨਗੋਚਰਵਿਸੇਸੋ ਕਸਿਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਪਰਮਤ੍ਥੇ ਅਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵੋਹਰਿਯਮਾਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਹਾਰਮਞ੍ਚਾਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਨਂ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਦਿਸਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਯਤੋ ਤਾ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਪਟਿਪੀਲ਼ਨਅਵਸਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਕਾਰਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਕਾਰਵਿਸੇਸਭੂਤਾਨਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਿਯੁਂ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਨਿਸ੍ਸਯਾਨਪੇਕ੍ਖਂ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਭਾਵਾਨੇਵ ਤਜ੍ਜਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਸਤ੍ਤਘਟਾਦਿਤੋ ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ. ਨ ਹਿ ਕੋ…ਪੇ… ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤ੍ਤਾ.

੯੮੮. ਭਵਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਭੂਮਿ, ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਸੁਖਸ੍ਸ ਭੂਮਿ ਸੁਖਭੂਮਿ. ਸੁਖਵੇਦਨਾਸਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਭੂਮਿਭੇਦੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਤ੍ਥਂ ਤਂਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਏਕਦੇਸਭੂਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਯਭਾਵਤੋ ਆਧਾਰਣਭਾਵੇਨ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤਂਸਮਾਨਭੂਮਿ ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸੁਖਭੂਮਿਯਂ ਕਾਮਾਵਚਰੇ’’ਤਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਾਨਿ ਭਿਨ੍ਨਾਧਿਕਰਣਭਾਵੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਉਭਯੇਸਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਥਯੋਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਖਭੂਮੀਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਯੋਪਿ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥੇਵ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਰਿਤ੍ਤਸੁਖੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ ਭੂਮਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ ਵਾ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰੋਪਣ੍ਣਾਸਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਸੁਖਭੂਮਿਯਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਂ. ਭਾਸਿਤਬ੍ਬਂ ਭਾਸਿਤਂ, ਤਦੇਵ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਭਾਸਿਤਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥੋ. ਤਦਤ੍ਥਵਿਞ੍ਞਾਪਨੇਨਾਤਿ ਤਿਕਦੁਕਾਨਂ ਕੁਚ੍ਛਿਤਾਨਂ ਸਲਨਾਦਿਅਤ੍ਥਦੀਪਕੇਨ.

੯੯੪. ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਖਨ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਅਰਹਤੋ ਖਨ੍ਧੇ ਏਕਤ੍ਤਨਯਵਸੇਨ ਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਮਾਤੁਲਤ੍ਥੇਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਉਪਾਦਾਨਂ ਤਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਯੇਵ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸਤਿਪਿ ਤਂਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ ਕਾ ਪਨ ਕਥਾ ਖਨ੍ਧੇ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ. ਏਤੇਨ ਨਤ੍ਥਿ ਮਗ੍ਗੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ ਨ ਮਗ੍ਗਾਦਿਵਿਸਯਾ ਤਂਤਂਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਸਯਾਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ.

੯੯੮. ਏਵਂ ਸਂ…ਪੇ… ਲੇਸਿਕਾਤਿ ਅਨੁਪਾਦਾਨਿਯੇਹਿ ਅਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾਨਂ ਭੇਦਾਭਾਵਮਾਹ.

੧੦੦੬. ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਚ ਸੋ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਿਪਰਿਯਾਸਾਕਾਰੋ ਚਾਤਿ ਅਵਿ…ਪੇ… ਸਾਕਾਰੋਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਕਾਰੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨਤ੍ਤੇਪਿ ਨ ਤਦਾਕਾਰੋ ਵਿਯ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ, ਅਥ ਖੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਕਾਯੋ ਸਕ੍ਕਾਯੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਿਪਰਿਯਾਸਾਕਾਰਤੋ ਵਿਸੇਸਨਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਨ ਇਦਂ ਵਿਸੇਸਨਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਨ੍ਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਕਾਯੋ ਸਕ੍ਕਾਯੋ’’ਤਿ. ਵਤ੍ਥੁ ਅਵਿਸੇਸਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਸਤੀ ਕਾਯੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੂਹਤ੍ਥਤਾਯ ਅਨਾਮਸਿਤਵਿਸੇਸਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਵਦਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਸਾਦਕਾਯੋ ਵਿਯ ਕੁਚ੍ਛਿਤਾਨਂ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਕਾਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁ ਵਿਸੇਸਿਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਪਿ ਅਪਨੀਤਾ. ਨ ਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ‘‘ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ. ਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਹੇਤੁਭੂਤੇਨਾਤਿ ਗੋਸੀਲਾਦਿਨਾ, ਲੋਕਿਯਸੀਲੇਨ ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸੀਲਸ੍ਸ ਅਪਦਟ੍ਠਾਨੇਨ. ‘‘ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯਤਾਸਤਤਂਚਰਿਤਬ੍ਬਤਾਹਿ ਵਾ ਸੀਲਂ, ਤਪੋਚਰਣਭਾਵੇਨ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਤਾਯ ਵਤਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਵਾਦਿਭਾਵਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸੀਲਂ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਯੇਵ ਭਕ੍ਖਨਾਦਿਗਵਾਦਿਕਿਰਿਯਾਕਰਣਂ ਵਤਂ. ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਭਿਮਤਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤਨਂ ਵਾ ਸੀਲਂ, ਤਂਸਮਾਦਾਨਵਤੋ ਵੇਸਭੋਜਨਕਿਚ੍ਚਚਰਣਾਦਿਵਿਸੇਸਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਵਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਸੀਲਬ੍ਬਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸਂ ਵਦਨ੍ਤਿ.

੧੦੦੭. ਇਮਸ੍ਸੁਪ੍ਪਾਦਾ ਇਦਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਨ ਜਨਨਮਤ੍ਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਅਨਿਰੋਧੋਪੀਤਿ ‘‘ਅਵਿਘਾਤਂ ਜਨਸਦ੍ਦੋ ਵਦਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਜਨ-ਸਦ੍ਦੇ ਨਯੋ, ਜਨਿਤਾਤਿ ਜਨਾ, ਅਵਿਹਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਥੂ ਜਨਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਤਿ ਪੁਥੁਸਤ੍ਥੁਮਾਨਿਨੋ ਸਤ੍ਤਾ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਾਦਿਅਤ੍ਥੋ ਵਾ ਜਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਾਤੂਨਂ. ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਸਵਨਾਧੀਨਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਪਟਿਲਾਭਸ੍ਸ ਤੇਸਂ ਸਵਨਾਭਾਵਦੀਪਕਂ ‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਦਂ ਅਨ੍ਧਤਂ ਵਦਤਿ.

ਕਤਂ ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਰੇਹਿ ਚ ਕਤਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਂ ਤੇਹਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਪਰੇਸਂ ਅਤ੍ਤਨਾ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਹਿ ਕਤਂ ਉਪਕਾਰਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਬ੍ਯਾਧਿਆਦੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਿਤਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਅਰਿਯਕਰਧਮ੍ਮਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਪੁਰਿਮਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਿਯਮਾਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਯੋ’’ਤਿ. ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਯਮਾਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਯੋਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਿਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਵਸੇਨਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾਦਯੋ ਵਾ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਵਸੇਸਕਿਲੇਸਾ ਕਿਲੇਸਸੋਤਂ. ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨਂ. ਯਥਾਭੂਤਾਵਬੋਧੇਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਤਾਨਿ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਾਦਿਤਤਾਯ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਪ੍ਪਵੇਸਾਰਹਾਨਿ ‘‘ਸਂਵੁਤਾਨਿ ਪਿਹਿਤਾਨੀ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਖਮਨਾਕਾਰੇਨ. ਅਵਿਪਰੀਤਧਮ੍ਮਾ ਏਤਾਯ ਨਿਜ੍ਝਾਯਂ ਖਮਨ੍ਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾ ਖਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਦੁਟ੍ਠਸ੍ਸੇਵ ਤਿਤਿਕ੍ਖਾਭਾਵਤੋ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਅਦੋਸਪ੍ਪਧਾਨਾ ਖਨ੍ਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਅਦੋਸੋ ਏਵ ਵਾ’’ਤਿ ਤਤਿਯੋ ਵਿਕਪ੍ਪੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਤਿਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ‘‘ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਦੋਸੋ. ਸਸ੍ਸਤਾਦਿਅਨ੍ਤਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤੀਤਿ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਾਦਿਗਾਹੋ ਤਪ੍ਪਟਿਲੋਮਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਵਾਦੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਪਟਿਲੋਮਭਾਵੋ. ਚਰਿਮਾਨੁਲੋਮਞਾਣਵਜ੍ਝਤਣ੍ਹਾਦਿਕੋ ਕਿਲੇਸੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਵਿਯ ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਕਿਲੇਸਵਿਸਯਾਤਿਲਙ੍ਘਨਭਾਵੇਨ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰ…ਪੇ… ਪਹਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਦਿਟ੍ਠਿਯਾਦੀਨਂ ਸਮੁਦਯਸਭਾਗਤਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਕੁਪ੍ਪਾਦਨੇ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭਾਵੋ, ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਂ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਏਵਞ੍ਹਿ ਯਥਾਤਕ੍ਕਿਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਕ੍ਕਦਸ੍ਸਨੇਨ ਯਥੋਪਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਰੂਪਾਯਤਨਮੇਵ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ. ਇਮਿਸ੍ਸਾਪਵਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਕਭੂਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਰੂਪੇ…ਪੇ… ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਤਂਸਭਾਵੋ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ. ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾਦਿਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨਿਯਅਤ੍ਤਨਿਸ੍ਸਿਤਅਤ੍ਤਾਧਾਰਤਾਗਹਣਂ. ਵਣ੍ਣਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਵਣ੍ਣਰੁਕ੍ਖਪੁਪ੍ਫਮਣੀਨਂ. ਨਨੁ ਚ ਰੁਕ੍ਖਪੁਪ੍ਫਮਣਿਯੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਨ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਨ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਦੁਪਾਦਾਨਂ ਪਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਂ ਸਮੁਦਿਤਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰਂ ਇਧ ਰੁਕ੍ਖਾਦਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰੁਕ੍ਖਾਦਿਨਿਦਸ੍ਸਨੇਪਿ ਨ ਦੋਸੋ ਛਾਯਾਰੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਸਂਸਾਮਿਭਾਵਾਦਿਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ.

੧੦੦੮. ਜਾਤਿਆਦਿਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਭਵਾਦੀਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਾਦਿਸਭਾਵਂ, ਉਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ.

੧੦੦੯. ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ‘‘ਤਦੇਕਟ੍ਠਾ ਕਿਲੇਸਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੦੧੦), ਪਰਤੋ ‘‘ਅਵਸੇਸੋ ਲੋਭੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਧ. ਸ. ੧੦੧੧) ਪਾਰਿਸੇਸਤੋ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਵਾ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਯ ਸਤਿਪਿ ਆਗਤਤ੍ਤੇ ਸਰੂਪੇਨ ਪਭੇਦੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਲੋਭਾਦਯੋ ‘‘ਅਨਾਗਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਧ …ਪੇ… ਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਲੋਭਾਦੀਹਿ ਸਹਜਾਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਏਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਕਿਲੇਸਭਾਵਤੋ. ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਸਂਯੋਜਨਕਿਲੇਸਾਨਮ੍ਪਿ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਾਰਹਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਚ. ਸਂਯੋਜਨਰਹਿਤੇਹੀਤਿ ਸਂਯੋਜਨਭਾਵਰਹਿਤੇਹਿ ਥਿਨਉਦ੍ਧਚ੍ਚਅਹਿਰਿਕਾਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੇਹਿ, ਥਿਨਅਹਿਰਿਕਾਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੇਹਿ ਵਾ.

