ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਅਪ੍ਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਨਿਗਮੇਤੁਂ. ‘‘ਪਦਭਾਜਨੀਯਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਭਾਜਨੀਯਾਵਚਨੇਨ ਅਪ੍ਪਨਾਵਰੋਧਂ ਸਾਧੇਤ੍ਵਾ ਪਦਭਾਜਨੀਯਾਵਚਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਰੂਪੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਹੋਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨਾਨਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦੁਤਿਯੇਨ ਹੋਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨਾ’’ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਟ੍ਠਕਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਲ਼ਿਪ੍ਪਦੇਸਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਨਾਵਰੋਧੋ ਸਮਤ੍ਥਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਙ੍ਖੇਪੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਨ ਕੇਨਚੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤੇਨ, ਇਤਰੇਨ ਵਾ. ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸੋ ਹਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੁਲਨਤੀਰਣਾਨਿ. ‘‘ਅਦਿਟ੍ਠਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਆਹਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਚ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸਾਤਿ. ਤਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਕਤਨ੍ਤਿ. ਅਦਿਟ੍ਠਂ ਜੋਤੀਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਏਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠਂ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾ. ਵਿਮਤਿਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾਤਿ ਏਤਾਸਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ ਨਯਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਂ ਵਚਨਂ, ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਕੋ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਤੋ ਪਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਪਭੇਦੋ, ਵਿਸੇਸੋ, ਤੇਨ ਪਭੇਦੇਨ. ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦੇਸਨਨ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਮਯਭੂਮਿਜਾਤਿਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨਵਸੇਸਪ੍ਪਭੇਦਪਰਿਗ੍ਗਹਤੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸਦੇਸਨਾਵ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾਪਿ ਕੁਸਲਾਦਿਮਾਤਿਕਾਪਦਸਙ੍ਗਹਿਤਵਿਸੇਸੋਯੇਵ ਇਧ ਪਭੇਦੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਭੇਦ…ਪੇ… ਦੇਸਨਂ ਆਹਾ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਕੁਸਲ…ਪੇ… ਦੀਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ). ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਫੁਸਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਪਭੇਦਵਨ੍ਤੋਵ ਸਾਤਿਸਯਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਨ ਪਨ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦੋਤਿ ਪਭੇਦਵਨ੍ਤਦਸ੍ਸਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਪਭੇਦੇ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥਮਾਹ. ਯਦਿ ਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ ਚ, ਕਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾਤਿ ਪਭੇਦਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਨ ਹਿ ਪਭੇਦੇਹਿ ਵਿਨਾ ਪਭੇਦਵਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਫੁਸਨਾ’’ਤਿ ਚ ਆਦਿਨਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕੁਸਲਭਾਵੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਪੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹੀਤਿ ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਾਰਣਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਾਵ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਤੇ ਚ ਕੁਸਲਾ…ਪੇ… ਭੇਦਾ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਯੋਜਨਾ. ਧਮ੍ਮਾਨਮੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣਫਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਅਵੋਹਾਰਦੇਸਨਾਤੋ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਥਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਫੁਸਨਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਦਿਞਾਣਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ‘‘ਇਤਿ ਏਵਂ ਅਯਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ ਚਾ’’ਤਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਧੇਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਇਤਿਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ, ਤਾਯ ਯੁਤ੍ਤੋ ਇਤਿ…ਪੇ… ਯੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਤਾ ਪਭੇਦਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਇਤਿਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਦਾਨੁਕ੍ਕਮੋ ਕਤੋ. ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਂਸਯਿਤਪ੍ਪਧਾਨਾ ਅਨਿਚ੍ਛਿਤਨਿਚ੍ਛਯਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਾਨਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲਗਤਸਂਸਯਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਂਸਯਾਪਨ੍ਨੇਹਿ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤੀਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਭੇਦੋ ਵਿਯ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੇਨ ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦੋ ਧਮ੍ਮਭਾਵੇਨ ਨਿਯਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨਿਚ੍ਛਯਾਭਾਵਤੋ ‘‘ਕੁਸਲਾ ਨੁ ਖੋ ਅਕੁਸਲਾ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਂਸਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦੋ ਪਨ ਸਂਸਯਿਤੋ’’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਭਾਵੋ ਪਨ ਕੁਸਲਾਦੀਸੁ ਏਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ ਨਿਚ੍ਛਿਤੋਯੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਚ ਧਮ੍ਮਭਾਵੋ ਸਂਸਯਿਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਸਂਸਯਿਤੋ ਨਿਚ੍ਛੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਪਧਾਨੋ ਏਤ੍ਥ ਕੁਸਲਭਾਵੋ, ਨ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਭਾਵੋਤਿ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸਮਯੇਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸਮਯੇ. ‘‘ਅਥ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਥ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਪਚ੍ਛਾ’’ਤਿ. ਭੋਜਨਗਮਨਾਦੀਹਿ ਸਮਯੇਕਦੇਸਨਾਨਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਨਾਨਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਮਵਾਯਾਦੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸੇਸਿਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਨਿਯਮਿਤਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਸਮਯਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤਾਨਂ. ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬੋਪਿ ਸਮਯੋ ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਵਿਸੇਸੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਯਂ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਨਭੂਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਸਮਯਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ…ਪੇ… ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਉਪਕਾਰੋਤਿ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਵਚ੍ਛੇਦਕਾਵਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪੁਰਿਮਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਙ੍ਗਸਮਕਾਲਂ, ਭਙ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਤਾ ਕੇਨਚਿ ਅਨਨ੍ਤਰਿਤਤਾ. ਯਾਯ ਭਾਵਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤੋ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਪਕ੍ਖੋ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਤਦੇਵੇਤਨ੍ਤਿ ਗਹਣਵਸੇਨ ਪਚੁਰਜਨੋ ਵਿਪਰਿਯੇਸਿਤੋ, ਸੋਯਮਤ੍ਥੋ ਅਲਾਤਚਕ੍ਕੇਨ ਸੁਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਏਕੀਭੂਤਾਨਮਿਵਾ’’ਤਿ. ਏਕਸਮੂਹਵਸੇਨ ਏਕੀਭੂਤਾਨਮਿਵ ਪਵਤ੍ਤਿ ਸਮੂਹਘਨਤਾ, ਦੁਬ੍ਬਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਕਿਚ੍ਚਭੇਦਵਸੇਨ ਏਕੀਭੂਤਾਨਮਿਵ ਪਵਤ੍ਤਿ ਕਿਚ੍ਚਘਨਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਅਨੇਕੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਾਲਸਭਾਵਬ੍ਯਾਪਾਰਾਰਮ੍ਮਣੇਹਿ ਦੁਬ੍ਬਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭੇਦਤਾਯ ਏਕੀਭੂਤਾਨਮਿਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਾ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸਨ੍ਤਤਿਘਨਤਾਦਯੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਸਨ੍ਨਿਜ੍ਝਂ ਸਮੇਤੀਤਿ ਸਮਯੋ, ਸਮਵੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਸਮਯ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮਵਾਯਤ੍ਥਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਸਮੇਤਿ ਸਮਾਗਚ੍ਛਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਤਦਾਧਾਰਪੁਗ੍ਗਲੇਹੀਤਿ ਸਮਯੋ, ਖਣੋ. ਸਮੇਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਨ ਵਾ, ਸਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਾ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮੇਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਹਿ ਵਾਤਿ ਸਮਯੋ, ਕਾਲੋ. ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਭੂਤੋਪਿ ਹਿ ਕਾਲੋ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਧਿਕਰਣਂ ਕਰਣਂ ਵਿਯ ਚ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧੇਨ ਰੂਪੇਨ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ. ਸਮਂ, ਸਹ ਵਾ ਅਵਯਵਾਨਂ ਅਯਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਵਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮਯੋ, ਸਮੂਹੋ ਯਥਾ ‘‘ਸਮੁਦਾਯੋ’’ਤਿ. ਅਵਯਵਸਹਾਵਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਹਿ ਸਮੂਹੋ. ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਮਾਗਮੇ ਏਤਿ ਫਲਂ ਏਤਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਚਾਤਿ ਸਮਯੋ, ਹੇਤੁ ਯਥਾ ‘‘ਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ. ਸਮੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਏਤਿ ਸਵਿਸਯੇ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਵਾ ਅਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮਯੋ, ਦਿਟ੍ਠਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਅਤਿਵਿਯ ਬਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ. ਸਮਯਨਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਸਮੋਧਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮਯੋ, ਪਟਿਲਾਭੋ. ਸਮਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਯਾਨਂ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਾ ਯਾਨਂ ਅਪਗਮੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਸਮਯੋ, ਪਹਾਨਂ. ਅਭਿਮੁਖਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਏਤਬ੍ਬੋ ਅਭਿਸਮੇਤਬ੍ਬੋ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਸਭਾਵੋ ਅਭਿਸਮਯੋ. ਅਭਿਮੁਖਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਵਾ ਏਤਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਭਿਸਮਯੋ, ਅਵਿਰਾਧੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵਾਵਬੋਧੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਉਪਸਗ੍ਗਾਨਂ ਜੋਤਕਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਾਚਕੋ ਸਮਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਏਵਾਤਿ ਸਉਪਸਗ੍ਗੋਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਾਨੇਵਾਤਿ ਪੀਲ਼ਨਾਦੀਨੇਵ. ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤਾ ਸੇਰਿਭਾਵੇਨ ਕਿਰਿਯਾਸੁ ਉਸ੍ਸਾਹਨਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ.
ਕੇਸੁਚੀਤਿ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਦੀਸੁ. ਖਣਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਤੇਨ ਵਿਨਾਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਨੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਧਮ੍ਮੇਨੇਵਾਤਿ ਵਿਸੇਸਨ੍ਤਰਰਹਿਤੇਨ. ਤਂਯੇਵ ਹਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਨ ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਯਥਾ ਵਾ ਤਥਾ ਵਾਤਿ ਕਾਲੇਨ ਲੋਕੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਾ ਕਾਲੋ ਨਾਮ ਭਾਵੋ ਵਤ੍ਤਨਲਕ੍ਖਣੋ ਭਾਵਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਓਕਾਸਦਾਯਕੋਤਿ ਵਾ ਯੇਨ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ. ਇਧ ਉਤ੍ਤਮਹੇਤੁਨੋ ਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਹੇਤੁਹੇਤੁਸਾਧਾਰਣਹੇਤੂਯੇਵ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ. ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਂ ਅਨੇਕਪਚ੍ਚਯਤਂ.
ਪਕਤਿਸ੍ਸਰਵਾਦਗ੍ਗਹਣਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਜਾਪਤਿਪੁਰਿਸਕਾਲਵਾਦਾਦਯੋਪਿ ‘‘ਏਕਕਾਰਣਵਾਦੋ’’ਤਿ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਵਯਵ…ਪੇ… ਦਾਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਵਯਵਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਅਪਦਿਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਯਥਾ ‘‘ਸਮਂ ਚੁਣ੍ਣਂ, ਅਲਙ੍ਕਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਚ. ਅਨਿਪ੍ਫਾਦਨਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਾਭਾਵੋ ਅਹੇਤੁਭਾਵੋ. ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਾਨਂ ਸਹਸ੍ਸੇਪਿ ਸਮਾਗਤੇ ਨਤ੍ਥੇਵ ਸਮਤ੍ਥਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਾਯਤ੍ਤਾ ਫਲੁਪ੍ਪਾਦਨਾ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਵਿਯਾਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਨਿਬ੍ਯਾਪਾਰੇਸੁ ਅਬ੍ਯਾਵਟੇਸੁ. ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਆਮੇਡਿਤਵਚਨਸ੍ਸ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਤਿ ਚ ਆਮੇਡਿਤੇ ਸਿਦ੍ਧੋ ਬਹੁਭਾਵੋਤਿ. ਅਨ੍ਧਸਤਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਚ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨ੍ਧਸਤੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਥਾ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਸੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾ ਜੋਤਿਤਾਤਿ ਅਨ੍ਧਸਤਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮੁਦਿਤਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਆਪਨ੍ਨੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨ੍ਧਸਤਂ ਸਹਿਤਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਸਾ…ਪੇ… ਸਿਦ੍ਧੋ ਸਿਵਿਕੁਬ੍ਬਹਨਾਦੀਸੁ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਯਮਤ੍ਥੋ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸੁਪਾਕਟਭਾਵੇਨ ਅਸਾਧੇਤਬ੍ਬਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਸੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਏਤੇਨੁਪਾਯੇਨਾਤਿ ਯੋਯਂ ਖਣਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮਯੋ ਕੁਸਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਲ੍ਲਭਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੁਲ੍ਲਭਤਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਖਣਤ੍ਥੋ ਵਾ ਸਮਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਖਣਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਤੇਨ ਉਪਾਯਭੂਤੇਨ ਨਯਭੂਤੇਨ. ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਯੋਜਨਾ – ਸਮਵਾਯ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਿਂ ਦੀਪੇਤਿ ਸਯਂ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਭਾਵਤੋ, ਸਮਵਾਯਤ੍ਥੋ ਵਾ ਸਮਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮਵਾਯਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮਯੋ. ਸੋ ਯਾਯ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਸਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਕਾਸਨਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੇਕਹੇਤੁਤੋ ਵੁਤ੍ਤਿਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਕਾਲ…ਪੇ… ਪਰਿਤ੍ਤਤਂ ਦੀਪੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤਿਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯ. ਸਮੂਹ…ਪੇ… ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦੀਪੇਤਿ ਸਯਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਦਾਯਭਾਵਤੋ. ਹੇਤੁ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਿਤਂ ਦੀਪੇਤਿ ਸਤਿ ਏਵ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ. ਅਤ੍ਥਪਕ੍ਖੇ ਚ ਸਦ੍ਦਪਕ੍ਖੇ ਚ ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਤਿਪਰਿਤ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਯਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਯੇ ਯਮ੍ਹਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਸਤੀਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਞਾਪਨਵਸੇਨ ਤਦਾਧਾਰਾਯ ਤਦਧੀਨਾਯ ਚ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਂ ਅਨੇਕੇਸਂ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਰਾਧੀਨਪ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤੀਤਿ.
ਦਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮਾ ਧਨੁਗ੍ਗਹਾਤਿ ਦਲ਼੍ਹਧਨੁਨੋ ਇਸ੍ਸਾਸਾ. ਦਲ਼੍ਹਧਨੁ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਥਾਮਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਥਾਮਨ੍ਤਿ ਚ ਯਸ੍ਸ ਆਰੋਪਿਤਸ੍ਸ ਜਿਯਾਬਦ੍ਧੋ ਲੋਹਸੀਸਾਦੀਨਂ ਭਾਰੋ ਦਣ੍ਡੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਕਣ੍ਡਪ੍ਪਮਾਣਾ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਥਵਿਤੋ ਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਿਕ੍ਖਿਤਾਤਿ ਦਸਦ੍ਵਾਦਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਆਚਰਿਯਕੁਲੇ ਉਗ੍ਗਹਿਤਸਿਪ੍ਪਾ. ਕਤਹਤ੍ਥਾਤਿ ਧਨੁਸ੍ਮਿਂ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵਾ. ਕੋਚਿ ਸਿਪ੍ਪਮੇਵ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਕਤਹਤ੍ਥੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮੇ ਪਨ ਨ ਤਥਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਤੁਪਾਸਨਾਤਿ ਰਾਜਕੁਲਾਦੀਸੁ ਦਸ੍ਸਿਤਸਿਪ੍ਪਾ. ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ ਠਿਤਾ ਅਸ੍ਸੂਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਦੇਸੇ ਥਮ੍ਭਂ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਏਕਂਯੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾਭਿਮੁਖਾ ਠਿਤਾ ਸਿਯੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਜਵਨਪੁਰਿਸਸ੍ਸਾਤਿ ਨ ਏਵਰੂਪੋ ਪੁਰਿਸੋ ਕੋਚਿ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ. ਸੋ ਹਿ ਜਵਨਹਂਸਕਾਲੇ ਏਵਰੂਪਮਕਾਸਿ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਅਭੂਤਪਰਿਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਉਪਮਾਮਤ੍ਤਂ ਆਹਟਂ. ਤਪ੍ਪਰਭਾਵਾਤਿ ਤਪ੍ਪਰਭਾਵਤੋ ਹੇਤੁਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਮਯਸ੍ਸ ਪਰਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਦੀਪਨੇ ਏਕਨ੍ਤਬ੍ਯਾਵਟਸਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇ ਪਨ ‘‘ਤਪ੍ਪਰਭਾਵੋ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਦੀਪਨਤੋ ਤਪ੍ਪਰਭਾਵੋ ਹੇਤੁਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਮਯਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪਰਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਦੀਪਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਮੁਦਾਯਾਯਤ੍ਤਤਾਦੀਪਨੇ ਤਪ੍ਪਰੋ, ਤਦੇਕਦੇਸਾਯਤ੍ਤਤਾਦੀਪਨੇ ਤਪ੍ਪਰੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤਪ੍ਪਰਭਾਵਤੋ’’ਤਿ.
