੨. ਦੁਤਿਯਪਾਰਾਜਿਕਂ
ਧਨਿਯਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ
੮੪. ਦੁਤਿਯੇ ਰਾਜੂਹਿ ਏਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਰਾਜਗਹ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਕੇ ਸਮੀਪਤ੍ਥੇਨ, ਅਧਿਕਰਣਤ੍ਥੇਨ ਚ ਪਟਿਲਦ੍ਧਭੁਮ੍ਮਵਿਭਤ੍ਤਿਕੇ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਚਤੂਹਿ ਵਿਹਾਰੇਹਿ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਸ੍ਸ ‘‘ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਚ੍ਛਿਂਸੂ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਯੋ ਏਵ ਹਿ ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਣਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਤੋ ਊਨਾ ਅਧਿਕਾ ਵਾ ਅਕਿਰਿਯਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਨਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਙ੍ਘਗਣਪੁਗ੍ਗਲਕਮ੍ਮਕੋਸਲ੍ਲਤ੍ਥਂ ਇਦਂ ਪਕਿਣ੍ਣਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ – ਅਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਸਙ੍ਘੋ ਏਵ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਗਣੋ ਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਤਂ ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਲਕ੍ਖਣੇਕਦੇਸਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਇਤਰਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਸਙ੍ਘੋ ਚ ਕਰੋਤਿ, ਗਣੋ ਚ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚ ਕਰੋਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਤਿ? ਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਠਪਿਤਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਰਿਵਾਰਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਜਨਾ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਕਤਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਤਸਦਿਸਮੇਵ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵਿਹਾਰੇ ਏਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਕਤਮ੍ਪਿ ਕਤਿਕਵਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਤਸਦਿਸਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪੯੫-੪੯੬). ਪੁਨਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਕਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਪਨ ਵਿਹਾਰੇ ਏਕੇਨ ਸਾਵਿਤੇਪਿ ਪੁਰਿਮਕਤਿਕਾ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ ਏਵਾ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਗਣਕਮ੍ਮਂ ਸਙ੍ਘੋ ਕਰੋਤਿ, ਗਣੋ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਤਯੋ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਰੀਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਗਣਕਮ੍ਮਂ ਗਣੋਵ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਸਙ੍ਘੋ ਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਤਂ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਆਰੋਚਨਵਸੇਨ ਕਰੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲਕਮ੍ਮਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਵ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਸਙ੍ਘੋ ਨ ਗਣੋ, ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੁਪੋਸਥਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਗਣਕਮ੍ਮਂ ਏਕਚ੍ਚੋਵ ਗਣੋ ਕਰੋਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਞਤ੍ਤਿਕਂ ਦ੍ਵੇ ਏਵ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਯੋ. ਸਞਤ੍ਤਿਕਂ ਤਯੋਵ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਤੋ ਊਨਾ ਅਧਿਕਾ ਵਾ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਯੋ ਏਵ ਹਿ ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਣਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਤੋ ਊਨਾ ਅਧਿਕਾ ਵਾ ਅਕਿਰਿਯਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਯੋਵ ਵਿਨਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਮ੍ਪਹੁਲਾ, ਨ ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਕਮ੍ਮਲਕ੍ਖਣਂ ਤਯੋਵ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤੇਹਿ ਕਤਂ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਤਸਦਿਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਕੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤਯੋ ਜਨਾ ਵਿਨਯਪਰਿਯਾਯੇਨਪਿ ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਲਾਭਂ ਪਨ ਉਪਾਦਾਯ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਏਕੋਪਿ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਪਿ ‘‘ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਕਿਰ. ਪਵਾਰਣਾਦਿਵਸਸ੍ਸ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ‘‘ਵੁਤ੍ਥਗਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਉਕ੍ਕਂਸਨਯੇਨ ‘‘ਪਾਟਿਪਦਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨੇਵ ‘‘ਮਹਾਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਅਪਵਾਰਿਤਾ ‘‘ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਥਮ੍ਭਾਦਿ ਕਟ੍ਠਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕੇਚਿ ਤਨੁਕਂ ਦਾਰੁਤ੍ਥਮ੍ਭਂ ਅਨ੍ਤੋਕਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਂ ਥਮ੍ਭਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਤਥਾ ਨ ਅਕਾਸਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਂ ਕੁਟਿਕਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤੇਲਮਿਸ੍ਸਾਯ ਤਮ੍ਬਮਤ੍ਤਿਕਾਯ.
੮੫. ‘‘ਮਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਨਤਾ ਪਾਣੇਸੁ ਪਾਤਬ੍ਯਤਂ ਆਪਜ੍ਜੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਦ੍ਦੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਯਤ੍ਥ ਇਟ੍ਠਕਪਚਨ ਪਤ੍ਤਪਚਨ ਕੁਟਿਕਰਣ ਵਿਹਾਰਕਾਰਾਪਨ ਨਵਕਮ੍ਮਕਰਣ ਖਣ੍ਡਫੁਲ੍ਲਪਟਿਸਙ੍ਖਰਣ ਵਿਹਾਰਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨ ਪਟਗ੍ਗਿਦਾਨ ਕੂਪਪੋਕ੍ਖਰਣੀਖਣਾਪਨਾਦੀਸੁ ਪਾਤਬ੍ਯਤਂ ਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਪ੍ਪਿਯਵਚਨਮ੍ਪਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਪਰਿਯਾਯਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਵਾਰੇਸੁ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਸਤਿਯਾ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਪਤ੍ਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਏਤਸ੍ਸ ਨਾਮਮੇਵ. ‘‘ਗਚ੍ਛਥੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਟਿਕਂ ਭਿਨ੍ਦਥਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਤਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਸਨ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾਤਿ ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ਭਗਵਾ ਨ ਭਿਨ੍ਦਾਪੇਯ੍ਯ. ਏਸ ਨਯੋ ਭੇਦਨਕਂ ਛੇਦਨਕਂ ਉਦ੍ਦਾਲਨਕਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦਾਵ. ਤਤੋ ਏਵ ਹਿ ਭੇਦਨਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ‘‘ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਤਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਕਰੋਤਿ, ਚੇਤਿਯਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਕਰੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾਤਿ ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਕੁਟਿਕਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ‘‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਵਾਸਾਗਾਰਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਨਯਮੇਵ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਨ ਭਿਨ੍ਦਾਪੇਯ੍ਯ. ਸਬ੍ਬਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਭਾਵਂ ਪਨ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਕਟ੍ਠਪਾਸਾਣਾਦਿਮਿਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਛੇਦਨਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਦੀਸੁ ਭਗਵਤਾ ਨਯੋ ਦਿਨ੍ਨੋ ‘‘ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਤਂ ਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਵਯਕਮ੍ਮਮ੍ਪੀਤਿ ਏਤੇਨ ਮੂਲਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਰਾਪਿਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਨ ਤਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਤਮ੍ਪਿ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਸਮ੍ਭਾਰੇ ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਵਯਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਕਿਂ ਵਾ ਪਾਲ਼ਿਲੇਸੇ ਸਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਲੇਸਨਯੋ. ਇਟ੍ਠਕਾਹਿ ਗਿਞ੍ਜਕਾਵਸਥਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਕਤਾ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਕਤਿਇਟ੍ਠਕਾਹਿ ਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਵਸਥੋ ਗਿਞ੍ਜਕਾਵਸਥੋ ਨਾਮ. ਸਾ ਹਿ ‘‘ਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ‘‘ਇਟ੍ਠਕਕੁਟਿਕਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਥੁਸਗੋਮਯਤਿਣਪਲਾਲਮਿਸ੍ਸਾ ਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਾਪਿ ਅਪਕ੍ਕਿਟ੍ਠਕਮਯਾਪਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਨੋ ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯੋ, ਭਸ੍ਮਾਦਯੋ ਹਿ ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਦਲ਼੍ਹਿਭਾਵਤ੍ਥਮੇਵ ਆਦੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਪਕ੍ਕਿਟ੍ਠਕਮਯਾਪਿ ਗਿਞ੍ਜਕਾਵਸਥਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਚ ਆਯਸ੍ਮਾ ਧਨਿਯੋ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਵਿਯ ਕੁਮ੍ਭਂ ਤਂ ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ, ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਪਨ ਸੁਕ੍ਖਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੁਕ੍ਖਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਤਿਕਾਪਿਣ੍ਡੇਹਿ ਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ, ਅਪਕ੍ਕਿਟ੍ਠਕਮਯਾ ਕੁਟਿ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਾ ਕੁਟਿ ਏਕਾਬਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਪਕ੍ਕਿਟ੍ਠਕਮਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਕਪ੍ਪਤੀਤਿ ਏਕੇ. ਸਬ੍ਬਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਾਯ ਕੁਟਿਯਾ ਬਹਿ ਚੇ ਤਿਣਕੁਟਿਕਾਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਵਸਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ. ਸਚੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਛਿਦ੍ਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਏਕਾਬਦ੍ਧਂ ਕਰੋਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਨ੍ਤੋ ਚੇ ਤਿਣਕੁਟਿਕਾਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਵਸਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕਾਰਕੋ ਏਵ ਚੇ ਵਸਤਿ, ਕਰਣਪਚ੍ਚਯਾ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਵਸਨਪਚ੍ਚਯਾ. ਸਚੇ ਅਨ੍ਤੋ ਵਾ ਬਹਿ ਵਾ ਉਭਯਤ੍ਥ ਵਾ ਸੁਧਾਯ ਲਿਮ੍ਪਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਾ ਕੁਟਿ ਸੁਕਰਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਠਪਿਤਂ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਦਿ ਅਗੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਚੋਰਾਦੀਹਿ ਅਵਹਰਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਗੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ.
ਪਾਲ਼ਿਮੁਤ੍ਤਕਵਿਨਿਚ੍ਛਯਵਣ੍ਣਨਾ
ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਚ੍ਚਾਵਚੇ ਪਤ੍ਤੇ ਧਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਉਚ੍ਚਾਵਚਾਨਿ ਪਤ੍ਤਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਧਾਰੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਚੁਲ਼ਵ. ੨੫੩) ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਚ੍ਚਾਵਚਾ ਪਤ੍ਤਾ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਾ, ਯੋ ਧਾਰੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਕਪ੍ਪਿਯਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਸੁ ਚ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤਦਨੁਲੋਮਤ੍ਤਾ. ਯਤ੍ਥਾਪਿ ਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਚ੍ਚਾਵਚਾਨਿ ਛਤ੍ਤਾਨਿ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਯੋ ਧਾਰੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੬੯-੨੭੦) ਨਯੇਨ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿਮੁਤ੍ਤਕੋ’’ਤਿ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਸੁ ਵਣ੍ਣਮਟ੍ਠਂ, ਸਵਿਕਾਰਂ ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਹਰਣਿਂ ਸਬ੍ਬਂ ਲੋਹਭਣ੍ਡਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਆਸਨ੍ਦਿਂ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਦਾਰੁਪਤ੍ਤਂ ਦਾਰੁਪਾਦੁਕਂ ਸਬ੍ਬਂ ਦਾਰੁਭਣ੍ਡਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕਤਕਞ੍ਚ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਿਕਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਮਤ੍ਤਿਕਾਭਣ੍ਡ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੯੩) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਯਥਾਠਪਿਤਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਇਤਰਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵਣ੍ਣਮਟ੍ਠਮ੍ਪਿ ਸਵਿਕਾਰਮ੍ਪਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਪਾਲ਼ਿਵਿਰੋਧਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਹਰਣਿ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਅਯਂ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਾ ਪਾਲ਼ਿ ਵਣ੍ਣਮਟ੍ਠਾਦਿਵਿਕਾਰਪਟਿਸੇਧਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਏਵਂ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਆਰਗ੍ਗੇਨ ਨਿਖਾਦਨਗ੍ਗੇਨ, ‘‘ਆਰਗ੍ਗੇਰਿਵ ਸਾਸਪੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੪੫੮; ਧ. ਪ. ੪੦੧; ਸੁ. ਨਿ. ੬੩੦) ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤੋ ਆਰਗ੍ਗੇਨ.