੧੦੧੩. ਏਕਦੇ…ਪੇ… ਵਦਤਿ ਅਵਯਵੇਨਪਿ ਸਮੁਦਾਯੋ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਹੇਤੁ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਾ ਹੇਤੁਕਾ. ਅਨਿਯਤੋਤਿ ਨ ਅਵਧਾਰਿਤੋ. ਪੁਰਿਮਪਦਾਵਧਾਰਣਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਵਿਵਰਣੀਯਤ੍ਥਵਾ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਯੋ ਕੁਸਲਹੇਤੂ ਅਲੋਭੋ ਅਦੋਸੋ ਅਮੋਹੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧੦੬੦) ਵਿਯ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮੇਯੇਵ ਹੇਤੁਪਹਾਤਬ੍ਬਹੇਤੁਕਭੇਦਤੋ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੧੦੨੯. ਅਭਿਞ੍ਞਾਯੁਤ੍ਤਵਜ੍ਜਾਨਂ ਮਹਗ੍ਗਤਾਨਂ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ‘‘ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾਦਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤੀਤਂਸਞਾਣਸ੍ਸ ਕਾਮਾਵਚਰਤ੍ਤਾ ‘‘ਚੇਤੋ…ਪੇ… ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ.

੧੦੩੫. ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਚੁਤਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਫਲਂ ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਤਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਤੋ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨਕਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਕਰਣਂ ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਤਂ ਸੀਲਾਨੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਨੇਕੇਸੁ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯੇਸੁ ਕਤੇਸੁ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਬਲਵਤੋਯੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਂ, ਨ ਇਤਰੇਸਂ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਨ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤੇਨੇਵ ਕਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਨ ਇਤਰਾਨਿ ਤੇਨ ਨਿਵਾਰਿਤਫਲਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਸੁ ਕੁਸਲੇਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਅਨਿਵਾਰਣੀਯਫਲਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਨੇਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਅਨੇਕੇਸੁ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯੇਸੁ ਕਤੇਸੁ ਬਲਵਂਯੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਯਕਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਇਤਰੇਸਂ ਵਿਪਾਕੋ ਪਟਿਬਾਹਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਚ ਤੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਞ੍ਚ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਪ੍ਪਟਿਬਾਹਕਤ੍ਤਂ ਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਵਿਚਾਰਿਤਮੇਵ.

ਅਤ੍ਥਤੋ ਆਪਨ੍ਨਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਤ੍ਥਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਵਾਦਾਨਂ ਤਪ੍ਪਰਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਹੇਤੁਕਵਾਦਾਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪੁਰਿਮਵਾਦੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭੇਦਂ ਪਨ ਸਮ੍ਭਾਰਕਮ੍ਮਂ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਖਹੇਤੂਤਿ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਖਹੇਤੁਂ ਪਟਿਸੇਧੇਨ੍ਤੋਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ. ਸੁਮਙ੍ਗਲਵਿਲਾਸਿਨਿਯਂ ਪਨ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਨਂ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਵਿਪਾਕੋਪਿ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਖਹੇਤੂਤਿ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਹੇਤੂਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਉਭਯਂ ਪਟਿਬਾਹਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੭੦-੧੭੨) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਧੇਨ੍ਤੇਨਪਿ ਵਿਪਾਕੋ ਪਟਿਸੇਧਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਸੇਧੇਨ੍ਤੇਨਪਿ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤਯੋਪਿ ਏਤੇ ਵਾਦਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਉਭਯਪਟਿਸੇਧਕਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਨ੍ਤਿ ਅਹੇਤੁਕਵਾਦਾਦਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੇ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯਪਸੁਤਸ੍ਸ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਹੇਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਰਹੋ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਮਿਚ੍ਛਾਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਹੋਤਿ, ਜਵਨਾਨਿ ਜਵਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਜਵਨੇ ਸਤੇਕਿਚ੍ਛੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁ. ਸਤ੍ਤਮੇ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਪੁਰਿਮਭਾਵਾ ਅਨਿਯਤਾ.

੧੦੩੯. ਸਹਜਾਤ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞ ਨਿਸ੍ਸਯ ਅਤ੍ਥਿ ਅਵਿਗਤਾਦਿਵਿਸਿਟ੍ਠਭਾਵੇਪਿ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਸਿਟ੍ਠਤਾਦੀਪਨੇਨੇਵ ਸਹਜਾਤਾਦਿਵਿਸਿਟ੍ਠਤਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਗ੍ਗ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ਨ ਪਨ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਭਾਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਂ ਸਤੀਤਿ ਯਦਿ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਂ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਲਾਭਿਤਾਯ ਪਕਾਸਨੋ ਪਠਮਨਯੋ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ. ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿਪਿ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਵਿਯ ਮਗ੍ਗਹੇਤੁਕਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਮਗ੍ਗਸਭਾਵਾਨਂ ਅਲੋਭਾਦੀਨਂ ਤਦਞ੍ਞੇਸਂ ਤਦੁਭਯਸਭਾਵਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਦੀਪਨੇ ਤਤਿਯਨਯੇ ਵਿਯ ਨ ਠਪੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ’’ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇ.

ਦੁਤਿਯਨਯੇਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਠਮਨਯਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਤੇਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਨਯਦ੍ਵਯੇ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਸਹੇਤੁਕਭਾਵਦਸ੍ਸਨੋ ਤਤਿਯਨਯੋ ਆਰਦ੍ਧੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤਿਯਨਯੇ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਹੇਤੁਕਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਚੋਦਕੋ ‘‘ਕਥਂ ਦਸ੍ਸਿਤੋ’’ਤਿ ਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਨੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਇਤਰੋ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਲੋਭਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਹਜੇਕਟ੍ਠਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤੋ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਹੇਤੁਕਸਙ੍ਗਹੋ ਵਿਯ ਮਗ੍ਗਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯਪਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਮਗ੍ਗਹੇਤੁਕਭਾਵੋਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਮਗ੍ਗਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਭਾਵਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਤਤੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤਹੇਤੁਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਲੋਭਾਦੋਸਸ੍ਸੇਵ. ਅਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ ਹੇਤੂ’’ਤਿ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ. ਅਲੋਭਾਦੋਸਾਨਂਯੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਆਵੇਣਿਕੇਨ ਮਗ੍ਗਹੇਤੂਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ. ਸਾਧਾਰਣੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਹੇਤੂਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਸਭਾਵਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣੇਨ ਮਗ੍ਗਹੇਤੁਮਗ੍ਗਹੇਤੂਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਹੇਤੂਨਂ. ਅਞ੍ਞੇਸਨ੍ਤਿ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ. ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਮਗ੍ਗਹੇਤੁਕਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਵਸੇਨ. ਅਮੋਹੇਨ ਅਲੋਭਾਦੋਸਾਮੋਹੇਹਿ ਚ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਹੇਤੁਕਭਾਵਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਨਯਾ ‘‘ਸਰੂਪਤੋ ਹੇਤੁਹੇਤੁਮਨ੍ਤਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਥਾਅਦਸ੍ਸਨਤੋਤਿ ਸਰੂਪੇਨ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਅਤ੍ਥੇਨ…ਪੇ… ਗਮਨਤੋਤਿ ‘‘ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੦੩੯) ਵਚਨਤੋ ਮਗ੍ਗਸਭਾਵਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਤਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਮਗ੍ਗਹੇਤੁਭੂਤਾਯ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਹੇਤੁਹੇਤੁਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਞਾਪਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੧੦੪੦. ਅਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਗਰੁਕਾਤਬ੍ਬੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵ ਪਟ੍ਠਾਨਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਪਟ੍ਠਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੩) ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿ ਜਾਤਿਭੇਦਤੋ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨਵਸੇਨ ਛਬ੍ਬਿਧੋ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਮਗ੍ਗਾਦੀਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਮਗ੍ਗਾਦੀਨਿ ਪਹਾਯ. ਅਞ੍ਞੇਸਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸਂ. ਅਧਿ…ਪੇ… ਵਸ੍ਸਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸ੍ਸ. ਪਞ੍ਞੁਤ੍ਤਰਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕਥਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਧੁਰਤ੍ਤਾ ਵੀਮਂਸਾਧਿਪਤਿਸ੍ਸ ਸੇਸਾਧਿਪਤੀਨਂ ਪਧਾਨਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

੧੦੪੧. ਪਦੇਸਸਤ੍ਤਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਸਕਲਸਤ੍ਤਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸਾਤਿਕ੍ਕਮੇਪਿ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਲਦ੍ਧੋਕਾਸਂ ਯਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਲਦ੍ਧੋਕਾਸਂ ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਅਵਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਤਦਪਿ…ਪੇ… ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਅਲਦ੍ਧਤ੍ਤਲਾਭਤਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਕ੍ਖਣਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਪਾਕਟਭਾਵਾਭਾਵਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਅਰੂਪਭਵਙ੍ਗੇ.

ਅਵਿਪਕ੍ਕਵਿਪਾਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਸਮਵਾਯਾਲਾਭੇਨ ਅਕਤੋਕਾਸਂ ਵਿਪਾਕਾਭਿਮੁਖਭਾਵਾਭਾਵਤੋ ਵਿਪਕ੍ਕਵਿਪਾਕਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਲਦ੍ਧੋ…ਪੇ… ਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਅਸਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਮਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਓਕਾਸੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਸਮਤ੍ਥਤਾ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥਮਾਹ. ਤੇਨ ਅਪਚਯਗਾਮਿਕਮ੍ਮਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਓਕਾਸਾਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਿਰਤ੍ਥਕਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਓਕਾਸੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ ਕਮ੍ਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਓਕਾਸਾਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਵਿਪਾਕਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਓਕਾਸੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਧੁਵਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੇਨ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਭੂਤੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਯ ਮਹਗ੍ਗਤਕਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਯਤਸਭਾਵਤਾਭਾਵਾ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ‘‘ਬਲਵਵਿਰਹੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਵਿਸੇਸਨਧੁਵਵਿਪਾਕਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਪਞ੍ਚ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਾਨੀ’’ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾਪਿ ਧੁਵਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਯੋ ਵਿਪਾਕੋ ਨਿਯੋਗਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਕਾਲੇਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦਿਵੋਹਾਰਂ ਲਭਤਿ. ਸੋ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਿਵੋਹਾਰੋ ਆਯੂਹਿਤਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਭਾਵਿਨਾ ਆਯੂਹਿਤਭਾਵੇਨ ਮਗ੍ਗੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਆਯੂਹਿਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੧੦੫੦. ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ ਆਦਿਨ੍ਨਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਞ੍ਞੇਤਿ ਉਪਾਦਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਅਨੁਪਾਦਾਨਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਦਿਕੇਨ ਗਹਣੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਫਲਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਗਹਣੇਨ. ਇਦਾਨਿ ਉਪੇਤਤ੍ਥਦੀਪਕਸ੍ਸ ਉਪ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਨਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ‘‘ਅਮਗ੍ਗਫਲਧਮ੍ਮਾਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਤਰੇਹੀਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਪਦਾਦੀਹਿ.

ਤਿਕਨਿਕ੍ਖੇਪਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਦੁਕਨਿਕ੍ਖੇਪਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦੬੨. ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਅਯਨਂ ਉਪਗਮਨਂ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਲਾਭੋ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਪਗਮੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਮਜ੍ਜਨਮੇਵਾਤਿ ‘‘ਮੇਤ੍ਤਾ, ਮੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਿਨੇਹਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ.

੧੦੬੫. ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਂਰਞ੍ਜਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਰਞ੍ਜਨਂ. ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਏਸਨਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਤਣ੍ਹਾਯ ਵਿਪੁਲਤਾ ਵਿਸਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਭਾਵਸ੍ਸ ਰੂਪਾਦਿਕਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਗਹਣਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਹੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਰਹਿਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਭਾਵਾਤਿ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵਮਾਹ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ ਵਿਸਂਵਾਦਿਕਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਪਾਕਟੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ ਯਥਾਰੁਤਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ਚ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਸਤਸਭਾਵੋ ‘‘ਪਧਾਨੋ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖਚਰੋ ਪਾਸੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਚਰਤਿ ਮਾਨਸੋ. ਤੇਨ ਤਂ ਬਾਧਯਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੫੧; ਮਹਾਵ. ੩੩) ਮਾਰੇਨ ਗਹਿਤਤਾਯ.