ਨਨੁ ਚ ਤਂ ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੋ ਕਾਲੋ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਕੋ, ਸੋ ਕਥਂ ਆਧਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਲੋਪਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਦਿ ਕਿਰਿਯਾਯ ਕਿਰਿਯਨ੍ਤਰਲਕ੍ਖਣਂ ਭਾਵੇਨਭਾਵਲਕ੍ਖਣਂ, ਕਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਕਿਰਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਹਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਲਕ੍ਖਣਭੂਤਭਾਵਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਲਕ੍ਖਣਕਿਰਿਯਾਯ ਯੁਤ੍ਤੋ ਸਮਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਭੂਮਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ.
ਉਦ੍ਦਾਨਤੋਤਿ ਯਦਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਨੁ ਚ ਅਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਕਿਲੇਸਕਾਮੋਪਿ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇ ਸਮਵਰੁਦ੍ਧੋ ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਞੇਯ੍ਯੇਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਏਕੋਯੇਵ ਕਾਮੋ ਸਿਯਾਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਕਿਲੇਸਕਾਮੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਹਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸਯਵਿਸਯਿਭਾਵੇਨ ਅਵਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ. ‘‘ਉਦ੍ਦਾਨਤੋ ਦ੍ਵੇ ਕਾਮਾ’’ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਬ੍ਬੇ ਕਾਮਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਪਾਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਕਿਲੇਸਭੂਤੋ ਕਾਮਰਾਗੋ ਇਧ ਕਿਲੇਸਕਾਮੋਤਿ ਗਹਿਤੋਤਿ ‘‘ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਚੋਦਕੋ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਨੁ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਤਿ. ਇਤਰੋ ਪਨ ‘‘ਬਹਲਕਿਲੇਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਰਤਿ.
ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਮਾਨਕਪ੍ਪਰੁਕ੍ਖਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਸੁ ਪਰਿਤ੍ਤਕੁਸਲਾਦੀਸੁ ਵਾ. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਪਾਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵੋਯੇਵਾਤਿ? ਨ, ‘‘ਉਦ੍ਦਾਨਤੋ ਦ੍ਵੇ ਕਾਮਾ’’ਤਿ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਕਾਮਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਪਿ ਹਿ ਕਾਮਸਮੁਦਾਯੇ ਯਥਾ ਤਦੇਕਦੇਸੋਵ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੁਵਿਧੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਾਮਰਾਗੋ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕੋ ਰਾਗੋ. ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਵਿਸਯਾ ਤਣ੍ਹਾ. ਨਿਰੋਧਤਣ੍ਹਾ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਰਾਗੋ. ਇਧਾਤਿ ਏਕਾਦਸਵਿਧੇ ਪਦੇਸੇ. ਯਦਿ ਅਨਵਸੇਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ‘‘ਦੁਵਿਧੋਪੇਸੋ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਕਦੇਸਸ੍ਸ ਇਧ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਅਨੁਯੋਗੇਨ ਯੇਭੁਯ੍ਯਭਾਵਤੋ ਅਨਵਸੇਸੋ ਵਿਯ ਅਨਵਸੇਸੋਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਨਵਸੇਸਸਦਿਸਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸਭਾਵਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਕਿਲੇਸਕਾਮਵਤ੍ਥੁਕਾਮਾਨਂ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਪੁਣ੍ਣਭਾਵੇਨ ਅਭਿਲਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਾਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਸਦ੍ਦੇ ਹੇਤੁਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੋ ਅਨ੍ਤੋਨੀਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਵਿਸਯੇਤਿ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਰਹੇਤਿ ਏਤੇਨ ਰੁਲ਼੍ਹੀਸੁ ਕਿਰਿਯਾ ਵਿਭਾਗਕਰਣਾਯ, ਨ ਅਤ੍ਤਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕੁਸਲਭਾਵਨ੍ਤਿ ਜਾਤਕਬਾਹਿਤਿਕਸੁਤ੍ਤਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨ ਕਥਿਤਂ ਕੁਸਲਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਖਵਿਪਾਕਭਾਵਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤਂ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਯਾਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਵਿਪਾਕਲਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਖਸਦ੍ਦੋ ਇਟ੍ਠਪਰਿਯਾਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਂ ਸਞ੍ਞਾਣਕਰਣਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਾਨਿ, ਤਦੁਭਯਵਿਧੁਰਾ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਲਦ੍ਧਿ ‘‘ਵਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਗਹਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਫਸ੍ਸਾਦਿਕਿਚ੍ਚਤੋਪਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਕਿਚ੍ਚਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਸੋ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ ਨ ਤਥਾ ਦੁਰਵਬੋਧੋ, ਯਥਾ ਸਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਵਿਸਿਟ੍ਠਲਕ੍ਖਣਤਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਲਕ੍ਖਣਮਾਹ. ਅਨਨ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਗੁਣਬਲਵਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਚਿਨੋਤਿ ਨਾਮ. ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਿ ਚ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਚਿਨੋਤੀ’’ਤਿ.
ਚਿਤ੍ਤਕਤਮੇਵਾਤਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਕਤਮੇਵ. ਨਾਨਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਅਸਙ੍ਕਰਭਾਵੋ. ਤੇਨ ਚ ਧਮ੍ਮੋ ਨਿਚ੍ਛਿਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਚ੍ਛਿਤਤਾ’’ਤਿ. ਲਿਙ੍ਗਨਾਨਤ੍ਤਾਦੀਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਸਣ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਲਿਙ੍ਗਨਾਨਤ੍ਤਂ. ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪੁਥੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ. ਦੇਵਾਦਿਭੇਦੇ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੇ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਤਾਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਸਦਿਸਸਭਾਵਸ੍ਸ ਦੇਸਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗੇ. ਲਿਙ੍ਗਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਵਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਾਨਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਨਾਨਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਲਿਙ੍ਗਨਾਨਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤਾਦੀਨਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਨਾਨਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿ ਹਿ ਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਪਦਾਦਿਨਾਨਾਕਰਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਲਿਙ੍ਗਨਾਨਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤ੍ਤਾਦਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵਾਤਿ ਆਵਤ੍ਤਤਿ ਭਵਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਨਾਗ…ਪੇ… ਘਟੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਾਦਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਧਿਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸਵਿਸੇਸੋ. ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵੋਹਾਰਵਚਨੇਨ ਚ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵੋਹਰਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਦੀਪਿਤਾ, ਯਾ ਸਾ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਅਭਿਨਿਵੇਸਹੇਤੂਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਲਿਙ੍ਗਾਦਿ…ਪੇ… ਯੋਸਾਨਾਨੀ’’ਤਿ ਆਹ.
‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ ਅਕੁਸਲਭਾਗਿਯਾ, ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੫੬-੫੭), ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧, ੨) ਚ ਏਵਮਾਦਿਵਚਨਤੋ ਚਿਤ੍ਤਹੇਤੁਕਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਤੋ ਲਿਙ੍ਗਂ ਲਿਙ੍ਗਤੋ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਪੁਰਿਮਵਿਕਪ੍ਪੇ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਤੋ ਲਿਙ੍ਗਸਞ੍ਞਾ ਲਿਙ੍ਗਤੋ ਲਿਙ੍ਗਸਞ੍ਞਾਤਿ ਉਭਯਤੋ ਉਭਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ‘‘ਭੇਦਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਾਯਂ ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਵਾ’’ਤਿ ਭੇਦਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਇਤ੍ਥਾਦਿਭਾਵੇਨ ਵੋਹਰਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਇਧ ਭੇਦੋਤਿ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਦਿਵੋਹਾਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਦ੍ਧਦ੍ਵਯਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਦ੍ਧਦ੍ਵਯਵਸੇਨ. ਗੁਣਾਭਿਬ੍ਯਾਪਨਂ ਕਿਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਤ੍ਥਟਯਸਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਨਾਨਾਕਰਣੇਨ ਵਿਨਾ ਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਾਨਾਕਾਰਣਾਭਾਵਤੋ ‘‘ਕਮ੍ਮਜੇਹਿ…ਪੇ… ਨਾਨਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਿਪਚ੍ਚਨੋਕਾਸੋ ਅਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ, ਗਤਿਕਾਲੋਪਿ ਵਾ. ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਅਨੋਕਾਸਤਾਯ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਜਨੇਨ੍ਤਂ ਏਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਕਚ੍ਚਚਿਤ੍ਤਕਰਣਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵੇਕਲ੍ਲੇਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਅਜਨਕਂ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਵਸੇਸਪਚ੍ਚਯਵਿਕਲੇ ਅਨੋਗਧਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਦਪਿ ਕਾਲਗਤਿਪਯੋਗਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਵਿਕਲਂ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਓਕਾਸਮੇਵ ਨ ਲਭਤਿ, ਇਤਰਂ ਵਿਪਾਕੇਕਦੇਸਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧੋਕਾਸਨ੍ਤਿ, ਇਦਮੇਤੇਸਂ ਨਾਨਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਲਾਭੇ ਸਤਿ ਸਹਾਯਕਾਰਣਵਿਕਲਤਾਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਭਵਤੁ ਤਾਵ ਭਵਿਤ੍ਵਾ ਅਪਗਤਂ ਭੂਤਾਪਗਤਂ, ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਅਪਗਤਂ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਭੂਤਭੂਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨ ਅਨੁਭੂਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭੂਤ-ਸਦ੍ਦੋਯੇਵ ਵਾਚਕੋ, ਨ ਅਨੁ-ਸਦ੍ਦੋ, ਅਨੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ਜੋਤਕੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਾਖਾਭਙ੍ਗਸਦਿਸਾ ਹਿ ਨਿਪਾਤੋਪਸਗ੍ਗਾਤਿ. ਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਕਤ੍ਤਞ੍ਚ ਉਪਸਗ੍ਗਾਨਂ ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਾਤੁਸਦ੍ਦਾਨਂ ਤੇਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਜੋਤਨਭਾਵੇਨੇਵ ਅਵਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਤਕਾ ਧਾਤੁਸਦ੍ਦੇਨ ਅਭਿਧਾਤਬ੍ਬਾ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾ, ਤੇਸਂ ਯਂ ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਅਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸੇ ਅਵਟ੍ਠਾਪਨਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਜੋਤਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞ…ਪੇ… ਵਿਸੇਸੀਯਤੀ’’ਤਿ. ਅਨੁਭੂਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਬਹੁਲਂ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਏਵ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਇਧ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥਵਾਚਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਨੁਭੂਤਸਦ੍ਦੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਤਿਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਸਵੇਦਯਿਤਭਾਵਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨੇ, ਸਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇ ਪਨ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਸਾਤਿਸਯੋ ਵਿਸਯਾਨੁਭਵਨਾਕਾਰੋਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਭੂਤਾਪਗਤਭਾਵਾਭਿਧਾਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਸ੍ਸ ਆਕਡ੍ਢਨੁਪਾਯਮਾਹ.
ਉਪ੍ਪਤਿਤਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਾਦਨਤੋ ਉਪ੍ਪਤਿਤਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਉਪ੍ਪਤਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋਤਿ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸਪਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤਾਯ ਕਾਰਣਮਾਹ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਰਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਂ ਸਾਤਿਸਯਨ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਞ੍ਚ ਕੁਸਲਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਂ ਭੂਤਾਪਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਵਿਪਾਕਾਨੁਭਵਨਵਸੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਅਵਿਪਕ੍ਕਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਵਿਗਤਤ੍ਤਾ ਭਵਿਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤਤਾਮਤ੍ਤਵਸੇਨਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭੂਤਾਪਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵ ਤਤ੍ਥ ਓਕਾਸਕਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਮੇਵਾਹ. ਇਧ ਪਨ ਕਮ੍ਮਮ੍ਪੀਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਭਵਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਲੇਸਜਾਤਨ੍ਤਿ ਭੂਮੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਅਗ੍ਗਿਆਹਿਤੋ ਵਿਯਾਤਿ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯ ਉਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤੇਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮਂ. ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਪਾਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਵਿਨੋਦਿਤਤ੍ਤਾ. ਸਭੂਮਿਯਨ੍ਤਿ ਸਕਭੂਮਿਯਂ. ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪੁਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ. ਖਣਤ੍ਤਯੇਕਦੇਸਗਤਂ ਖਣਤ੍ਤਯਗਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦਾਹਰਣਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਭਾਵਮਾਹ. ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਉਦਾਹਰਣਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਧਾਨੇਨਾਤਿ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ. ਦੇਸਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਨ੍ਤਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾ ਭਗਵਤਾ ਉਚਿਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਯਂ ਸਭਾਵੋ ਯਦਿਦਂ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਜੇਟ੍ਠਕਾ ਚਿਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਤਥਾਦੇਸਨਾਯ ਕਾਰਣਮਾਹ, ਸਬ੍ਬੇ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਵਜ੍ਜਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੇਚੀਤਿ ਪਦਕਾਰਾ. ਫਸ੍ਸਾਦਯੋਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਰਾਗਾਦਯੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਕਾਲਭੇਦਾਭਾਵੇਪਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪੁਰਿਮਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਵਿਯ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਅਨੁਪਚਰਿਤਮੇਵਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਮਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਖੀਣਾ ਭਵਨੇਤ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੫੫; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੧੪) ਨੇਤ੍ਤਿਭੂਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਯਕਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵਾ’’ਤਿ.
‘‘ਯਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚੇਤਸਿਕਂ ਸਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾ ਸਾਤਸਭਾਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਭਾਵਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਮਧੁਰ-ਸਦ੍ਦੋ ਰਸਵਿਸੇਸਪਰਿਯਾਯੋ, ਇਟ੍ਠਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਇਧ ਉਪਚਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿਆਹ ‘‘ਮਧੁਰਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਤਣ੍ਹਾਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗੋ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਭਾਵੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਨ ਏਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਸਹਗਤਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ, ‘‘ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸਹਗਤਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ‘‘ਸਹਗਤਸਦ੍ਦੋ ਤਣ੍ਹਾਯ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਭਾਵਂ ਜੋਤੇਤੀ’’ਤਿ. ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਵਾਚਕੋ ਵਾ ਸਹ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ, ਸਬ੍ਬਾਸੁਪਿ ਅਵਤ੍ਥਾਸੁ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸਭਾਵਾਵਿਜਹਨਦੀਪਨਵਸੇਨ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਭਾਵਂ ਗਤਾ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸਹਗਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਗਤ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਾ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਾਭਾਵਤੋ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸਭਾਵਾ ਤਣ੍ਹਾ ‘‘ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸਹਗਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸਭਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਧਾਪੀਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਪਦੇਤਿ ‘‘ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਪਦੇ. ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋਤਿ ਸਂਸਟ੍ਠੋ ਏਵ. ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਸਂਸਟ੍ਠਸਦ੍ਦੋਤਿ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਨ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਆਗਤਸਂਸਟ੍ਠਸਦ੍ਦੋ. ਸਹਜਾਤੇਤਿ ਸਹਜਾਤਤ੍ਥੇ.
