ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗੋ

ਕਮ੍ਮਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੪੮੩. ‘‘ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਸਮ੍ਮੁਤਿਂ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਗਤੇ ਅਸਮ੍ਮੁਖਾਪਿ ਦਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਪਿ ਨ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਨਿਯਮਾਭਾਵਾ. ਅਸਮ੍ਮੁਖਾ ਕਤੇ ਦੋਸਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਸਮ੍ਮੁਖਾਕਤਂ ਸੁਕਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੂਤੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਨਾਨਤ੍ਤਸਭਾਵਾ ਪਤ੍ਤਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਨਾਦਯੋ ਹਤ੍ਥਪਾਸਤੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਸਮ੍ਮੁਖਾ ਕਤਂ ਸੁਕਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਅਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ਅਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਵਚਨਤ੍ਥੋ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕਤ੍ਤਿਕਮਾਸਨ੍ਤਿ ਸੋ ਪਵਾਰਣਾਮਾਸੋ, ਦ੍ਵੇ ਚ ਪੁਣ੍ਣਮਾਸਿਯੋਤਿ ਪਠਮਦੁਤਿਯਵਸ੍ਸੂਪਗਤਾਨਂ ਪਵਾਰਣਾ ਪੁਣ੍ਣਮਾਸਾ ਦ੍ਵੇ.

੪੮੫. ਪਦਂ ਵਾ ਛਡ੍ਡੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕ-ਵਗ੍ਗਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ. ਗਰੁਕਨ੍ਤਿ ਦੀਘਂ, ਸਂਯੋਗਪਰਞ੍ਚ. ‘‘ਬੁਦ੍ਧਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤ-ਕਾਰਕ-ਕਾਰਾ ਸਂਯੋਗਪਰਾ. ਦੀਘੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਰਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ‘‘ਸੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਵਚਨਂ.

੪੮੬. ਸੇਸਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਕੁਰੁਨ੍ਦਿਯਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੪੮੭-੮. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਨਾਪਨ੍ਨਾ. ਨ ਤੇਸਂ ਛਨ੍ਦੋ ਵਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਵਾ ਏਤੀਤਿ ਤੀਸੁ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਸੁ ਏਕਸ੍ਸ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਾ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਆਹਟਾਪਿ ਅਨਾਹਟਾਵ.

ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੪੯੫-੬. ਕਾਯਸਮ੍ਭੋਗਸਾਮਗ੍ਗਿਦਾਨਸਹਸੇਯ੍ਯਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਦਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਮ੍ਮਞ੍ਞੇਵ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਲਕ੍ਖਣਂ. ਓਸਾਰਣਨਿਸ੍ਸਾਰਣਭਣ੍ਡੁਕਮ੍ਮਾਦਯੋ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਨਾਮਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਲਕ੍ਖੀਯਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਲਕ੍ਖਣਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵਿਯ. ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਦਿਲਕ੍ਖਣਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬੋ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ‘‘ਕਮ੍ਮਲਕ੍ਖਣਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਲਕ੍ਖਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਜਿਣ੍ਣਚੀਵਰਨਟ੍ਠਚੀਵਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤਤੋ ਅਤਿਰੇਕਂ ਦੇਨ੍ਤੇਨ ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਲੋਕਨਂ ਕਮ੍ਮਲਕ੍ਖਣਮੇਵ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਣਪਲਿਬੋਧਮ੍ਪੀਤਿ ਸਚੇ ਤਾਦਿਸਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਇਣਾਯਿਕਾ ਪਲਿਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਦਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਤਿ ਉਪੋਸਥਪ੍ਪਵਾਰਣਾਦਿਮਹਾਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਮਙ੍ਗਲੁਚ੍ਚਾਰਣਾਦਿ. ਉਪਨਿਕ੍ਖੇਪਤੋਤਿ ਚੇਤਿਯਸ੍ਸ ਆਪਦਤ੍ਥਾਯ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤੋ. ‘‘ਅਞ੍ਞਾ ਕਤਿਕਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਯੇ ਰੁਕ੍ਖੇ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਿਕਾ ਕਤਾ, ਤੇਹਿ ਇਮੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਚੇ ਤਤ੍ਥ ਮੂਲੇ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਪਰਿਭੋਗੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਨੁਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਚ੍ਛਤੋ ਪਚ੍ਛਤੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮੂਲਭਾਗਨ੍ਤਿ ਦਸਮਭਾਗਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਪੁਬ੍ਬਕਾਲੇ ਦਸਮਭਾਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਦਂਸੁ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਮੂਲਭਾਗੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਕਤਾਵਾਸਂ ਵਾ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਆਯੇਨ. ਜਗ੍ਗਿਤਕਾਲੇਯੇਵ ਨ ਵਾਰੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਜਗ੍ਗਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੁਪ੍ਫਫਲਭਰਿਤਕਾਲੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਗ੍ਗਨਕਾਲੇਤਿ ਜਗ੍ਗਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਕਾਲੇ. ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭੇਦੇ ਪਨਾਤਿ ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਾਨਭੇਦੇ.

ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਕਿਣ੍ਣਕਂ – ਅਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਸਙ੍ਘੋ ਏਵ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਗਣੋ, ਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਤਂ ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਲਕ੍ਖਣੇਕਦੇਸਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਇਤਰਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਸਙ੍ਘੋ ਚ ਕਰੋਤਿ, ਗਣੋ ਚ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਠਪਿਤਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਜਨਾ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਕਤਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਤਸਦਿਸਮੇਵ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵਿਹਾਰੇ ਏਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਰਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪੯੫-੪੯੬). ਅਤ੍ਥਿ ਗਣਕਮ੍ਮਂ ਸਙ੍ਘੋ ਚ ਕਰੋਤਿ, ਗਣੋ ਚ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਯੋ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਰੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਗਣਕਮ੍ਮਂ ਗਣੋਵ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਸਙ੍ਘੋ, ਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਤਂ ਯੋ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਆਰੋਚਨਵਸੇਨ ਕਰੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲਕਮ੍ਮਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਵ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਸਙ੍ਘੋ, ਨ ਗਣੋ, ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੁਪੋਸਥਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਗਣਕਮ੍ਮਂ ਏਕਚ੍ਚੋਵ ਗਣੋ ਕਰੋਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਞਤ੍ਤਿਕਂ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਯੋ. ਸਞਤ੍ਤਿਕਂ ਤਯੋਵ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਤੋ ਊਨਾ ਵਾ ਅਧਿਕਾ ਵਾਤਿ.

ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇਪਞ੍ਞਤ੍ਤਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੫੦੦. ਕਕੁਸਨ੍ਧਕੋਣਾਗਮਨਕਸ੍ਸਪਾ ਏਵ ਹਿ ਸਤ੍ਤ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਞ੍ਞਪੇਸੁਂ. ਵਿਪਸ੍ਸੀਆਦਯੋ ਪਨ ਓਵਾਦਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਂਸੁ, ਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸੁਂ.

ਨਿਗਮਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਖਨ੍ਧਕਪਰਿਵਾਰੇਹਿ ਵਿਭਤ੍ਤਂ ਦੇਸਨਂ ਅਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਨਯਪਿਟਕਸ੍ਸ, ਨਾਮੇਨ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾ ਨਾਮ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ‘‘ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਧਾਨਘਰੇ. ਇਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾਦੀਹਿ.

ਸਮ੍ਮਾ ਉਦਿਤੋ ਸਮੁਦਿਤੋ, ਤੇ ਗੁਣੇ ਅਕਿਚ੍ਛੇਨ ਅਧਿਗਤੋ ਅਧਿਕਪ੍ਪਮਾਣਗੁਣੇਹਿ ਵਾ ਸਮੁਦਿਤੋ, ਤੇਨ ਸਮੁਦਿਤੇਨ ‘‘ਗਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਤਿਯੋ ਸਮਨ੍ਨੇਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਪਰਮਵਿਸੁਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਸਮਨ੍ਨਾਰਕ੍ਖਤ੍ਤਾ. ਇਤਿ ਸਤਿਪਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤੇ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇ ਸੀਲੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਂ ਸਦ੍ਧਾ ਮਣ੍ਡੇਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਸਾਧਨਞ੍ਹਿ ਤਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਾਜੀਵਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਚ੍ਚਯਪਰਿਭੋਗਸੀਲਾਨਿ ਪਟਿਮਣ੍ਡੇਨ੍ਤਿ ਸਤਿਵੀਰਿਯਪਞ੍ਞਾਯੋਤਿ ਯਥਾਯੋਗਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਪਿਚ ਸਦ੍ਧਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਰਹਿਤਾ ਅਵਿਸੁਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਪਸਾਦਹੇਤੁਤ੍ਤਾ. ਬੁਦ੍ਧਿਯੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸਾਨੁਭਾਵੇਨ ਪਰਮਵਿਸੁਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਧਾਰਹਿਤਾ ਕੇਰਾਟਿਕਪਕ੍ਖਂ ਭਜਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਯੁਤ੍ਤਾ ਏਵ ਵਿਸੁਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ. ਵੀਰਿਯਞ੍ਚ ਸਮਾਧਿਰਹਿਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਸਮਾਧਿਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧਵਚਨਤੋ ਸਮਾਧਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਪਰਮਵਿਸੁਦ੍ਧਾ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋਪਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਪਟਿਮਣ੍ਡੇਨ੍ਤੀਤਿ ਞਾਤਬ੍ਬਂ. ਕਥਂ? ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦੇਸਕੇ ਸਤ੍ਥਰਿ ਚ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਚ ਸਦ੍ਧਾਯ ਵਿਨਾ ਸੀਲਸਮਾਦਾਨਂ, ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਵਿਸੋਧਨਞ੍ਚ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਸਦ੍ਧਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਪਟਿਮਣ੍ਡੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੫੫; ਮ. ਨਿ. ੧.੭੪; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੯) ਸਤ੍ਥਰਿ ਚ ਪੂਜੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਮੂਲਕੇ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਫਲੇ ਚ ਸਦ੍ਧਾਪਵਤ੍ਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਞਾਤਬ੍ਬਾ, ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਦੀਨਵਮਾਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇ, ਆਨਿਸਂਸਸਮ੍ਪਾਦਨੇ ਚ ਉਪਾਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਂ ਪਟਿਮਣ੍ਡੇਤਿ. ‘‘ਅਤਿਸੀਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਾਰਹਂ ਕੋਸਜ੍ਜਂ ‘‘ਯੋ ਚ ਸੀਤਞ੍ਚ ਉਣ੍ਹਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨ ਪਜਹਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਸਂਵਰਸਂਵਰਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਪਜਹਨਉਪ੍ਪਾਦਨਵਡ੍ਢਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਵੀਰਿਯਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਪਟਿਮਣ੍ਡੇਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਾਦੀਸੁਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਨਂ ਅਨੁਕੂਲਸਮੁਦਾਚਾਰੋ ਇਧ ਆਚਾਰੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਜ੍ਜਵ-ਵਚਨੇਨ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਹੇਤੁ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਿਕੁਟਿਲਕਰਮਾਯਾਸਾਠੇਯ੍ਯਪਟਿਪਕ੍ਖਅਜ੍ਜਵਧਮ੍ਮਸਮਾਯੋਗਦੀਪਨੇਨ ਅਲੋਭਜ੍ਝਾਸਯਤਾ ਦੀਪਿਤਾ. ਮਦ੍ਦਵ-ਵਚਨੇਨ ਕਕ੍ਖਲ਼ਭਾਵਕਰਪਟਿਘਾਦਿਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਮੇਤ੍ਤਾਦਿਮਦ੍ਦਵਧਮ੍ਮਸਮਾਯੋਗਦੀਪਨੇਨ ਹਿਤਜ੍ਝਾਸਯਾਦੀਨਿ ਦੀਪਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਖਨ੍ਤਿ ਚ ਸੋਰਚ੍ਚਞ੍ਚ ਸਾਖਲ੍ਯਞ੍ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੧੨੫-੧੨੬) ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਾਯੋਗੋ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਜ੍ਜਵਮਦ੍ਦਵਾਦਯੋ ਗੁਣਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੇਤੂ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੀਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਫਲਞ੍ਚ ਤਂਸਮ੍ਪਾਦਨਤੋ. ਸਕਸਮਯੋਤਿ ਚਤੁਪਰਿਸਾ. ਏਤੇਨ ਸਭਾਗਦੁਕ੍ਖਭਾਵਾਭਾਵੋ ਸੂਚਿਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਸਕਸਮਯੋਤਿ ਸੋਗਤਂ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯਂ ਸਕਸਮਯੋ ਏਵ ਗਹਨਂ ਦੁਦ੍ਦੀਪਨਤ੍ਤਾ, ਸਕਸਮਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਕਸਮਯਗਹਨਂ –

‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਸਤ੍ਤੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ, ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਮੇਵ ਚ;

ਦੁਦ੍ਦਸਾ ਚਤੁਰੋ ਧਮ੍ਮਾ, ਦੇਸੇਤੁਞ੍ਚ ਸੁਦੁਕ੍ਕਰਾ’’ਤਿ. (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੫) –

ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਸਕਸਮਯਸ੍ਸ ਗਹਨਪਦੇਨ ਯੋਜਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਪਰਸਮਯਸ੍ਸਪਿ. ਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯੇਨਾਤਿ ਅਨੇਨ ਤਿਖਿਣੇਨ ਞਾਣੇਨ ਕਤਸਿਲਾਨਿਸਿਤਸਤ੍ਥਸਦਿਸਸਭਾਵਪਞ੍ਞਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਿਪਿਟਕਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਪਭੇਦੋ ਤਿਪਿਟਕਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਭੇਦੇ. ਤਨ੍ਤਿ ਚ ਤਨ੍ਤਿਅਤ੍ਥੋ ਚ ਸਾਸਨਂ ਨਾਮ. ਇਧ ‘‘ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਯਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਾਪਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਾਭਾਵਤੋ ਸੁਤਮਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਪ੍ਪਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਰਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਜਨਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਖਵਿਨਿਗ੍ਗਤਂ. ਸੁਖਵਿਨਿਗ੍ਗਤਤ੍ਤਾ ਮਧੁਰੋਦਾਤਵਚਨਲਾਵਣ੍ਣਯੁਤ੍ਤੇਨਾਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਈਦਿਸਂ ਵਚਨਂ ਸੋਤਸੁਖਞ੍ਚ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸੁਖਞ੍ਚ ਹੋਤਿ. ‘‘ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਹਾਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਨਿਰੁਤ੍ਤਿਛਨ੍ਦੋਵਿਚਿਤ੍ਯਾਦਿਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਪਾਣਿਨਿਯਨ੍ਯਾਸਾਧਾਰਣਧਾਰਣਸਭਾਵੋ ਸੂਚਿਤੋ ਭਵਤਿ. ਯੁਤ੍ਤਵਾਦਿਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯੁਤ੍ਤਮੁਤ੍ਤਵਾਦਿਨਾ ਠਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਓਜਾਭੇਦੇਪਿ ਆਯੁਸਤ੍ਤਿਕਰਣਤਾਦਿਸਾਮਤ੍ਥਯੋਗਾਨਂ ਮਹਾਕਵਿਨਾ ਰਚਿਤਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ‘‘ਤਿਪਿਟਕਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦੇ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਸਾਸਨੇ, ਹੇਤੁਵਿਸਯੇ, ਸਦ੍ਦੇ ਚਾਤਿ ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਪਾਟਵਭਾਵਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਵੇਨਯਿਕਬੁਦ੍ਧਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਮਸ੍ਸ ਸੂਚੇਤਿ. ਯੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਪਭਿਨ੍ਨਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਦਿ, ਤੇ ਪਭਿਨ੍ਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ. ਤੇਹਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਤਿਉਪਚ੍ਛੇਦਮਕਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਾਦਨਵਡ੍ਢਨਵਸੇਨ ਵਾਰਿਤੋ ਸੋ ਪਭਿਨ੍ਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਰਿਵਾਰੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਭਿਨ੍ਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਰਿਵਾਰੇ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਚਤੁਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਗੁਣਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤੇ ਪਨ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਏਵ. ਚਤੂਸੁ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸੁ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਏਕਦੇਸੋਵ. ਤਦੁਭਯਂ ਸਯਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਕਥਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਮਣ੍ਡੇਤੀਤਿ ਚੇ? ਰੁਕ੍ਖਂ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਵਯਵਭੂਤਪੁਪ੍ਫਾਦਯੋ ਵਿਯ ਸਯਞ੍ਚ ਯੇਸਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਯਵਤ੍ਤਾਤਿ. ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਵਯਵਭੂਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਮਣ੍ਡੇਤਿ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਨਵਯਵਭੂਤੋ ਅਲਙ੍ਕਾਰੋ ਵਿਯ ਪੁਰਿਸਂ. ਅਥ ਵਾ ਕਾਮਾਵਚਰਪਅਸਮ੍ਭਿਦਾਪਰਿਵਾਰੋ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਗੁਣੇ ਪਟਿਮਣ੍ਡੇਤਿ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਨ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਚਨਞ੍ਚ. ਸਾਸਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਲਙ੍ਕਾਰਭੂਤੇਨ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਂਸੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਅਲਙ੍ਕਾਰਭੂਤੇਨ. ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰੇਸੁ ਇਤਰੀਤਰਕਰਣਂ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਪਸਾਦੁਪ੍ਪਾਦਨਾਭਿਵੁਡ੍ਢਿਕਰਣਂ, ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਗਮ੍ਭੀਰਾਨਂ ਗਮ੍ਭੀਰੁਤ੍ਤਾਨਭਾਵਕਰਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਛਬ੍ਬਿਧਾਚਰਿਯਗੁਣਯੋਗਤੋ ਵਿਪੁਲਬੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਯੇ ਧਮ੍ਮਚਿਨ੍ਤਨਂ ਅਤਿਧਾਵਨ੍ਤਾ ਕੇਚਿ ਉਚ੍ਛੇਦਾਦਿਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਅਨ੍ਤਂ ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਪਰਮਤ੍ਥੋ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਬੁਦ੍ਧਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਸਮਲਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਿ ਧਮ੍ਮਚਿਨ੍ਤਾਤਿਧਾਵਨਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਪੁਲਵਿਸੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਿਨਾ’’ਤਿ. ਗਰੂਹਿ ‘‘ਪਿਯੋ ਗਰੁ ਭਾਵਨੀਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੭.੩੭; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੧੩) ਵੁਤ੍ਤਗੁਣੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਗਰੂਹਿ. ਗੁਣੇਹਿ ਥਿਰਭਾਵਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ਥੇਰੇਨ.

ਸੀਲੇਨ ਸੀਲਸ੍ਸ ਵਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਣ੍ਡਕੋਸਂ ਪਦਾਲੇਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਲੋਕਜੇਟ੍ਠਸ੍ਸ. ਲੋਕਸ੍ਸ ਵਾ ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਮਹਨ੍ਤੇ ਸੀਲਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਏਸਿ ਗਵੇਸੀਤਿ ਮਹੇਸੀਤਿ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਮਧਿਕਸਤ੍ਤਵੀਸਤਿਸਹਸ੍ਸਪਰਿਮਾਣਾਯ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਸਞ੍ਞਿਤਾਯ ਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਾਯ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਜਾਤਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਵਿਕਾਸਨਾ ਕਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਯਂ ਏਤ੍ਥ ਲਿਖਿਤਂ, ਤਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਾਲ਼ਿਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਞ੍ਚ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਯੇ ਆਚਰਿਯਾ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵਂ, ਵਿਨਯਪਿਟਕਸ੍ਸ ਚ ਵਿਚਿਤ੍ਰਨਯਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਥਤਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਪੋਰਾਣਾਨਂ ਕਥਾਮਗ੍ਗਂ ਅਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਤਿਂ ਪਹਾਯ ਕੇਵਲਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਯਾ, ਪਰਾਨੁਗ੍ਗਹਕਾਮਤਾਯ ਚ ਵਿਨਯਪਿਟਕਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਾ ਠਿਤਾ, ਤੇਸਂ ਪਾਦਮੂਲੇ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਖਨ੍ਤਿਸੋਰਚ੍ਚਾਦਿਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਾਧੇਤ੍ਵਾ ਪਵੇਣਿਯਾ ਆਗਤਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਥਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯਂ ਤੇਨ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ, ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਰਂ ਛਡ੍ਡੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਤਰਥਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਸਙ੍ਕਰਕਰੇਨ ਪਨ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਕਸ੍ਮਾ? ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਨਾਸਹੇਤੁਤ੍ਤਾ. ਹੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ –

‘‘ਅਸਮ੍ਬੁਧਂ ਬੁਦ੍ਧਮਹਾਨੁਭਾਵਂ,

ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਨਯਤ੍ਥਤਞ੍ਚ;

ਯੋ ਵਣ੍ਣਯੇ ਤਂ ਵਿਨਯਂ ਅਵਿਞ੍ਞੂ,

ਸੋ ਦੁਦ੍ਦਸੋ ਸਾਸਨਨਾਸਹੇਤੁ.

ਪਾਲ਼ਿਂ ਤਦਤ੍ਥਞ੍ਚ ਅਸਮ੍ਬੁਧਞ੍ਹਿ,

ਨਾਸੇਤਿ ਯੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਨਯਞ੍ਚ;

ਅਨਿਚ੍ਛਯਂ ਨਿਚ੍ਛਯਤੋ ਪਰੇਹਿ,

ਗਾਹੇਤਿ ਤੇਹੇਵ ਪੁਰਕ੍ਖਤੋ ਸੋ.

ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨੇਵ ਮਹਾਜਨੇਨ,

ਪੁਰਕ੍ਖਤੋ ਪਣ੍ਡਿਤਮਾਨਿਭਿਕ੍ਖੁ;

ਅਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਵਿਮਤਿਂ ਅਕਤ੍ਵਾ,

ਆਚਰਿਯਲੀਲ਼ਂ ਪੁਰਤੋ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ.

ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯ ਗਣ੍ਠਿਪਦਾਧਿਪ੍ਪਾਯਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.