੧੦੬੬. ਅਨਤ੍ਥਚਰਣਾਦਿਅਨਭਿਸਨ੍ਧਾਨਕਤਾਯ ਅਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇਸੁ ਚ ਵਸ੍ਸਵਾਤਾਦਿਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਕੋਪੋ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਅਤ੍ਥਾਚਰਣਾਦਿਨਾ ਆਰੋਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਸੁਯੇਵ ਤਦਜ੍ਝਾਰੋਪਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਯਦਿਪਿ ਅਨਾਯਤਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਟ੍ਠਾਨਾਘਾਤੋਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਸਤ੍ਤਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਕਮ੍ਮਪਥਭੇਦੋ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ, ਅਟ੍ਠਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨਸ੍ਸ ਨ ਸਿਯਾ ਕਮ੍ਮਪਥਭੇਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਟ੍ਠਾਨਕੋਪੋ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਪਟਿਘਾਦਿਪਦਾਨਂ ਘਟ੍ਟਨਾਪੁਰਿਮਯਾਮਵਿਕਾਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਞ੍ਞਾਦੀਸੁਪਿ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ‘‘ਪਟਿਵਿਰੋਧਾਦਿਪਦਾਨਿ ਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੧੦੯੧. ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਤੋ ਬਹੁਵਚਨਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ‘‘ਅਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਬਹੁਵਚਨੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋਤਿ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਕਰਣਂ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਉਦ੍ਦੇਸਾਨੁਵਿਧਾਯਿਨੀ ਹਿ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਉਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਕਤਮੇ ਵਾ ਤਯੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਵ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਰੀਯਤੀਤਿ. ਉਦ੍ਦੇਸੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਮਤ੍ਤਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਂ ਸਭਾਵਭੂਮਿਕਾਰਣਫਲਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਵਿਯ ਸਙ੍ਖਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਪਿ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਪਚ੍ਚਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਪਦਤੋ ਪਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਨੇਕਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਬਹੁਵਚਨੇਨੇਵ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਉਦ੍ਧਞ੍ਚ ਤਥਾ ਉਦ੍ਦਿਸੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂ ਸੋਤਪਤਿਤਤਾਯ ਭੇਦਾਭਾਵੇਪਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਸੋਪਾਦਿਸੇਸਨਿਰੁਪਾਦਿਸੇਸਰਾਗਕ੍ਖਯਾਦਿਅਸਙ੍ਖਤਾਦਿਵਚਨਵਚਨੀਯਭਾਵੇਨ ਉਪਚਰਿਤਭੇਦੇਗਹਿਤੇ ਪਦਦ੍ਵਯੇਨ ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਚਿ ਭੇਦਮਤ੍ਤਾਤਿ ਅਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਉਦ੍ਦੇਸਾਨੁਸਾਰੀਨਿ ਪੁਚ੍ਛਾਨਿਗਮਨਾਨੀਤਿ ਤਾਨਿਪਿ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ. ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਨ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸਭਾਵਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਿਭਾਵਨਵਸੇਨੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ ਇਚ੍ਚੇਵ ਕਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਭੇਦਾਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਥੇਤੁਕਾਮਤਾਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਸ ਕਥੇਤਿ, ਤੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਪੁਚ੍ਛਾਯ ਕਰਣਤੋ ਤਗ੍ਗਤਂ ਅਜਾਨਨਂ ਸਂਸਯਂ ਵਾ ਅਨੁਵਿਧਾਯਯੇਵ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ‘‘ਸਭਾਵ…ਪੇ… ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਰੀਯਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਤਿਆਦਿਨਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਸਨ੍ਧਿਂਯੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ.

੧੧੦੧. ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ. ਰੂਪਾਵ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਮਹਾਕਿਰਿਯਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਯਥਾਯੋਗਂ ਮਹਗ੍ਗਤਪ੍ਪਮਾਣਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਦਿਵਸੇਨ ਰੂਪਰਾਗਾਰੂਪਰਾਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਅਕੁਸਲਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸਨਅਸ੍ਸਾਦਨਵਸੇਨ ਤਂਤਂਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਤਂਤਂਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨੇਨ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਪੁਰੇਚਾਰਿਕੇਨ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾ ਨ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ. ਇਤਰੇਨਾਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇਨ. ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨਪਿ ਸਦ੍ਦਾਦੀਨਂ ਅਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯੋਜਨਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਿਕੇਨ ਸਦ੍ਦਾਦੀਨਂ ਅਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾਤਿਆਦਿਨਾ ਦ੍ਵਾਰਭੇਦਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਤਰਨ੍ਤਿ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਨਿਟ੍ਠਮਨਿਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ. ਰੂਪਾਵਚਰਾਦਯੋ ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾਦੀਹੀਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕੇਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਕਾਮਾਵਚਰਤੋ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕੁਸਲਕਿਰਿਯੇਹਿ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਚ ਅਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਵਿਜਾਨਨਸਭਾਵੋ ਏਵ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵੋ.

੧੧੦੨. ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਕਮ੍ਮੂਪਪਤ੍ਤਿਭਵੇ ਦਿਟ੍ਠਿਰਹਿਤੋ ਲੋਭੋ ਭਵਾਸਵੋਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਸਯੋ ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਿਤੋ ਸਬ੍ਬਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਵਿਸਯੋ ਚ ਲੋਭੋ ਕਾਮਾਸਵੋ ਭਵਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਵਾਸਵਂ…ਪੇ… ਸਿਯਾ’’ਤਿ. ਕਾਮਾਸਵਭਵਾਸਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਲੋਭਸ੍ਸ ਅਭਾਵਂ ਸਯਮੇਵ ਵਕ੍ਖਤੀਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਯਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਕਣ੍ਡਪਾਲ਼ਿਯਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ‘‘ਕਾਮਾਸਵੋ ਅਟ੍ਠਸੁ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ‘‘ਭਵਾਸਵੋ ਅਟ੍ਠਸੁ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਤੂਸੁਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੪੬੫) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਭਵਾਸਵੋ…ਪੇ… ਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਏਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਸਾਵਧਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਭਵਾਸਵੋ ਚਤੂਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਧਾਵ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪੭੩). ਸੋਪਿ ਰਾਗੋਤਿ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਰਾਗੋ. ਕਾਮਭਵਪਤ੍ਥਨਾ ਵਿਯ ਕਾਮਾਸਵੋਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤਰਾਗਕਾਮਭਵਪਤ੍ਥਨਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਭਵਾਸਵੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਪਰਿਯਾਯੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਰਾਗੋ ਭਵਰਾਗਵਸੇਨ ਪਤ੍ਥਨਾ ਭਵਾਸਵੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਤੇਸਂ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਭਵਾਸਵਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਰੂਪਾਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਮ੍ਮਤੋ ਚ ਉਪਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਦੁਵਿਧੇਪਿ ਭਵੇ ਆਸਵੋ ਭਵਾਸਵੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਭਵਪਤ੍ਥਨਾਯ ਤਾਵ ਕਾਮਾਸਵਭਾਵੋ ਹੋਤੁ, ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਸਸ੍ਸਤਾਭਿਨਿਵੇਸਸਹਗਤਰਾਗਸ੍ਸ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਸੋਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਸਯੇ ਕਾਮਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਕਾਮਾਸਵੋਯੇਵ ਨਾਮ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਹਿ ਤੇਭੂਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਕਮਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ਕਾਮਾਤਿ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲੋਭਸ੍ਸ ਭਵਾਸਵਭਾਵੇਨ ਵਿਸੁਂ ਉਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ. ਅਵਸ੍ਸਞ੍ਚੇਤਮੇਵਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਰਥਾ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤਸ੍ਸਪਿ ਲੋਭਸ੍ਸ ਭਵਾਸਵਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਕਾਮਾਸਵਾਦਯੋ ਏਵ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਸਵਭਾਵੇਨ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.

੧੧੦੩. ਇਧ ਪਾਲ਼ਿਯਾਪਿ ਭਵਾਸਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਲੋਭਸ੍ਸ ਕਾਮਾਸਵਭਾਵੋ ਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਯੋਜੇਤੁਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਾਮਾਸਵਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਧਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਸਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ.

੧੧੦੫. ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸ੍ਵੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਜੀਵਗ੍ਗਹਣਵਿਸਯਸ੍ਸ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਭਾਵਾ. ਰੂਪੇ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਵਾ ਪਨ ਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵਮਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਸਮਾਰੋਪਿਤਸ੍ਸ ਤੇਸੁ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਕਾਰਸ੍ਸ ਅਭਿਨਿਵੇਸਨਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਤੋ. ਵੇਦਨਾਦਯੋਪਿ ਹਿ ਕੇਚਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ. ਤਤੋਤਿ ਵਾ ਸਰੀਰਸਙ੍ਖਾਤਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਤੋ. ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹੋਤੀਤਿ ਭਵਤਿ ਸਸ੍ਸਤਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਇਸ੍ਸਰਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞਂ.

ਅਰੂਪਭਵੋ ਵਿਯ ਰੂਪਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਰੂਪਭਵੋ ਕਾਮਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਰੂਪੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕੋ ਰਾਗੋ ਪਹੀਯਤਿ, ਨ ਵਿਮਾਨਾਦੀਸੁ ਰਾਗੋਤਿ ਸੋ ਅਕਾਮਰਾਗੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਮਾਸਵੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਟੀਕਾਕਾਰੇਹਿ ਪਨ ਕਾਮਾਸਵਭਵਾਸਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਲੋਭਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਰੂਪੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਵਿਮਾਨਾਦਿਰਾਗਸ੍ਸਪਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਿਭਾਵਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਰੂਪਾਰੂਪਭਵਰਾਗਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬੋ ਲੋਭੋ ਕਾਮਾਸਵੋਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਿਯਾ ਆਸਵਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਕਾਮਰਾਗੇਨ ਭਵਰਾਗੇਨ ਵਾ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ, ਸਿਯਾ ਆਸਵਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਤਦਞ੍ਞਰਾਗੇਨ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ, ‘‘ਚਤੂਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਕਾਮਾਸਵਭਵਾਸਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਲੋਭਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਮਾਸਵੋ’’ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਰਾਗਸ੍ਸ ਕਾਮਾਸਵਭਾਵਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਪਹਾਤਬ੍ਬਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਪਹਾਨੇਤਿ ਪਹਾਨਨਿਮਿਤ੍ਤਂ.