ਕਾਲਵਿਸੇਸਾਨਪੇਕ੍ਖੋ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨੋ ਆਭਟ੍ਠ-ਸਦ੍ਦੋ ਭਾਸਿਤਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਭਾਸਿਤਬ੍ਬਤਾ ਅਨਾਭਟ੍ਠਤਾ’’ਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਯਨ੍ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਾਲ਼ਿਯਂ. ਅਭਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵਾਤਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਭਾਵਸ੍ਸ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਕਾਰਣਪਰਿਯਾਯਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਥੁਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਦ੍ਵਾਰਭੂਤਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵਾਰਂ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵਤ੍ਥੁ ਵਿਯ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਾ ਸਹ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵਾਰੇਨ…ਪੇ… ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ਯਥਾ ‘‘ਕੁਨ੍ਤਾ ਪਚਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਕਿਚ੍ਚਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਭਾਵੇਨ, ਕਿਚ੍ਚਸਹਿਤਤਾਯ ਵਾ. ਅਞ੍ਞਾਸਾਧਾਰਣੋਤਿ ਸ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਾਹ. ਸਕੋ ਹਿ ਰਸੋ ਸਰਸੋਤਿ.
ਅਨਨ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਹਜਾਤਚਿਤ੍ਤਫਸ੍ਸਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦ੍ਵਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਾ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਵੇਦੇਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਚੇਤੇਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੯੩) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸੁਖੁਮਰਜਾਦਿਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਣੁਤਜ੍ਜਾਰਿਰੂਪਮਾਹ. ਪਰਮਾਣੁਰੂਪੇ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਵਤ੍ਥੁਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਏਤੇਨ ਅਨੇਕਕਲਾਪਗਤਾਨਿ ਬਹੂਨਿਯੇਵ ਰੂਪਾਯਤਨਾਨਿ ਸਮੁਦਿਤਾਨਿ ਸਂਹਚ੍ਚਕਾਰਿਤਾਯ ਸਿਵਿਕੁਬ੍ਬਹਨਞਾਯੇਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ, ਨ ਏਕਂ ਕਤਿਪਯਾਨਿ ਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਮੁਦਾਯਾਰਮ੍ਮਣਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸਮੁਦਾਯੋ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਮੇਵ ਹਿ ਯਤ੍ਤਕਂ ਯੋਗ੍ਯਦੇਸੇ ਅਵਟ੍ਠਿਤਂ, ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਮਾਯੋਗੇ ਤਤ੍ਤਕਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਞਾਯੇਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਕਪ੍ਪਕਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ. ਤਦਭਿਨਿਹਟਂ ਪਨ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨੇਕਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਪੁਰਿਮਸਿਦ੍ਧਕਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਸਮੂਹਾਕਾਰੇਨ ਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਚ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਕਿਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਏਕਂ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਨੇਕਾਨੀਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬਮੇਤਂ. ਨ ਹਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਵਿਸਯੇ ਯੁਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਨਾ ਯੁਤ੍ਤਾ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ ਅਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਾਤਕ੍ਖਣੇਨ ਅਨੇਕਕੋਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਸਮਾਨੇਪਿ ਘਟਸਰਾਵਾਦਿਵਣ੍ਣਾਨਂ ਯੋਗ੍ਯਦੇਸਾਵਟ੍ਠਾਨੇ ਪੁਰਿਮਮਨਸਿਕਾਰਾਨੁਰੂਪਂ ‘‘ਘਟੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਸਰਾਵੋ’’ਤਿ ਵਾ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਏਕੋ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸਨ੍ਤਾਨੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਇਤਰੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਨਾਤਿ ਅਵਿਸੇਸਵਿਦੁਤਾਯ ਪਨ ਘਟਸਰਾਵਾਦਿਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਭੇਦਾਪਤ੍ਤਿਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਤਿ. ਈਦਿਸੀਪੇਤ੍ਥ ਚੋਦਨਾ ਅਚੋਦਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਖਣਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਪਬਨ੍ਧਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਇਤ੍ਤਰਤਾਯ. ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਹਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰੋਧਿਅਵਿਰੋਧਿਪਚ੍ਚਯਸਮਾਯੋਗੇ ਲਹੁਂ ਦਨ੍ਧਞ੍ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ ਪਰਿਤ੍ਤਕਾਲਾ ਦੀਘਕਾਲਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪਨ ਏਕਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾ ਏਵਾਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਰੂਪਾਯਤਨਂ, ਏਵਂ ਇਤਰਾਨਿਪਿ. ਸਦ੍ਦਾਦਯੋਪਿ ਹਿ ਵਤ੍ਥੁਪਰਿਤ੍ਤਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਾਦਿਤਾਯਾਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨਾਵਜ੍ਜਨਂ ਕੇਨਚਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਤਾਤਿ ਏਵਮਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਵਿਸਯਿਧਮ੍ਮਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਿਨੋਤਿ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਵਿਸਯੋਤਿ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਥਭਾਵਾਪੇਕ੍ਖੋ ਵਿਸਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਸਯੋ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਥਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਯੋ ਰੂਪਾਯਤਨਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ. ਗਾਵੋ ਚਰਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਗੋਚਰੋ, ਗੋਚਰੋ ਵਿਯਾਤਿ ਗੋਚਰੋਤਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲਚਾਰਿਤਾਪੇਕ੍ਖੋ ਗੋਚਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਗੋਚਰੋ ਤਤ੍ਥ ਚਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਬਹੁਲਞ੍ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਹਿ ਰੂਪਾਦਯੋ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨਾਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾਨਂ ਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਨਂ. ‘‘ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਨੁਪਪਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤੇਸਂ ਗੋਚਰਵਿਸਯਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤੀਤਿ ਵਚਨਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵਾਤਿ? ਨ, ਨਿਯਮਾਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਭਿਨਿਹਟਂਯੇਵ ਮਨੋ ਇਧ ‘‘ਮਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਯਮਹੇਤੁ ਅਤ੍ਥੀਤਿ, ਏਤਂਯੇਵ ਵਾ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਦਿਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਏਵਂਵਣ੍ਣੋਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਅਤੀਤਾਨਾਗਤਂਸਞਾਣਾਦਯੋਪਿ ਇਧ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਇਤਰਥਾਤਿ ਰੂਪਂ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ.
ਭੋਜਨ …ਪੇ… ਉਸ੍ਸਾਹਾਦੀਹੀਤਿ ਇਦਂ ਯਾਯ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਯ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਕਲ੍ਲਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਚ੍ਚਯਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਭੋਜਨੇ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਪਰਿਣਤੇ ਸਪ੍ਪਾਯੇ ਚ ਉਤੁਭੋਜਨੇ ਸਮ੍ਮੁਪਯੁਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮਾਪਯੋਗਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਵੀਰਿਯੇ ਚ ਸਮਾਰਦ੍ਧੇ ਲਹੁਤਾਦਿਸਬ੍ਭਾਵੇਨ ਕਾਯੋ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਨੁਕੂਲੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਭੋਜਨ…ਪੇ… ਉਸ੍ਸਾਹਾਦੀਹੀਤਿ ਇਦਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਤਾਯ ਵਿਯ ਉਪਦ੍ਦੁਤਤਾਯਪਿ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਵਿਸਮਭੋਜਨਾਪਰਿਣਾਮਾਦਿਤੋ ਹਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਉਪਦ੍ਦਵਕਰਾ ਵਾਤਾਦਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਜਯਂ ਵੇਰਂ ਪਸਵਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਪ. ੨੦੧) ਵਿਯ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਜਾਗਰਣਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਇਧ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦਂ ਪਕਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਵਸੇਨ ਆਪਾਥਗਮਨੁਪਨਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਕਲ੍ਯਤਾਦਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਯਿਕਸੁਖਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਭਵਦਸ੍ਸਨਂ. ਕਾਯਕਲ੍ਯਤਾਦਿਂ ਅਨਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾਭੋਗਾਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਆਪਾਥਗਮਨਂ ਨ ਸਿਯਾਤਿ. ਯਥਾਨੁਭੂਤੇ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਯੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਪਨਂ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਚਿਤ੍ਤਪਣਿਦਹਨਂ. ਯਥਾਨੁਭੂਤੇਨ ਰੂਪਾਦਿਨਾ ਸਦਿਸਂ ਅਸਦਿਸਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਞ੍ਚ ਸਦਿਸਾਸਦਿਸਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ, ਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿ ਸਦਿਸਾਸਦਿਸਸਮ੍ਬਨ੍ਧਦਸ੍ਸਨਾਦਿ, ਚਿਤ੍ਤਪਣਿਦਹਨਞ੍ਚ ਸਦਿਸਾਸਦਿਸ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨਾਦਿ ਚ ਚਿਤ੍ਤ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨਾਦਯੋ ਤੇ ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਦੇਵਤੂਪਸਂਹਾਰਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਂਸਦਿਸਤਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਸਦਿਸਤਾ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਟਿਬਦ੍ਧਤਾ. ਕੇਨਚਿ ਵੁਤ੍ਤੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਨੁਸ੍ਸਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਂ ਆਹ. ਆਕਾਰਵਿਚਾਰਣਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰਵਿਚਾਰਣਂ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਤ੍ਥੇ.
ਨਿਯਮਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕੁਸਲਮੇਵ ਮਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਿਯਮਿਤਸ੍ਸ. ਪਸਾਦਸਿਨੇਹਾਭਾਵੋ ਦੋਸਬਹੁਲਤਾਯ ਹੋਤੀਤਿ ਲੂਖਪੁਗ੍ਗਲਾ ਦੋਸਬਹੁਲਾਤਿ ਆਹ.
ਆਯਤਨਭਾਵਤੋਤਿ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ.
ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਵਿਨਾਪਿ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਦਾਨਮਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਅਤਿਧਾਵਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ.
ਧਮ੍ਮਸਵਨਸ੍ਸ ਘੋਸਨਂ ਧਮ੍ਮਸਵਨਘੋਸਨਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਸਦ੍ਦਦਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਦ੍ਦਵਤ੍ਥੂਨਂ ਠਾਨਕਰਣਭੇਰਿਆਦੀਨਂ ਸਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣਸ੍ਸ. ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਤਥਾ ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਨਂ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਅਪਰਤ੍ਥਾਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਦੇਸੁ. ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ‘‘ਪਰਿਭੋਗਰਸੋ’’ਤਿਆਦਿਕਾਯ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਯ ਪਰਤੋ ਬਹੂਸੁ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਲਿਖੀਯਤਿ, ਯਥਾਠਾਨੇਯੇਵ ਪਨ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਅਞ੍ਞਾਯਤਨਤ੍ਤਾ ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਾਨਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨੇਨਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
‘‘ਏਕਦ੍ਵਾਰਿਕਕਮ੍ਮਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਥਾ ਨ ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਵਿਸੇਸੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੇ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਏਕਦ੍ਵਾਰਿਕਕਮ੍ਮਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਰਿਯੋਸਿਤਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਕਮ੍ਮਸਾਮਞ੍ਞਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਉਦਾਹਰਣਂ ਨ ਸਿਯਾਤਿ? ਨ, ਅਸਦਿਸਭਾਵਵਿਭਾਵਨਵਸੇਨ ਉਦਾਹਟਤ੍ਤਾ, ਇਤਰਥਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਭੂਤਂ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਛਸੁਪਿ ਵਿਸਯੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਨਿਬਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਦਿਸੂਦਾਹਰਣਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਯ ਦ੍ਵਾਰਮ੍ਪਿ ਅਨਿਬਦ੍ਧਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਤਿਪਿ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਚਰਣੇ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਤਬ੍ਬਹੁਲਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਦ੍ਵਾਰਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਏਕਤ੍ਤਨਯਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਏਕਦ੍ਵਾਰਿਕਕਮ੍ਮਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਨ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਪਨ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤੇਨੇਵਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਮੇਵ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਨਿਬਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੇਸੋ ਏਵ ਗਹਿਤੋ, ਨ ਚਿਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞਂ. ‘‘ਨਨੁ ਚ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ ਯਂ ਯਂ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਅਨਿਯਮੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਯਂ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਕਮ੍ਮਂ ਪਨ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਿਕਾਦਿਭੇਦਂ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਨ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਜੋਤਨਤ੍ਥਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਗਹਿਤਂ, ਦ੍ਵਾਰਂ ਨ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਨਿਬਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ. ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਂ
ਕਾਯਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਰੂਪਂ ਪਕਾਸਨੁਪਾਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਿਯਤਰੂਪਰੂਪਵਸੇਨਾਤਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨਿਯਤਰੂਪਰੂਪਵਸੇਨ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਕਾਯੇ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਏਕਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੋ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਕਾਯੋ ਇਧ ਗਹਿਤੋਤਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਭਾਵੋ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਚ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਵਿਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ.
ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਚਲਨਾਕਾਰਾਵ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਕਾਰਸਹਿਤਾਤਿ ਕਦਾਚਿ ਆਸਙ੍ਕੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਨ੍ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਪਠਮਜਵਨਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਦੇਸਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਚਾਲੇਤੁਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਦੇਸਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਚਲਨਂ, ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਚ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੋ ਉਪਚਰਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਖਣਿਕਤਾ ਅਬ੍ਯਾਪਾਰਤਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਤਦਭਿਮੁਖਭਾਵਵਿਕਾਰਵਤੀਤਿ ਤਂਦਿਸਮਭਿਮੁਖੋ ਤਦਭਿਮੁਖੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਤਦਭਿਮੁਖਭਾਵੋ, ਸੋ ਏਵ ਵਿਕਾਰੋ, ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੀ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਤਦਭਿਮੁਖਭਾਵਵਿਕਾਰਵਤੀ. ਇਦਾਨਿ ਤਦਭਿਮੁਖਭਾਵਵਿਕਾ ਰਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸਹਭਾਵੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲਦ੍ਧਗੁਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸਾਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ. ਯਤੋ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਾਤਿਆਦਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਸੇਧੇਤੁਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਏਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਥਮ੍ਭਨਚਲਨਸਙ੍ਖਾਤਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਾਦਨੇ ਤਸ੍ਸ ਆਕਾਰਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭਾਵਮਾਹ. ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਸਪ੍ਪਟਿਘਤਾਦਯੋ ਵਿਯ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਂ ਸੋ ਆਕਾਰਵਿਸੇਸੋਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾਵੋ ਪਟਿਸੇਧਿਤੋ. ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸ ਪਨ ਸਮ੍ਭਵੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਕਾਰਸ੍ਸ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸਬ੍ਭਾਵੇ ਨਕੁਤੋਚਿਸਮੁਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਂ ਆਪਨ੍ਨਂ. ਨ ਹਿ ਰੂਪਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤੇ ਚ ਸਤਿ ਨਿਚ੍ਚਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਜ੍ਜੋ ਅਤ੍ਥੋ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਨਿਚ੍ਚੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾਵੋ ਵਿਯਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਉਪਾਦਾਰੂਪਭਾਵੋ ਉਪਚਾਰਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਕਰਣਭੂਤਾਯ. ਯਂ ਕਰਣਨ੍ਤਿ ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਬ੍ਯਾਪਾਰਂ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਮੇਸ ਕਾਰੇਤੀਤਿ ਯਦੇਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਭਾਵਨਂ, ਏਤਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਕਾਰਰਹਿਤੇਸੁ ਰੁਕ੍ਖਚਲਨਾਦੀਸੁ ਨ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਹਤ੍ਥਚਲਨਾਦੀਸੁ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਵਣ੍ਣਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕੋਚਿ ਵਿਕਾਰੋ ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਯਿਕਕਰਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਞਾਪਕੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਞਾਪਕੋ ਚ ਹੇਤੁ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਸਯਂ ਞਾਤੋਯੇਵ ਞਾਪੇਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਭਾਵਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਕਾਰਗ੍ਗਹਣਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਿਸਯਭਾਵਮਾਪਨ੍ਨੋ ਏਵ ਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਤਿ, ਨੇਤਰੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਾਨਂ ਚਲਨਾਕਾਰੋ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਵਣ੍ਣਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਤੇਨਪਿ ਸਾ ਗਹਿਤਾ ਸਿਯਾਤਿ ਆਸਙ੍ਕਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਆਹ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਤਾਲਪਣ੍ਣਾਦਿਰੂਪਾਨੀਤਿਆਦਿਨਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਤਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨੇਵ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਉਦਕਾਦਿਨੋ ਸਞ੍ਞਾਣਂ ਤਂਸਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਆਕਾਰੋ ਤਂਸਞ੍ਞਾਣਾਕਾਰੋ, ਉਦਕਾਦਿਸਹਚਾਰਿਪ੍ਪਕਾਰੋ ਚ ਸੋ ਤਂਸਞ੍ਞਾਣਾਕਾਰੋ ਚਾਤਿ ਉਦਕਾ…ਪੇ… ਕਾਰੋ, ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਤਦਾਕਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਉਦਕਾਦਿਞਾਪਨਾਕਾਰਸ੍ਸ. ਯਦਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਕਾਰਗ੍ਗਹਣਂਯੇਵ ਕਾਰਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਅਗ੍ਗਹਿਤਸਙ੍ਕੇਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਕੇਵਲਂ ਵਿਕਾਰਗ੍ਗਹਣਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ, ਕਿਞ੍ਚਰਹੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਅਥ ਪਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯ…ਪੇ… ਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸਹਿਤਵਿਕਾਰੇਨ ਸਹਜਾਤਵਣ੍ਣਾਯਤਨਗ੍ਗਹਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਿਕਵਿਞ੍ਞਾਣਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਵਤ੍ਥਾਪਕਸ੍ਸ ਤਤਿਯਵਾਰੇ ਜਵਨਸ੍ਸ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸਹਭੂ ਵਿਕਾਰਾਭਾਵੇ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਏਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਕਾਰਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਨੁਮਿਨੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਨੁਮਿਤਮਤ੍ਥਂ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਦਕਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵਾਤਿ ਤਾਲਪਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਾਨਨ੍ਤਰੇਨ ਪੁਰਿਮਸਿਦ੍ਧਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨੁਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਉਦਕਾਦੀਨਂ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਵਿਜਾਨਨੇਨੇਵ. ਯਥਾ ਤਾਲਪਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਉਦਕਾਦਿਸਹਚਾਰਿਪ੍ਪਕਾਰਤਂ ਸਞ੍ਞਾਣਾਕਾਰੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤੋਯੇਵ ਹੋਤਿ ਨਾਨਨ੍ਤਰਿਯਕਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਾਨਨ੍ਤਰੇਨ ਪੁਰਿਮਸਿਦ੍ਧਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨੁਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਤਾਦਿਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਜਾਨਨੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਾ ਹੋਤਿ ਤਦਭਾਵੇ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਉਪਮਾਯੋਜਨਾ.
ਸਭਾਵਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਭੂਤਂ. ਦ੍ਵਿਧਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤੋ ਚ. ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਚੇਤਨਾਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਭਾਵੋ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤਿ ਤਾਯ ਉਪਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਨ ਚਤੁਵੀਸਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਸਿਦ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਨ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਪਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਕਾਯਕਮ੍ਮਭੂਤਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਵਸੇਨ ‘‘ਤੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਵਸੇਨ ‘‘ਤੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਾਮਲਾਭਤੋ’’ਤਿ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸਪਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਭਾਵੋ ਨਿਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ‘‘ਏਕਾਦਸਨ੍ਨਂ ਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ.
ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਚਾਰਿਨੋਤਿ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਕਾ. ਦ੍ਵਾਰਸਮ੍ਭੇਦਾਤਿ ਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਸਙ੍ਕਰਣਤੋ. ਦ੍ਵਾਰਾਨਞ੍ਹਿ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰਾਦਿਭਾਵੋ, ਵਚੀਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਚ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਾਦਿਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਕਰੋ ਸਿਯਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭੇਦੋਪੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ…ਪੇ… ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਨ ਸਿਯਾ. ਯਦਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਚਾਰੀਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਕਸ੍ਸ ਵਚੀਕਮ੍ਮਾਦਿਕਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ‘‘ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭੇਦਾ ਦ੍ਵਾਰਸਮ੍ਭੇਦੋਪੀ’’ਤਿ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਚਰਣੇ ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਚਰਣਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰੂਪਲਕ੍ਖਣਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਦ੍ਵਾਰਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ. ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਚਰਣਂ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦ੍ਵਾਰੇ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ. ਕਮ੍ਮਾਨੀਤਿ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਿਕਕਮ੍ਮਾਨਿ. ਅਞ੍ਞਾਨੀਤਿ ਅਞ੍ਞਦ੍ਵਾਰਿਕਕਮ੍ਮਾਨਿ. ਦ੍ਵਾਰੇ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਨ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਂ ਵਾ ਨ ਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਚਤੁਵੀਸਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਚੇਤਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਏਵ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿ ਹੋਤਿ, ਨਾਞ੍ਞਥਾਤਿ ਸਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਚੇਤਨਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਕਾਰਣਭੂਤੇਹੀ’’ਤਿ. ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਕਾਰਣਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਕਾਰਣਭੂਤੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿਪਿ ‘‘ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਕਮ੍ਮਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਵਤ੍ਥਿਤਾ’’ਤਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮੇਹਿਪਿ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਵਵਤ੍ਥਿਤਾਨੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋਪਿ ਸਿਦ੍ਧੋਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਕੇਵਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਦ੍ਵਾਰਚਾਰੀਹੀਤਿ ਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਸਯਂ ਵਵਤ੍ਥਿਤਭਾਵਮਾਹ, ਨ ਪਨ ਅਵਵਤ੍ਥਾਨਂ, ਵਵਤ੍ਥਾਨਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ ਕਮ੍ਮਾਨਪੇਕ੍ਖਾਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਯਨਿਯਮਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮਯੋ ਵਿਯ ਦ੍ਵਾਰਨਿਯਮਿਤੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹਿ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਨਿਯਮਿਤਾਨੀਤਿ ਅਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ.
ਏਵਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾਤਿ ਦ੍ਵਾਰਭੂਤੇਹਿ ਕਾਯਾਦੀਹਿ ਉਪਲਕ੍ਖਣੀਯਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਆਣਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਚੀਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਤਂ ਆਹ. ਕਾਯਾਦੀਹੀਤਿ ਕਾਯਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਚਰਨ੍ਤਾਨਿਪਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਸਕੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਉਪਲਕ੍ਖਿਤਾਨੇਵ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਨਾਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਕਮ੍ਮਂ ਚਰਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਤਨਿਯਸ੍ਸ. ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਮੇਵਾਤਿ ਸਕਦ੍ਵਾਰਮੇਵ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਸਕਸਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਯਦਿ ਕਮ੍ਮੇਹਿ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਵਵਤ੍ਥਿਤਾਨਿ, ‘‘ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕਥਂ ਨੀਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਸਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਕੇਨਚਿ ਪਕਾਰੇਨਾਤਿ ਚਤੁਵੀਸਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਪ੍ਪਕਾਰੇਸੁ ਕੇਨਚਿ ਪਕਾਰੇਨ. ਤਂਸਹਜਾਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਭਾਵੇਯੇਵ ਕਾਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵੋ, ਨਾਞ੍ਞਥਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਿਯਮੇਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਾਭਾਵਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਿਯਮੇਨਾਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਵਵਤ੍ਥਾਨਯੁਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਨਿਯਮੇਨ. ਦ੍ਵਾਰਚਰਣੇਤਿ ਅਞ੍ਞਦ੍ਵਾਰਚਰਣੇ.
ਕਾਯਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਵਚੀਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਚਤੂਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸੁਭਾਸਿਤਂਯੇਵ ਭਾਸਤਿ, ਨੋ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ. ਧਮ੍ਮਂਯੇਵ, ਪਿਯਂਯੇਵ, ਸਚ੍ਚਂਯੇਵ ਭਾਸਤਿ, ਨੋ ਅਲਿਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੧੩; ਸੁ. ਨਿ. ਸੁਭਾਸਿਤਸੁਤ੍ਤ) ਯਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਚੇਤਨਾਸਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਭਾਸਿਤਭਾਸਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਭਾਸਿਤਭਾਸਨਾਦਿਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਸਹ ਸਮ੍ਭੂਤਤ੍ਤਾਤਿ ਸਹੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਰਹਿਤਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਯਾ ਤਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਵਾਚਾਗਿਰਾ ਬ੍ਯਪਥੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੬੩੬) ਨਾਤਿਸੁਖੁਮਂਯੇਵ ਸਦ੍ਦਵਾਚਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਾ ਤਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਵਿਯ ਵਤ੍ਥੁਪਰਿਤ੍ਤਤਾਦਿਨਾ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਮ੍ਪਿ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗੋਚਰੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਯਾ ਤਾਯ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਆਹ.
ਇਦਾਨਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਸਦ੍ਦੋ ਨ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋਤਿ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਵਾਦਸ੍ਸ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੋਧਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸਙ੍ਗਹਕਾਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਵਾਦਸ੍ਸ ਪਟਿਸੇਧੇਤਬ੍ਬਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਰਿਹਰਿਤੁਂ ‘‘ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਭੂਤਾਨਂ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨ ਸਹੇਵ ਸਦ੍ਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਤਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਘਟ੍ਟਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ. ਚਿਤ੍ਤਜਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਘਟ੍ਟਨੇ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਏਕੋ ਆਕਾਰਵਿਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਦਾਕਾਰਤ੍ਤਾ ਹਿ ਤੇਸਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਂ ਘਟ੍ਟੇਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯਂ ‘‘ਤਬ੍ਬਿਕਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਧਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨਂ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ.
ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਦੇਸਨ੍ਤਰੇ ਪਾਰਮ੍ਪਰਿਯੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ ਦੇਸਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਾਦਨਪਰਮ੍ਪਰਤਾ. ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨੇਨਾਤਿ ਲਦ੍ਧਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਨ. ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ. ‘‘ਸਤ੍ਤ ਜਵਨਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਅਕ੍ਖਰਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾਦਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਏਕਜਵਨਵਾਰਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਏਕਮਕ੍ਖਰਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤੇਨਪਿ ਘਟ੍ਟਨਾ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤਿ, ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਪਨ ਬਹੁਸੋ ਪਵਤ੍ਤਨੇਨ ਅਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਪੁਰਿਮਜਵਨਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਹਿ ਘਟ੍ਟਨਾਹਿ ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨੇਨ ਸਤ੍ਤਮਜਵਨੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ ਘਟ੍ਟਨਾ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਮਕ੍ਖਰਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਲਦ੍ਧਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਪਨ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤੇਨਪਿ ਘਟ੍ਟਨਾ ਬਲਵਤੀ ਹੋਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.
ਵਚੀਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਮਨੋਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਸਬ੍ਬਾਯਪਿ ਕਾਯਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਯਵਚੀਦ੍ਵਾਰਭਾਵੋ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਭਾਵੋ ਸਮ੍ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਅਯਂ ਨਾਮ ਮਨੋ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂਦ੍ਵਾਰਵਨ੍ਤਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਯਂ ਨਾਮ ਚੇਤਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਂ ਮਨੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਤਿਵਿਧਚਤੁਬ੍ਬਿਧਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਾਨਂ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵਤੋ ਕਾਯਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਵਚੀਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਏਵਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਨਂ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵਤੋ ਵਟ੍ਟਹੇਤੁਭੂਤਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਕੁਸਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਮਨੋ ਏਵ ਮਨੋਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਚੇਤਨਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਂ ਆਰਦ੍ਧਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਤਂ ਤਂ ਸਕਿਚ੍ਚਂ ਆਰਭਨ੍ਤੀਤਿ ਸਾ ਨੇ ਸਕਿਚ੍ਚੇ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਨਾਮ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀ ਚ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣੇ ਕਰੋਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਰੇਤਿ ਚਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਅਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਕਰਣਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਂ ਆਯੂਹਨਂ ਬ੍ਯਾਪਾਰਾਪਾਦਨਂ ਬ੍ਯਾਪਾਰਣਂ ਚੇਤਯਨਨ੍ਤਿ ਆਯੂਹਨਚੇਤਯਨਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਫਸ੍ਸਾਦਿਧਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਥਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚੇ ਪਸੁਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਕਰਣਂ. ਤੇਨੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਅਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਬ੍ਯਾਪਾਰਣਾਕਾਰੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਕਰਣਂ ਪਵਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਕਰਤ੍ਤਾਤਿ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਕਰਮਨਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਭਾਵੋ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਤੋ ‘‘ਕਮ੍ਮਪਥਕਥਾ ਲੋਕਿਯਾ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਮਨੋਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਕਮ੍ਮਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਮਾਨਕਾਲਾਪਿ ਕਾਰਣਫਲਕਿਰਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਕਾਲਾ ਵਿਯ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਚੋਪਨਕਿਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ ਆਹ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਕਾਯਸਦ੍ਦਵਾਚਾਹਿ ਕਾਯਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ ਏਵ ਵਾ ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮਾਹਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਚੋਪਨਕਿਰਿਯਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਬ੍ਬਿਕਾਰਾਨਂ ਭੂਤਾਨਂ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਕਾਯਵਾਚਾਹੀਤਿ ਕਾਯਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ. ਚੋਪਨਕਿਰਿਯਨ੍ਤਿ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਥਮ੍ਭਨਚਲਨਕਿਰਿਯਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਘਟ੍ਟਨਕਿਰਿਯਞ੍ਚ. ਏਸਾ ਹਿ ਕਿਰਿਯਾ ‘‘ਰੂਪਕਾਯਂ ਥਮ੍ਭੇਤੁਂ ਚਾਲੇਤੁਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿ, ‘‘ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਘਟ੍ਟਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਾਯਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਚੋਪਨਕਿਰਿਯਾਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾ ਕਾਯਵਾਚਾ’’ਤਿ, ‘‘ਕਾਯਾਦੀਹਿ ਕਰਣਭੂਤੇਹਿ ਚੋਪਨਾਭਿਜ੍ਝਾਦਿਕਿਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਵਾਸਿਆਦੀਹਿ ਵਿਯ ਛੇਦਨਾਦਿ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਇਦਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਭਵਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਧਰਮਾਨਤਾਵ ਸਬ੍ਭਾਵੋ, ਅਥ ਖੋ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਿਰੋਧਿਤੇਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾ ਚ ਕਾਯਾਦੀਨਂ ਤਦੁਪਨਿਸ੍ਸਯਕਿਲੇਸਾਸਮੁਚ੍ਛੇਦੇਨੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਕਾਯਾਦੀਹਿ ਕਰਣਭੂਤੇਹਿ ਚੋਪਨਾਭਿਜ੍ਝਾਦਿਕਿਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਚੋਪਨਾਭਿਜ੍ਝਾਦਿਕਿਰਿਯਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰੇਨ ਚੇਤਨਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਏਵਞ੍ਚ…ਪੇ… ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਯੇ ਸਤਿ ਵਾਚਾਯ ਸਤੀਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਅਨੁਲੋਮਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਾਯ ਚੇਤਨਾਯਾਤਿ ਕਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਨ ਕਾਯਾਦੀਨਂ ਚੋਪਨਾਭਿਜ੍ਝਾਦਿਕਿਰਿਯਾਯ ਚ ਚੇਤਨਾਹੇਤੁਕਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ.
ਸਭਾਵਤੋ ਉਪਕਾਰਕਤੋ ਮਗ੍ਗੇ ਸਤਿ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਚ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਮਗ੍ਗੇ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਚ ਨ ਸਕ੍ਕਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਕਮ੍ਮਪਥਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰੇ ਸਂਸਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਕਮ੍ਮਪਥਂ ਪਤ੍ਤਾਨਂ, ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਪਥਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਤਿਪਿ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਯਥਾਸਕਂ ਦ੍ਵਾਰੇਹੇਵ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਵਿਰੋਧੋ. ਦੁਤਿਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵੋ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰੇ ਸਂਸਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਕਮ੍ਮਪਥਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਕੁਸਲਚੇਤਨਾਦਯੋ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਤਾਸਂ ਤੇਨ ਤੇਨੇਵ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਂ. ਤਂ ਪਨ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਪਕ੍ਖਿਕਭਾਵਕਰਣਤੋ ਤਤ੍ਥ ਅਵਰੋਧਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਕਮ੍ਮਪਥਂ ਪਤ੍ਤਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਚੇਤਨਾ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਪਿ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਨਾਮਮੇਵ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਪਥਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾ. ਤਾ ਪਨ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਦ੍ਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਤੇਨੇਵ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾਮਂ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਮੇਵ ਹਿ ਤੇਸਂ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਪਕ੍ਖਿਕਕਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇ ਚੋਪਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਪਥਂ, ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਤਾਯ ਪਨ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਤਿਪਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਚੇਤਨਾਯ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਯੇਭੁਯ੍ਯਤਬ੍ਬਹੁਲਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਭਾਵਵਵਤ੍ਥਾਪਨਂ ਕਾਯਾਦਿਕਸ੍ਸ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਭਾਵਵਵਤ੍ਥਾਪਨਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਾਭੇਦਨਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਭਾਵੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਂ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਆਣਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਿਤੇਸੂ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਅਨੇਕੇਸਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਦ੍ਵਾਰਸਂਸਨ੍ਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਕਮ੍ਮਪਥੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਿਕਚੇਤਨਾਯ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਕਾਯਕਮ੍ਮਵੋਹਾਰਲਾਭਾ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਨਂ ਪਰਸਨ੍ਤਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਣਾਮਨਵਸੇਨ ‘‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਵੋਹਾਰਵਿਰਹਾ, ਅਚੇਤਨਾਸਭਾਵਤੋ ਵਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਵਸੇਨ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਾ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਭਾਵੇ.