ਪਟ੍ਟਮੁਖੇ ਵਾਤਿ ਪਟ੍ਟਕੋਟਿਯਂ. ਪਰਿਯਨ੍ਤੇਤਿ ਚੀਵਰਪਰਿਯਨ੍ਤੇ. ਵੇਣਿਉਹੁਮੁਨਿਯੁਪੇਞ੍ਞਾਮ. ਅਗ੍ਘਿਯਨ੍ਤਿ ਚੇਤਿਯਂ. ਗਯਮੁਗ੍ਗਰਨ੍ਤਿ ਤੁਲਾਦਣ੍ਡਸਣ੍ਠਾਨਂ, ਗਯਾ ਸੀਸੇ ਸੂਚਿਕਾ ਹੋਤਿ, ਮੁਖਪਤ੍ਤਾ ਲਦ੍ਰਾ. ਉਕ੍ਕਿਰਨ੍ਤਿ ਨੀਹਰਨ੍ਤਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਠਪੇਨ੍ਤਿ. ਕੋਣਸੁਤ੍ਤਪਿਲ਼ਕਾ ਨਾਮ ਗਣ੍ਠਿਕਪਟ੍ਟਾਦਿਕੋਣੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਮਯਪਿਲ਼ਕਾ. ਯਂ ਏਤ੍ਥ ਚੀਵਰਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤੋ ਵਾ ‘‘ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਰੁਹਤਿ, ਵਿਕਪ੍ਪਨਾਪਿ ਰੁਹਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਦੇਡ੍ਡੁਭੋਤਿ ਉਦਕਸਪ੍ਪੋ. ਅਚ੍ਛੀਤਿ ਕੁਞ੍ਜਰਕ੍ਖਿ. ਗੋਮੁਤ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਗੋਮੁਤ੍ਤਸਣ੍ਠਾਨਾ ਰਾਜਿਯੋ. ਕੁਞ੍ਚਿਕਾਯ ਸੇਨਾਸਨਪਰਿਕ੍ਖਾਰਤ੍ਤਾ ਸੁਵਣ੍ਣਰੂਪਿਯਮਯਾਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਛਾਯਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ‘‘ਕੁਞ੍ਚਿਕਾਯ ਵਣ੍ਣਮਟ੍ਠਕਮ੍ਮਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਞ੍ਞੇ ਕਪ੍ਪਿਯਲੋਹਾਦਿਮਯਾਵ ਕੁਞ੍ਚਿਕਾ ਕਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਪਰਿਹਰਣੀਯਪਰਿਕ੍ਖਾਰਤ੍ਤਾ. ਆਰਕਣ੍ਟਕੋ ਪੋਤ੍ਥਕਾਦਿਕਰਣਸਤ੍ਥਕਜਾਤਿ. ‘‘ਆਮਣ੍ਡਕਸਾਰਕੋ ਆਮਲਕਫਲਮਯੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਾਲਪਣ੍ਣਬੀਜਨੀਆਦੀਸੁ ‘‘ਵਣ੍ਣਮਟ੍ਠਕਮ੍ਮਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤਾਨਿ ਕੁਞ੍ਚਿਕਾ ਵਿਯ ਪਰਿਹਰਣੀਯਾਨਿ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਉਚ੍ਚਾਵਚਾਨਿ ਨ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੇਵਲਞ੍ਹਿ ਤਾਨਿ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਧੂਪਨਞ੍ਚ ਤਾਲਵਣ੍ਟਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੬੯) ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਤੇਲਭਾਜਨੇਸੁ ਵਣ੍ਣਮਟ੍ਠਕਮ੍ਮਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਸੇਨਾਸਨਪਰਿਕ੍ਖਾਰਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰਾਜਵਲ੍ਲਭਾਤਿ ਰਾਜਕੁਲੂਪਕਾ. ਸੀਮਾਤਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭੂਮਿ, ਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਚ. ‘‘ਯੇਸਂ ਸਨ੍ਤਕਾ ਤੇਸਂ ਸੀਮਾ, ਤਤ੍ਥ ਪਰੇਹਿ ਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਭੂਮਿ ਚ ਸੀਮਾ ਚ ਯੇਸਂ ਸਨ੍ਤਕਾ, ਤੇਹਿ ਏਵ ਵਾਰੇਤਬ੍ਬਾ. ਯੇਸਂ ਪਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਭੂਮਿਯਂ ਸੀਮਾ ਕਤਾ, ਤੇ ਵਾਰੇਤੁਂ ਨ ਇਸ੍ਸਰਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਙ੍ਘਭੇਦਾਦੀਨਂ ਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ‘ਮਾ ਕਰੋਥਾ’ਤਿ ਪਟਿਸੇਧੇਤਬ੍ਬਾ ਏਵਾ’’ਤਿ ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਰ.
੮੬-੭. ਦਾਰੁਕੁਟਿਕਂ ਕਾਤੁਂ, ਕਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥਿ. ਖਣ੍ਡਾਖਣ੍ਡਿਕਨ੍ਤਿ ਫਲਾਫਲਂ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਆਣਾਪੇਹੀਤਿ ਵਚਨਂ ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਏਵ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਂ ਆਣਾਪੇਸਿ. ਇਸ੍ਸਰਿਯਮਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਸਮਿਦ੍ਧਿਯਂ ਮਤ੍ਤਾਸਦ੍ਦੋਤਿ ਞਾਪੇਤਿ.
੮੮. ‘‘ਏਵਰੂਪਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਚ ਪਾਠੋ. ਲੋਮੇਨ ਤ੍ਵਂ ਮੁਤ੍ਤੋ, ਮਾ ਪੁਨਪਿ ਏਵਰੂਪਮਕਾਸੀਤਿ ਇਦਂ ਕਿਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਦੀਪਕਂ, ਦਾਰੂਸੁਪਿ ਲੋਭਕ੍ਖਨ੍ਧਦੀਪਕਂ ਵਚਨਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਤੋ ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਸ੍ਸ ਪਤਿਰੂਪਂ. ਨਨੁ ਨਾਮ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਂ ਸੁਕਤਂ ਭਨ੍ਤੇ, ਵਦੇਯ੍ਯਾਥ ਪੁਨਪਿ ਯੇਨਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਪਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਤੀਵ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਂ ਤੇਨ ਸਿਯਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਤੀਵ ਬੁਦ੍ਧਮਾਮਕੋ ਧਮ੍ਮਮਾਮਕੋ ਸਙ੍ਘਮਾਮਕੋ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਅਸਹਨ੍ਤੋ, ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਓਕਾਸਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਸੁਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਮੇ ਦਾਰੂਨੀ’’ਤਿ ਤੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋਪਿ ਏਵਮਾਹਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਮੇਹਿ ਨਾਮ ਏਵਰੂਪੇ ਠਾਨੇ. ‘‘ਆਗਤਪਦਾਨੁਰੂਪੇਨਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਵਾ ਪਦੇਹਿ, ਇਤੋ ਥੋਕਤਰੇਹਿ ਵਾ ਆਗਤਕਾਲੇ ਤਦਨੁਰੂਪਾ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਨ ਕੇਵਲਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ, ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਆਗਤਪਦਾਨੁਰੂਪੇਨ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਜ੍ਝਾਯਨਤ੍ਥੋ ਅਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸਾਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾਵ, ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਿਂਸੁ.
ਰੁਦ੍ਰਦਾਮਕੋ ਨਾਮ ਰੁਦ੍ਰਦਾਮਕਾਦੀਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤੋ. ਬਾਰਾਣਸਿਨਗਰਾਦੀਸੁ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਰਾਜੂਹਿ ਪੋਰਾਣਸਤ੍ਥਾਨੁਰੂਪਂ ਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ ਨੀਲਕਹਾਪਣਾ. ਤੇਸਂ ਕਿਰ ਤਿਭਾਗਂ ਅਗ੍ਘਤਿ ਰੁਦ੍ਰਦਾਮਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪਾਦੋ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ. ਮਾਸਕੋ ਪਨ ਇਧ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਕਹਾਪਣੋ ਕਿਞ੍ਚਿਕਾਲੇ ਊਨਵੀਸਤਿਮਾਸਕੋ ਹੋਤਿ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਲੇ ਅਤਿਰੇਕਵੀਸਤਿਮਾਸਕੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਕਹਾਪਣਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਭਾਗੋ ਪਞ੍ਚਮਾਸਕੋ ਵਿਯ ਅਤਿਰੇਕਪਞ੍ਚਮਾਸਕੋ ਵਾ ਊਨਪਞ੍ਚਮਾਸਕੋ ਵਾ ਪਾਦੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਮਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਤਦਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵੀਸਤਿਮਾਸਕੋ ਕਹਾਪਣੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਰਜਤਮਯੋ ਸੁਵਣ੍ਣਮਯੋ ਤਮ੍ਬਮਯੋ ਚ ਕਹਾਪਣੋ ਹੋਤਿ. ਸੁਵਣ੍ਣਭੂਮਿਯਂ ਵਿਯ ਪਾਦੋਪਿ ਯਤ੍ਥ ਤਮ੍ਬਮਯੋਵ ਕਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਸੋਵ ਪਾਦੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਾਦੋ ਏਕਨੀਲਕਹਾਪਣਗ੍ਘਨਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪਾਦਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਭਾਗੋਵ ਸਿਯਾ ਪਾਦੋਤਿ ਏਕੇ. ਇਦਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਯੋ ਚ ਤਤ੍ਥ ਪਾਦਾਰਹੋ ਭਣ੍ਡੋ, ਤਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਭਾਗਸ੍ਸੇਵ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਯਦਿ ਪਾਦਾਰਹਂ ਭਣ੍ਡਂ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁ, ਸਿਦ੍ਧਂ ‘‘ਸੋਵ ਪਾਦੋ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਭਣ੍ਡਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨੀਲਕਹਾਪਣਗ੍ਘੇਨ ਅਗ੍ਘਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਹਾਪਣਗ੍ਘੇਨ ਅਗ੍ਘਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਜਨਪਦਸ੍ਸ ਪਾਦੋਵ ਪਾਦੋਤਿ ਤਦਗ੍ਘਨਕਮੇਵ ਪਾਦਗ੍ਘਨਕਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ, ‘‘ਸੋ ਚ ਖੋ ਪੋਰਾਣਸ੍ਸ ਨੀਲਕਹਾਪਣਸ੍ਸ ਵਸੇਨ, ਨ ਇਤਰੇਸਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਨੀਲਕਹਾਪਣਾ ਵਲ਼ਞ੍ਜਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥੇਵਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.
ਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ
੯੨. ਗਾਮਾ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਾ ਵਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ ਪਠਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਤੋ ਵਾ ਅਪਕ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਸੋ ਅਮਨੁਸ੍ਸੋ ਨਾਮ. ‘‘ਅਮਨੁਸ੍ਸਗਾਮਂ ਅਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ, ਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਞ੍ਚ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਪਵਿਸਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯਤੋ ਗਾਮਤੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾ ਏਵ ਅਪਕ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਤਂ ਗਾਮਂ ਏਵਂ ਪਵਿਸਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਯਕ੍ਖਪਰਿਗ੍ਗਹਭੂਤੋਪਿ ਆਪਣਾਦੀਸੁ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਸੁ ਏਵ ‘ਗਾਮੋ’ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਸੁ ਪਵੇਸਨੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਗਾਮੋ ਏਵ ਉਪਚਾਰੋ ਗਾਮੂਪਚਾਰੋਤਿ ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਧਾਰਯਵਸੇਨ ਗਹਿਤੇ ਕੁਰੁਨ੍ਦਟ੍ਠਕਥਾਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਘਰੂਪਚਾਰੋ ਗਾਮੋਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ‘‘ਗਾਮਸ੍ਸੁਪਚਾਰੋ ਚ ਗਾਮੋ ਚ ਗਾਮੂਪਚਾਰੋ ਚਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਨ. ‘‘ਇਮੇਸਂ ਲਾਭਾਦੀਸੁ ਲਕ੍ਖਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘ਘਰਂ ਘਰੂਪਚਾਰੋ’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਨ ਮਯਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਾਮਾ’’ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਤਪਰਿਕ੍ਖੇਪੋ ਚਾਤਿ ਘਰਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਤਤ੍ਤਕੋ ਉਪਚਾਰੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਲਿਖਿਤਂ. ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਯੋ ਯੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਾਦੋ ਵਾ ਥੇਰਵਾਦੋ ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਇਤੋ ਅਨਾਗਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਾਤੀਤਂ. ਯਦਿ ਅਤੀਤਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਮਹਾਪਦੁਮਥੇਰਵਾਦੋਵ ਪਮਾਣਂ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਾਗਤਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ ਕਥਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਮ੍ਪੀਤਿ ਗਾਮੂਪਚਾਰਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਨਯੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਗਾਮੂਪਚਾਰਸ੍ਸ ਗਹਣੇ ਅਯਂ ਨਯੋ. ਵਿਕਾਲੇਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਾਦੀਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਞ੍ਹਿ ਬਹਿ ਏਵ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਨ ਸਮੇਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਗਾਮਸਙ੍ਖਾਤੂਪਚਾਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹਿਤੇ ਸਮੇਤੀਤਿ ਮਮ ਤਕ੍ਕੋ. ‘‘ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦਤੋ ਘਰੇ ਠਿਤਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਲਾਭਭਾਜਨਾਦੀਨੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਗਾਮੂਪਚਾਰੇ ਠਿਤਾਨਂ ਪਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਲਾਭਂ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਅਦੇਨ੍ਤਾਨਂ ਪਾਰਾਜਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਕੁਰੁਨ੍ਦਿਆਦੀਸੁ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਾਨੁਲੋਮਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਮਾਦਲੇਖਾ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਸਙ੍ਗੀਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਗਤੋ. ‘‘ਯਞ੍ਚੇਤਂ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪੇ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨਯੋ’’ਤਿ ਚ. ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤੇਨੇਵ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹਟ੍ਠਾਨਂ, ਨ ਉਪਚਾਰਂ. ਸੋ ਹਿ ਤਤੋ ਅਪਰੇਨ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤੇਨ ਪਰਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਤਿ ਨਿਯਮੇਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵਾ ਨਿਯਮੇਨ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਇਧ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
‘‘ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾਦਿਮ੍ਹਿ ਅਕਤੇ ‘ਇਦਂ ਮਮ ਸਨ੍ਤਕ’ਨ੍ਤਿ ਅਵਿਦਿਤਮ੍ਪਿ ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਮੇਵ ਪੁਤ੍ਤਕਾਨਂ ਪਿਤੁ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸਨ੍ਤਕਂ ਵਿਯ, ਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਥੇਨਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਥੇਯ੍ਯਂ, ਥੇਨੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਭੂਤਂ ਭਣ੍ਡਂ. ਥੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਤਨ੍ਤਿ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਥੇਯ੍ਯਂ ਯਸ੍ਸ ਥੇਨਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ, ਸੋ ਯਸ੍ਮਾ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੋ ਅਵਹਰਣਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੋ ਅਵਹਰਣਚਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਪਦਭਾਜਨਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਪੋਰਾਣਾਨਂ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵ, ਤਥਾਪਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਯਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ‘ਅਵਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਯਞ੍ਚ ਗਮਨਾਦਿਸਾਧਕਂ, ਪਰਾਮਸਨਾਦਿਸਾਧਕਂ ਵਾ ਮਜ੍ਝੇ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਯਞ੍ਚ ਠਾਨਾਚਾਵਨਪਯੋਗਸਾਧਕਂ, ਤੇਸੁ ਅਯਮੇਵੇਕੋ ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਚਿਤ੍ਤਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ‘ਥੇਨੋ’ਤਿ ਅਪਰੇ’’ਤਿ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਊਨਮਾਸਕਮਾਸਪਾਦਾਦੀਸੁ ‘‘ਅਵਹਰਣਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕੋਟ੍ਠਾਸੋਤਿ ਆਚਰਿਯਾ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਅਵਹਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਅਵਹਾਰਾ ਨਾਮ ਵਚਨਭੇਦੇਨੇਵ ਭਿਨ੍ਨਾ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਅਭਿਨ੍ਨਾ. ਆਕੁਲਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾਤਿ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਮੁਖੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਅਗ੍ਗਹਿਤਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾਨਂ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ. ਦੁਕਤਿਕਪਟ੍ਠਾਨਪਾਲ਼ਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੫.੧.੧ ਆਦਯੋ, ਦੁਕਤਿਕਪਟ੍ਠਾਨਪਾਲ਼ਿ) ਵਿਯ ਆਕੁਲਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾ, ਕੇਵਲਂ ਤਂ ਆਚਰਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਰੋਧਮਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗੀਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਗਤਨਯਮਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਪਟ੍ਠਾਨਪਾਲ਼ਿਮਿਵਾਤਿ ਅਪਰੇ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪੋਰਾਣਾਤਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਆਚਰਿਯਾ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਾਮੀਚਿ ਏਵ, ਸਚੇ ਨ ਦੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਭਯਾ ਪਨ ਯਥਾ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮੋ ਦੇਤਿ, ਏਵਂ ਦਾਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਯਾਨਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੂਨਿ, ਤਾਨਿ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪੇ ਆਚਰਿਯੇਹਿ ਸਙ੍ਘਾਦੀਨਮਨੁਮਤਿਯਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ, ‘‘ਅਨਾਗਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਹਿਤਤ੍ਥਾਯ ਪੋਤ੍ਥਕਾਰੁਲ਼੍ਹਕਾਲਤੋ ਪਚ੍ਛਾਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਣਤ੍ਤਿਕਂ ਆਣਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਪਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਕਾਲਨ੍ਤਰੇਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥਸਾਧਕੋ, ਕਾਲਨ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਇਦਮੇਤੇਸਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ. ਭਟ੍ਠੇਤਿ ਅਪਗਤੇ. ਅਨ੍ਤਰਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਤੁਰੁਮੁਹੁਦੇ. ਫਰਤਿ ਸਾਧੇਤਿ. ਨਵਧੋਤੋਤਿ ਨਵਕਤੋ. ਪਾਸਾਣਸਕ੍ਖਰਨ੍ਤਿ ਪਾਸਾਣਞ੍ਚ ਸਕ੍ਖਰਞ੍ਚ.
ਭੂਮਟ੍ਠਕਥਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੯੪. ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਸਚ੍ਚੇਪਿ ਅਲਿਕੇਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਮਾਦਲਿਖਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਥੇਤਰਹਿ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਚਤੁਵਗ੍ਗੇਨ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਪਵਾਰਣਅਬ੍ਭਾਨਾਦਿਸਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਦਪਵਾਰਣਕਥਿਨਬ੍ਭਾਨਾਦੀਨੀ’’ਤਿ ਲਿਖਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਆਚਰਿਯਾ ‘‘ਪਮਾਦਲੇਖਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਮਾਦਲਿਖਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਯਂ ਵਚਨਂ ਮੁਸਾ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਵਚਨੇ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਾ ‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮੇਵ. ਪਮਾਦਲਿਖਿਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਹਿਤੇ ਸਮੇਤਿ ਵਿਯ. ਆਚਰਿਯਾ ਪਨ ‘‘ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਕਟੇ ਵਿਸੁਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਸਚ੍ਚਾਲਿਕੇ’’ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਮਾਦਲੇਖਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ. ‘‘ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਨ ਗਮਨੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਦਾਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਵਿਯ.
ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਦੁਕ੍ਕਟਾ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦੁਕ੍ਕਟਮਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਬਹੁਕਾਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤੂਤਿ ਖਣਨਬ੍ਯੂਹਨੁਦ੍ਧਰਣੇਸੁ ਦਸ ਦਸ ਕਤ੍ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਤੇਸੁ ਉਦ੍ਧਰਣੇ ਦਸ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੋ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਜਾਤਿਵਸੇਨ ‘‘ਏਕਮੇਵ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਕੁਰੁਨ੍ਦਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮੇਨ ਸਮੇਤਿ. ‘‘ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਪਯੋਗੇ ‘‘ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਮਾਨਪਯੋਗਾ ਬਹੁਦੁਕ੍ਕਟਤ੍ਤਂ ਞਾਪੇਤਿ. ਖਣਨੇ ਬਹੁਕਾਨੀਤਿ ਸਮਾਨਪਯੋਗਤ੍ਤਾ ਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਪ੍ਪਮਾਣੇਨਾਤਿ ਯਥਾ ਪਨੇਤ੍ਥ, ਏਵਂ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਆਗਤਵਚਨਾਨਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਇਧ ਦੁਤਿਯਪਾਰਾਜਿਕੇ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸੂ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ ਕਿਰਾਹ. ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਪੁਰਿਮਖਣਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਏਕਮੇਵ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਵਿਸਭਾਗਕਿਰਿਯਂ ਵਾ ਪਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਏਵਂ ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤਾਯ ਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਠਾਨਾਚਾਵਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਛਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕੁਮ੍ਭਿਯਾਤਿ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ਉਦ੍ਧਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਕੇਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਭੂਮਿਤੋ ਮੋਚੇਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮੁਖਵਟ੍ਟਿਯਾ ਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸਂ ਬੁਨ੍ਦੇਨ ਮੋਚਿਤੇ ‘‘ਠਾਨਾਚਾਵਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਛਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮੇਤਿ, ਤਥਾ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਭੂਮਿਤੋ ਮੁਤ੍ਤੇ ਕੇਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਭੂਮਿਤੋ ਮੋਚਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚੇ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਖਣਨ੍ਤੇਨ ਅਵਸੇਸਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਵਿਯੋਜਿਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤੇ ਪਾਰਾਜਿਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਙ੍ਖੇਪਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਾਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਸ੍ਸ ਪਮਾਦਲੇਖਭਾਵੋ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਜਨਗਤਂ ਵਾ ਕਰੋਤਿ, ਮੁਟ੍ਠਿਂ ਵਾ ਛਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਦੀਪਿਤੋ.
ਯਂ ਪਨ ‘‘ਪੀਤਮਤ੍ਤੇ ਪਾਰਾਜਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਯਥੇਤਰਹਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਕਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਕਾਹਿ ਅਨਾਗਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ ‘‘ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਕਾ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਪੁਰੇਜਾਤਵਤ੍ਥੁਕਾ ਪੁਰੇਜਾਤਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਵਚਨਮਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਤਥਾ ਤਾਦਿਸੇਹਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਆਚਰਿਯਾ ‘‘ਇਦਂ ਪਮਾਦਲਿਖਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਚਨਕਾਲੇ ਵਾਚੇਨ੍ਤਿ, ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ, ਤਮੇਵ ਚ ਇਮਿਨਾਪਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ‘‘ਪਮਾਦਲਿਖਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਯਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਤਮੇਵ ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਇਮਿਨਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੇਵ ਅਵਹਾਰੋ ਨ ਗੀਵਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋਵ ਭੇਦੋ, ਨ ਅਤ੍ਥਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤਂ ਪਮਾਦਲਿਖਿਤਂ ਕਤਰੇਹੀਤਿ ਚੇ? ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ, ਲੇਖਕੇਹਿ ਵਾ, ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ‘‘ਨ ਹਿ ਤਦੇਵ ਬਹੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਯੁਤ੍ਤਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਮਹੁਤ੍ਵਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਟ੍ਠਪਿਤਂ ਵਾ ਠਪੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਤੋ ਪਗ੍ਘਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਠਾਨਾਚਾਵਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਤਤ੍ਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਤਂ ਪਨ ਗਣ੍ਹਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ‘‘ਭਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਤਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਠਾਨਾਚਾਵਨਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋਵ ਠਾਨਾ ਅਚਾਵੇਤੁਕਾਮੋਵ ਕੇਵਲਂ ‘ਭਿਨ੍ਦਤੀ’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਤੋ ਚ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ‘‘ਪਗ੍ਘਰਿਤੇਹਿ ਤਿਨ੍ਤਪਂਸੁਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਦਕੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਚਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਗਹਣਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਪਰੇ. ‘‘ਰਿਤ੍ਤਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਉਪਰਿ ਕਰੋਤਿ, ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਆਣਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ‘‘ਯਦਾ ਸਕ੍ਕੋਸਿ, ਤਦਾ ਤਂ ਭਣ੍ਡਂ ਅਵਹਰਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਸਾਧਕੋ ਆਣਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਏਵ ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਅਪਿਚ ਆਵਾਟਕਾਦੀਨਿ ਥਾਵਰਪਯੋਗਾਨਿ ਚ ਏਤ੍ਥ ਸਾਧਕਾਨਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਕਾਲਕਤਪਯੋਗਾਨਿ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ‘‘ਅਪਰੇ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਏਕੇ’’ਤਿ ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਰਂ ਛਡ੍ਡੇਤਬ੍ਬਂ. ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਨ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਤੋਤਿ ਪਾਲ਼ਿਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਮੇਕੇ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਪਸ੍ਸਾਵਂ ਵਾ ਛਡ੍ਡੇਤੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਅਪਰਿਭੋਗਂ ਵਾ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਤ੍ਤਾ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ‘‘ਮੁਗ੍ਗਰੇਨ ਪੋਥੇਤ੍ਵਾ ਭਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਪਿ.
ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਾਰੋਤਿਆਦਿਕਥਾਯ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ ਆਹ. ਸਙ੍ਗਹਾਚਰਿਯਾਨਂ ਵਾਦੋਤਿ ਏਕੇ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਤੇ ਏਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੋਹਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਅਛਡ੍ਡੇਤੁਕਾਮਮ੍ਪਿ ਤਥਾ ਕਰੋਨ੍ਤਂ ‘‘ਛਡ੍ਡੇਤੀ’’ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ‘‘ਠਾਨਾਚਾਵਨਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ ਅਤਿਵਿਯ ਸਮੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਠਾਨਾਚਾਵਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿਤਾਯ ਠਾਨਾ ਚੁਤਮ੍ਪਿ ਨ ‘‘ਠਾਨਾ ਚੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਤਰਥਾਪੀਤਿ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਤੁਕਾਮਸ੍ਸਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.
੯੬. ਸਯਮੇਵ ਪਤਿਤਮੋਰਸ੍ਸੇਵ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਕਰੋਤੋ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਆਕਾਸਟ੍ਠਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੇਹਾਸਾਦਿਗਤੇਪਿ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤ੍ਥਂ ਏਵਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਏਵਮਞ੍ਞਤ੍ਰਾਪਿ ਸਾਮਿਸੇ’’ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਠਾਨਾਚਾਵਨਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚਾਲੇਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਠਾਨਾਚਾਵਨੇ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕੇਚਿ ਅਫਨ੍ਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਾਨਾਚਾਵਨਾਚਾਵਨੇਹਿਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯੇ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇ ਠਾਨਾਚਾਵਨਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਇਮਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸੇਧੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ.
੯੭. ਛੇਦਨਮੋਚਨਾਦਿ ਉਪਰਿਭਾਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਸ੍ਸਂ ਠਾਨਤੋ ਆਕਾਸਗਤਂ ਕਰੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ‘‘ਏਕਕੋਟਿਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੇ ਵਂਸੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਆਕਾਸਕਰਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਪਨ ਅਥ ‘‘ਮੂਲਂ ਅਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਵਲਯਂ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਸਾਰੇਤਿ, ਰਕ੍ਖਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਮੂਲਤੋ ਅਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾਪਿ ਹਤ੍ਥੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸਗਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸੇਧੇਤਬ੍ਬਾ. ਭਿਤ੍ਤਿਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਭਿਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ਭਿਤ੍ਤਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਠਪਿਤਨ੍ਤਿ ਨਾਗਦਨ੍ਤਾਦੀਸੁ ਠਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛਿਨ੍ਨਮਤ੍ਤੇਤਿ ਉਪਰਿ ਉਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੯੮. ਉਪਰਿ ਠਿਤਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਧੋ ਓਸਾਰਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਓਸਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਰਿਮਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਯਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਨ ਠਿਤੋਕਾਸਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਤ੍ਤੇ ਪਾਰਾਜਿਕਂ, ਉਦ੍ਧਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦਕਤੋ ਮੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇ. ‘‘ਏਵਂ ਗਹਿਤੇ ਭੂਮਟ੍ਠੇ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮੇਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਮਤਮਚ੍ਛਾਨਂ ਠਿਤਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਠਾਨਂ ਕਿਰ. ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਤੋ ਊਨਪਾਦਗ੍ਘਨਕੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਸਹਪਯੋਗਤ੍ਤਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਕੇ. ਮਦਨਫਲਵਸਾਦੀਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੀਹਲ਼ਭਾਸਾ ਕਿਰ ਵਸ ਇਤਿ ਵਿਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਗਰੁਲ਼ਾਕਾਰੇਨ ਕਤੁਪ੍ਪੇਯਿਤਂ ਵਾ.
੯੯. ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਸੇ ਬਦ੍ਧਸੂਕਰਉਪਮਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵ. ‘‘ਥਲੇ ਠਪਿਤਾਯ ਨਾਵਾਯ ਨ ਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸਮਤ੍ਤਮੇਵਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ. ‘‘ਵਾਤੋ ਆਗਮ੍ਮਾਤਿ ਵਚਨਤੋ ਵਾਤਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿਕਾਲੇ ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਅਵਹਾਰੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਥਿਕਾਲੇ ਚੇ ਕਤੋ, ਅਵਹਾਰੋਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਂ ਪਨ ਕੇਸਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਯੇਸਂ ਹਤ੍ਥੇ ਕਹਾਪਣਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਵਾ, ਨਾਵਾਸਾਮਿਨਾ ਨਾਵਾਯ ਅਗ੍ਗਹਿਤਾਯ ਨਾਵਾਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਵਾ’’ਤਿ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੧੦੪. ਨਿਰਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ. ਅਕਤਂ ਵਾ ਪਨ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਤੀਤਿ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਵਾ ਪਟ੍ਠਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੦੬. ਗਾਮਟ੍ਠੇ ਵਾ ‘‘ਗਾਮੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਠਮਂ ਗਾਮਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ.
੧੦੭. ਅਰਞ੍ਞਟ੍ਠੇ ਅਰਞ੍ਞਂ ਨਾਮਾਤਿ ਪੁਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਞ੍ਞੇਵ ਅਰਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਮੇਵ ਚੇਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੇਪਿ ਅਰਞ੍ਞਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਅਗ੍ਗੇਪਿ ਮੂਲੇਪਿ ਛਿਨ੍ਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਨ ਵੇਠੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ, ਛਿਨ੍ਨਮਤ੍ਤੇ ਪਤਨਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋਤਿ ਅਰਞ੍ਞਸਾਮਿਕੇਹਿ ਪਰੇਹਿ ਲਦ੍ਧੇਹਿ ਤਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋ. ਅਦ੍ਧਗਤੋਪੀਤਿ ਚਿਰਕਾਲਿਕੋਪਿ. ‘‘ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਰਞ੍ਞਸਾਮਿਕੇਹਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੇਨਪੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛਲ੍ਲਿਯਾ ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਾਮਿਕਾਨਂ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਸਾਮਿਕਾਨਂ ਸਾਪੇਕ੍ਖਤਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ.
੧੦੮. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਭਾਜਨੇਸੁ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀਤਲ਼ਾਕੇਸੁ ਚ ਗਾਵੋ ਪਕ੍ਕੋਸਤੀਤਿ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਯੋ ਦਸ ਵਾਰਾ ਆਦਿਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਬ੍ਬਹਨਉਦਕਂ ਨਾਮ ਤਲ਼ਾਕਰਕ੍ਖਣਤ੍ਥਾਯ ਅਧਿਕੋਦਕਨਿਕ੍ਖਮਨਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਨਉਦਕਂ. ‘‘ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਲਭਤੀਤਿ ਸਾਮੀਚਿਕਮ੍ਮਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਉਦਕੇਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ, ਸੁਕ੍ਖਮਾਤਿਕਾਪਯੋਗਤ੍ਤਾ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਲ਼ਾਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਖੇਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਂ ਤਲ਼ਾਕਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਤਲ਼ਾਕਗਤਂ ਉਦਕਂ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਮ੍ਪਿ ਮਾਤਿਕਾਯ ਸਤਿ ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕੁਰੁਨ੍ਦਿਯਾਦੀਸੁ ਅਵਹਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਪਰੇ ਆਹੂਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਨ ਸਮੇਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਦੇਸੋ ਨਾਮ ਤਞ੍ਚ ਤਲ਼ਾਕਂ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਂ, ਕਤਿਕਾਭਾਵਾ ਚ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹਾਚਰਿਯੋ.
੧੦੯. ‘‘ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਵਹਾਰੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਥੇਯ੍ਯਾਯਪਿ ਗਣ੍ਹਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਮੁਣ੍ਡਮਹਾਜੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਅਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਚ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਘਸਨ੍ਤਕਂ ਇਦਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੧੧੦. ਉਜੁਕਮੇਵ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸਮੀਪੇ ਰੁਕ੍ਖਸਾਖਾਦੀਹਿ ਸਨ੍ਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਈਸਕਂ ਖਲਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਕਮੇਵ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਚੇ, ਅਵਹਾਰੋ. ਛਿਨ੍ਨਵੇਣੁ ਵਿਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਚੇ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ‘‘ਸਚੇ ਤਾਨਿ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਚੇ ਵਾਤੇ ਵਾਤਮੁਖਸੋਧਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੧੧. ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਪਨ ਵਿਚਾਰਣਾ ਏਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤੇਸੁ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਤ੍ਤਾ ਅਯਮੇਵ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਏਤੇਨ ਧੁਰਨਿਕ੍ਖੇਪਂ ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਚੋਰੇਹਿ ਆਹਟਂ ਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਤੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੧੧੨. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਉਦ੍ਧਾਰੇਯੇਵ ਪਾਰਾਜਿਕਂ, ਕਸ੍ਮਾ? ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਤ੍ਤੇਹਿ ਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਦਵਾਰੇਨਾਤਿ ਚੋਰੇਨ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤੋ. ਗਾਮਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਗਾਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਆਣਤ੍ਤਿਯਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਉਦ੍ਧਾਰੇ ਏਵ ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਅਸੁਕਂ ਨਾਮ ਗਾਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਵਚਨੇਨ ਯਾਵ ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਪਰਤੋ ਉਪਚਾਰੋ, ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਆਣਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ‘‘ਠਤ੍ਵਾ ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤਂ ਵੂਪਸਮਿਤ੍ਵਾ ਗਮਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇ ਭਣ੍ਡਂ ਨ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਯਥਾਗਹਿਤਮੇਵ, ਪਦਵਾਰੇਨ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋਤਿ, ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਞ੍ਚੇ, ਉਦ੍ਧਾਰੇਨਾ’’ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ. ਕੇਵਲਂ ‘‘ਲਿਖਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋਤਿ ਠਾਨਾਚਾਵਨਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਥਪਾਰੁਤਨੀਹਾਰੇਨ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਵੇਦਂ ਮਯਾ ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ. ‘‘ਨਟ੍ਠੇ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਂ ਕਿਰਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਅਞ੍ਞੋ ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਯੇਨ ਠਪਿਤਂ, ਤੇਨ ਦਿਨ੍ਨੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ ਗੋਪਕਸ੍ਸ ਦਾਨੇ ਵਿਯ, ‘‘ਕੇਵਲਂ ਇਧ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਪਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਞ੍ਞੋ ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਯੇਨ ਠਪਿਤਂ. ਸੋ ਵਾਤਿਪਿ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਠਪਿਤਂ, ਸੋ ਵਾ ਦੇਤਿ ਰਾਜਗਹੇ ਗਣਕੋ ਵਿਯ ਧਨਿਯਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ.
ਤਵ ਥੂਲਸਾਟਕੋ ਲਦ੍ਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਮੁਸਾਵਾਦੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਤੇਨ ‘ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਪੇਯ੍ਯਾਸੀ’ਤਿ ਆਣਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਾਮਲੇਖਨਕਾਲੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਸਙ੍ਕਮਨਸਦਿਸਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਸੁਣਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਚੇ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਪਨ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਮੇਵ ਏਤਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਮ੍ਮਗ੍ਗੇਨਾਤਿ ਪੁਰਾਪਾਣਂ ਖਣਿਤ੍ਵਾ ਕਤਮਗ੍ਗੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਨਿਸ੍ਸਿਤਵਾਰਿਕਸ੍ਸ ਪਨ ਸਭਾਗਾ ਭਤ੍ਤਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਵਿਹਾਰੇ ਪਨ੍ਤਿ, ਤਥੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਵਾਰਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ‘‘ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਸਭਾਗਾ ਅਦਾਤੁਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਤਦੁਤਿਯਸ੍ਸਾਤਿ ਨ ਹਿ ਏਕੇਨਾਨੀਤਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਹੋਤਿ, ਸਚੇ ਪਹੋਤਿ ਪਾਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਂ ਦੇਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਭਾਰਂ ਨਾਮ ‘‘ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਵਾਚਨਾ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਨਵਕਮ੍ਮਿਕੋਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਇਤੋ ਭਣ੍ਡਤੋ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਂ ਪੁਨ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਸਤੀਤਿ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਪਦਸ੍ਸ ਕੁਰੁਨ੍ਦੀਸਙ੍ਖੇਪਟ੍ਠਕਥਾਹਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਿਵਰਿਤੋ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.
੧੧੩. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਯਾਨੇ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸੁਙ੍ਕਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਬਹਿ ਠਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਵਦਤਿ ਕਿਰ. ‘‘ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਯਾਨੇ ਵਾਤਿਆਦਿ ਸੁਙ੍ਕਟ੍ਠਾਨਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਗਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬਹਿ ਠਿਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ‘‘ਅਨ੍ਤੋ ਠਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਅਧਿਕਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚੇਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ – ਯਾਨਾਦੀਸੁ ਠਪਿਤੇ ਤਸ੍ਸ ਪਯੋਗਂ ਵਿਨਾਯੇਵ ਗਤੇਸੁ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਸੁਙ੍ਕਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਬਹਿ ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਰਞ੍ਞਟ੍ਠੇ ‘‘ਅਸ੍ਸਤਿਯਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਮੇਵਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੦੭) ਵੁਤ੍ਤਂ ਤੇਸਂ ਸਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਇਧ ਪਨ ‘‘ਅਤ੍ਰ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਨ ਬਹਿ ਠਿਤਸ੍ਸ, ਤਂ ਕਿਰ ਸੁਙ੍ਕਸਙ੍ਕੇਤਂ. ਅਞ੍ਞਂ ਹਰਾਪੇਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਹਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਤੋ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਉਪਚਾਰਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਰਣੇ ਸਾਦੀਨਵਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਕਟਂ.
ਸੁਙ੍ਕਟ੍ਠਾਨੇ ਸੁਙ੍ਕਂ ਦਤ੍ਵਾਵ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਇਦਂ ਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਂ ਮਾਤਿਕਾਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ. ‘‘ਅਨੁਰਾਧਪੁਰਸ੍ਸ ਚਤੂਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਸੁਙ੍ਕਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਦਕ੍ਖਿਣਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਮਗ੍ਗੋ ਥੂਪਾਰਾਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਚੇਤਿਯਂ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨਵਿਹਾਰਸ੍ਸਨ੍ਤਰਪਾਕਾਰਸ੍ਸਾਸਨ੍ਨੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋ, ਯੋ ਨ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤੋ ਉਪਚਾਰਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਥੂਪਾਰਾਮਤੋ ਚ ਮਹਾਚੇਤਿਯਂ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰਾਜਵਿਹਾਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨ ਓਕ੍ਕਮਤੀ’’ਤਿ ਕਿਰ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਆਗਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚਾਤਿ ਸੁਙ੍ਕਘਾਤੇ ‘‘ਦ੍ਵੀਹਿ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤੇਹੀਤਿ ਆਚਰਿਯਪਰਮ੍ਪਰਾਭਤਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤੇਹੀਤਿ ਸੁਙ੍ਕਘਾਤਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਅਟ੍ਠਪਿਤੇ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਠਪਿਤੇ ਪਨ ਅਤਿਰੇਕਯੋਜਨਮ੍ਪਿ ਸੁਙ੍ਕਘਾਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਤਤੋ ਪਰਂ ਦ੍ਵੇ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਾ ਉਪਚਾਰੋਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਪਨੇਤ੍ਥਾਪਿ ਦੁਵਿਧੋ ਬਾਹਿਰਬ੍ਭਨ੍ਤਰਭੇਦਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਤਿਯਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਬਾਹਿਰੋਪਚਾਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਂ, ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕੁਰੁਨ੍ਦਿਯਨ੍ਤਿ ਨੋ ਖਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਰ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸੁਙ੍ਕਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੂਤਿ ਹਿ ਨਿਯਮਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਖੇਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਏਕੋ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤੋ ਦੁਕ੍ਕਟਖੇਤ੍ਤਂ, ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਞ੍ਚੇ, ਦੁਤਿਯੋ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤੋਤਿ ਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯੋ ਵਦਤਿ.
੧੧੪. ਧਨਂ ਪਨ ਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਵਡ੍ਢਿਯਾ ਸਹ ਅਵਹਾਰਕਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਤਂ ਵਡ੍ਢਿਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੇਵਲਂ ਆਠਪਿਤਖੇਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਵਡ੍ਢਤਿ. ‘‘ਯਂ ਧਨਂ ਵਡ੍ਢਿ, ਤਂ ਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵਹਾਰਕਸ੍ਸ ਵਡ੍ਢਿਯਾ ਅਦਾਨੇ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਨਾਮੇਨਾਤਿ ਸਪ੍ਪਨਾਮੇਨ ਵਾ ਸਾਮਿਕੇਨ ਕਤੇਨ ਵਾ.
੧੧੬. ਰਾਜਘਰਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ, ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਰਾਜਙ੍ਗਣਂ ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਵਤ੍ਥੁ. ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਰਾਜਙ੍ਗਣੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਸਕਲਨਗਰਂ ਠਾਨਂ. ਗੋਣਸ੍ਸ ‘‘ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਖਣ੍ਡਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਖਣ੍ਡਿਤਚ੍ਛਿਦ੍ਦਂ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਘਾਤੇਤੀਤਿ ‘‘ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਵਧਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਪਯੋਗਤ੍ਤਾ. ਤਮ੍ਪਿ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਂਵ ਹੋਤਿ. ਇਧ ਤਦੁਭਯਂ ਲਭਤਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਾਪਰਭਾਗੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੧੧੮. ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਧਾਰੇ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਾਰਾਜਿਕਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਯੋ ਆਣਤ੍ਤੋ ਅਵਸ੍ਸਂ ਤਂ ਭਣ੍ਡਂ ਹਰਤਿ, ਆਣਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ‘‘ਇਧ ਤਿਣ੍ਣਂ ਕਸ੍ਮਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ, ਨਨੁ ‘ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਯੋ ਹਰਥਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ, ਇਤਰੇਸਞ੍ਚ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਏਕੇਕਸ੍ਸਾਣਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਕੇਕੇਨ ਚ ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਥਂ, ਏਕੋ ਕਿਰ ਮਾਸਗ੍ਘਨਕਂ ਪਰਿਸ੍ਸਾਵਨਂ ਥੇਨੇਤ੍ਵਾ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹੋ ਏਵ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਮਾਸਗ੍ਘਨਕਂ ਸੂਚਿਂ ਤਥੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਮਾਸਗ੍ਘਨਕਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਿਯਾਤਿ? ਨ ਏਵਂ, ਤਂ ਯਥਾ ਉਪ੍ਪਲਥੇਨਕੋ ਯੇਨ ਵਤ੍ਥੁ ਪੂਰਤਿ ਤਾਵ ਸਉਸ੍ਸਾਹਤ੍ਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਆਸਿ, ਏਵਮਿਮੇ ਸਉਸ੍ਸਾਹਾਵ ਨ ਦੇਸਯਿਂਸੁ ਵਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ, ਪਾਲ਼ਿਯਂ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ਸਂਵਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਗਤੇਸੁ ਏਕਸ੍ਸੁਦ੍ਧਾਰੇ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਿਨਾ ਵਿਯ ਆਣਤ੍ਤਿਯਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇਸੁ ਚ ਏਕਭਣ੍ਡਏਕਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਚ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਏਕਂ ਆਣਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਆਣਤ੍ਤਿਮੇਵ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਣਤ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ ਵਿਯ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘‘ਏਕਭਣ੍ਡਂ ਏਕਟ੍ਠਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਚ ਪਾਠੋ ‘ਏਕਕੁਲਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡ’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
੧੧੯-੧੨੦. ਓਚਰਕੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ਅਵਸ੍ਸਂਹਾਰਿਯੇ ਭਣ੍ਡੇ. ਤਂ ਸਙ੍ਕੇਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਕੇਤਸ੍ਸ. ਅਥ ਵਾ ਤਂ ਸਙ੍ਕੇਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ. ਅਪਤ੍ਵਾ ਪੁਰੇ ਵਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਅਕ੍ਖਿਨਿਖਣਨਾਦਿਕਮ੍ਮਂ ਲਹੁਕਂ ਇਤ੍ਤਰਕਾਲਂ, ਤਙ੍ਖਣੇ ਏਵ ਭਣ੍ਡਂ ਅਵਹਰਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਭਣ੍ਡਂ ਦੂਰਂ ਹੋਤਿ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਭਾਰਿਯਂ, ਤਂ ਗਹੇਤੁਂ ਯਾਵ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯਾਵ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਤਾਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਤਂ ਭਣ੍ਡਂ ਅਧਿਗਤਂ ਵਿਯ ਆਸਨ੍ਨਂ, ਲਹੁਕਞ੍ਚ, ਸਕ੍ਕਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਅਵਹਰਿਤੁਂ, ਤਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਨ੍ਤਿ? ਨ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ‘‘ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤੇਨੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਅਵਹਰਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਆਰਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਪਯੋਗੋ ਏਸੋ’’ਤਿ ਵਾਰੋ ਪਮਾਣਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਪਮਾਣਂ ਮਹਾਪਦੁਮਤ੍ਥੇਰਵਾਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਨ ਸਙ੍ਕੇਤਕਮ੍ਮਂ ਵਿਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਧ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਦਮੇਵ ਤੇਸਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ.
੧੨੧. ਤਞ੍ਚ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਏਕੋ ‘‘ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਵਾ, ਅਕ੍ਖਿਨਿਖਣਨਾਦੀਨਿ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾ’’ਤਿ, ਏਕੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਭਣ੍ਡਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਏਵਂ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਂ ਭਣ੍ਡਂ ਗਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਏਵਂਵਿਧੇਸੁ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤ੍ਥਂ ਏਵਂਵਿਧਂ ਸਙ੍ਕੇਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਚ, ਯਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯੋ ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਤਤਿਯੋ ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਚੇ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਚੇ ਦੁਤਿਯੋ ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਦੇਤਿ, ਨ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਚ. ‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਮਤ੍ਤੇਤਿ ਅਵਸ੍ਸਂ ਚੇ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ. ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਕਾਨਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੋਕਾਸਾਭਾਵਤੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਜ੍ਜਨੇਨੇਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਕਿਰ. ਅਤ੍ਥਸਾਧਕਾਣਤ੍ਤਿਚੇਤਨਾਖਣੇ ਏਵ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਕਤਰਂ, ਕਤਰਂ ਫਲਟ੍ਠਾਨਿਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਸਾਧਕਚੇਤਨਾ ਨਾਮ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਫਲਸਦਿਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਫਲਟ੍ਠਾਨਿਯਾ ਚੇਤਨਾਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਆਣਤ੍ਤਿ ਚੇ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਿਯਾ ਸਿਯਾ, ਚੇਤਨਾਸਹਜਤ੍ਤਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਥਾ ਭਣ੍ਡਸ੍ਸ ਅਵਸ੍ਸਂਹਾਰਿਤਾ ਚ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਆਣਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਹਿ ਤਂ ਅਵਸ੍ਸਂਹਾਰਿਤਂ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਅਵਹਾਰਕਸ੍ਸ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਞ੍ਚੇ, ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ. ਚੇਤਨਾ ਚੇ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਿਯਾ ਹੋਤਿ, ਆਣਤ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ, ਭਣ੍ਡਸ੍ਸ ਅਵਸ੍ਸਂਹਾਰਿਤਾ ਏਵ ਵਾ ਫਲਟ੍ਠਾਨਿਯਾ ਚੇ, ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਹਿ ਫਲਟ੍ਠਾਨਿਯਾ ਭਵਿਤੁਮਰਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਾਵ ਇਧ ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਚੇਤਨਾ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਿਯਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਭਾਵੋ ਫਲਟ੍ਠਾਨਿਯੋ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਯਥਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ ‘‘ਸਦ੍ਧਾਯ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਸਦ੍ਧਾਯ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞੋ ਸਦ੍ਧੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਯਥਾ ਚ ‘‘ਏਕੋ ਅਮੋਹਸਙ੍ਖਾਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਧਿਪਤਿਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਮੋਹੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਞ੍ਞੋ, ਅਞ੍ਞੇ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਤਾਦਯੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਯਥਾ ਚ ਵਿਨਯਪਿਟਕੇ ਯਾਨਿ ਛ ਆਪਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ, ਏਵਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ‘‘ਸਤ੍ਤ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਾ ਆਪਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਾ, ਅਞ੍ਞੋ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਭਾਵੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਇਮਿਨਾ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਨਯੇਨ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਕਤਿ ਠਾਨਾਨੀਤਿ? ਸਤ੍ਤ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਠਾਨਾਨੀਤਿ. ਕਤਿ ਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ? ਸਤ੍ਤ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ. ਕਤਿ ਭੂਮਿਯੋਤਿ? ਸਤ੍ਤ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਭੂਮਿਯੋਤਿ ਏਵਮਾਦਯੋਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਸ੍ਸਾ ਏਵਂ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਿਯਾਯ ਅਤ੍ਥਸਾਧਿਕਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਯਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਾ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਤਾ ਅਨਤ੍ਥਨ੍ਤਰਭੂਤਾ ਆਕਾਰਵਿਸੇਸਸਙ੍ਖਾਤਾ ਫਲਟ੍ਠਾਨਿਯਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਸਾਧਕਚੇਤਨਾ ਨਾਮ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਫਲਸਦਿਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਧਮ੍ਮਨਿਯਾਮਤ੍ਤਂਯੇਵ ਉਪਮਤ੍ਤੇਨ ਆਚਰਿਯੇਨ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਨ ਤਤ੍ਥ ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਕੇਵਲਂ ਤਕ੍ਕਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯੋ.
ਭੂਮਟ੍ਠਕਥਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ
੧੨੨. ‘‘ਵਿਭਙ੍ਗਨਯਦਸ੍ਸਨਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਙ੍ਗਵਤ੍ਥੁਭੇਦੇਨ ਚਾਤਿ ਅਵਹਾਰਙ੍ਗਜਾਨਨਭੇਦੇਨ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਹਰਿਤਬ੍ਬਭਣ੍ਡਸ੍ਸ ਗਰੁਕਲਹੁਕਭਾਵਭੇਦੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਅਙ੍ਗਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁਭੇਦੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤਿਰੇਕਮਾਸਕੋ ਊਨਪਞ੍ਚਮਾਸਕੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤੀਹਿਪਿ ਏਕੋ ਏਵ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ. ਅਨਜ੍ਝਾਵੁਟ੍ਠਕਂ ਨਾਮ ਅਰਞ੍ਞਪਾਲਕਾਦਿਨਾ ਨ ਕੇਨਚਿ ਮਮਾਯਿਤਂ. ਛਡ੍ਡਿਤਂ ਨਾਮ ਅਨਤ੍ਥਿਕਭਾਵੇਨ ਅਤਿਰੇਕਮਤ੍ਤਾਦਿਨਾ ਸਾਮਿਕੇਨ ਛਡ੍ਡਿਤਂ. ਨਟ੍ਠਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਛਿਨ੍ਨਾਲਯਤ੍ਤਾ ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਕਂ. ਅਸ੍ਸਾਮਿਕਵਤ੍ਥੂਤਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਕਮ੍ਪਿ ਯਸ੍ਸ ਸਾਮਿਕੋ ਕੋਚਿ ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤਿ, ਯਂ ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਦੇਵਤਾਦੀਨਂ, ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਸ੍ਸਾਮਿਕਵਤ੍ਥੁ ਨਾਮ. ਦੇਵਤਾਦੀਨਂ ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਪਰੇਹਿ ਚੇ ਆਰਕ੍ਖਕੇਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਮੇਵ. ਤਥਾਰੂਪੇ ਹਿ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨੇ ਰਾਜਾਨੋ ਚੋਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਹਨਨਾਦਿਕਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਨਾਰਕ੍ਖਕੇ ਪਨ ਆਵਾਸੇ, ਅਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਅਨਾਰਾਮਿਕਾਦਿਕੇ ਚ ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ, ਤਂ ‘‘ਆਗਤਾਗਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ਗੋਪੇਤਬ੍ਬਂ ਮਮਾਯਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਭਿਕ੍ਖੁਕਾਵਾਸਸਙ੍ਘਸਨ੍ਤਕਂ ਵਿਯ ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਸਙ੍ਖ੍ਯਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਛਾਯਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਇਸ੍ਸਰੋ ਹਿ ਯੋ ਕੋਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਾਦਿਸੇ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇ ਚੋਰੇਹਿਪਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਵਾਰੇਤੁਂ ਪਟਿਬਲੋ ਚੇ, ਬਲਕ੍ਕਾਰੇਨ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਠਾਨੇ ਠਪੇਤੁਨ੍ਤਿ. ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੇ ਪਰਸਨ੍ਤਕਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸ ਛਸੁ ਆਕਾਰੇਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ‘‘ਯਂ ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਞ੍ਚ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਙ੍ਗਭਾਵੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਰਸਨ੍ਤਕੇ ਤਥਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਕੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਚੋਰੇਹਿ ਹਟਂ, ਚੋਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰੋ ਚੇਤਂ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੋ ਗਣ੍ਹਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਸਾਮਿਕੋ ਏਵ ਚੇ ਗਣ੍ਹਤਿ, ਨ ਪਾਰਾਜਿਕਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਚੋਦੇਤ੍ਵਾ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸੋ ‘‘ਮਮ ਸਨ੍ਤਕਂ ਗਣ੍ਹਾਮੀ’’ਤਿ ਗਹੇਤੁਂ ਲਭਤਿ. ਪਠਮਂ ਧੁਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਚੇ ਪਚ੍ਛਾ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੋ ਗਣ੍ਹਤਿ, ਏਸ ਨਯੋ. ਸਾਮਿਕੇਨ ਧੁਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਾਲੇ ਸੋ ਚੇ ਚੋਰੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਗਣ੍ਹਤਿ, ਨ ਪਾਰਾਜਿਕੋ. ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਾਲੇ ਏਵ ਚੇ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਮੂਲਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਭਾਵੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਚੋਰਭਿਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਮਤੇ ‘‘ਮਤਕਪਰਿਕ੍ਖਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਚੇ ਤਂ ਗਣ੍ਹਤਿ, ਮੂਲਸਾਮਿਕੋ ‘‘ਮਮ ਸਨ੍ਤਕਮਿਦ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤੁਂ ਲਭਤਿ.
ਏਤ੍ਥਾਹ – ਭੂਮਟ੍ਠਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਏਵ ਅਵਹਾਰਭੇਦਾ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਸਨ੍ਤੀਤਿ. ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਯਦਿ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਸਾਵਸੇਸਂ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ. ਨੋ ਚੇ ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਇਮੇ ਤੁਲਾਕੂਟਕਂਸਕੂਟਮਾਨਕੂਟਉਕ੍ਕੋਟਨਵਞ੍ਚਨਨਿਕਤਿਸਾਚਿਯੋਗਵਿਪਰਾਮੋਸਆਲੋਪਸਾਹਸਾਕਾਰਾ ਚ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗੇਸੁ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾ, ਤੇ ਇਧ ਆਗਤੇਸੁ ਏਤ੍ਥ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਚ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਵਾ ਤੇਸਂ ਸਮੋਧਾਨਗਤਭਾਵੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਿਦ੍ਧੋਵ. ਕਥਂ? ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ ਆਕਾਰੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਙ੍ਗਵਤ੍ਥੁਭੇਦੇਨ. ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਪਾਰਾ. ੧੨੮-੧੩੦) ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ‘‘ਕੂਟਮਾਨਕੂਟਕਹਾਪਣਾਦੀਹਿ ਵਾ ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਗਣ੍ਹਤੋ ਅਵਹਾਰੋ ਥੇਯ੍ਯਾਵਹਾਰੋ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੩੮; ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਦੁਤਿਯਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਤੁਲਾਕੂਟਗਹਣਾਦਯੋ ਥੇਯ੍ਯਾਵਹਾਰੇ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਤਾਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਵਿਪਰਾਮੋਸਆਲੋਪਸਾਹਸਾਕਾਰਾ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਾਗਤੇ ਪਸਯ੍ਹਾਵਹਾਰੇ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਇਮਂਯੇਵ ਵਾ ਪਸਯ੍ਹਾਵਹਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਗਾਮਟ੍ਠਂ ਅਰਞ੍ਞਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਮਾਤਿਕਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਾਮਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਭਣ੍ਡਂ ਚਤੂਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵਿਭਾਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨੇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਗਹਣਾਕਾਰਭੇਦਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵਿਸੁਂ ਕਤਂ. ਨ ਹਿ ਭੂਮਿਤਲਾਦੀਹਿ ਗਾਮਾਰਞ੍ਞਟ੍ਠਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਤੁਲਾਕੂਟਂ, ਤਂ ਰੂਪਕੂਟਙ੍ਗਗਹਣਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਕੂਟਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਵੇਹਾਸਟ੍ਠੇ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਹਦਯਭੇਦਸਿਖਾਭੇਦਰਜ੍ਜੁਭੇਦਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧੇ ਮਾਨਕੂਟੇ ‘‘ਸ੍ਵਾਯਂ ਹਦਯਭੇਦੋ ਮਰਿਯਾਦਂ ਛਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਹਦਯਭੇਦੋ ਹਿ ਸਪ੍ਪਿਤੇਲਾਦਿਮਿਨਨਕਾਲੇ ਲਬ੍ਭਤਿ. ‘‘ਫਨ੍ਦਾਪੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਜਨਗਤਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਿਖਾਭੇਦੋਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਸੋ ‘‘ਤਿਲਤਣ੍ਡੁਲਾਦਿਮਿਨਨਕਾਲੇ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਖੇਤ੍ਤਮਿਨਨਕਾਲੇ ਰਜ੍ਜੁਭੇਦੋ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਸਾਮਿਕਂ ਪਰਾਜੇਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਕ੍ਕੋਟਨਂ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਤੇ ਚ ਤਥਾ ਵਞ੍ਚਨਨਿਕਤਿਯੋਪਿ.
ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩੧. ਨ ਚ ਗਹਿਤੇ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ ਵਿਸ੍ਸਾਸਗਾਹੇਨ ਗਹਿਤਮ੍ਪਿ ਪੁਨ ਦਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਦ੍ਵੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਹਾਯਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਕੋ ਗਾਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ…ਪੇ… ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਿਸ੍ਸਾਸਗ੍ਗਾਹੇ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੪੬) ਇਮਿਨਾ ਅਸਮੇਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਸੋ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਚੋਦੇਸਿ ਅਸ੍ਸਮਣੋਸਿ ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਦੀਪਿਤਾ. ਪੁਨ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਿਸ੍ਸਾਸਗ੍ਗਾਹੇ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾਯਪਿ ਸਤਿ ਵਿਸ੍ਸਾਸਗ੍ਗਾਹੋ ਰੁਹਤੀਤਿ ਦੀਪਿਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਤਂ ਨ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਤੋ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਾਸਸਞ੍ਞਾਯ ਗਾਹੇ ਸਤਿ, ਸੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਹਾਯਕਤ੍ਤਾ ਨ ਕੁਦ੍ਧੋ ਚੋਦੇਸਿ, ਪਿਯੋ ਏਵ ਸਮਾਨੋ ‘‘ਕਚ੍ਚਿ ਅਸ੍ਸਮਣੋਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਗਚ੍ਛ, ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤੇ ਤਿਟ੍ਠਾਹੀ’’ਤਿ ਚੋਦੇਸਿ. ਸਚੇਪਿ ਸੋ ਕੁਦ੍ਧੋ ਏਵ ਚੋਦੇਯ੍ਯ, ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕੇਵਲਂ ਪਾਰਾਜਿਕਾਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਨ ਵਿਸ੍ਸਾਸਗ੍ਗਾਹਸਿਦ੍ਧਂ. ਯੋ ਪਨ ਪਰਿਸਮਜ੍ਝੇ ਲਜ੍ਜਾਯ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਦਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਪੁਨਵਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਪਨ ਸੋਪਿ ਪਚ੍ਚਾਹਰਾਪੇਤੁਂ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਚੋਰੋ ਪਸਯ੍ਹ ਗਹੇਤੁਕਾਮੋਪਿ ‘‘ਅਧਿਵਾਸੇਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਧ ਮੇ ਚੀਵਰਾਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਚੀਵਰਾਨਿ ਥੇਰੇਨ ਦਿਨ੍ਨਾਨਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਨਿ ਵਾ ਸਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਥੇਰੋ ਪੁਨ ਪਕ੍ਖਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਚੋਦੇਤੁਂ ਲਭਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਧਿਵਾਸਨਾ ਅਧਿਵਾਸਨਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਭਯੇਨ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਤ੍ਤਾ, ‘‘ਯਂ ਚੀਵਰਂ ਇਧ ਸਾਮਿਕੋ ਪਚ੍ਚਾਹਰਾਪੇਤੁਂ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਪਾਕਤਿਕਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਇਦਂ ਕਿਰ ਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ ਕੇਨਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਗਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਤੇਨ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾ ਉਪਕਾਰਿਤਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਗਹਿਤਪ੍ਪਮਾਣਂ ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਸੋ ਤੇਨ ਯਥਾਗਹਿਤਂ ਪਾਕਤਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨਣੋ ਹੋਤਿ, ਗਿਲਾਨਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਾਣਤ੍ਤਿਕਨ੍ਤਿ ਏਕਭਣ੍ਡਂ ਏਵ. ‘‘ਭਾਰਿਯਞ੍ਹਿਦਂ ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਏਕਪਸ੍ਸਂ ਗਣ੍ਹ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਏਕਪਸ੍ਸਂ ਗਣ੍ਹਾਮੀਤਿ ਸਂਵਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਉਭਯੇਸਂ ਪਯੋਗੇਨ ਠਾਨਾਚਾਵਨੇ ਕਤੇ ਕਾਯਵਾਚਾਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਂ ਵਾ ਆਣਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਆਣਤ੍ਤਿਕਂ ਵਾ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ‘‘ਨ ਕੇਵਲਂ ਭਾਰਿਯੇ ਏਵ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਅਯਂ ਨਯੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਪਞ੍ਚਮਾਸਕਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਦ੍ਵੇ ਚੇ ਜਨਾ ਸਂਵਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਾਟੇਕ੍ਕਂ, ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਂ ਨਾਮ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਪਯੋਗਤ੍ਤਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਭਣ੍ਡੇ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਂ ਆਣਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਂ ਨ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਵਚਨਮਿਮਂ ਨਯਂ ਨ ਪਟਿਬਾਹਤਿ. ‘ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਵਤ੍ਥੁਅਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਂ ਨ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਪਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਯੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਆਹ ਕਿਰ, ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵਚਨਾਭਾਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਾਣਤ੍ਤਿਕੇਸੁ ਪਯੋਗੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਵਾਯਮਾਪਤ੍ਤਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਤੁਰਿਤਤੁਰਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਲੋਪਨਾਦੀਸੁ ਗਹਣਗਾਹਾਪਨਵਸੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਕਾਲੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਲੇਨ ਪਰਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਤਿਕਮਾਤਿਕਾ ੨੧) ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਤਤ੍ਥਪਿ ਯੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਦਯੋ ਏਕਨ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਾਦਯੋ ਏਕਨ੍ਤਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਇਤਰੇ ਅਨਿਯਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਉਭਯਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ. ਅਯਂ ਪਨ ਆਪਤ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਾ ਆਣਤ੍ਤਿਕਾਪਿ ਹੋਤਿਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਮੇਤਨ੍ਤਿ ਅਯੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯਥਾ ਅਨਿਯਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਅਨਿਯਤਪਯੋਗਤ੍ਤਾ ਅਯਮ੍ਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ‘ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਾਣਤ੍ਤਿਕਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮੇਵੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਆਚਰਿਯਾ ਆਹੁ. ‘‘ਇਮੇ ਪਨਾਚਰਿਯਾ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਏਕਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਚੇ, ‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੨੧.੧ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਿਕ) ਪਟ੍ਠਾਨਪਾਠੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਆਹਂਸੁ, ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ‘ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾ’ਤਿ ਵਚਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥੇਵ ਏਕਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਪੁਨ ‘ਅਯਂ ਸੋ’ਤਿ ਨਿਯਮੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਯ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ ਨ ਉਦ੍ਧਟੋ ਸਿਯਾ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ ਏਵ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾ’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘ਕਾਲੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋਵ ਸਾਰੋਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਚਨਂ ਪਨਸ੍ਸ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਪਯੋਗਤ੍ਤਾ ਏਕਪਯੋਗਸ੍ਸ ਅਨੇਕਕਮ੍ਮਤ੍ਤਾਵ, ਯਦਿ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਮਨੋਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਯਥਾ ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪਿ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਜਾਤਂ, ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਾਣਤ੍ਤਿਕੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਪਨ ਕੇਵਲਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਜਾਤਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਤਤ੍ਥ ਅਙ੍ਗਮੇਵ ਜਾਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਪਯੋਗਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ‘‘ਅਙ੍ਗਭਾਵਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਾਣਤ੍ਤਿਕ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋ’’ਤਿ ਚ, ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.
ਕਾਯਵਾਚਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ, ਯਸ੍ਸਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਿਯੁਂ;
ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਂ ਨ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਕਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ ਖੀਯਤਿ.
ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਾਦਿਕਂ ਯਞ੍ਚ, ਕਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਾਦਿਕਂ ਭਵੇ;
ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਤਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਕਮ੍ਮਮੇਕਂਵ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.
ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩੨. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੇਵਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਾਪਤ੍ਤੀਹਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਾਦਿਯਨਾਦੀਸੁ, ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਚ ਅਕਿਰਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਨ ਕਾਯਙ੍ਗਚੋਪਨਂ ਵਾ ਵਾਚਙ੍ਗਚੋਪਨਂ ਵਾ, ਅਪਿਚਾਪਤ੍ਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬਾਪਤ੍ਤੀਹੀਤਿ? ਨ, ਕਸ੍ਮਾ.
ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਾਧਿਕਂ ਸਿਕ੍ਖਾ, ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਕਾਯਵਾਚਿਕਂ;
ਅਕਤ੍ਵਾ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ, ਅਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ ਤਂ ਫੁਸੇ.
ਨ ਲੇਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਸਪ੍ਪਾਯੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਧਾਵਤੀਤਿ ਸਨ੍ਧਾਵਤਿ. ਤਤੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਸਹਗਤਂ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਸਹਗਤਂ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਧਾਵਤੀਤਿ ਵਿਧਾਵਤਿ.
੧੩੭. ਵਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤੁਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਇਮਿਨਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਸ੍ਸ ਨਾਮ ਯਤ੍ਥ ਆਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ‘‘ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਗ੍ਗਹਣਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਉਭਯਂ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.
ਕੁਸਸਙ੍ਕਾਮਨਵਤ੍ਥੁਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩੮. ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਾਦੀਸੁ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਦੁਦ੍ਧਾਰੇਨੇਵ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ, ਤਂ ਸੁਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਨ੍ਤੁ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਕਪ੍ਪਾਵਹਾਰਕਮਤ੍ਤਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਦ੍ਧਾਰੇ ਵਾਯਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਦੁਦ੍ਧਾਰੇਨੇਵ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਤਤ੍ਥ ਦੁਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ? ‘‘ਸਾਟਕਤ੍ਥਿਕੋ ਸਾਟਕਪਸਿਬ੍ਬਕਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਸਾਟਕਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘ਪਚ੍ਛਾ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਤਿ, ਨ ਉਦ੍ਧਾਰੇ ਏਵਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਦਾ ਬਹਿ ਠਤ੍ਵਾ ‘ਸਾਟਕੋ ਅਯ’ਨ੍ਤਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਦਾ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰੇਨੇਵ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਅਵਹਾਰਕ੍ਖਣੇ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨ ਸੋ ਪਰਿਕਪ੍ਪਾਵਹਾਰੋ, ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋਵ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਞਾਯਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਾਲਾ ਨਾਮ ਕਸ੍ਸਕਾਨਂ ਵਨਚ੍ਛੇਦਕਾਨਂ ਗੇਹਾਨਿ. ਅਯਂ ਤਾਵਾਤਿ ਸਚੇ ਉਪਚਾਰਸੀਮਨ੍ਤਿਆਦਿ ਯਾਵ ਥੇਰਵਾਦੋ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਨਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਕੇਚਿ ਪਨਾਤਿਆਦਿ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਥੇਰਵਾਦਤ੍ਤਾ ਯੁਤ੍ਤਿਅਭਾਵਤੋ, ਨ ਹਿ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕੇ ਏਵਂਵਿਧਾ ਅਤ੍ਥਸਾਧਕਚੇਤਨਾ ਹੋਤਿ. ਆਣਤ੍ਤਿਕੇ ਏਵ ਅਤ੍ਥਸਾਧਕਚੇਤਨਾ. ‘‘ਸੇਸਂ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਨਤ੍ਥੇਨ ਸਮੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਕੁਸਸਙ੍ਕਾਮਨਕਰਣੇ ਸਚੇ ਪਰੋ ‘‘ਨਾਯਂ ਮਮ ਸਨ੍ਤਕੋ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਤੋ ਮੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿ ਖੀਲਸਙ੍ਕਾਮਨੇ ਵਿਯ. ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਸਚੇ ਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਪਞ੍ਚਕਾਨਿ ਸਙ੍ਕਰਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੪੦. ਪਰਾਨੁਦ੍ਦਯਤਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਰਾਨੁਦ੍ਦਯਤਾਯ ਕੋਟਿਪ੍ਪਤ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਪੇਤਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਪਰਿਗ੍ਗਹੇ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੩੧) ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਪਰਾਨੁਦ੍ਦਯਤਾਯ ਏਵ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਆਦਾਨੇ ਰਾਜਾਨੋ ਚੋਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨ ਹਨਨਾਦੀਨਿ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਭਿਕ੍ਖੁਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਮਹਾਜਨੋ ਭਗਵਤਿ ਪਸਾਦਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਪਾਯੁਪਗੋ ਹੋਤਿ. ਅਪੇਤਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਰੁਕ੍ਖਾਦੀ ਚ ਦੁਲ੍ਲਭਾ, ਨ ਚ ਸਕ੍ਕਾ ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਰੁਕ੍ਖਾਦੀਹਿ ਪਾਪਭੀਰੁਕੋ ਉਪਾਸਕਜਨੋ ਪਟਿਮਾਘਰਚੇਤਿਯਬੋਧਿਘਰਵਿਹਾਰਾਦੀਨਿ ਅਕਤ੍ਵਾ ਮਹਤੋ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖਨ੍ਧਤੋ ਪਰਿਹਾਯੇਯ੍ਯ. ‘‘ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਸੇਨਾਸਨਂ ਪਂਸੁਕੂਲਚੀਵਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੨੮) ਵੁਤ੍ਤਨਿਸ੍ਸਯਾ ਚ ਅਨਿਸ੍ਸਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਸਞ੍ਞਿਨੋ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਪਂਸੁਕੂਲਾਨਿ ਨ ਸਾਦਿਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਚ ਨ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਸਪ੍ਪਦਟ੍ਠਕਾਲੇ ਛਾਰਿਕਤ੍ਥਾਯ ਰੁਕ੍ਖਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਾਦਿਕਾਲੇ ਸਾਖਾਭਙ੍ਗਾਦਿਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਗ੍ਗਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਲਦ੍ਧਿਮੇਵ ਸੁਲਦ੍ਧਿ ਵਿਯ ਦੀਪੇਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਤੋ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇਸ੍ਵੇਵ ਲੋਕੋ ਪਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਹਣਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਂਸਾਰਖਾਣੁਕੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਪਰਾਨੁਦ੍ਦਯਤਾਯ ਏਵ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਪੇਤਪਰਿਗ੍ਗਹੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੪੧. ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਭਾਗਂ ਦੇਹੀਤਿ ‘‘ਗਹਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਨੇਵ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਂ ਨ ਪਾਰਾਜਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ, ਇਦਂ ਪਕਤਿਜਨੇ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਪਨ ਸਾਮਿਕੋ ਵਾ ਤੇਨ ਆਣਤ੍ਤੋ ਵਾ ‘ਅਪਰਸ੍ਸ ਸਹਾਯਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਭਾਗਂ ਏਸ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਯਾਚਤਿ ਵਾ’ਤਿ ਯਂ ਅਪਰਭਾਗਂ ਦੇਤਿ, ਤਂ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
੧੪੮-੯. ਖਾਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚੋਰਸ੍ਸ ਵਾ ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਸੁਦਿਨ੍ਨਮੇਵ ਕਿਰ. ਅਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਉਸ੍ਸਾਹਗਤਾਨਂ ਵਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਹਿ ਕਤਿਪਯਾਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਤਾਯ ਸਙ੍ਘਿਕਮਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤਿ. ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਯਦਿ ਸਉਸ੍ਸਾਹਾਵ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤੋ ਅਵਹਾਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦੁਭਯਮੇਕਂ. ਛਡ੍ਡਿਤਵਿਹਾਰੇ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਪਮਾਣਂ ਜਾਨਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਅਯਂ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਬਹਿ ਠਤ੍ਵਾ ਘਣ੍ਟਿਪਹਰਣਾਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ ਖਾਦਤਿ, ਤੇਨ ਏਵਂ ਖਾਦਿਤਂ ਸੁਖਾਦਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਇਤਰਵਿਹਾਰੇ ਤਤ੍ਥ ਦਿਤ੍ਤਵਿਧਿਨਾਵ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸੁਖਾਦਿਤਂ ਅਨ੍ਤੋਵਿਹਾਰਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ, ਆਗਤਾਨਾਗਤਾਨਂ ਸਨ੍ਤਕਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਚਾਤੁਦ੍ਦਿਸਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦੇਮੀ’’ਤਿ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦੇਮੀ’’ਤਿ ਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਤਾਦਿਸਮੇਵ. ਤਥਾ ਹਿ ਬਹਿ ਠਿਤੋ ਲਾਭਂ ਨ ਲਭਤਿ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨੇਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੫੩. ‘‘ਮਤਸੂਕਰੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਤਮੇਵ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦਾਤੁਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਵਜ੍ਝਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਦ੍ਦਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਤ੍ਤਕਂ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਂ, ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਸੂਕਰਾ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਤਾ ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਿਤੁਨ੍ਤਿ? ਯਤ੍ਤਕੇ ਸਾਮਿਕਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨੇ ਤੇ ‘‘ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਮ ਭਣ੍ਡ’’ਨ੍ਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਤਕਂ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਨੋ ਚੇ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸੂਕਰਮੂਲਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਓਪਾਤੋ ਖਣਿਤ੍ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਨ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਕਿਂ ਚੋਦਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਧੁਰਨਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਹੋਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਕਪ੍ਪਿਯਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤੋਸੇਤਬ੍ਬੋਵ ਸਾਮਿਕੋ, ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੂਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ‘‘ਤਦਹੇਵ ਵਾ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸੇ ਵਾ ਮਦ੍ਦਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗੁਮ੍ਬੇ ਖਿਪਤਿ, ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਮੇਵਾਤਿ ਅਵਸ੍ਸਂ ਪਵਿਸਨਕੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਪਰਚਕ੍ਕਾਦਿਭਯਂ ਆਗਤਂ. ਮੂਲਵਤ੍ਥੁਚ੍ਛੇਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਸੇਨਾਸਨਂ ਏਤੇ ਇਸ੍ਸਰਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਇਤਰੇ ਅਨਿਸ੍ਸਰਾਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ.
੧੫੬. ਆਰਾਮਰਕ੍ਖਕਾਤਿ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ, ਭਾਗਂ ਵਾ ਸਾਮਿਕਾ ਨ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਨ ਦਣ੍ਡੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਇਧ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਮ੍ਪਿ ‘‘ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ ਸਙ੍ਘਿਕੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਮੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਸ੍ਸਰੋਤਿ ਯਤ੍ਥ ਸੋ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਞਾਤਹੇਤੁਂ ਲਭਤਿ ਕਿਰ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਿਚ ‘‘ਦਹਰੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਵਤ੍ਥੁਕਨ੍ਤਿ ਸਹ ਭੂਮਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਗਰੁਭਣ੍ਡਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਿਣਮਤ੍ਤਂ ਪਨ ਨ ਦਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਕਿਨ੍ਤੁ ਗਰੁਭਣ੍ਡਨ੍ਤਿ ਚੇ, ਅਰਕ੍ਖਿਯਅਗੋਪਿਯਟ੍ਠਾਨੇ, ਵਿਨਸ੍ਸਨਕਭਾਵੇ ਚ ਠਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਪ੍ਪਿਯੇਪਿ ਚਾਤਿ ਵਤ੍ਵਾ, ਅਵਤ੍ਵਾ ਵਾ ਗਹਣਯੁਤ੍ਤੇ ਮਾਤਾਦਿਸਨ੍ਤਕੇਪਿ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨ. ਇਦਂ ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ‘‘ਰਾਜਾਪਿਮੇਸਂ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੮੬) ਵਚਨਤੋ ਲਾਭਗ੍ਗਮਹਤ੍ਤਂ, ਵੇਪੁਲ੍ਲਮਹਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ.
ਦੁਤਿਯਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.