੧੧੨੧. ਜਾਤਿਯਾਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਸਭਾਵਾਦਿਜਾਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਗੋਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਗੋਤਮਗੋਤ੍ਤਾਦਿਉਕ੍ਕਟ੍ਠਗੋਤ੍ਤੇਨ. ਕੋਲਪੁਤ੍ਤਿਯੇਨਾਤਿ ਮਹਾਕੁਲਭਾਵੇਨ. ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਾਯਾਤਿ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਰੀਰਤਾਯ. ‘‘ਪੋਕ੍ਖਰ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਸਰੀਰਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਮਾਨਂ ਜਪ੍ਪੇਤੀਤਿ ਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਕਰੋਤਿ. ਪਵਤ੍ਤੋ ਮਾਨੋ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ. ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋਤਿਆਦਿਭੇਦਂ ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਸੇਸਂ. ਸੇਯ੍ਯਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਸੇਯ੍ਯਮਾਨੋ. ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ‘‘ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ. ਸੇਯ੍ਯਾਦਿਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨਨਂ ਪਗ੍ਗਹੋ ਮਾਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਰਣਂ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿਆਦਿਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ ਆਦਿਕਿਚ੍ਚਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੧੪੦. ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਲੋਭੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਸਭਾਵੋਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਆਸਵਦ੍ਵਯਸਭਾਵਾ, ਕਾਮਰਾਗੋ ਕਾਮਾਸਵਸਭਾਵੋ ਏਵਾਤਿ ਆਸਵਦ੍ਵਯਏਕਾਸਵਭਾਵੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਮਰਾਗਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨ ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਵਿਜ੍ਜਞ੍ਚ ਨੋਆਸਵਸਭਾਵਾ. ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਚ ਆਸਵਦ੍ਵਯਸਭਾਵਾ ਏਵ, ਨਅਭਿਜ੍ਝਾਸਭਾਵੋ ਚ ਲੋਭੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਨੋਆਸਵਲੋਭਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵੋ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਗਣਨਾਯ ਹੇਤੁਯਾ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਹਾਵਾਰਪਾਠਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਆਸਵੋ ਧਮ੍ਮੋ ਆਸਵਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਆਸਵੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨੋਆਸਵਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਆਸਵੋ ਧਮ੍ਮੋ ਆਸਵਸ੍ਸ ਚ ਨੋਆਸਵਸ੍ਸ ਚ. ਨੋਆਸਵੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨੋਆਸਵਸ੍ਸ. ਨੋਆਸਵੋ ਧਮ੍ਮੋ ਆਸਵਸ੍ਸ. ਨੋਆਸਵੋ ਧਮ੍ਮੋ ਆਸਵਸ੍ਸ ਚ ਨੋਆਸਵਸ੍ਸ ਚ. ਆਸਵੋ ਚ ਨੋਆਸਵੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਨੋਆਸਵਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੩.੧੬) ਇਮੇਸਂ ਵਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਗਣਨਾਯ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਿ ਨੋਆਸਵਸਭਾਵੋਪਿ ਲੋਭੋ ਸਿਯਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ‘‘ਆਸਵੋ ਚ ਨੋਆਸਵੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਮੋਹਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਭਾ ਆਸਵਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਮੋ, ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਂ ਸਤ੍ਤਮਂ ਅਟ੍ਠਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਸਵੋ ਚ ਨੋਆਸਵੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਆਸਵਸ੍ਸ ਚ ਨੋਆਸਵਸ੍ਸ ਚ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਨਵਮੋ ਪਞ੍ਹੋ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ. ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲੋਭਸ੍ਸ ਨੋਆਸਵਭਾਵਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਤਰਸ੍ਸਪਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੧੧੬੨. ਯਥਾਰੂਪੇ ਰੂਪਪ੍ਪਬਨ੍ਧੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨਿਸੀਦਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਥਾ ਵਿਸਦਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਇਰਿਯਾਪਥੂਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ. ਤਂ ਪਨ ਕੁਸਲਤੋ ਕਿਰਿਯਤੋ ਚ ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਞ੍ਚ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸ ਜਵਨਾਨਿ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਞ੍ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠਪਞ੍ਞਾਸਵਿਧਂ. ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਭਾਵਕਰਤ੍ਤਾ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸਦਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਪੇਤਿ ਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤਿ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਸਨ੍ਧਾਰੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੧੬੩. ਵਿਪਕ੍ਖੇਪਿ ਭਾਵਤੋ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ ਰੂਪਤ੍ਤਾਸਾਧਕਤ੍ਤਂ. ਗਰੁਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਲਹੁਤਾਵਿਰਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਤਿਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਲਹੁਤਾਵਿਰਹੇ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਲਹੁਤਾਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਕਾਰਣਾਨੁਰੂਪਤ੍ਤਾ ਚ ਫਲਸ੍ਸ ‘‘ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸਮੁਟ੍ਠਿਤਰੂਪੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਜਾਗਰ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਤਿਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਨਾਮਕਾਯੇ ਸੁਪਨਸ੍ਸ ਅਸਿਦ੍ਧਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਫਲਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਿਦ੍ਧਂਯੇਵ ਨਿਦ੍ਦਾਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਨਾਯਂ ਨਿਯਮੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਨਿਦ੍ਦਾਕਾਰਣਮੇਵ ਪਨ ਮਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਨਿਯਮੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਾਯ ਮਿਦ੍ਧਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਰਣਂ ਕਰਜਕਾਯਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ.

ਛਾਦਨਂ, ਅਵਤ੍ਥਰਣਂ ਵਾ ਓਨਾਹੋ, ਸੋ ਰੂਪਸ੍ਸੇਵ ਸਭਾਵੋਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਆਸਙ੍ਕਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਤੇਨ ਸਹ ਵੁਤ੍ਤਾ ਓਨਾਹਪਰਿਯੋਨਾਹਾ ਚਾ’’ਤਿ. ਅਸਙ੍ਕੋਚਵਸੇਨ ਵਿਸਦਾ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਭਾਵੋ. ਆਵਰਣਭਾਵੋ ਵਿਯਾਤਿ ਏਤੇਨ ਆਵਰਣਸਭਾਵਤ੍ਤੇਪਿ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤਬ੍ਬਿਧੁਰੋ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਓਨਹਨਾਦਿਭਾਵੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਾਮਞ੍ਞਞ੍ਹਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਆਵਰਣਸਭਾਵੋਤਿ ਆਵਰਣਭਾਵਸਦਿਸਸ੍ਸ ਓਨਹਨਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸ ਨਾਮਕਾਯੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਪਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਯੋਗੋਤਿ ਚ ਤਂਕਿਰਿਯਾਸਾਧਿਕਾ ਚੇਤਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਸੁਰਾਪਾਨਸ੍ਸ ਸੁਰਾ…ਪੇ… ਯੋਗਸ੍ਸ ਚ ਅਕੁਸਲਭਾਵੇਨ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣਭਾਵੋ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਸੁਰਾਮੇਰਯਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੋਹਰਣਂ ਪਾਨਂ ਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾਨੁਯੋਗੋ ਚਾ’’ਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨੀਵਰਣਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਨੀਵਰਣਸਭਾਵਾਨਂ ਨੀਵਰਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਪਰਾਯ ਚੋਦਨਾਯ ਨੀਵਰਣਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਦਿਟ੍ਠਪਯੋਗਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਯਥਾਲਾਭਤੋ ਗਹਣਂ ਞਾਯੋਯੇਵ ਨ ਹੋਤਿ, ਸਿਦ੍ਧਨੀਵਰਣਭਾਵਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਭਾਵਾਨਂਯੇਵ ਪਨ ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਤਂਸਭਾਵਾ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਯੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਨ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਥਿਨਂ ਵਿਯ ਮਿਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਅਰੂਪਮੇਵਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਯਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਵਚਨੇਨ. ਅਸਮ੍ਭਵਵਚਨਤੋਤਿ ਅਸਮ੍ਭਵਵਚਨਭਾਵਤੋ.

ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ ਪਹਾਨਵਚਨੇਨ. ਰੂਪਪ੍ਪਹਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਰੂਪੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਂ ‘‘ਅਞ੍ਞੋ ਕਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਅਞ੍ਞਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਤਂ ਪਜਹਥਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਹਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਰੂਪਸ੍ਸੇਵ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸੁਦੁਦ੍ਦਸਂ ਦੂਰਙ੍ਗਮਾਦਿਪ੍ਪਵਤ੍ਤਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੋਯੇਵ ਵਿਬਨ੍ਧਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਣਂ. ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨੇਨ ਕੁਸਲਵਾਰਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ‘‘ਚੋਰਾ ਮਗ੍ਗੇ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਂਸੂ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ.

੧੧੭੬. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਞ੍ਚ ਸਹ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਪੁਚ੍ਛਾਨਿਗਮਨੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸ੍ਸ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇਨ ਵਿਨਾਭਾਵਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ‘‘ਨੀਵਰਣਾ ਚੇਵ ਨੀਵਰਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨੀਵਰਣਤਾ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਭਾਵੋ. ਸੋ ਹਿ ਰੂਪਰਾਗਾਰੂਪਰਾਗਪ੍ਪਕਾਰਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਉਪਾਦਾਯ ਤਤੋ ਤਿਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ‘‘ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨੀਵਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਲੋਭੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਚ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹਾਨੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝੋ ਲੋਭੋ ਅਨੀਵਰਣਸਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਦਿ…ਪੇ… ਸਿਯਾ’’ਤਿ. ਨੋਨੀਵਰਣੋ ਰੂਪਰਾਗਾਰੂਪਰਾਗਪ੍ਪਕਾਰੋ ਲੋਭਧਮ੍ਮੋ ਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕਸ੍ਸ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਨੋਨੀਵਰਣੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਚ ਨੋਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਚ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਨੀਵਰਣੋ ਚ ਨੋਨੀਵਰਣੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਨੀਵਰਣੋ ਚ ਨੋਨੀਵਰਣੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਨੋਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਨੀਵਰਣੋ ਚ ਨੋਨੀਵਰਣੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਚ ਨੋਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਚ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੮.੨੫) ਇਮੇ ਪਞ੍ਹੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਚਤ੍ਤਾਰੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨੀਵਰਣਪਦਮੂਲਕਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਨੋਨੀਵਰਣਮੂਲਕਸ੍ਸ ਏਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ਨੀਵਰਣਨੋਨੀਵਰਣਤਦੁਭਯਮੂਲਕਾਨਂ ਪਨ ਤਿਣ੍ਣਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਸੇਨ ਨਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਨਯਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਭਾਵਾ ਨੋਨੀਵਰਣਲੋਭਾਭਾਵਾ.

੧੨੧੯. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਪੁਰਿਮਦਿਟ੍ਠਿਆਕਾਰੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਨ. ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੇਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਨਂ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਵਚਨਾਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਰਹਿਤੇਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਨਂ ਗਗਨਕੁਸੁਮਾਦਿਲੋਕਵੋਹਾਰਵਚਨਾਨਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵਾਚਾਵਤ੍ਥੁਮਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਾਚਾ…ਪੇ… ਵਾ’’ਤਿ.

੧੨੨੧. ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਲੋਕੇ ਠਿਤੋਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਸਯਂ ਠਿਤੋ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਲੋਕਂ ਪਰਲੋਕੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ.

੧੨੩੬. ਨ ਹਿ ਪੁਰਿਮੇਹੀਤਿਆਦਿਨਾ ਪਠਮਮਗ੍ਗਾਦੀਹਿ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤਅਪਾਯਗਮਨੀਯਭਾਵਾਦਿਕਾ ਏਵ ਰਾਗਾਦਯੋ ਦੁਤਿਯਮਗ੍ਗਾਦੀਹਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

੧੨੮੭. ਉਪਟ੍ਠਿਤੇਪਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਕੇ ਨ ਤਥਾ ਤਿਬ੍ਬੋ ਲੋਭੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਥਾ ਸੁਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਕੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਬਲਵਨਿਕਨ੍ਤਿਵਿਰਹੇਨਾ’’ਤਿ.

੧੩੦੧. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਯ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਸਹਪਵਤ੍ਤਿਪਰਿਯਾਯੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠੇਨ ਰਾਗਰਣੇਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੁਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਮੋਹਸ੍ਸ ਸਰਣਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਹਿ ਯੋ ਮੋਹੋ ਸਹਜਾਤੋ ਭਵੇ, ਸੋਪਿ ਰਾਗੇਨ ਸਰਣੋ ਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠਭਾਵਤੋਤਿ. ਲੋਭਦੋਸਮੋਹਤਦੇਕਟ੍ਠਕਿਲੇਸਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਕਮ੍ਮਭੇਦਤੋ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸਰਣਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਅਰਣਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤੇਨਪਿ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਸਂਸਨ੍ਦਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਰਣਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਂ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਪ੍ਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠਭਾਵਦੀਪਨੇਨ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਵਾ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਰਣਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ, ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਰਣਭਾਵਦਸ੍ਸਨਪਰਂ, ਤਦਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਰਣਭਾਵਪਟਿਸੇਧਨਪਰਨ੍ਤਿ ਅਰਣਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਿਰੋਧੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯਕਥਾਭਾਵਤੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਸਰਣਭਾਵੋ ਵਿਯ ਅਰਣਭਾਵੋਪਿ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂਯੇਵਾਤਿ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਾਯ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਨ ਕੋਚਿ ਸੁਤ੍ਤਵਿਰੋਧੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਦੁਕਨਿਕ੍ਖੇਪਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩੧੩. ਅਹਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਯੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਹਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਅਤ੍ਥਾਵਬੋਧਨਤ੍ਥੋ ਹਿ ਸਦ੍ਦਪ੍ਪਯੋਗੋ. ਅਤ੍ਥਪਰਾਧੀਨੋ ਕੇਵਲੋ ਅਤ੍ਥਪਦਤ੍ਥਕੋ, ਸੋ ਪਦਤ੍ਥਵਿਪਰਿਯੇਸਕਾਰਿਨਾ ਪਨ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਤੋ ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਦਪਦਤ੍ਥਕੋ ਜਾਯਤਿ ਯਥਾ ਗਾਵੀਤਿ ਅਯਮਾਹਾਤਿ ਗੋ-ਸਦ੍ਦਂ ਆਹਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਕਾਰਸਹਿਤੋ ਸਦ੍ਦੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵੋਹਾਰੋ ਲੋਕਿਯਸੋਤੇ ਪਟਿਹਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਕਥਾ. ੩੪੭) ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਚਨਭਾਵਂ ਸਾਧਯਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿਆਦਿਨਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਸਦ੍ਦਸਭਾਵਤ੍ਤੇ ਦੋਸਮਾਹ. ਅਧਿਵਚਨਾਦਿਤਾ ਸਿਯਾ, ਤਥਾ ਚ ਅਧਿਵਚਨਾਦੀਨਂ ਅਧਿਵਚਨਪਥਾਦਿਤੋ ਵਿਸੇਸੋ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਦੁਕੋਯੇਵ ਨ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਸਕਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮੇ ਸਮੂਹਤੋ ਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਚ ਏਕਤ੍ਤਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਹਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਿਯਮਾਨਾ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਯਤਿ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤਥਾ ਸੇਸੇਸੁ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਦਤ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਅਹਂ-ਸਦ੍ਦਾਦਿਪਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸ, ਪਰਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਾ. ਅਧਿਵਚਨਂ ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਵਦਨ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਸਯਂ ਞਾਤੋ ਏਵ ਞਾਪੇਤੀਤਿ ਅਗ੍ਗਹਿਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਨ ਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਗਹਿਤਸਞ੍ਞੇਨਾ’’ਤਿ. ਵਿਸੇਸੇਨ ਞਾਯਤੀਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾਤਿ ਸਂ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਤਂ ਆਹ.

ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਇਦਂ ਇਮਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਧਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪੀਯਤਿ. ਨਾਮਭੂਤਂ ਵਚਨਮੇਵ ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਹੇਤੁਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਦਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਯਤਿ ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਾਮਮਿਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਪਥਵੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਥਵੀਸਙ੍ਖਾਤਨ੍ਤਿ ਪਥਵੀ-ਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਂ.

ਆਚਰਿਯਾਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਸਂਵਣ੍ਣਨਕਾ ਆਚਰਿਯਾ, ਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵਦਤਿ. ਮਾਤਿਕਾਯਨ੍ਤਿ ਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾਯਂ. ਤੇਨਾਤਿ ਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾਵਚਨੇਨ. ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਚ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਏਤਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਵਾਦਸ੍ਸ ਵਿਰੋਧੋ ਸਿਯਾ, ਤਮੇਵ ਵਿਰੋਧਂ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਰਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਵਚਨਪਥਾਦਿਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਕਾਸਕਸ੍ਸ ਸਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਕਾਰਸਹਿਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸੇਵ ਵਚਨਮਤ੍ਤਂ ਅਧਿਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਆਦਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਅਸਭਾਵਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਕਿਚ੍ਚਰਹਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਸਭਾਵਸ੍ਸਾਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਨੁਪਲਦ੍ਧਸਭਾਵਸ੍ਸ.

ਦੁਵਿਧਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪਨਪਞ੍ਞਾਪਿਤਬ੍ਬਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧਾ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਕਿਚ੍ਚਰਹਿਤਾਤਿਆਦਿਪ੍ਪਕਾਰਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਣ੍ਣਨਾਯਂ. ਨਨੁ ਚ ਤਤ੍ਥ ਉਪਨਿਧਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਯੋ ਅਪਰਾਪਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਛ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋਵ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਸਚ੍ਚਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਾ ਪਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਛਸੁ ਏਵ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਤਿ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਯੋ ਛ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋਵ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਾਦਿ ਵਿਯ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਪਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਚ ਸਤ੍ਤਰਥਾਦਿਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਚਨੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਦੁਵਿਧਾਪਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਇਤਰੇਹੀਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਅਵਸੇਸੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ, ਰੂਪਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਸਤ੍ਤਰਥਾਦੀਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਪਕਾਰੇਹਿ ਞਾਪਨਤੋ ਤਂਤਂਵਾਚਕੋ ਸਦ੍ਦੋਯੇਵ ਵਿਸਯਭੇਦਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਿਭੇਦਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਦੀਹਿ ਦਸਹਿ ਪਦੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਂ ਪੁਰਿਮੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਸੋ ਚ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਾਲ਼ਿਅਨੁਗਤੋ ਉਜੁਕੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਦਿ ਚਾਤਿਆਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਾਦਿਕਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਯਦਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਸਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਚ ਸਾ ਪਞ੍ਞਾਪਿਤਬ੍ਬਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਤੇਸਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਲਦ੍ਧੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਾ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਚੋਦਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਦੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਯਥਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਤੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਪਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਚ ਸਤ੍ਤਰਥਾਦੀਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੋ ਵਿਯ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਪਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਚ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਅਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਥਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਵਿਸਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਸਯਮੇਵ ਕਾਰਣਮਾਸਙ੍ਕਤਿ. ‘‘ਨਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਅਸਿਦ੍ਧਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਙ੍ਖਾਦਯੋਪਿ ਨਾਮਾਦੀਹਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਦਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਵਚਨਗ੍ਗਹਣਂ ਵਚਨੁਚ੍ਚਾਰਣਂ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਕੇਤਗ੍ਗਹਣਵਚਨਗ੍ਗਹਣਾਨਂ. ਅਸਮਤ੍ਥਤਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਮੇਵ ਅਸਮ੍ਭਵਂ ‘‘ਯਦਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਰਤਿ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਞ੍ਞਾਪਨੇਤਿ ਯਾਯ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਾਦਾਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਰੂਪਾਦਯੋ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪੀਯਨ੍ਤਿ, ਯਾ ਚ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਸਨ੍ਤਾਨਾਨਨ੍ਤਰਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਗਹਿਤਪੁਬ੍ਬਸਙ੍ਕੇਤੇਨ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਸਨ੍ਤਾਨੇਨ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਸਾ ਅਯਂ ਨਾਮਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਪਞ੍ਞਾਪਨੇ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਠਪਨੇ. ਅਥ ਵਾ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਸਨ੍ਤਾਨਾਨਨ੍ਤਰਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਸਨ੍ਤਾਨੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਗਾਹਾਪਨੇ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇ. ਤਸ੍ਸਾ ਅਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਪਨੇ ਸਙ੍ਕੇਤਗ੍ਗਹਣਵਚਨਗ੍ਗਹਣਾਨਂ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭੂਤਾ ਅਞ੍ਞਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ. ਤਤੋ ਅਤ੍ਥਵਿਜਾਨਨਮੇਵ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਕੇਵਲਾਨਿ ਸਙ੍ਕੇਤਗ੍ਗਹਣਵਚਨਗ੍ਗਹਣਾਨਿ ਅਤ੍ਥਪਞ੍ਞਾਪਨੇ ਵਿਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਞਾਪਨੇਪਿ ਅਸਮਤ੍ਥਾਨਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਞਾਤਾਯੇਵ ਤੇਸਂ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਂ ਤਂਜਾਨਨਤ੍ਥਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਨਨ੍ਤਰਪਰਿਕਪ੍ਪਨੇ ਚ ਅਨਵਤ੍ਥਾਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ.

ਸਙ੍ਕੇਤੋ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਹੋਤਿ, ਭੂਤਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਯ ਵੋਹਰਿਯਮਾਨਾ ਕਸਿਣਾਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਤਂ ਤਂ ਸਙ੍ਕੇਤਿਤਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਕੇਤਕਰਣਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਯ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਿਕਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸਾਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਾਪਿ ਸਙ੍ਕੇਤਗ੍ਗਹਣ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵੋਚ. ਨਨੁ ਚ ਅਤ੍ਥਵਿਜਾਨਨਾਸਮ੍ਭਵਚੋਦਨੇਨੇਵ ਸਙ੍ਕੇਤਗ੍ਗਹਣਾਭਵੋਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਸਙ੍ਕੇਤੇ ਪਨ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਮਤਿਭੇਦੋ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਪਕ੍ਖਿਕੋ ਅਯਂ ਦੋਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਵਚਨਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਰੂਪਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾਵਚਨਤ੍ਥਾ ਪਞ੍ਞਾਪਿਤਬ੍ਬਾ ਚ, ਤਦਭਿਧਾਯਕੋ ਸਦ੍ਦੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਬ੍ਬਵੋਹਾਰੋ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਵਚਨ…ਪੇ… ਜਨਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਚਨਭਾਵੋ ਸਿਦ੍ਧੋ ਪਟਿਹਨਨਸੋਤਬ੍ਬਤਾਦੀਪਕਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਪਾਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵੋਹਾਰਂ ਸੁਣਨ੍ਤਿ, ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾਯ ਵਿਰੋਧੋ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਵੁਤ੍ਤਤਾ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਨਨੁਗਮੋ, ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਤਾ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਥਪਦਸ੍ਸ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ, ਅਨਵਤ੍ਥਾਨਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਅਤ੍ਥਵਿਜਾਨਨਾਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਅਨੇਕੇ ਦੋਸਾ, ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਕਾਰਸਹਿਤਸ੍ਸ ਪਨ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸਾਭਾਵੋ ਅਨੇਕੇਸਂ ਪਾਠਪ੍ਪਦੇਸਾਨਞ੍ਚ ਅਨੁਲੋਮਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਪਾਲ਼ਿ…ਪੇ… ਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

ਯਦਿ ਸਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਨਾ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੇ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਵਿਰੋਧਮਾਹ. ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੇ ਯਦਿ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਦਿਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੋ ਏਵ ਸਿਯਾ, ਨ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੋ. ਨ ਹਿ ਤੇ ਸਤ੍ਤਾਦਯੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵੋ ਏਵ ਸਿਯਾ. ਵੁਤ੍ਤਾ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੧ ਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਇਤਰੋ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੋਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਰੋਧਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਦਾਨਿ ਸਤ੍ਤਾਦਿਵਿਸਯਸ੍ਸ ਕੇਨਚਿਪਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਅਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤਬ੍ਬਿਸਯਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵਂਯੇਵ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ ‘‘ਅਯਞ੍ਚ ਵਾਦੋ’’ਤਿ. ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਏਵ ਸਤ੍ਤਾਦਯੋ ਰੂਪਾਦਿਸਭਾਵਾਭਾਵਵਸੇਨ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਪਞ੍ਞਾਪਿਯਮਾਨਭਾਵੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਰੂਪੋ ਵਾਦੋ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਹੇਵਤ੍ਥਿ ਹੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਸੇਵਤ੍ਥਿ ਸੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ. ਸੇਵਤ੍ਥਿ ਸੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਆਮਨ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਥਟ੍ਠੋ ਨਤ੍ਥਟ੍ਠੋ’’ਤਿ (ਕਥਾ. ੩੦੬) ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਹੇਵਤ੍ਥਿਕਥਾਯ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਰੂਪਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਰੂਪਾਦਿਸਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਥਿ, ਵੇਦਨਾਦਿਸਭਾਵੇਨ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਮੇਵਿਦਂ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਿ ਏਵਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ‘‘ਹੇਵਤ੍ਥਿ ਹੇਵ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਅਥ ਨਂ ਸਕਵਾਦੀ ਯਦਿ ਰੂਪਮੇਵ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਿ ਏਵਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਸੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥਿ ਸੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥਿ ਨਾਮਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੇਵਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਤਰੋ ਤੇਨੇਵ ਸਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਥਿਤਂ, ਤੇਨੇਵ ਨਤ੍ਥਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਕਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਥਿਤਂ, ਪਰਭਾਵੇਨ ਨਤ੍ਥਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਤਤੋ ਸਕਵਾਦੀ ‘‘ਅਤ੍ਥਟ੍ਠੋ ਨਤ੍ਥਟ੍ਠੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥਿਤਾ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿਤਾ ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਨਾ ਕਾਲਭੇਦੇਨ ਅਸਮ੍ਭਵਤ੍ਤਾਤਿ ਕਿਂ ਏਕਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਪਰਵਾਦਿਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ. ਪਟਿਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਚ ‘‘ਰੂਪਂ ‘ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਹੇਵਤ੍ਥਿ, ਰੂਪਂ ‘ਵੇਦਨਾ’ਤਿ ਹੇਵ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਕਥਾ. ੩੦੬) ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਰੂਪਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਸਕਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਪਰਭਾਵੇਨ ਨਤ੍ਥਿਤਾਯ ਚ ਪਟਿਸੇਧਨੇਨ ਸਤ੍ਤਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਤਥਾਭਾਵੋ ਪਟਿਸੇਧਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਰੂਪਾਦਯੋ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਰੂਪਾਦਿਸਭਾਵਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਤਥਾਤਿ ਸਮੂਹਸਨ੍ਤਾਨਾਦਿਵਸੇਨ. ਵਿਚਿਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ ਪਰਿਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਦਿ ਸਤ੍ਤਰਥਾਦਿਸਞ੍ਞਾਵਲਮ੍ਬਿਤੋ ਵਚਨਤ੍ਥੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਨਨੁ ਸਤ੍ਤਰਥਾਦਿਅਭਿਲਾਪਾ ਅਨਰਿਯਵੋਹਾਰਾ ਜਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਚ ਤੇ ਅਭਿਲਾਪਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸੇਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਹੋਨ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਪਕਸ੍ਸ ਵਚਨਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵੋਹਾਰਂ ਲਭਤਿ. ਇਮਿਨਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਤਿਆਦਿ ‘‘ਸਯਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾਦਿਗ੍ਗਹਣਂ. ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਚਤੁਕ੍ਕਂ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪੨੧) ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਕਥਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਾਦਿਕਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਸਮੂਹਸਨ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਸਮੂਹਸਨ੍ਤਾਨਂ. ਤਦੁਪਾਦਾਨਭੂਤਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਗਹਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਨਂ ਕਾਰਣਭੂਤਂ. ਯਦਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸਞ੍ਞਾਯ ਸੇਵਮਾਨਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾਦਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਕਥਂ ਪੁਗ੍ਗਲਦਸ੍ਸਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾਭਾਵੇ ਵਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਾਹ. ਇਦਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਨੁਮਾਨਂ. ਨ ਰੂਪਾਦਯੋ ਵਿਵੇਚੇਤ੍ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਹਣੇ ਤਥਾਰੂਪਾਯ ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ ਸੇਵਨਾਦਯੋ ਵਿਯਾਤਿ. ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨ ਯੋ ਛਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋਤਿ ਸਂਸਰਤਿ ਮੁਚ੍ਚਤਿ ਚਾਤਿ ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਪੁਗ੍ਗਲੋਵ ਪਟਿਸੇਧਿਤੋ, ਨ ਵੋਹਾਰਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਟਿਸੇ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਗਾਥਾਯ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਰੂਪਂ ਵੇਦਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਚੇਤਨਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸੁ ਕਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਂ ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਜਾਨਾਸਿ ਨੁ, ਏਤੇਸੁ ਏਕਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਨਾਰਹਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਥ ਏਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞੋ ਏਕੋ ਸਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਚ੍ਚੇਸਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਮਾਰ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਨੁ ਤੇ. ਨੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਮੇਵੇਤਿ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਪੁਞ੍ਜੋਯਂ. ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ ‘‘ਨਯਿਧ ਸਤ੍ਤੂਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਵਾ ਅਨੁਮਾਨਤੋ ਵਾ ਅਨੁਪਲਦ੍ਧਿਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਕੋਚਿ ਸਤ੍ਤੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਦਿ ਸਤ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਥਂ ਸਤ੍ਤੋ ਸਂਸਾਰਮਾਪਾਦੀਤਿਆਦਿ ਨੀਯਤੀਤਿ. ਕਿਮੇਤ੍ਥ ਨੇਤਬ੍ਬਂ, ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਵੋਹਾਰਸਤ੍ਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਵੋਹਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ. ਦੁਤਿਯਗਾਥਾਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਙ੍ਗਸਮ੍ਭਾਰਾਤਿ ਅਙ੍ਗਸਮ੍ਭਾਰਤੋ ਅਕ੍ਖਚਕ੍ਕਈਸਾਦਿਅਙ੍ਗਸਮ੍ਭਾਰਮੁਪਾਦਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਵੋਹਾਰੋ.

ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਸਸਵਿਸਾਣਾਦਿਕਸ੍ਸ. ਯਦਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ, ਕਥਂ ਤਂ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਲੋਕਸਞ੍ਞਾਤਂ ਘਟਾਦਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਯਥਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਂਸਨ੍ਤਤਿਪਤਿਤਾਨਞ੍ਚ ਕਿਲੇਸੁਪਤਾਪਾਭਾਵੇਨ ਅਸ੍ਸਤ੍ਥਭਾਵਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਰਹਿਤਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਨਕਰਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਨਕਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਰਹਿਤਾਪਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਨੀਤੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾ ਵੋਹਾਰਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਗਹਿਤਾਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੀਤਿ ਸਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਥਦ੍ਵਾਰੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪਞ੍ਞਾਪਿਤਬ੍ਬਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਭਾਵੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਥਾ ਪਕਾਰਤੋ ਞਾਪਨਭਾਵੇਨ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਞਾਪਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਯੇਵ ਚ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਸਭਾਵਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਨ ਹਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਫੁਸਨਾਦਿ ਸਰੂਪਤੋ ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਚਨੀਯਭਾਵਂ ਭਜਤਿ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਨੇਸਂ ਕਾਲਦੇਸਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤਅਞ੍ਞਜਾਤਿਯਕੋ ਸਜਾਤਿਯਸਾਧਾਰਣੋ ਪੁਬ੍ਬਸਙ੍ਕੇਤਾਨੁਰੂਪਂ ਅਜ੍ਝਾਰੋਪਸਿਦ੍ਧੋ ਸਾਮਞ੍ਞਾਕਾਰੋ ਵਚਨੀਯੋ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਨ ਵਿਨਾ ਕੇਨਚਿ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਦੋ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤੋ ਲੋਕਸਙ੍ਕੇਤਸਿਦ੍ਧੋ ਤਂਤਂਵਚਨਤ੍ਥਨਿਯਤੋ ਸਾਮਞ੍ਞਾਕਾਰਵਿਸੇਸੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾ. ਸੋ ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਸਦ੍ਦਂ ਨਾਮੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਾਮਸਞ੍ਞਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਨਾਮਂ, ਪਕਾਰੇਹਿ ਞਾਪਨਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ.

ਕਸ੍ਸ ਪਨ ਸੋ ਆਕਾਰਵਿਸੇਸੋਤਿ? ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਨੇਕਾਕਾਰਾ ਹਿ ਅਤ੍ਥਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਾਵਚਨਞ੍ਚ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਭਵਤਿ, ਅਵਸ੍ਸਞ੍ਚ ਏਤਮੇਵਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਚਨਵਚਨੀਯਭੇਦਾਨਂ ਸਙ੍ਕਰੋ ਸਿਯਾ, ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ, ਸਬ੍ਬੋ ਚ ਸਦ੍ਦੋ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਾਚਕੋਤਿ ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਕੇਤਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਵਤ੍ਥਿਤੇਸੁ ਏਵ ਤੇਸੁ ਸਙ੍ਕੇਤਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ.

ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਯਥਾ ਧੂਮਤੋ ਅਗ੍ਗਿਅਨੁਮਾਨੇ ਨ ਕੇਵਲੇਨ ਧੂਮੇਨੇਵ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਧੂਮਸ੍ਸ ਪਨ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਅਵਿਨਾਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨੋ ਧੂਮੇਨ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਤ੍ਥਵਿਜਾਨਨੇ ਨ ਕੇਵਲੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਤਦਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤਂਤਂਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਨ ਤੇਨ ਤੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਅਵਿਨਾਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨੋ ਤੇਨ ਤੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਞਾਪੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਗ੍ਗਹਿਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨਪਿ ਸਦ੍ਦਸਵਨਮਤ੍ਤੇਨ ਤਦਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਯੋ ਯਮੇਤ੍ਥ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਰੂਪੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਪਨਭਾਵੇਨ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਭਾਵਾ ਲੋਕਸਙ੍ਕੇਤਵਸੇਨ ਲੋਕਸਙ੍ਕੇਤੋਤਿ ਵਾ ਸਿਦ੍ਧੋ ਞਾਤੋਤਿ ਲੋਕਸਙ੍ਕੇਤਸਿਦ੍ਧੋਤਿ, ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਕਾਸਿਯਮਾਨਾਨਂ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਅਧਿਗਮਹੇਤੁਤਾਯ ਪਕਾਰਤੋ ਞਾਪਨਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ.

ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਞੇਯ੍ਯਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇ ਘਟਾਦਿਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਾ ਵਿਯ ਪਥਵੀਫਸ੍ਸਾਦਿਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯੋਪਿ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿਯੇਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬਵੋਹਾਰਲੋਪੋ ਸਿਯਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਪਬਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਤਂਤਂਵਿਸੇਸਾਕਾਰਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨ ਕੇਵਲਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਤੇ ਸਣ੍ਠਾਨਸਮੂਹਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਾਕਾਰਾ ਯਦਿਪਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਭਾਵਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤਂਤਂਗਹਣਾਨੁਰੂਪਂ ਤਂਤਂਅਭਿਲਾਪਾਧਿਕਰਣਂ ਭਵਤਿ. ਉਪਾਦਾਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਹਿ ਉਪਾਦਾਨਤੋ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਾ ਅਨਞ੍ਞਾਤਿ ਚ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਤ੍ਥਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਚ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਤਯੋਪਿ ਹਿ ਏਤੇ ਸਨ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ ਏਵਂ ਤਾਵ ਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾਯ ਨ ਕੋਚਿ ਵਿਰੋਧੋ. ਸਙ੍ਖਾਯਤਿ ਸਂਕਥੀਯਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਕਥੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਵਚਨਤ੍ਥੇਯੇਵ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ, ਨ ਵਚਨਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਵਚਨਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਜੁਕਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਵਚਨਪਕ੍ਖੋਯੇਵ ਪਾਲ਼ਿਅਨੁਗਤੋ, ਨ ਪਰਮ੍ਪਰਾਗਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਕੁਤੋ ਪਨੇਤਂ ਲਬ੍ਭਾ. ਨ ਹਿ ਅਨੀਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਪਾਲ਼ਿਅਨਨੁਗਤੋ, ਨਾਪਿ ਸਬ੍ਬਾ ਪਾਲ਼ਿਨੀਤਤ੍ਥਾ ਏਵਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਦੁਵਿਧਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਛਹਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ ਸਿਦ੍ਧਮੇਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ.

ਯਦਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥਿਤਾਪਟਿਸੇਧੋ, ਇਟ੍ਠਮੇਤਂ. ਅਥ ਵੋਹਾਰਤੋ, ਸਤ੍ਤਰਥਘਟਾਦੀਹਿ ਸਤ੍ਤਰਥਾਦਿਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗੋਯੇਵ ਨ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਨ ਹਿ ਵਚਨੀਯਰਹਿਤੋ ਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਪਰਮਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਸਭਾਵਧਮ੍ਮਭੂਤਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਾ ਅਧਿਵਚਨਾਦਿਦੁਕਤ੍ਤਯਦੇਸਨਾਤਿ ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾਨਂ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵਾਪਤ੍ਤੀਤਿ. ਨ ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਥਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸਾਨਂ ਅਵਿਸੇਸਵਚਨਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਸਦ੍ਦਸ੍ਸੇਵ ਪਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੇ ਸਿਯਾ ਕਾਚਿ ਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਾ. ਪਞ੍ਞਾਪਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਪਰਮਤ੍ਥਸਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਥੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਥਪਦਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਤਰਥਾ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਥਭਾਵੋਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਦਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ ਚ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡੇ ਵਿਭਤ੍ਤਾਯੇਵ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ‘‘ਪੁਰਿਸੋ ਮਾਗਣ੍ਡਿਯੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਤਥਾਪਿ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਉਪਾਦਾਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਨਂ ਸਭਾਵਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾਦਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤਾਪਿ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਾ ਸਯਂ ਞਾਤਾਯੇਵ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਗਹਿਤਸਰੂਪਤਾਯ ਪਦੀਪੋ ਵਿਯ ਰੂਪਗਤਵਿਧਂਸਨੇਤਿ ਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਨ੍ਤਰਪਰਿਕਪ੍ਪਨੇਨ ਪਯੋਜਨਂ ਅਤ੍ਥਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਪਞ੍ਞਾਪਨੇ, ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਞ੍ਞਾਪਨੇ ਪਨ ਉਪਾਦਾਨਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾ ਉਪਾਦਾਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਤਂਤਂਵਚਨਵਚਨਤ੍ਥਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਾ ਏਵ. ਨ ਚ ਅਨਵਤ੍ਥਾਨਦੋਸੋ ਤਂਤਂਵਚਨਸ੍ਸ ਤਦਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨੇ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਪਟਿਨਿਯਤਸਰੂਪਤ੍ਤਾ. ਏਤੇਨ ਸਙ੍ਕੇਤਗ੍ਗਹਣਾਭਾਵੋਪਿ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਤਥਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵੋ. ਦਸ੍ਸਿਤਪ੍ਪਯੋਜਨਾ ਹਿ ਸਾ ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ.

‘‘ਵੋਹਾਰੋ ਲੋਕਿਯਸੋਤੇ ਪਟਿਹਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸੋਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਤਬ੍ਬਿਸਯਭੂਤਾ ਵੋਹਾਰਾਦਯੋ ਪਟਿਹਨਨਸੋਤਬ੍ਬਤਾਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸਦ੍ਦੋਯੇਵ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵੋਹਾਰਾਦਿਸਹਚਾਰਿਤਾਯ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਏਕਰਸਾ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸੁਖਾ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਸੁਖਾਪਿ ਵੇਦਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਸੁਖਾ, ਦੁਕ੍ਖਾਪਿ ਸੁਖਾਤਿ, ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਦੁਵਿਧਾਪਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਧਿਵਚਨਾਦਿਪਾਠਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ. ਅਯਂ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਞੇਯ੍ਯਵਿਸੇਸਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ.

੧੩੧੬. ਸਤਿਪਿ ਪਰੇਸਂ ਸਾਮਞ੍ਞਾਦਿਨਾਮਕਾਰਕਾਨਂ ਨਾਮਕਰਣਭਾਵੇ ਪਰਾਨਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਤਤੋ ਅਤਿਵਿਯ ਯੁਤ੍ਤੋ ਇਧ ਨਾਮਕਰਣਸਭਾਵੋ ਉਕ੍ਕਂਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਨਾਮਕਰਣਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਾਮਕਰਣਸਭਾਵਤਾ ਨ ਹੋਤਿ ਅਸਭਾਵਿਕਤਾਯ ਕਦਾਚਿਦੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਵੇਦਨਾਦਿਨਾਮਕਰਣਧਮ੍ਮਤਂ ਆਹ. ਯਦਿ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਕੇਨਚਿ ਅਕਤਂ ਸਕਨਾਮਂ ਆਦਾਯਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਓਪਪਾਤਿਕਨਾਮਾਨਂ ਨਾਮਕਰਣਟ੍ਠੇਨ ਨਾਮਭਾਵੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਪਥਵੀਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਨਾਮਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਪਥਵੀਆਦਿਨਿਦਸ੍ਸਨਮੇਵ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਪਥਵੀਆਦਿਨਿਦਸ੍ਸਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਕਦੇਸਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਹਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤੇਨ ਉਪਮਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬਸਾਮਞ੍ਞੇਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਯਦਿ ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧਨਾਮਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਨਾਮਂ, ਪਥਵੀਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਨਿਵਤ੍ਤਨੀਯੋ ਨਾਮਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨ ਯਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵੇਦਨਾਦੀਸੁ ਨਾਮਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਸਤਿਪਿ ਤਦਞ੍ਞੇਸਂ ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਯੋਗੇ ਗੋ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਦਿਸਤ੍ਤਪਿਣ੍ਡੇ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤੋ ਵੇਦਨਾਦੀਸੁ ਨਾਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਨੇਕੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਸੇਸੁ ਤੇਸਂਯੇਵ ਨਾਮਵੋਹਾਰੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਨਾਮਤਾਨਾਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਕੇਸਕੁਮ੍ਭਾਦਿਨਾਮਨ੍ਤਰਾਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਏਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਰਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਸਮੂਹਾਦਿਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਾਭਾਵਤੋ ਵੇਦਨਾਦਿਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਪਿਣ੍ਡਾਕਾਰੇਨ ਗਹਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਤ੍ਥਾਤਿਪਰਿਕਪ੍ਪਮੁਖੇਨ ਏਕਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ, ਨ ਸਮੂਹਵਸੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਞ੍ਞੇਨ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ.

ਪਕਾਸਕਪਕਾਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਵਿਸਯਿਵਿਸਯਭਾਵੋ ਏਵ. ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ. ਸੋ ਨਾਮਮਨ੍ਤਰੇਨ ਗਹੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਪਾਕਟੋਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਮੇਵ ਨਾਮਭਾਵੋ ਸਿਯਾ, ਨ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਆਸਙ੍ਕਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਗਤੋ ਫਸ੍ਸੋ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ. ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਭਾਵਨੇ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਵਿਸਯੀਵਿਸਯਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਞ੍ਞਫਸ੍ਸਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋਪਿ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਨ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਵਿਯ ਵਿਭੂਤਾਕਾਰੋ, ਤਤੋ ਨਾਮਾਯਤ੍ਤਗਹਣਿਯਭਾਵੋ ਨਾਮਸ੍ਸੇਵਾਤਿ. ਅਰੂਪਤਾਯ ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ਚ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ ਨਾਮਭਾਵਮਾਹ. ਪਚ੍ਛਿਮਪੁਰਿਮਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਇਮਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਤਿਪਿ ਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਾਮਵੋਹਾਰਹੇਤੁਂ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਏਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਯਤੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਵਿਸਯਵਿਨਿਸ੍ਸਟਂ ਨਿਨ੍ਨਪੋਣਪਬ੍ਭਾਰਭਾਵੇਨ ਅਸਙ੍ਖਤਧਾਤੁਯਂ ਏਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ.

੧੩੧੮. ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂ ਆਦੀਨਵਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਤੋ ਤਦਸ੍ਸਾਦਨਾਭਿਨਨ੍ਦਨਤੋ ਚ ਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਮੂਲਂ ਪਧਾਨਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵਟ੍ਟਮੂਲਂ.

੧੩੨੦. ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਰੂਪਾਦਿਕੇ ਯਥਾਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਹਂਮਾਨਾਧਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਤਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਤਬ੍ਬਿਪਾਕਲੋਕਾਧਾਰਤਞ੍ਚ ਸਮਾਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਵਿਸੇਸੋ. ਯਾ ਕਾਚਿ ਦਿਟ੍ਠਿ ਨਿਵਿਸਮਾਨਾ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਅਤਿਚ੍ਚਪਰਾਮਸਨਾਕਾਰੇਨੇਵ ਨਿਵਿਸਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਰਾਮਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.

੧੩੩੨. ਚੇਤਨਾਪ੍ਪਧਾਨੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਾਯ ਚੇਤਨਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੧੩੩੩. ਦੁਨ੍ਨਾਮਂ ਗਾਰਯ੍ਹਨਾਮਂ. ਅਨੁਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿਨਾ ਸੇਵਨਭਜਨਾਨਂ ਵਿਸੇਸਮਾਹ.

੧੩੩੬. ਆਪਤ੍ਤਿਆਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਜਾਨਨੂਪਾਯਦਸ੍ਸਨਂ ਸਹ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਸਹ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯਾਦਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਵੀਤਿਕ੍ਕਮਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਤਾ ਆਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨਕੁਸਲਤਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੧੧੯) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਾਰਣਜਾਨਨੇਨ ਫਲਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਞਾਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

੧੩੪੨. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਨਸਿਕਾਰਕੁਸਲਤਾਯ.

੧੩੪੪. ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨੇਵ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨੇਵ.

੧੩੪੮. ਅਕਰਣੇਨ ਅਨਾਦਰਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੧੩੫੦. ਫੇਗ੍ਗੁਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਿਗ੍ਗੁਆਦਿਕਸ੍ਸ.

੧੩੫੨. ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਸਂਵਰਸ੍ਸਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਸਂਵਰਣਸ੍ਸ. ਅਸਂਵੁਤਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸੇਵ ਹੇਤੂਤਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਿਕਸ੍ਸ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵਨਸ੍ਸ ਤਂਦ੍ਵਾਰਿਕਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਧਾਨਕਾਰਣਂ. ਸਤਿ ਹਿ ਅਸਂਵੁਤਤ੍ਤੇ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਤੇ ਤੇ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਸਂਵਰਿਯਮਾਨਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਹੇਤੁਕੋ ਸੋ ਅਸਂਵਰੋ ਤਥਾਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਨ੍ਤਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਪਕਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਕਥਂਵਿਧਸ੍ਸ ਕਥਂਸਣ੍ਠਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਹਿ ਸਰੂਪੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪੁਨ ਸਰੂਪਪੁਚ੍ਛਾਯ ਪਯੋਜਨਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵਨ੍ਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ. ਤਦੁਪਲਕ੍ਖਿਤਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੂਪਲਕ੍ਖਿਤਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਾਸਂਵਰੋ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ, ਸੇਸਾਸਂਵਰੋ ਛਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਸਤਿਪਟਿਪਕ੍ਖਾਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਦਿਭਾਵਤੋ ਸਿਯਾ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਕਾਯਿਕਵਾਚਸਿਕਵੀਤਿਕ੍ਕਮਭੂਤਸ੍ਸ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਂ ਅਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਨਕਤ੍ਤਾਤਿ ਤਮੇਵ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ‘‘ਨ ਹਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਰਤਿ.

ਯਥਾ ਕਿਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਜਵਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਅਸਂਵਰੋ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਅਸਂਵਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਕਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੋ – ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਨਿਯਮਿਤਾਦਿਵਸੇਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਜਵਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਿਣ੍ਣੇ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਂ ਤਂਯੇਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਤਿ, ਪੁਨ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਦ੍ਵਾਰੇ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਜਵਨਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਤਿ. ਪੁਨ ਵਾਰੇ ਪਸਾਦਰਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਜਵਨਂ ਜਵਤਿ. ਪੁਨ ਯਦਿ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂਸਦਿਸਮੇਵ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਜਵਨਂ ਤਦਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਏਵਮੇਵ ਜਵਨੇ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਸਂਵਰੇ ਸਤਿ ਦ੍ਵਾਰਮ੍ਪਿ ਅਗੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਯੋ ਪਰਿਚਿਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਪਰਿਚਿਤੇ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਦਨੁਰੂਪਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਦ੍ਵਾਰਭਵਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਜਵਨੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਏਕਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਸਤਿ ਦ੍ਵਾਰਭਵਙ੍ਗਾਦਿਕੇਤਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਪੁਰਿਮਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ ਜਵਨਕਾਲੇ ਅਸਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਭਵਙ੍ਗਾਦਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿ ਵਿਯ ਫਲਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਸਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਧਰਮਾਨਂਯੇਵ ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਬਾਹਿਰਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਜਵਨਸ੍ਸ ਬਾਹਿਰਭਾਵੇ ਇਤਰਸ੍ਸ ਚ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਭਾਵੇ ਅਸਤਿਪਿ ‘‘ਪਭਸ੍ਸਰਮਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਅ. ਨਿ. ੧.੪੯) ਆਗਨ੍ਤੁਕਭੂਤਸ੍ਸ ਕਦਾਚਿ ਕਦਾਚਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਜਵਨਸ੍ਸ ਬਾਹਿਰਭਾਵੋ ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਸਭਾਵਸ੍ਸ ਇਤਰਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਭਾਵੋ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਸਂਵਰਹੇਤੁਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਦ੍ਵਾਰਾਦੀਨਂ ਅਸਂਵਰਹੇਤੁਭਾਵਾਪਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਪਾਕਟਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਹਿ ਅਸਂਵਰੇ ਦ੍ਵਾਰਾਦੀਨਂ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ. ਦ੍ਵਾਰਭਵਙ੍ਗਾਦਿਮੂਸਨਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਰਭਵਙ੍ਗਾਦੀਸੁ ਮੂਸਨਂ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਦ੍ਵਾਰੇ ਅਸਂਵਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵਾਰਾਦੀਨਂ ਸਂਵਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਕੁਸਲਭਣ੍ਡਵਿਨਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸਂਵਰੋ, ਸਂਵਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਂਵਰਣੁਪਾਯੋ, ਯਤੋ ਚ ਸੋ ਸਂਵਰੋ, ਯਤ੍ਥ ਚ ਸੋ ਸਂਵਰੋਤਿ ਇਮਂ ਪਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਕਥਂ? ‘‘ਰਕ੍ਖਤਿ…ਪੇ… ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਸਂਵਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਤਿਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਪੇਤੀਤਿ ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋਤਿ. ਚਕ੍ਖਾਦਿ ਸਂਵਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤਿ ਨਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀਤਿ ਸਂਵਰਣੁਪਾਯੋ. ‘‘ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਂਵਰਣਾਵਧਿ. ਰੂਪਾਦਯੋ ਸਂਵਰਵਿਸਯੋਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਭਾਵਨਾਬਲਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੋ? ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਿਸਯੇਸੁ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨਂ, ਇਤਰੇਨ ਆਦੀਨਵਪ੍ਪਹਾਨਂ. ਤਥਾ ਪੁਰਿਮੇਨ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਇਤਰੇਨ ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਹਾਨਂ. ਤਥਾ ਪੁਰਿਮੋ ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਦੁਤਿਯੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਸਙ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੧੩੫੩. ਦਵਤ੍ਥਾਦਿਅਭਿਲਾਸੋਤਿ ਦਵੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਦਵਤ੍ਥੋ, ਸੋ ਆਦਿ ਯੇਸਂ ਤੇ ਦਵਤ੍ਥਾਦਯੋ. ਤੇਸੁ, ਤੇਸਂ ਵਾ ਅਭਿਲਾਸੋ, ਦਵੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦਵਤ੍ਥੋ, ਤਦਾਦਿਕੋ ਦਵਤ੍ਥਾਦਿ, ਕੋ ਪਨ ਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਭਿਲਾਸੋ’’ਤਿ. ਆਹਾਰਪਰਿਭੋਗੇ ਅਸਨ੍ਤੁਸ੍ਸਨਾਤਿ ਆਹਾਰਪਰਿਭੋਗੇ ਅਤਿਤ੍ਤਿ. ਬਹੁਨੋ ਉਲ਼ਾਰਸ੍ਸ ਚ ਪਤ੍ਥਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਭਿਯ੍ਯੋਕਮ੍ਯਤਾ ਅਸਨ੍ਤੁਸ੍ਸਨਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

੧੩੫੫. ਮਜ੍ਜਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਮਾਨਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਾਨੋਵ ਮਾਨਮਦੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਜਾਤਿਮਦਾਦਯੋ ‘‘ਮਾਨੋ ਮਞ੍ਞਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮਾਨਭਾਵੇਨੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਾਤਿ. ਖੁਦਾ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜੋ. ਤਂ ਪਨ ਅਭੁਤ੍ਤੇ ਭੁਤ੍ਤੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਆਮਾਸਯਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਦੇਸਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਨਤੋ ਵਿਹਿਂਸਾਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਂ, ਤਦੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਰਞ੍ਚ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਤ੍ਤੇਨ ਖੁਦਾ ਵਿਸੇਸਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਖੁਦਾਯ ਵਿਸੇਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ‘‘ਕਮ੍ਮਜਤੇਜਪਚ੍ਚਯਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਖੁਦਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਾਤਿ ਵਿਸੇਸਨਮੇਵ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸਤਿਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭੂਤਤ੍ਥਕਥਨੇ ਵਿਹਿਂਸੂਪਰਤਿਪੁਰਾਣਵੇਦਨਾਪਟਿਹਨਨਾਨਂ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਪੁਰਿਮੋਯੇਵੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤਾਸਂ ਕੋ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਅਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵੇਦਨਾ, ਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵੇਦਨਾਤਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਚੇਤਾ ਵੇਦਨਾ ਯਾਵਤਾ ਅਨਾਗਤਾਯੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਤਿਪਿ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤੇ ਪੁਰਿਮਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਦਿਸੀ, ਇਤਰਾ ਪਨ ਅਤਂਸਦਿਸੀ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਵਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਯਥਾਪਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪੁਰਿਮਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਤਰਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵੇਦਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਪੁਰਾਣਵੇਦਨਾ ਨਾਮ. ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਦਿਅਯੁਤ੍ਤਪਰਿਭੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਦਿਯੁਤ੍ਤਪਰਿਭੋਗਤੋ ਆਯਤਿਂ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵੇਦਨਾ ਨਵਵੇਦਨਾ ਨਾਮ. ਵਿਹਿਂਸਾਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾ ਵਿਹਿਂਸਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾ.

ਯਾਪੇਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਯਾਪਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਯਾਪਨਕਾਰਣਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸਪਿਯਾਪਨਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਯਾਪਨਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸੇਵ ਯਾਪਨਕਾਰਣਮਾਹਾਰੋ, ਅਥ ਖੋ ਠਾਨਾਦਿਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਕਲਸਰੀਰਸ੍ਸਪਿ ਯਾਪਨਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਤਂਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਯਾਤ੍ਰਾਤਿ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਯਾਪਨਾ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਸਙ੍ਖਾਤਾ ਯਾਪਨਾ ਯਾਤ੍ਰਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਟ੍ਠਾਨਯੋਜਨਅਪਰਿਭੋਗਦੁਪ੍ਪਰਿਭੋਗਾਦਿਵਸੇਨ ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਵਿਨਾਸਨਂ ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਵਿਨਿਪਾਤਨਂ. ਯੇਨਾਤਿ ਗਣਭੋਜਨਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਥੂਪੀਕਤਾਦਿਕਸ੍ਸ ਵਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇਨ. ਸਾਵਜ੍ਜਂ ਸਨਿਨ੍ਦਂ ਪਰਿਭੋਗਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਰਿਯਾ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸੁਖਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਹਿ ਇਰਿਯਾਪਥੇਹਿ ਤੇਸਂ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਦਿਤਤ੍ਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਭੁਞ੍ਜਨਪਿਵਨਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਕਾਲਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਨਿ ਇਰਿਯਾਪਥਕਤ੍ਤੁਕਾਨਿ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਹਿ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਸਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੭੧; ੨.੧੮੨) ਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਖਯਹੇਤੁਤਾ, ‘‘ਘਤਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਬਲਂ ਭਵਤਿ, ਸੀਹਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਯਂ ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਚ ਪਾਨਦਸ੍ਸਨਾਨਂ ਬਲਭਯਹੇਤੁਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਭੁਞ੍ਜਨਪਿਵਨਾਨਂ ਇਰਿਯਾਪਥਸੁਖਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸੁਲਭਾਨਵਜ੍ਜਭਾਵੋ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਭਾਵੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਪਰਮਸਲ੍ਲੇਖਵੁਤ੍ਤੀਨਂ ਸੁਖਵਿਹਾਰਾਯ ਪਰਿਯਤ੍ਤੋਤਿ ਚੀਵਰਸੇਨਾਸਨਾਨਂ ਅਪ੍ਪਭਾਵੁਕ੍ਕਂਸਾਨੁਜਾਨਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਹਿ ਅਨਨ੍ਤਰਗਾਥਾਹਿ ਇਧਾਪਿ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ਸੁਖਵਿਹਾਰਾਯ ਪਰਿਯਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਭਾਵੁਕ੍ਕਂਸੋ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ‘‘ਪੁਨਪੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਭੁਤ੍ਵਾਨਾ’’ਤਿ ਪਾਠਂ ਸਮਤ੍ਥਯਤਿ.

੧੩੬੮. ਸਤਿਆਦਿਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸਤਿਪਞ੍ਞਾਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਧਮ੍ਮਾ, ਯੇ ਛਹਿ ਦੁਕੇਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ.

੧੩੭੩. ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬੇਹਿ ਪਟਿਵੇਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵਿਸਯੇਨਪਿ ਹਿ ਵਿਸਯੀ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਹਚਰਭਾਵਤੋ. ਯਥਾ –

‘‘ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾਨ ਸਂਵੇਗਂ, ਦੁਕ੍ਖੇਨਸ੍ਸ ਚ ਹੇਤੁਨਾ;

ਵਡ੍ਢਯਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ, ਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਮਬ੍ਰਵੀ’’ਤਿ

‘‘ਸਚ੍ਚਪਰਿਯੋਸਾਨੇ’’ਤਿ ਚ.

ਯਥਾ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਤੇ ਅਵਿਲੋਮੇਤ੍ਵਾ ਅਵਿਰੋਧੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਨਾਮ, ਏਵਂ ਤਦੁਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਮ੍ਪਿ ਯਥਾਬਲਂ ਤੇ ਅਵਿਲੋਮੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਨੁਲੋਮਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯੋ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਵਿਨਾ ਉਪਚਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਉਪਚਾਰੇਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਵਾ ਸੇਸਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਂ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚੇਕਦੇਸਸ੍ਸ ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਂ ਸਮੁਦਾਯਾਨੁਲੋਮਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਚਤੁਸਚ੍ਚੇਕਦੇਸਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਾ.

੧੩੮੦. ਖਯਸਮਯੇਤਿ ਖਯਸਮੂਹੇ. ‘‘ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਖਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਧਮ੍ਮਪੁਞ੍ਜੇ’’ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ.

੧੩੮੧. ਅਪਰਿਬਨ੍ਧਭਾਵੇਨ ਨਿਰਾਸਙ੍ਕਾ, ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭਿਰਤਿਭਾਵੇਨ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਿ…ਪੇ… ਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ.

੧੩੮੨. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਉਤ੍ਤਰਕਾਲਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਫਲਞਾਣਂ ਤਂਤਂਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਕਿਲੇਸਾਨਂ ਖਯਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਖੀਣਨ੍ਤੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਂ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਠਾਨਸੋ ਖੀਣੇਸੁ ਕਿਲੇਸੇਸੁ ਤੇਸਂ ਖੀਣਭਾਵਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਖੀਣਭਾਵਾਨਂ ਪਠਮਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਦੁਤਿਯੋ ਵਿਕਪ੍ਪੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਦੁਕਨਿਕ੍ਖੇਪਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.