ਦਸਵਿਧਾ ਇਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਤਬ੍ਬਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਤੇਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਕੁਸਲਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ‘‘ਨ ਉਪੋਸਥਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਤੇਨ ਉਪੋਸਥਕ੍ਖਨ੍ਧਕਤੋ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਹਟਨ੍ਤਿ? ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਆਹਟਂ, ਤਤ੍ਥ ਅਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ ਪਨ ਸੋ ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਗਹਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਅਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
‘‘ਸੁਗਤਿਦੁਗ੍ਗਤੀਸੁ ਉਪਪਜ੍ਜਨਂ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਕਮ੍ਮਤੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਖਨ੍ਧਸਿਵਾਦੀਹਿ ਪਨ ਹੋਤੀਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਪਰਿਭਣ੍ਡਾਦੀਨਿ ਕਰੋਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਪਧਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁਪਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਾਦੀਸੁ ਯਦਾ ਕਾਯਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਚੇਤਨਾ ਬਲਵਤੀ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਇਤਰੇ, ਤਦਾ ਪਧਾਨਭਾਵਤੋ ਚੇਤਨਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਚ ਵੋਹਾਰਂ ਲਭਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸਾ ਪਧਾਨਭਾਵੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਤੇਸੁਯੇਵ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਚੇਤਨਾ, ਤਦਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਪਿ ਚੇਤਨਾ ਅਪਧਾਨਭਾਵਤੋ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਚ ਵੋਹਾਰਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਪਨ ਪਧਾਨਭਾਵਤੋ ਸਤਿਪਿ ਕਾਯਙ੍ਗਵਾਚਙ੍ਗਚੋਪਨੇ ਸਕੇਨ ਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯੇ ਪਨ ‘‘ਤੀਸੁਪਿ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦ੍ਵਾਰਤ੍ਤਯੇਪਿ ਕਮ੍ਮਪਥਪ੍ਪਤ੍ਤਮਨੋਕਮ੍ਮੇਨ ਸਹ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਚੇਤਨਾ ਏਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਨਂ ਪਧਾਨਸਭਾਵਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਵਾ ਚੇਤਨਾਯ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਕਮ੍ਮਭਾਵਤੋ ਪਰਿਯਾਯਕਮ੍ਮੇ ਅਨਵਰੋਧੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਪਨ ਸਾ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਚੇਤਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਮ੍ਮਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਕਥਾ. ੫੩੯). ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਸਿਦ੍ਧਾ ਚੇਤਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚੇਤਨਾਯੇਵ ਪਧਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਸਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਮ੍ਮਪਥਪ੍ਪਤ੍ਤਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਹਿ ਕਾਯਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇ ਸਹਜਾਤਾ ਚੇਤਨਾ ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਾ ਚੇਤਨਾਸਙ੍ਖਾਤਮਨੋਕਮ੍ਮਤ੍ਤਾਤਿ. ਯਦਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਪਧਾਨਾ, ਨ ਚੇਤਨਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਚੇਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਚੇਤਨਾ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਪਕ੍ਖਿਕਾ ਵਾ ਸਾ ਸਿਯਾਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਤਿਵਿਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਚੇਤਨਾਪਿ…ਪੇ… ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਏਵ ਸਮੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਚੇਤਨਾਯ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਹਿ ਮਨੋਕਮ੍ਮਭਾਵੇ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਚੇਤਨਾ…ਪੇ… ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਚੇਤਨਾ ਚੇਤਨਾਕਮ੍ਮਂ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਚੇਤਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚੇਤਨਾਯ ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਭਾਵੋ ਸਿਯਾਤਿ ਆਸਙ੍ਕਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਅਕੁਸਲਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਾਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਵਿਰਤਿਵਿਸਿਟ੍ਠਾਤਿ ਵਿਰਤਿਤੋ ਚੇਤਨਾਯ ਪਧਾਨਭਾਵਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਤਿਵਿਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਯਸਞ੍ਚੇਤਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਕਥਾ. ੫੩੯) ਆਗਮਮ੍ਹਿ ‘‘ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾ’’ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਚੇਤਨਾਵ ‘‘ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਵਿਰਤਿ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ‘‘ਚੇਤਨਾ’’ਤਿ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ‘‘ਚੇਤਨਾਪਕ੍ਖਿਕਾ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਰਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ, ਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ‘‘ਭਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਰਕ੍ਖਣਭਿਨ੍ਦਨਾਨਿ ਅਨਾਸੇਤ੍ਵਾ ਨਾਸੇਤ੍ਵਾ ਚ ਕਥਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ.
ਕਮ੍ਮਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਤਤਿਯੋ ਵਿਕਪ੍ਪੋ ਪਠਮਚਤੁਤ੍ਥਵਿਞ੍ਞਾਣਦ੍ਵਾਰੇਸੁਯੇਵ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਇਤਰਤ੍ਥ ‘‘ਸੋਤਂ ਘਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਇਤਰਥਾਪਿ ਵਾ ਅਵਿਭਤ੍ਤਿਕੇ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਯਤੋ ਸਂਵਰਵਸੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸੀਲਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਂ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਚੇਤਨਾ’’ਤਿ. ਇਤਰਾ ਸਂਵਰਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਾ ਤਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਾ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ ਸਤਿਪਟਿਪਕ੍ਖਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਪਮਾਦੋ. ਵੀਰਿਯਪਨੋਦਨਭਾਵਤੋ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ‘‘ਕੋਸਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਪ੍ਪਧਾਨੋ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ.
ਅਸੁਦ੍ਧਤਾਤਿ ਅਕੇਵਲਤਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤਾ. ਦ੍ਵਾਰਞ੍ਹਿ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਿਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਂ ਹੋਨ੍ਤਂ ਤੇਨ ਮਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਮੁਸਾਵਾਦਾਦਿਨੋਪਿ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਾ’’ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਅਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮਾਨਨ੍ਤਰਾਨਂ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਅਨੇਕਸ੍ਸਪਿ ਜਵਨਵਾਰਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਭਾਵੇਨ ਪਬਨ੍ਧਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਕੁਸਲਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਭਾਵੇਨ ਅਵਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਸਂਵਰਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਾਚਾਅਸਂਵਰਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਚਨਂ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੂਪਲਕ੍ਖਿਤੋ ਅਸਂਵਰੋ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਪਵਤ੍ਤੋਪਿ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਿਕੋ ਏਵਾਤਿ ਏਵਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਸਤਿ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਅਵਿਰੁਜ੍ਝਨਾਕਾਰਂ ‘‘ਅਸਂਵਰੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਸਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦ੍ਵਾਰੇ. ਅਸਂਵਰੋ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋਪਿ ਸਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਵਾਚਾਅਸਂਵਰਦ੍ਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਪਿ ਕਾਯਿਕੋ ਅਸਂਵਰੋ ਚੋਪਨਕਾਯਅਸਂਵਰਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤਰਤ੍ਥਾਪਿ. ਕਮ੍ਮਂ ਅਞ੍ਞਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਚਰਣਂ ਪਾਕਟਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਏਵਂ ਸਤੀਤਿ ਚੋਪਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਾਯਅਸਂਵਰਦ੍ਵਾਰੇ ਅਸਂਵਰੋਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇ ਏਵ ਗਹਿਤੇ. ਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਭਾਵੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਤਾਯ ਵਚੀਮਨੋਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਾਨੁਪਲਕ੍ਖਿਤਂ. ਤਥਾ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਕ੍ਖਾਮਾਤਿ ਕਮ੍ਮਪਥਸਂਸਨ੍ਦਨੇ ਵਕ੍ਖਾਮ. ‘‘ਸੋ ਹਿ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਚੋਪਨਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਕੁਸਲਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਕਮ੍ਮਪਥਸਂਸਨ੍ਦਨਕਥਾ) ‘‘ਚੋਪਨਕਾਯਅਸਂਵਰਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਕੁਸਲਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਵਚੀਕਮ੍ਮਾਦੀਨਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਪਥਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਅਸਂਵਰਭੂਤਾਨਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਭਾਵੇ ਆਪਨ੍ਨੇ ‘‘ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਅਕੁਸਲਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਪਵਾਦੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਤਿ ਏਵਂ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਅਨ੍ਤੋਗਧਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਆਜੀਵਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਾਨਂ ਞਾਣਵੀਰਿਯੇਹਿ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਰਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨ. ਯਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਸੁ ਮਹਾਭੂਤੇਸੁ ਉਪਕ੍ਕਮਕਰਣਹੇਤੁ ਤਂਮਹਾਭੂਤਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਮਹਾਭੂਤਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਾ ਤਾਦਿਸਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਚੇਤਨਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਨਾਮ. ਲਦ੍ਧੁਪਕ੍ਕਮਾਨਿ ਹਿ ਭੂਤਾਨਿ ਨ ਪੁਰਿਮਭੂਤਾਨਿ ਵਿਯ ਵਿਸਦਾਨੀਤਿ ਸਮਾਨਜਾਤਿਯਾਨਂ ਭੂਤਾਨਂ ਕਾਰਣਂ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਕਸ੍ਸਪਿ ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਸਹਸਾ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਵਸੇਨ ਕਿਚ੍ਚਸਾਧਿਕਾਯ ਬਹੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਵਤ੍ਤਜਵਨੇਹਿ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਾਯ ਚ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਪਕਚੇਤਨਾਯ ਵਸੇਨ ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵੋ. ਸਤਿਪਿ ਕਦਾਚਿ ਖੁਦ੍ਦਕੇ ਚੇਵ ਮਹਨ੍ਤੇ ਚ ਪਾਣੇ ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਸਮਭਾਵੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਹਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚੇਤਨਾ ਤਿਬ੍ਬਤਰਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵੋਤਿ ਤਦੁਭਯਂ ਚੇਤਨਾਯ ਬਲਵਭਾਵੇਨੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਯੋਗ…ਪੇ… ਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਵਿਪਰਿਯਾਯੇਪੀਤਿ ਪਯੋਗਵਤ੍ਥੁਆਦਿਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਅਮਹਤ੍ਤੇਪਿ. ਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯੇਹੀਤਿ ਗੁਣਵਨ੍ਤਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਹਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਗੁਣਵਨ੍ਤਤਾਯ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤਾ ਵਤ੍ਥੁਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਉਪਕ੍ਕਮਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮੁਦੁਤਾਯ ਤਿਬ੍ਬਤਾਯ ਚ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜਤਾ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤਾ ਚ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਪਾਣੋ ਪਾਣਸਞ੍ਞਿਤਾ ਵਧਕਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਸਮ੍ਭਾਰਾ, ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਵਧਕਚੇਤਨਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਤੋ, ਪਞ੍ਚਸਮ੍ਭਾਰਵਤੀ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਚੇਤਨਾਤਿ ਸਾ ਪਞ੍ਚਸਮ੍ਭਾਰਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾਦੀਸੁਪਿ.
ਮਨ੍ਤਪਰਿਜਪ੍ਪਨੇਨ ਪਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਹਰਣਂ ਵਿਜ੍ਜਾਮਯੋ, ਵਿਨਾ ਮਨ੍ਤੇਨ ਪਰਸਨ੍ਤਕਸ੍ਸ ਕਾਯਵਚੀਪਯੋਗੇਹਿ ਆਕਡ੍ਢਨਂ ਤਾਦਿਸਇਦ੍ਧਿਯੋਗੇਨ ਇਦ੍ਧਿਮਯੋ ਪਯੋਗੋਤਿ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸ੍ਸਪਿ ਛ ਪਯੋਗਾ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਾਦਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨੇ ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜੋ, ਨ ਤਥਾ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਸਮਾਨਚ੍ਛਨ੍ਦਭਾਵੇ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਭਾਰਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨੇ ਸਤਿਪਿ ਮਗ੍ਗੇਨਮਗ੍ਗਪਟਿਪਤ੍ਤਿਅਧਿਵਾਸਨੇ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੇਵਨਾਭਿਸਨ੍ਧਿਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ ਨ ਹੋਤਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਮਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਪਯੋਗਾਭਾਵੋ ਨ ਪਮਾਣਂ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਸੇਵਨਪ੍ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਭਾਵਤੋ. ਪੁਰਿਸਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸੇਵਨਪ੍ਪਯੋਗੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਪੁਰੇਤਰਂ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਾਯਪਿ ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਉਕ੍ਕਂਸਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਭਾਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਪੁਰਿਸਕਿਚ੍ਚਕਰਣਕਾਲੇ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸਪਿ ਸੇਵਨਪ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ ਨ ਸਿਯਾਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੁਚਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਤੀਣਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ, ਬਲਕ੍ਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਤੀਣੀਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਅਗ੍ਗਹਿਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.
ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਮਰਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਫਰੁਸਕਾਯਵਚੀਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਫਰੁਸਚੇਤਨਾ ਫਰੁਸਵਾਚਾ. ਮਰਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਪਨ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਤਦਭਾਵੇਸੁ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਯਂ ਪਤਿ ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਪਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵ ਸੀਸਂ ਏਤਿ. ‘‘ਪਰਮ੍ਮੁਖੇਪਿ ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਯਦਿ ਚੇਤਨਾਯ ਸਬ੍ਬਦਾ ਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵਾਭਾਵਤੋ ਅਨਿਯਤੋ ਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵੋਤਿ ਕਮ੍ਮਪਥਰਾਸਿਮ੍ਹਿ ਅਵਚਨਂ, ਨਨੁ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਪਥਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਅਨਿਯਤੋ ਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵੋਤਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਪਥਰਾਸਿਯਂ ਅਵਚਨਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਮ੍ਮਪਥਤਾਤਂਸਭਾਗਤਾਹਿ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਚੇਤਨਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਸਾ ਪਨ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਕਾਤਿ ਪਾਕਟੋ ਤਸ੍ਸਾ ਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵੋਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਚੇਤਨਾਯ ਹਿ ‘‘ਚੇਤਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਮ੍ਮਂ ਵਦਾਮਿ,’’‘‘ਤਿਵਿਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਯਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਅਕੁਸਲਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਹਿ ਕਮ੍ਮਭਾਵੋ ਦੀਪਿਤੋ. ਕਮ੍ਮਂਯੇਵ ਚ ਸੁਗਤਿਦੁਗ੍ਗਤੀਨਂ ਤਦੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਞ੍ਚ ਪਥਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਪਥੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਪਾਕਟੋ ਤਸ੍ਸਾ ਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵੋ. ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਨਂ ਪਨ ਚੇਤਨਾਸਮੀਹਨਭਾਵੇਨ ਸੁਚਰਿਤਦੁਚ੍ਚਰਿਤਭਾਵੋ, ਚੇਤਨਾਜਨਿਤਤਂਬਨ੍ਧਤਿਭਾਵੇਨ ਸੁਗਤਿਦੁਗ੍ਗਤਿਤਦੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਪਥਭਾਵੋ ਚਾਤਿ ਨ ਤਥਾ ਪਾਕਟੋ ਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵੋਤਿ ਤੇ ਏਵ ਕਮ੍ਮਪਥਰਾਸਿਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਤਥਾਜਾਤਿਯਤ੍ਤਾ ਵਾ ਚੇਤਨਾ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਿਯਾ. ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.
ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੇਵ ਤਬ੍ਬਿਰਤਿਆਰਮ੍ਮਣਾਨੀਤਿ ਪਞ੍ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ ਏਵਾਤਿ ਵਚਨੇਨ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾਦੀਨਂ ਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਵਚਨਸ੍ਸ ਵਿਰੋਧਂ ਚੋਦੇਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਤੋਯੇਵ ਹਿ ਵੇਰਮਣੀ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਸਯਮੇਵ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਵਣ੍ਣਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਦੁਗ੍ਗਤਤਾਦੀਨੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਅਲਦ੍ਧਾਲਾਭੋ ਲਦ੍ਧਵਿਨਾਸੋ ਇਚ੍ਛਿਤਾਨਂ ਭੋਗਾਨਂ ਕਿਚ੍ਛਪਟਿਲਾਭੋ ਰਾਜਾਦੀਹਿ ਸਾਧਾਰਣਭੋਗਤਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਹਾਰੋ ਸਾਸਙ੍ਕਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਭੋਗਜਾਨਿਆਦਯੋ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਤਾਸਞ੍ਚ ਵਿਰਤੀਨਂ ਚੇਤਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚੇਤਨਾਦ੍ਵਾਰੇਨ ਸੁਗਤਿਦੁਗ੍ਗਤਿਤਦੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਪਥਭਾਵੋ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਕਮ੍ਮਪਥਸਂਸਨ੍ਦਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਤਥਾਤਿ ਕਮ੍ਮਪਥਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ. ਕੇਚੀਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਸੋ ਹਿ ਕਮ੍ਮਪਥਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਾਦੀਨਂ ਸੁਸੀਲ੍ਯਾਦੀਨਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਪਥੇਹਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ, ਤੇਸਂ ਵਾ ਫਸ੍ਸਦ੍ਵਾਰਾਦੀਹਿ ਅਵਿਰੋਧਭਾਵੇਨ ਦੀਪਨਂ ਕਮ੍ਮਪਥਸਂਸਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ. ਕਮ੍ਮਪਥਤਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਸਂਵਰਸਂਵਰਾਨਂ ਤੇਸਂ ਵਾਦੇ ਕਮ੍ਮਪਥਸਂਸਨ੍ਦਨੇ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਗਹਣੇ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਿਵਿਧ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਪੁਰਿਮਪਕ੍ਖੇ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਦੋਸਂ ਵਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਪਕ੍ਖੇਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਨ ਚ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਨ ਯੇ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸੁਚਰਿਤਅਸਂਵਰਸਂਵਰਾ ਅਨੁਚਰੀਯਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਤਾ ਵਿਧੀਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਪਞ੍ਚਫਸ੍ਸਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਸਂਵਰੋ ਅਕੁਸਲਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਚਾਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਾਭਾਵਮਾਹ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਕਮ੍ਮਪਥ…ਪੇ… ਵਦਨ੍ਤੇਹਿ ‘‘ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਛਫਸ੍ਸਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਯਦਿ ਕਮ੍ਮਪਥਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨੇਵ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਾਦੀਨਿ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਨਾਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤੇਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਮਨੋਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਛਫਸ੍ਸਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂਤਂਕਮ੍ਮਭਾਵਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਤਿਵਿਧਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਅਕੁਸਲਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਂ (ਵਿਭ. ੯੧੩) ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ.
ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਮ੍ਪਿ ਤਂਦ੍ਵਾਰਿਕਕਮ੍ਮਮੇਵ ਸਿਯਾਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਕਸ੍ਸ ਵਚੀਕਮ੍ਮਾਦਿਭਾਵਮਾਸਙ੍ਕਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਅਸਂਵਰਾਨਂ ਸਂਵਰਾਨਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਪਥਤਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਪਥੇਹਿ ਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਯੋਜਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਚ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਫਸ੍ਸਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਦੀਪਿਤਾ, ਨ ਚਾਯਂ ਵਿਧਿ ਨਿਰਵਸੇਸਸਙ੍ਗਾਹਿਕਾ, ਕਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਸਙ੍ਕਰੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਰੋਧੋ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਾਨਨਾਮਤਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਤਾ. ਸਾਮਞ੍ਞਨਾਮਾਵਿਜਹਨਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਭਾਵਾਵਿਜਹਨਂ. ਉਭਯੇਸਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਪਥਾਕਮ੍ਮਪਥਾਨਂ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਰਿਯਾਯਵਚਨਾਭਾਵਤੋਤਿ ਏਤੇਨ ਫਸ੍ਸਦ੍ਵਾਰਅਸਂਵਰਦ੍ਵਾਰਾਦੀਨਂ ਤਂਦ੍ਵਾਰਿਕਕਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵੇਪਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਦੇਸਨਾਵਸੇਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਅਕੁਸਲਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਞ੍ਚਫਸ੍ਸਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕੋ ਦੁਤਿਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ.
ਕਾਯੇ ਵਾਚਾਯ ਚ…ਪੇ… ਸਿਦ੍ਧਿਤੋਤਿ ਏਤੇਨ ਚੋਪਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਅਕੁਸਲਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਚੋਪਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਤੋ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਭਾਵਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਕਾਯਵਚੀਗਹਣਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਚੋਪਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਏਵ ਵਿਭਾਵੇਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਚੋਪਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਅਕੁਸਲਂ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇ ਚ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਯਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਯਭਿਚਾਰਿਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪ੍ਪਾਦਮਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਨਾਤਿ ਛਫਸ੍ਸਦ੍ਵਾਰਿਕਕਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸਨਿਵਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੇਨ ਮਨੋਕਮ੍ਮਤਾਵਿਸੇਸਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਨਿਯਮਸ੍ਸ ਏਵ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਇਦਾਨਿ ਨਿਯਮਾਕਰਣੇਨ ਲਦ੍ਧਗੁਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਪਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
‘‘ਨਿਯਮਸ੍ਸ ਅਕਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਪੁਰਿਮਨਯੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਵਤ੍ਤੁਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾਨੁਰੋਧਿਨੀ ਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਸਮਾਸਪਦੇ ਏਕਦੇਸੋਪਿ ਆਕਡ੍ਢੀਯਤਿ ਅਧਿਕਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਕਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦਮਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਏਤ੍ਥ ਪਦਕਾਰਮਤਸ੍ਸ ਅਯੁਤ੍ਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਚੇਤਨਾਪਕ੍ਖਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਭੂਤਚੇਤਨਾਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ. ਸਤਨ੍ਤਿ ਸਮਾਨਾਨਂ. ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਕਮ੍ਮਪਥਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਇਦਂ ਇਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਕਾਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਸਬ੍ਬਦਾ, ਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਅਕਮ੍ਮਪਥਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਵਾ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਾ ਚ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਕਮ੍ਮਪਥਾ ਚ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਕਮ੍ਮਪਥਾਤਿ ‘‘ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਅਕਮ੍ਮਪਥਾਨਂ ਸਂਵਰਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਸਭਾਵੇਨਾਤਿ ਮਨੋਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵੇਨ, ਨ ਅਤ੍ਤਨੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਮਿਧਾਪੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਜਨਿਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵੋ ਚਿਤ੍ਤੇਪਿ ਉਪਚਰਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭੂਤਮਨੋਰਹਿਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋਤਿ.
ਦ੍ਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਕਮਾਭਾਵਨਿਯਮਾਭਾਵੇ ਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਤਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਨ ਹਿ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਧਾਨੇ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਅਪ੍ਪਧਾਨਂ ਅਧਿਕਰੀਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰਕਥਾ
ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਤਾਦਿਦਸ੍ਸਨੇ ਨ ਤਪ੍ਪਰਭਾਵੋ, ਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇ ਏਵ ਪਨ ਤਪ੍ਪਰਭਾਵੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਨ ਹਿ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ.
ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਬ੍ਯਾਪਾਰਭਾਵੇਨ. ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਮੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਮੇਵ. ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਸਨ੍ਨਿਪਾਤਕਾਰਣਂ ਫਸ੍ਸੋ ਚਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਫਸ੍ਸੋ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਫੁਸਨਾਕਾਰੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਫੁਸਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਸਾਖਗ੍ਗੇ ਠਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭੂਮਿਸਣ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਵੀਰਕਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਜਙ੍ਘਚਲਨਂ, ਅਮ੍ਬਿਲਅਮ੍ਬਪਕ੍ਕਾਦਿਂ ਖਾਦਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮੁਖੇ ਖੇਲ਼ੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਦਯਾਲੁਕਸ੍ਸ ਪਰਂ ਹਞ੍ਞਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਰੀਰਕਮ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਭੂਤਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਤਿ ਯਥਾ ਪਟਿਹਨਨਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਆਸਨ੍ਨਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਰੂਪਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸੇਸੁ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਪਰਿਯਾਯੋ, ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਵਿਸਯਕਰਣਵਿਸਯਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਟਿਹਨਨਾਕਾਰੇਨ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸੋ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਯਦਾਹ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਰਸੋ ਫਸ੍ਸੋ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕੋਵ, ਨ ਇਤਰੋ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਉਪਚਾਰਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਸ੍ਸ. ਇਤਰਥਾ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਸ੍ਸਪਿ ਤਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨਸਿਕਾਰੇਸੁ ਯਥਾਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਤਂਤਂਆਰਮ੍ਮਣੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਸਂ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵਕਰਣਂ.
‘‘ਯਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਮਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਅ. ਨਿ. ੯.੩੪) ਸੁਖਵੇਦਨਾਵ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਫੁਸਨਾਦਿਭਾਵੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਂ ਏਕਦੇਸਾਨੁਭਵਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਚਰਿਤਮੇਵ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਅਨੁਭਵਨਕਿਚ੍ਚਮਾਹ.
ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਨੀਲਾਦਿਨਾ ਦੀਘਾਦਿਨਾ ਚ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ. ਏਤੇਨੁਪਾਯੇਨਾਤਿ ਯਥਾ ਞਾਣਪ੍ਪਧਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਞ੍ਞਾ ਞਾਣਮਨੁਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂ ਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨੇ ਸਮਾਧਿਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਪਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਪਟ੍ਠਪੇਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚੇ ਪਟ੍ਠਪੇਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਵਤ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ ਆਹ.
ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾਵਾਚੀ ਹੋਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ, ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾ ਚ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨੇਨ ਵਿਨਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਤਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਯਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਮਵਟ੍ਠਿਤੇ ਹੋਤਿ-ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤ੍ਤੇਨ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਯੋਜਨਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਭਵਨਂ ਨਾਮ ਸਤ੍ਤਾ, ਸਤ੍ਤਾ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਨਾ ਸਮਙ੍ਗਿਤਾਤਿ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਖਣਤ੍ਤਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਹੋਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਭਾਵੋ ਉਪ੍ਪਾਦਸਮਙ੍ਗੀ, ਨ ਸੋ ਨ ਹੋਤਿ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਹੋਤਿ-ਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਤਾ ਨ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ-ਸਦ੍ਦੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਸਮਙ੍ਗਿਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਬ੍ਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਤਿ ਪਨ ਹੋਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਖਣਤ੍ਤਯਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇਪਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਏਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤਾਸਬ੍ਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਪਾਕਟਕਰਣਭਾਵਤੋ. ਇਤਰਥਾ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਕਿਂ ਪੁਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ ਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਸਮਯਵਵਤ੍ਥਾਨਵਸੇਨ ਸਵਿਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਫਸ੍ਸਾਦੀਹਿ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਵਚਨਂ. ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾਨਂਯੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਵਿਭਜਨਂ, ਨ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵਿਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਆਰੁਲ਼੍ਹਸਬ੍ਬਪਦਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਵਿਭਜਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਨਿਚ੍ਚਲੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਰੂਪੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਮਗ੍ਗਾਦਯੋ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਅਪਿਚ ਅਧਿਪਤਿਭਾਵੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਵਿਯ ਫਸ੍ਸਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਚੇਤਨਾਹਿ ਸਹ ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸਾਧਾਰਣਰਾਸਿਯਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਮਯਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕੇ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਝਾਨਙ੍ਗਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ
ਵਿਤਕ੍ਕਨਨ੍ਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਨਕਿਰਿਯਾ, ਸਾ ਚ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਵਸਵਤ੍ਤਿਭਾਵਨਿਵਾਰਣਾਯ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਰੋਪੇਤਿ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਗਹਣਯੋਗ੍ਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਆਕੋਟੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਆਕੋਟਨਲਕ੍ਖਣਤਾ ਪਰਿਯਾਹਨਨਰਸਤਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਇਦਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਂ ਕਿਚ੍ਚਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਸਭਾਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਕਾਚਿ ਕਿਰਿਯਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰੋ. ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਜਨਾਨੁਰੋਧੇਨ ਪਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਏਕਸਭਾਵੋਪਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨੇਹਿ ਵਿਯ ਸਮਾਰੋਪਿਤਰੂਪੇਹਿ ਬਹੂਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਪਕਾਸੀਯਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਕਾਸਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ.
ਵਿਪ੍ਫਾਰੋ ਨਾਮ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨੋਲੀਨਤਾ ਅਸਙ੍ਕੋਚੋ, ਸੋ ਪਨ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਭਾਵਤੋ ਚਲਨਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਵਿਪ੍ਫਾਰਵਾਤਿ ਵਿਚਲਨਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਸੁ ਸਨ੍ਤਾਨੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਯਥਾ ਅਪੁਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਠਮਾਭਿਨਿਪਾਤਭੂਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਿਪ੍ਫਾਰਵਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ, ਨਾਤਿਵਿਪ੍ਫਾਰਵਾ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਹੋਤਿ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਭਾਵਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.
‘‘ਪੀਤਿਸੁਖੇਨ ਅਭਿਸਨ੍ਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੨੬; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੨੭) ਪੀਤਿਯਾ ਫਰਣਂ ਕਾਯਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਣੀਤਰੂਪੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਵਿਸਾਰਸ੍ਸ ਬ੍ਯਗ੍ਗਭਾਵਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਸਭਾਵੋ ਅਵਿਸਾਰੋ, ਨ ਵਿਸਾਰਾਭਾਵਮਤ੍ਤਂ. ਅਵਿਸਾਰਾਵਿਕ੍ਖੇਪਾਨਂ ਸਮਾਧਾਨਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵੇਪਿ ਸਮੁਖੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਮੁਖੇਨ ਚ ਉਭਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਵਿਸਾ…ਪੇ… ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸੇਸਤੋਤਿ ਅਤਿਸਯੇਨਾਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਸੁਖਞ੍ਹਿ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਂ ‘‘ਸੁਖਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੯; ਅ. ਨਿ. ੩.੯੬; ੬.੧੦; ੧੧.੧੨) ਵਚਨਤੋ.
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ
ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਸਦ੍ਦਹਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣੇ. ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਦ੍ਦਹਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਸਦ੍ਧਾਯ ਆਹਿਤਵਿਸੇਸਾਨਂ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਦ੍ਦਹਨਕਿਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵਮੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਅਵਯਵਬ੍ਯਾਪਾਰੋ ਹਿ ਸਮੁਦਾਯੇ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਸਾਦਨੀਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਪ੍ਪਸਾਦਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮੇਵ ਅਕੁਸਲਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ, ਅਥ ਖੋ ਅਪ੍ਪਸਾਦਨੀਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਸਾਦਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਧਿਮੋਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਪੂਰਣਾਦੀਸੁ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਤਮਾਹ. ਪਸਾਦਭੂਤੋਤਿ ਏਤੇਨ ਅਪ੍ਪਸਾਦਭੂਤਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਵਤ੍ਥੁਗਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮਿਚ੍ਛਾਧਿਮੋਕ੍ਖਂ. ‘‘ਪਸਾਦਭੂਤੋ ਨਿਚ੍ਛਯੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਵਿਭਾਵਿਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਯੇਵਾਪਨਕਾਧਿਮੋਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਕਾਲੁਸ੍ਸਿਯਂ ਪਸਾਦੋ, ਤਂ ਪਨ ਅਸਙ੍ਖੋਭਭਾਵਤੋ ‘‘ਅਨਾਵਿਲਭਾਵੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਦਹਨ੍ਤੀ ਸਦ੍ਧਾ ਅਕਾਲੁਸ੍ਸਿਯਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਏਵਮੇਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਾਕਾਰੇਨ ਪਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਧਲੋਕਪਰਲੋਕਕਮ੍ਮਫਲਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਸਦ੍ਧਾਹਤ੍ਥੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ’’ਤਿ, ‘‘ਸਦ੍ਧੀਧ ਵਿਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੬; ਸੁ. ਨਿ. ੧੮੪), ‘‘ਸਦ੍ਧਾ ਬੀਜਂ ਤਪੋ ਵੁਟ੍ਠੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੯੭; ਸੁ. ਨਿ. ੭੭) ਏਵਮਾਦਿਵਚਨਤੋ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਦਾਨਾਦੀਸੁ ਹਤ੍ਥਾਦਯੋ ਵਿਯ ਸਦ੍ਧਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
‘‘ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਕਮ੍ਮਂ ਖੋ ਮੇ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਮ੍ਮਂ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਸੁਕਰਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਸਨਂ ਮਨਸਿ ਕਾਤੁਂ, ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਾਮਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯਾ’’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੩੫) –
ਆਦਿਕਾ ਅਨੁਰੂਪਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ.
