੧. ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਦਸਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੪. ਅਸਮ੍ਮੁਖਾ ਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿਆਦਯੋ ਤਿਕਾ ਕੇਵਲਂ ਦੇਸਨਾਮਤ੍ਤਮੇਵ. ਨ ਹਿ ਤੀਹਿ ਏਵ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮੋਧਾਨੇਹਿ ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ, ਏਕੇਨਪਿ ਹੋਤਿ ਏਵ, ਅਯਮਤ੍ਥੋ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਯਾ (ਚੂਲ਼ਵ. ੬) ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਲਜ੍ਜਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ‘‘ਅਦੇਸਨਾਗਾਮਿਨਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇ ‘‘ਦੇਸਨਾਗਾਮਿਨਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਂ ਪਰਤੋ ‘‘ਤੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਸਙ੍ਘੋ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਅਧਿਸੀਲੇ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਦੇਸਨਾਗਾਮਿਨਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਹਿ ‘‘ਅਧਿਸੀਲੇ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਯੁਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਕਤ੍ਤੁ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਏਤ੍ਥ ਚਿਨ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥਾਹ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ‘‘ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕਤ੍ਤਂ ਅਙ੍ਗ’ਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਆਗਤਨਿਦਾਨੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਿਕੇਸੁਪਿ ਭਣ੍ਡਨਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਭਣ੍ਡਨਪਚ੍ਚਯਾ ਆਪਨ੍ਨਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਅਧਿਸੀਲੇ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਵਾ ਅਪਰਭਾਗੇ ਵਾ ਚੋਦਨਾਸਾਰਣਾਦਿਕਾਲੇ ਭਣ੍ਡਨਪਚ੍ਚਯਾ ਆਪਨ੍ਨਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਾ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਦੇਸਨਾਗਾਮਿਨਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਯਾ’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਰਤੋ ‘ਅਧਿਸੀਲੇ ਪਾਰਾਜਿਕਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰਾ’ਤਿ ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਅਧਿਸੀਲੇ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਲਿਖਿਤਂ. ਇਦਂ ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪੁਰਿਮਵਚਨੇਨ ਸਮੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪਾਰਾਜਿਕਪਦਂ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ‘‘ਅਦੇਸਨਾਗਾਮਿਨਿਯਾਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਿਯਾ. ਯਤੋ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ‘‘ਅਧਿਸੀਲੇ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਲਿਖਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਸਕਲੇਨ ਨਯੇਨ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਣ੍ਡਨਹੇਤੁ ਨ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਾ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਾ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ਨ, ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇ ‘‘ਦੇਸਨਾਗਾਮਿਨਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੫) ਵਚਨਤੋਤਿ ਚੇ? ਨ, ਏਕੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਸ੍ਸਪਿ ਦੇਸਨਾਗਾਮਿਨਿਵੋਹਾਰਸਮ੍ਭਵਤੋ,

ਯੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸਨ੍ਤਜ੍ਜਨਂ ਕਰੀਯਤਿ, ਤਂ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਯੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤੇ ਵਤ੍ਥਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਿਯਤਿ ਭਜਾਪਿਯਤਿ ਨਿਯਸ੍ਸੋ, ਤਂ ਨਿਯਸਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਯੇਨ ਤਤੋ ਆਵਾਸਤੋ, ਗਾਮਤੋ ਚ ਪਬ੍ਬਾਜੇਨ੍ਤਿ ਕੁਲਦੂਸਕਂ, ਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਯੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਕ੍ਕੁਟ੍ਠਗਹਟ੍ਠਸਮਈਪਮੇਵ ਪਟਿਸਾਰਿਯਤਿ ਸੋ ਅਕ੍ਕੋਸਕੋ ਪਚ੍ਛਾ ਪੇਸਿਯਤਿ, ਤਂ ਪਟਿਸਾਰਣੀਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਯੇਨ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਭੂਮਿਤੋ ਉਕ੍ਖਿਪਿਯਤਿ. ਛਡ੍ਡੀਯਤਿ ਸਾਤਿਸਾਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ, ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਉਕ੍ਖੇਪਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੧੧. ‘‘ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤੇ ਵਤ੍ਥਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਗਰੁਨਿਸ੍ਸਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਇਤਰਨ੍ਤਿ.

੨੧. ਅਸ੍ਸਜਿਪੁਨਬ੍ਬਸੁਕਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਤੇਸੁ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਤੁਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਮਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਾਨਂਯੇਵਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਗਿਹਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਦੇਸਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

੪੧. ਖਮਾਪੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਖਮਾਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਨ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਾਦਿਸਾਮੀਚਿਨਾ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਦੂਤਨ੍ਤਿ ਸਹਾਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੫੦. ਅਦਸ੍ਸਨੇਯੇਵ ਉਕ੍ਖੇਪਨੀਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ. ‘‘ਤਜ੍ਜਨੀਯਾਦਿਕਰਣਕਾਲੇ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਦਸ੍ਸਨੇ, ਅਪ੍ਪਟਿਕਮ੍ਮੇ ਵਾ ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕਾਦਿਅਙ੍ਗੇਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.

ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਅਯਂ ਪਕਿਣ੍ਣਕਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਂ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਂ, ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਿਂ ਮੂਲਂ, ਕਿਂ ਵਤ੍ਥੁ, ਕਿਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ, ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ? ਕਿਂ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਕਰਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਿਂ ਮੂਲਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਮੂਲਂ. ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਿਂ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਕਲਹਜਾਤਾਪਤ੍ਤਿਵਤ੍ਥੁ. ਕਿਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਕਲਹਕਾਰਕਪੁਗ੍ਗਲਂ ਕਲਹੇ ਚ ਭੇਦੇ ਚ ਭਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਜਨੇਤਿ, ਉਪਸਮੇ ਜਨੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਥਂ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਥਂ ਅਕਤਂ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਚ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਚ ਅਕਤਂ. ਕੇਨ ਚ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਕੇਨ ਚ ਅਕਤਂ. ਕਤ੍ਥ ਚ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਤ੍ਥ ਚ ਅਕਤਂ. ਕਾਯ ਵੇਲਾਯ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਾਯ ਵੇਲਾਯ ਅਕਤਂ ਹੋਤਿ? ਕਥਂ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮਗ੍ਗੇਨ ਸਙ੍ਘੇਨ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ. ਕਥਂ ਅਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵਗ੍ਗੇਨ ਸਙ੍ਘੇਨ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਚ ਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਕਰਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਚ ਅਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਕਰਣਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਕੇਨ ਚ ਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਙ੍ਘੇਨ. ਕੇਨ ਚ ਅਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਗਣੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ. ਕਤ੍ਥ ਚ ਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ. ਕਤ੍ਥ ਚ ਅਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ. ਕਾਯ ਵੇਲਾਯ ਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਦਾ ਕਲਹਜਾਤਾਪਤ੍ਤਿ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਕਾਯ ਵੇਲਾਯ ਅਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਦਾ ਕਲਹਜਾਤਾਪਤ੍ਤਿ ਨ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ ਹੋਤਿ, ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ? ਸਤ੍ਤਹਾਕਾਰੇਹਿ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ ਹੋਤਿ, ਸਤ੍ਤਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਕਤਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ ਹੋਤਿ? ਕਲਹਜਾਤਾਪਤ੍ਤਿ ਨ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੋ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ ਵਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ, ਅਸਂਵਾਸਿਕੋ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਅਚੋਦਿਤੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਸਾਰਿਤੋ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਅਨਾਰੋਪਿਤੋ. ਇਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਾਕਾਰੇਹਿ ਤਜ੍ਜਨੀਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ ਹੋਤਿ, ਇਤਰੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸੇਸਕਮ੍ਮੇਸੂਤਿ.

ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.