ਤਂਮੂਲਕਾਨੀਤਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਮਗ੍ਗਾਦਿਮੂਲਕਾਨਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਮਗ੍ਗੋ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤੀਤਿਆਦਯੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਕਰਣਾਦਿਕਾਲੇ ਵਿਯ ਚਿਰਕਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ ਸਤਿ ਤਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀ ਅਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੀ ਚ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਪਿਲਵਿਤ੍ਵਾ ਗਤਂ ਵਿਯ ਚਲਿਤਂ ਵਿਯ ਚ ਹੋਤਿ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਪਨ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਦਕੇ ਅਲਾਬੁ ਵਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਰਣਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਸਰਨ੍ਤਿ ਤਾਯਾ’’ਤਿ ਇਮਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਸਰਣਕਿਰਿਯਾਯ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਆਧਿਪਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਤਥਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਸਤਿ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਰਿਤਾ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਕਤਾ ਅਪਿਲਾਵਿਤਾਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ‘‘ਇਮੇਹਿ ਨਾਮ ਹੇਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤੋ. ‘‘ਇਮਂ ਨਾਮ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਫਲਤੋ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨੇਨ ਵਿਪਚ੍ਚਨੇਨ ਚ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ.
ਸਤਿਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਾਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣੇ ਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਪਰੇ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਗਾਹਿਨੋਤਿ ‘‘ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਪਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚੇਤਸਿਕੇਸੁ ਹਿ ਕੇਚਿ ਵਿਸਯਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਪਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਵਿਸਯਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਯੇ ਆਸਙ੍ਕਿਤਬ੍ਬਾ, ਤੇਸੁ ਤਦਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਵਿਜ੍ਝਨਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ.
ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪੀਤਿ ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਞ੍ਚ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਤੁਲ੍ਯਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸੇਵ ਪਨ ‘‘ਆਜਞ੍ਞਰਥੋ’’ਤਿ ਵਿਯ ਪੀਤਿਯੁਤ੍ਤਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਧਾਨਭਾਵੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਨ ਪੀਤਿਯਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਪਧਾਨੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਅਪ੍ਪਧਾਨਂ ਉਪਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਪੀਤਿਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪੀਤਿਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਭਾਵਤੋ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਤੋ ਚ ਕਤਂ, ਨ ਚ ਨਿਪ੍ਪੀਤਿਕਸੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਗਹੋ. ਰੁਲ਼੍ਹੀਸਦ੍ਦੇਸੁ ਕਿਰਿਯਾਯ ਅਨਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਭਾਵਤੋ. ਪੀਤਿਯਾ ਪਨ ਉਪਲਕ੍ਖਣਭਾਵੇਨ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਪੀਤਿਉਪਲਕ੍ਖਿਤਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਪਵਤ੍ਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕ੍ਖਨ੍ਧਂ. ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਨੁਪਾਲੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਖਣਟ੍ਠਿਤਿਯਾਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਪਬਨ੍ਧਾਨੁਪਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸਪਿ ਜੀਵਿਤਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ਆਯੁਕ੍ਖਯਮਰਣਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਅਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਕਾਰਣਵਿਸੇਸਾਨਪੇਕ੍ਖੇਨ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ. ਯਦਿਪਿ ਅਰੂਪਾਸਞ੍ਞਭਵੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਪਨ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਭਵੇਸੁ ਚਰਿਮਪਠਮਧਮ੍ਮਾ ਸਮਾਨਜਾਤਿਯੇਨ ਅਬ੍ਯਵਹਿਤਤਾਯ ਨਿਰਨ੍ਤਰਾਯੇਵ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਯਾਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਪਾਲਨਾਦਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨੁਪਾਲਨਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠਪਨਾਨਿਯੇਵ ਵਦਤਿ. ਜੀਵਮਾਨਵਿਸੇਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋਤਿ ਸਹਜਾਤਾਨਂ ਜੀਵਮਾਨਤਾਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਸ੍ਸ ਹਿ ਮਤਰੂਪਤੋ ਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਚ ਉਤੁਜਾਦਿਤੋ ਵਿਸੇਸੋ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕਤੋਤਿ.
ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਵਿਪਰੀਤਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵੇਨਾਤਿ ਇਦਂ ਸਮ੍ਮਾ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿ-ਆਦਿਸਦ੍ਦਾਨਞ੍ਚ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤਾਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਅਵਿਸੇਸਭੂਤਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਿਪਰੀਤਤ੍ਥੋ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾ-ਸਦ੍ਦੋ, ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਤ੍ਥੋਤਿ. ਅਵਿਪਰੀਤਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਤ੍ਥੋ ਏਵ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ-ਸਦ੍ਦੋ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਾ ਹਿ ਨਿਪਾਤਾਤਿ. ਏਵਮੇਵਾਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵੇਨ.
ਬਲਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ
ਪਤਿਸ੍ਸਵੋ ਵਚਨਸਮ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਂ ਪਤਿਸ੍ਸਵਭੂਤਂ ਤਂਸਭਾਗਞ੍ਚ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਗਾਰਵ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਾਕਟਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਭੂਤੇਸੁ ਜਾਤਿਯਾਦੀਸੁ ਬਹਿਦ੍ਧਾਭੂਤੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁਆਦੀਸੁ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਾਨਂ ਅਨੁਰੂਪਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਥਵੀਆਦੀਸੁ ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਵਿਯ ਵਿਭੂਤਕਿਚ੍ਚਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਮੂਲਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ
ਏਵਞ੍ਹਿ ਉਪਮਾਯ ਸਮੇਤੀਤਿ ਯਥਾ ਅਸੁਚਿਮ੍ਹਿ ਪਤਿਤਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਤਿਪਿ ਕਾਯੇਨ ਅਲ੍ਲੀਯਨੇ ਭਾਵੋ ਅਨਲ੍ਲੀਨੋ, ਏਵਂ ਅਲੋਭੋਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਗਹਿਤੇਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਲਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਅਨਲ੍ਲੀਨਭਾਵੋ ਅਨਲ੍ਲੀਨਾਕਾਰੋ ਏਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਏਵਂਸਭਾਵੋ ਹਿ ਸੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਂ ਦੋਸਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਂ ਦੋਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਦੋਸਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਂ ਦੋਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਅਦੋਸੋ ਦੋਸਸ੍ਸੇਵ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕੋ, ਤਂਮੁਖੇਨ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾਤਿ ਯੋ ਸੋ ਏਕਤ੍ਤੁਪਗਤੋ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਅਪ੍ਪਨਾਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਆਸਨ੍ਨੂਪਚਾਰਾਹਿਤਵਿਸੇਸੋ ਨੀਵਰਣਾਦਿਪਰਿਪਨ੍ਥਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੋ, ਤਦਾਵਰਣਵਿਸਯਵਿਰਹੇਨ ਚ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਵ ਤਤ੍ਥੁਪਗਮਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਚ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ, ਵਿਸੋਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਸਂਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵਤੋ ਵਿਸੋਧਨਸਮਾਧਾਨਏਕਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨਬ੍ਯਾਪਾਰਵਿਰਹੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਸਮਥਪਟਿਪਤ੍ਤਿਏਕਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰੇ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਅਭਿਬ੍ਯਤ੍ਤਰੂਪਾਯ ਸਹਜਾਤਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਜਾਤਾ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਯੁਗਨਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾ. ਤੇ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਭਾਵਨਾ ਬ੍ਰੂਹਨਾ. ਤਥਾ ਯਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਾਨਾਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਸੇਨ ਏਕਰਸਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ. ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਪਗਂ, ਤੇਸਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਏਕਰਸਭਾਵਾਨਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਵੀਰਿਯਂ ਵਾਹੀਯਤਿ ਪਵਤ੍ਤੀਯਤਿ, ਯਾ ਚਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਗੁਣਬਲਵਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਆਸੇਵਨਾ. ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਏਤੇਸਂ ਆਕਾਰਾਨਂ ਭਾਵਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਨਾ ਵਡ੍ਢਨਾ, ਅਯਂ ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਨਂ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ ਨਾਮ.
ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯਂ ਭਾਵਨਾਕਾਰੋ ‘‘ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਆਦੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾਪਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੫੮) ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤੋ ਏਵ, ਞਾਣੇਨ ਚ ਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨੇਸੁ ਤਂ ਤਂ ਆਦੀਨਵਂ ਆਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਥਾ ਤਥਾ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਸਾਧਨਾਯ ਭਾਵਨਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਸਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਭਾਵਨਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਨਾਪਰਾਮਸਨੇਨ ਅਭਾਵਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਹਿ ਅਭਾਵਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਮੋਹੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾ ਅਕੁਸਲਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਪਮਾਦਵਿਸੇਸੋ ਵਾ ਅਭਾਵਨਾ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਕੁਸਲਾਨਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਾਸੇਵਨਾ ਅਭਾਵਨਾ ਅਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ.
ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਜਰਾਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੭੩) ਇਚ੍ਛਿਤਾਲਾਭੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਅਲੋਭਾਨੁਭਾਵੇਨ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ, ਅਮੋਹਾਨੁਭਾਵੇਨ ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਿਦ੍ਧਿ ਪਾਕਟਾਯੇਵਾਤਿ ਅਪਾਕਟਂ ਅਦੋਸਾਨੁਭਾਵੇਨ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਿਦ੍ਧਿਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਖਵਿਪਰਿਣਾਮੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਯਞ੍ਚ ਯੋਜਨਾ ਅਲੋਭਾਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਤਾ, ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾ. ਸਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਤੋ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਸਹਨਵਸੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦੋਸੋ ਤਂਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਪਟਿਪਕ੍ਖੋ, ਨ ਰਾਗੋ ਵਿਯ ਦੂਰਪਟਿਪਕ੍ਖੋ.
ਕਮ੍ਮਪਥਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਵਿਯ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋਪਿ ਨ ਏਕਨ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਪਥਭੂਤਾਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਪਥਤਾਤਂਸਭਾਗਤਾਹੀ’’ਤਿ. ਮਨੋਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਕਮ੍ਮਭਾਵਤੋ ਹਿ ਏਤੇਸਂ ਕਮ੍ਮਪਥਰਾਸਿਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਨ ਸਬ੍ਬਦਾ ਕਮ੍ਮਪਥਾਯੇਵਾਤਿ. ਤੇਨ ਯੋ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਅਨਿਯਤੋ ਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵੇਨ ਪਾਕਟੋ ਚ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਕਮ੍ਮਪਥਤਾਵਚਨਂ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦਿਯੁਗਲਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਮਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾ. ਚੇਤਿਯਵਨ੍ਦਨਾਦਿਅਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਚੇਤਿਯਵਨ੍ਦਨਾਦਿਹੇਤੁ. ਸਮਥਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਤਬ੍ਭੇਦਵਸੇਨ ਚ ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਭਿਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਮੁਦੁਮਜ੍ਝਿਮਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾਦਿਭੇਦਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਯੋਗੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲੀਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਾਦਿਕਾਲਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਦਾ ਹਿਤਾਹਿਤਧਮ੍ਮੂਪਲਕ੍ਖਣਭਾਵਤੋ ਯਥਾਸਭਾਵਂ ਪਟਿਵੇਧਭਾਵਤੋ ਚ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਾਨਂ ਪਾਰਿਬਨ੍ਧਕਹਰਣਭਾਵਨਾਵਡ੍ਢਨਾਨਿ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ. ਯਥਾ ਅਪ੍ਪਨਾਕੋਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਨਾ ਸਮਥੋ ਸਮਥਮਨ੍ਤਰੇਨ ਯਥਾਭੂਤਾਵਬੋਧੋ ਚ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਾ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਂ, ਏਵਂ ਪਟਿਵੇਧੇ ਏਕਕ੍ਖਣਿਕਾਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਹਿ ਸਾਤਿਸਯਂ ਅਵਭਾਸਿਯਮਾਨੇ ਵਿਸਯੇ ਸਮਾਧਿ ਏਕਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਚ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਵਿਸਦਾ ਵਹਤੀਤਿ. ਸਮਂ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨੇਨ ਸਮਂ ਅਵਿਸਮਂ ਏਕਰਸਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਹਾਯਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ ਯੋਗਿਨੋ ਮਨੋਰਥਧੁਰਾਕਡ੍ਢਨੇ ਰਥਧੁਰਾਕਡ੍ਢਨੇ ਵਿਯ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯਯੁਗੋ ਯੁਗਲਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਨਤਿਵਤ੍ਤਮਾਨੇਨ ਨਦ੍ਧਾ ਬਦ੍ਧਾ ਵਿਯਾਤਿ ਵਾ ਯੁਗਨਦ੍ਧਾ. ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮਨੁਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਯੋ ਸਮਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਗਹਿਤਾਪਿ ਤੇ ਪੁਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿਯੋਜਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਪਨ ਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਯੋਗਸ੍ਸ ਵਿਭਾਵਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਯੋਗਵਚਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ.
ਯੇਵਾਪਨਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਯਥਾ ਤਥਾ ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਮਿਚ੍ਛਾ ਵਾ. ਅਨਧਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਏਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਭਾਗਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਹੇਤੁਕੇਨ ਪਯੋਗਕਾਲਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤੋ. ਯਤ੍ਥ ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਛਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਏਵਾਤਿ. ਸਂਸਪ੍ਪਨਂ ਸਂਸਯੋ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਆਸਪ੍ਪਨਾ ਪਰਿਸਪ੍ਪਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਸਤਿਪਿ ਬ੍ਯਾਪਾਰੇ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਯ ਸਤਿ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਅਨੂਨਾਨਧਿਕਤਾਯ ਅਲੀਨਅਨੁਦ੍ਧਤਤਾਯ ਚ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਸਾ ਤੇਸਂ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਊਨਾਧਿਕਭਾਵਂ ਨਿਵਾਰੇਤਿ ਵਿਯਾਤਿ ਊਨਾਧਿਕਨਿਵਾਰਣਰਸਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਯੇਵ ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਝਾਨਪਦਸ੍ਸਾਤਿ ਝਾਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸ. ਤੇਸੂਤਿ ਪਞ੍ਚਸੁ. ਪਞ੍ਚ ਹਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਝਾਨਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਇਦਂ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨਤ੍ਤਾਯੇਵ ਇਮਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਞ੍ਚੇਵ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ. ਪਦਸਮੂਹੋ ਵਾਕ੍ਯਂ, ਪਦਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਵਾ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਾਦਿ ਧਮ੍ਮਰਾਸਿ. ਵੁਤ੍ਤਂ ਪੂਰਿਤਨ੍ਤਿ ਛਪਣ੍ਣਾਸਾਦਿਤਾਯ ਪੂਰਣਵਸੇਨ. ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ ‘‘ਫੁਟ੍ਠੋ ਵੇਦੇਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੯੩) ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਯਦਿਪਿ ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਰਾਸਿਕਿਚ੍ਚਾਭਾਵਤੋ ਤੇਸੁ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਵਿਸੁਂ ਰਾਸਿਅਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਪਨ ਸਰੂਪਤੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਂ
ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੨. ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਸਭਾਵਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ. ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਿਸਯਵਿਸਯੀਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨਾਕਾਰੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਫੁਸਨਂ ਵਿਸਯੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਚਿਨ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਮਨਨਟ੍ਠੇਨ ਮਨੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤਾਦਿਸਦ੍ਦਾ ਚਿਨ੍ਤਨਾਦਿਬ੍ਯਾਪਾਰਮੁਖੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਕਿਚ੍ਚਵਿਸੇਸਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਲੋਕੇ ਵਿਕਤਮੇਵ ਵੇਕਤਂ, ਵਿਸਯੋ ਏਵ ਵੇਸਯਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਮਨੋ ਏਵ ਮਾਨਸਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਮਤ੍ਤਵਿਸੇਸੋ. ਨੀਲਾਦਿ-ਸਦ੍ਦਾ ਵਿਯ ਵਤ੍ਥਾਦੀਸੁ ਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਭਾਵਨਿਬਨ੍ਧਨਾ ਪਣ੍ਡਰਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਗੁਣਵਿਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਕਾਯਿਕਂ ਸਾਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਯਪ੍ਪਸਾਦਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਏਵਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਸਾਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚੇਤੋਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਸਾਤਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਵਿਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਕਕ੍ਖਣਿਕਾ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਾ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਸ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸੋਤਿ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤੀਤਿ ਏਵਂਪਕਾਰੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ‘‘ਨ ਲੁਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਭਾਵੇਨ ਅਲੁਬ੍ਭਨਾਤਿ ਅਲੋਭੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾਭਾਵਵਿਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਅਲੁਬ੍ਭਨਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਲੁਬ੍ਭਿਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਅਲੁਬ੍ਭਿਤਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਭਾਵਭੂਤਤਾਵਿਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕਤ੍ਤੁਕਰਣਭਾਵਾਦਯੋ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਰੋਪਨਵਸੇਨੇਵ ਸਿਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਾਰੋਪਨਾਨਪੇਕ੍ਖੋ, ਤਤੋਯੇਵ ਚ ਵਿਸੇਸਨ੍ਤਰਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ਨਿਜ੍ਜੀਵਭਾਵਗਿਭਾਵਤੋ ਸਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਇਦਂ ਫੁਸਨਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਦੀਪਨਂ ਸਭਾਵਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਫੁਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰੋ ਫੁਸਨਬ੍ਯਾਪਾਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਫੁਸਨਕਿਰਿਯਾ ਫੁਸਨਾਕਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮ੍ਫੁਸਨਾਤਿ ਸਂ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਸਮਾਗਮਤ੍ਥਦੀਪਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਾਗਮਫੁਸਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਫੁਸਾਮਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਪ. ੨੭੨) ਪਟਿਲਾਭੋਪਿ ਫੁਸਨਾ ਸਮ੍ਫੁਸਨਾਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਪਟਿਲਾਭਸਮ੍ਫੁਸਨਾ’’ਤਿ.
ਅਪਰੇਨ ਵੇਵਚਨੇਨ. ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਭਾਵਸਮ੍ਪਾਦਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਪਰਿਯਾਯੋ. ਸਿਪ੍ਪਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਦਕ੍ਖਤਾਭੂਤਾਯ ਕੋਸਲ੍ਲਪਰਿਯਾਯੋ, ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਤਿਕ੍ਖਸੁਖੁਮਾਯ ਨੇਪੁਞ੍ਞਪਰਿਯਾਯੋ, ਸਮ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮੇ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿਯਾ ਵੇਭਬ੍ਯਾਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾਵਿਸੇਸੇਸੁ ਤੇ ਤੇ ਪਰਿਯਾਯਵਿਸੇਸਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਤੇਸਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਸੇਸਾਨਂ ਨਾਨਾਕਾਲੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਇਤਰੇਪਿ ਅਨੁਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਤ੍ਥਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਞਾਦਿਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੇਨ. ਕੋਧੋ ਕੁਜ੍ਝਨਾ ਕੁਜ੍ਝਿਤਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂਪਕਾਰਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਾ ਸਭਾਵਾਕਾਰਭਾਵਦੀਪਨਵਸੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਸੇਨੇਵ ਵਿਭਾਗਵਚਨਂ. ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦਯੋ ਪਞ੍ਞਾਵਿਸੇਸਨਿਬਨ੍ਧਨਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਵਿਭਾਗਵਚਨਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਏਵਮਾਕਾਰੋ ਪਨਾਤਿ ਪੁਰਿਮਾਕਾਰਤੋ ਵਿਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿਗਮਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨਂ ਪਟਿਸੇਧਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਤਸ੍ਸ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵਿਸੇਸੋ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪਨਾਨਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਨ ਕੋਧਗਰੁਤਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਕੋਧਗਰੁਤਾਦਿਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੋਧਾਦੀਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਟਿਸੇਧਨਂ ਕੋਧਾਦਿਵਿਸਿਟ੍ਠਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਕੋਧਗਰੁਤਾਦਿਯੇਵ, ਤਸ੍ਸ ਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਪਟਿਪਕ੍ਖਨਾਨਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਕੋਧਗਰੁਤਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ. ਮਕ੍ਖਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਗਰੁਤਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋਤਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਵਿਸੇਸੇਨ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾ ਤਬ੍ਭਾਵੇਨ ਏਕੀਭੂਤਾਪਿ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਗਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਕੋਧੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦੋਸੋਯੇਵ. ਮਕ੍ਖੋ ਦੋਸਪ੍ਪਧਾਨਾ ਪਰਗੁਣਵਿਦ੍ਧਂਸਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਕੁਸਲਾ ਖਨ੍ਧਾ. ਤਗ੍ਗਰੁਤਾ ਚ ਤੇਸਂ ਸਾਦਰਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਮੇਵ. ਲਾਭਗਰੁਤਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਗਰੁਤਾ, ਤੇਸਂਯੇਵ ਸੁਸਙ੍ਖਤਾਨਂ ਲਦ੍ਧਕਾਮਤਾ. ਤਦੁਭਯੇਸੁ ਚ ਆਦਰਕਿਰਿਯਾ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਾ ਇਚ੍ਛਾਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਪਟਿਪਕ੍ਖਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਗਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ ਇਚ੍ਚੇਵ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਕਪ੍ਪੇ ‘‘ਨ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾ’’ਤਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਤਿਯਸ੍ਮਿਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋਤਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾ ਏਵ ਵਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ, ਤਸ੍ਸ ਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਪਟਿਪਕ੍ਖਨਾਨਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਕੋਧਮਕ੍ਖਗਰੁਤਾਨਞ੍ਹਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਾ ਪਵਤ੍ਤਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾ ਮੇਤ੍ਤਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਗਰੁਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾ ਸਨ੍ਤੋਸਾ. ਤੇਨ ਕੋਧਗਰੁਤਾ ਨ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਤਿ ਕੋਧਗਰੁਤਾ ਕਾਯਚਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਮਕ੍ਖਗਰੁਤਾਦੀਸੁਪਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾ ਨ ਕੋਧਗਰੁਤਾ…ਪੇ… ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾਰਗਰੁਤਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੪੪) ਆਗਤਤਨ੍ਤਿਪਿ ਸਮਤ੍ਥਿਤਾ ਭਵਤਿ. ਲੋਭੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਲੋਭੋ ਲੁਬ੍ਭਨਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਲੁਬ੍ਭਨਾਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕੋ ਅਲੋਭੋਤਿਆਦੀਨਂ ਲੋਭਾਦਿਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਫੁਸਨਾ’’ਤਿਆਦਿਕੇਹਿ ਵਿਸਦਿਸਭਾਵਤੋ ‘‘ਫਸ੍ਸਾਦੀਹਿ ਨਾਨਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਫਸ੍ਸਾਦੀਹੀਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਲੁਬ੍ਭਨਾਦਯੋਪਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਲੋਭਾਦਿਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨਾਤਿ ‘‘ਲੋਭਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਅਲੋਭੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਮੇਵ. ਅਲੋਭਾਦੋਸਾਮੋਹਾਨਂ ਵਿਧੁਰਤਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਚ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਸਦਿਸੋ ਲੋਭਾਦਿਵਿਸਿਟ੍ਠਪਟਿਕ੍ਖੇਪਭਾਵੇਨ ਲੋਭਾਦਿਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਲੋਭਾ…ਪੇ… ਯੋਜੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਬਹੂਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਤਾ ਮਹਤ੍ਥਤਾ. ਆਦਰਵਸੇਨ ਸੋਤੂਨਂ.
੩. ਯਦਿਪਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਏਕਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਛਸੁਪਿ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਹਿ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਾਤਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ. ਜਾਤਾਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਫਸ੍ਸਤ੍ਥਂ ਪਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਚੇਤਸਿਕਸਾਤਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾ ਸਹੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਰੂਪਫਸ੍ਸਸਹਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਤਜ੍ਜਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਾਦਯਤੀਤਿ ਅਧਿਗਮਾਸੀਸਾਯ ਅਨਞ੍ਞਨਿਨ੍ਨਂ ਕਰੋਤਿ.
੫. ਨ ਤਸ੍ਸਾ ਤਜ੍ਜਤਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਤਸ੍ਸਾਰੁਪ੍ਪਾ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਜਾਤਾ’’ਤਿ ਵਾ ਉਭਯਥਾਪਿ ਤਜ੍ਜਤਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਫਸ੍ਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਜ੍ਜਾਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਤਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਨ ਚ ਤਦੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇਹਿ ਜਾਤਾ ਤਜ੍ਜਾਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਤਜ੍ਜਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਨ ਤਜ੍ਜਤਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਕਿਂ ਵਾ ਏਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਤਥਾ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਤਂ ਆਹ.
੭. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਆਨਯਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਤਤ੍ਥ ਆਕਡ੍ਢਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਆਕਡ੍ਢਨਂ ਵਿਤਕ੍ਕਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੮. ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਨੁਮਜ੍ਜਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਿਚਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਚਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਚਰਣਂ ਵਿਚਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੧੧. ਤਥਾ ਅਵਟ੍ਠਾਨਮਤ੍ਤਭਾਵਤੋਤਿ ਪਾਣਵਧਾਦਿਸਾਧਨਅਵਟ੍ਠਾਨਮਤ੍ਤਭਾਵਤੋ, ਨ ਬਲਵਭਾਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੧੪. ਯੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਤਿਟ੍ਠਤਿ ਜੋਤਤਿ ਚ, ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਜੋਤਨਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਜੋਤਨਞ੍ਚ ਸਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ.
੧੬. ਸਣ੍ਹਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸੁਖੁਮਟ੍ਠੇਨ.
੩੦. ਭਾਵੋਤਿ ਹਿਰਿਯਨਂ ਵਦਤਿ.
੩੩. ਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥਤਂ ਆਹ.
੪੨-੪੩. ਯਦਿ ਅਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸੀਘਸੀਘਪਰਿਵਤ੍ਤਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਲਹੁਤਾ, ਸਾਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤੇਸਂ ਭਾਵੋ ਗਰੁਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਸਤਿਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਨਖਣਤ੍ਤੇ ਮੋਹਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਾਤਿਸਯੋ ਦਨ੍ਧੋ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਤੇਸਂ ਦਨ੍ਧਾਕਾਰੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ.
੪੪-੪੫. ਅਪ੍ਪਟਿਘਾਤੋ ਅਵਿਲੋਮਨਂ.
੪੬-੪੭. ਕਿਲਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਵਸ੍ਸੁਤਂ.
੫੦-੫੧. ਪਚ੍ਚੋਸਕ੍ਕਨਂ ਮਾਯਾ ਯਾ ਅਚ੍ਚਸਰਾਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਰੁਮਕ੍ਖਨਂ ਵਣਾਲੇਪਨਂ. ਵੇਲ਼ੁ ਏਵ ਦਾਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਵੇਲ਼ੁਦਾਨਂ ਨਾਮ.
ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਕੋਟ੍ਠਾਸਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੫੮-੧੨੦. ਤੇਤਿ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਾਦਯੋ. ਸਙ੍ਗਹਗਮਨੇਨੇਵਾਤਿ ਸਾਧਾਰਣਤਾਦਿਨਾ ਕੇਨਚਿ ਸਦਿਸਤਾਲੇਸੇਨ, ਨ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਵਿਸੁਂ ਧਮ੍ਮਭਾਵੇਨੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਅਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾਤਿ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਸਰੂਪੇਨ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਦਿਪਿ ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਹਸੁਞ੍ਞਤਵਾਰੇਸੁਪਿ ਸਰੂਪੇਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਰਾਸੀਸੁ ਪਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂਨਿਦ੍ਦੇਸੇਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੇ. ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਧਾਤਾਯਤਨਭਾਵੇ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਾਭਾਵਤੋ ਅਖਨ੍ਧਭਾਵਨਿਵਾਰਣੇਨ ਅਨਾਯਤਨਾਧਾਤੁਭਾਵਨਿਵਾਰਣਮ੍ਪਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨ ਯੇਵਾਪਨਕਾ ਠਪੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਰਾਸਿਅਨ੍ਤੋਗਧਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਦ੍ਦੇਸਾਦੀਸੁ ਪਨ ‘‘ਯੇਵਾਪਨਾਤ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਤਥਾਯੇਵ ਸਙ੍ਗਹੋ ਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਯੇਵਾਪਨਕੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਰੂਪੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋ ਨ ਵਾਰੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਨ ਯੇਵਾਪਨਕਾ ਠਪੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਭਯੇਸਮ੍ਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨਾਤਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਪਚ੍ਚਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨ. ਸੋ ਚ ਆਹਾਰਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਭਾਵੋ ਪਾਕਟੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਜਨਕਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ. ਓਜਟ੍ਠਮਕਰੂਪਸ੍ਸ ਹਿ ਵੇਦਨਾਦੀਨਞ੍ਚ ਆਹਾਰਣਤੋ ਤੇਸਂ ਜਨਕਤ੍ਤਂ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. ਯਦਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕੋ ਇਧ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਸ੍ਸ ਤਾਵ ਹੋਤੁ, ਇਤਰੇਸਂ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਤਿ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇ ਵਦਤਿ, ਮਹਾਚਤੁਕ੍ਕਂ ਵਾ, ਏਕੇਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤੇਨ ਉਪਕਾਰਕਭਾਵਮਾਹ. ਸੋ ਏਵ ਚ ਨੇਸਂ ਆਹਰਣਕਿਚ੍ਚਂ. ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਚੇਤਨਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਸਾਤਿਸਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਸੇਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਯਥਾਗਤਮਗ੍ਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਕਾਰਣਫਲਾਨਂ ਅਭੇਦੂਪਚਾਰੇਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਮਗ੍ਗੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਮਗ੍ਗੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਯਥਾਗਤਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਯੋ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਪੁਰਿਮਕਾਲਭੂਤਾ ਅਭੇਦੋਪਚਾਰਸਿਦ੍ਧਾ ਆਗਮਨਾਵਤ੍ਥਾ ਤਤੋ ਨਾਤਿਵਿਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਭਾਗ…ਪੇ… ਦੀਪਿਤਾ’’ਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਵਿਚਿਤ੍ਤਤਾ ਵਿਜਾਨਨਭਾਵਵਿਸੇਸਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਜਾਨਨਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਵਿਚਿਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ. ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਦ੍ਵਾਯਤਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਮਨਾਯਤਨਾਦਯੋਪਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਭਾਵਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਕਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਆਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਝਾਨਮਗ੍ਗਫਲਹੇਤੁਯੋ ਯਤ੍ਤਕਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ‘‘ਏਕੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ.
ਕੋਟ੍ਠਾਸਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸੁਞ੍ਞਤਵਾਰਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੨੧-੧੪੫. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਸਮਯੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸਮੂਹੇ.
੧੪੬. ਉਸ੍ਸਾਹਨਂ ਪੇਸਨਂ ਨਿਯੋਜਨਂ.
੧੫੬-੧੫੯. ਨਾਤਿਸਮਾਹਿਤਾਯਾਤਿ ਨਾਨਾਵਜ੍ਜਨੂਪਚਾਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਯੇਵਾਪਨਕੇਹਿਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਨਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ.
ਕਾਯਵਚੀਕਿਰਿਯਾ ਕਾਯਵਚੀਪਵਤ੍ਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਏਵ ਵਾ. ਅਸਮਤ੍ਤਭਾਵਨਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਭਾਵਨਮਾਹ.