੧. ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਂ

ਸੁਦਿਨ੍ਨਭਾਣਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਠਮਸ੍ਸੇਤ੍ਥ ਨਿਦਾਨੇ, ਠਤ੍ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ;

ਚੋਦਨਾਪਰਿਹਾਰਨਯੋ, ਪੁਗ੍ਗਲਵਤ੍ਥੁਪ੍ਪਕਾਸਨੇਯੇਵ.

ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਵੇਰਞ੍ਜਾਯਂ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਕਤ੍ਤਿਕਜੁਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਏਵ ਵੇਸਾਲਿਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਾਪਨਂ, ਤਾਵ ਅਟ੍ਠ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਵੇਸਾਲਿਯਂਯੇਵ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪਾਲ਼ਿਕ੍ਕਮੇਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਭਗਵਾ ਤਾਵਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਿਹਾਸਿ. ਸੋ ਹਿ ਸੁਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਞ੍ਚ ਅਨੁਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਭਿਰਨ੍ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਭੇਸਕਲ਼ਾਵਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤੇਰਸਮਂ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿ, ਤੇਨੇਵ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਚੁਦ੍ਦਸਮਂ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿ, ਪਨ੍ਨਰਸਮਂ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ, ਸੋਲ਼ਸਮਂ ਆਲ਼ਵਿਯਂ, ਤਤੋ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸੋ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਰਾਜਗਹਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਰਸਮਂ ਵਸਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਅਪਰਾਨਿਪਿ ਤੀਣਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਸਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਭਗਵਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋ ਰਾਜਗਹਤੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਵੇਸਾਲਿਂ ਪਾਪੁਣਿ, ਤਤੋ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਅਟ੍ਠਵਸ੍ਸਿਕੋ ਸੁਦਿਨ੍ਨੋ ਵੇਸਾਲਿਯਂਯੇਵ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਵਿਞ੍ਞਾਪੇਸਿ, ਤਤੋ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਂ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿਤ੍ਥੇਰੋ ਇਤੋ ਪਠਮਤਰਂ ਤਤ੍ਥ ਵੇਸਾਲਿਯਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਅਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ, ਵਿਨਯਨਿਦਾਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਪਠਮਂ ਨਿਵਾਸਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਇਮਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਨਿਵਾਸਞ੍ਚ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਠਮਸ੍ਸੇਤ੍ਥ ਨਿਦਾਨੇ, ਠਤ੍ਵਾ …ਪੇ… ਪਕਾਸਨੇਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਨਿਦਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਵੇਸਾਲਿਯਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਕਲਨ੍ਦਗਾਮੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਜ੍ਜਿਗਾਮਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਇਮਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਪ੍ਪਕਾਸਨੇ, ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਵਜ੍ਜੀ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਵਿਞ੍ਞਾਪੇਸੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੦) ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਪ੍ਪਕਾਸਨੇ ਚ ਚੋਦਨਾਨਯੋ, ਪਰਿਹਾਰਨਯੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਕਾਸਨਾ – ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਥੇਰੇਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵਿਯ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਅਵਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਚ ਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਯਥਾ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਨ੍ਨੋ, ਯਥਾ ਚ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਯਥਾ ਚ ਇਮਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਨਵਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਚੇ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ –

ਏਵਂ ਸਦ੍ਧਾਯ ਕਿਚ੍ਛੇਨ, ਮਹਨ੍ਤੇ ਭੋਗਞਾਤਕੇ;

ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਮ੍ਪਿ, ਪੇਸਲਾਨਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬਸੋ.

ਸਬ੍ਬਲਾਮਕਧਮ੍ਮਾਯਂ, ਮੇਥੁਨੋ ਯਦਿ ਸਮ੍ਭਵੇ;

ਨ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯੇਵ, ਸਿਦ੍ਧਾ ਵਿਰਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ.

ਤਸ੍ਮਾ ਨਵਙ੍ਗਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ, ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦੇਸਿਤੇਪਿ ਚ;

ਵਿਨਯੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਬ੍ਬੋ, ਤਤੋ ਧਮ੍ਮਵਿਸੁਦ੍ਧਿਹਿ.

ਵਿਨਯਾਭਾਵਤੋ ਏਵਂ, ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ;

ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਪੇਸਲਸ੍ਸਪਿ.

ਅਨਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਯਸ੍ਮਾ ਯਂ ਪਾਪਮਾਚਰਿ;

ਵਿਨਯੋਯੇਵ ਸਦ੍ਧਾਨਂ, ਆਦੀਨਵਵਿਭਾਵਿਨੋ.

ਤਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀਨਂ, ਵਿਨਯੋ ਸਾਤ੍ਥਕੋਵ ਯਂ;

ਧਮ੍ਮੋ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀਨਂ, ਤਤੋ ਉਭਯਦੇਸਨਾ.

ਅਪਿ ਚ ਯਦਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ ਅਯਸੋ ਪਤ੍ਥਟੋ, ਪਗੇਵਞ੍ਞੇਸਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰਸ੍ਸ ਪਾਕਟਭਾਵਦੀਪਨਂ. ਕਥਂ? –

ਅਭਬ੍ਬੋ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸੁਦਿਨ੍ਨੋ ਪੁਤ੍ਤਮਾਤਰੋ;

ਭਬ੍ਬਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਤਦਤ੍ਥਂ ਨ ਕਤਾ ਅਯਂ.

ਨਨੁ ਮਾਗਣ੍ਡਿਕਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਮਸ੍ਸਾ ਹਿਤਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਬੀਜਕਬੀਜਕਮਾਤੂਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਥੇਰੇਨ ਦੀਪਿਤਾ. ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਵੇਸਾਲਿਯਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਕਲਨ੍ਦਗਾਮੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਯੇਨ ਸਮਯੇਨ ਸੁਦਿਨ੍ਨੋ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾਯ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਯੇਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸੀ’’ਤਿ ਵਾ ਵਚਨਂ ਇਧ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਇਧ ਪਨ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ ਕਰਣਤ੍ਥੋ ਚ ਸਮ੍ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਞ੍ਹਿ ਇਧ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਚਿਰਨਿਵਿਟ੍ਠੋ ਹਿ ਸੋ ਗਾਮੋ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਮਯੇਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੋ ਚਿਰਨਿਵਿਟ੍ਠੋਪਿ ਚ ਗਾਮੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਵਿਟ੍ਠਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਬ੍ਬਕਾਲਮਤ੍ਥੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ, ਤੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਵੇਸਾਲਿਯਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਕਲਨ੍ਦਗਾਮੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨੫-੬. ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋਸਿ ਪਨ ਤ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਮਣਵਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਜਨਕੇਹੇਵ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਖੋ ਸੁਦਿਨ੍ਨ ਤਥਾਗਤਾਤਿ ‘‘ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁ ਮਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਯਾਚਨਾਵਸੇਨ ਪਨੇਵਮਾਹ, ਨ ਭਗਵਾ ਸਯਂ ਸਰਣਾਨਿ ਦਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਕਲਭਾਗਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਵਿਕਪ੍ਪਦ੍ਵਯੇਪੀਤਿ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇਸੁ. ਪੁਰਿਮਪਦਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਪਦਸ੍ਸ. ਉਤ੍ਤਰਪਦੇਨਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ ਪਦੇਨ. ਸਮਾਨਵਿਭਤ੍ਤੀਤਿ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ‘‘ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਤਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਮਰਿਤ੍ਵਾ ਅਕਾਮਾ ਜੀਵਿਸ੍ਸਾਮ. ਸਚੇਪਿ ਨ ਮਰਾਮ, ਅਕਾਮਕਾਵ ਤਯਾ ਵਿਯੋਗਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਾਮ, ਤਯਿ ਜੀਵਮਾਨੇ ਏਵ ਨੋ ਮਰਣਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਮਰਣੇਨਪਿ ਨੋ ਤਯਾ ਵਿਯੋਗਂ ਮਯਂ ਅਕਾਮਕਾਵ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਾਮ.

੩੦. ਕਤਿਪਾਹਂ ਬਲਂ ਗਾਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯਂ ਤਥਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਤਿਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਸਮਾਨੋ ਕਤਿਪਾਹਂ ਘਰੇਯੇਵ ਵਿਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਬਲਞ੍ਚ ਅਗ੍ਗਹੇਸੀਤਿ? ਅਨੁਮਤਿਦਾਨੇਨ ਮਾਤਾਪਿਤੂਸੁ ਸਹਾਯਕੇਸੁ ਚ ਤੁਟ੍ਠੋ ਤੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਤੁਟ੍ਠਤ੍ਥਂ. ਕੇਸੁਚਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਕੇਚਿ ਆਚਰਿਯਾ ‘‘ਅਯਂ ਸੁਦਿਨ੍ਨੋ ਜੀਵਕਵਤ੍ਥੁਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਪਂਸੁਕੂਲਿਕਧੁਤਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਂਸੁਕੂਲਿਕੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ‘‘ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਂਸੁਕੂਲਿਕਧੁਤਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਂਸੁਕੂਲਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਨ੍ਤਿ, ਤਂ ‘‘ਅਚਿਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ‘‘ਤਥਾ ਸੁਦਿਨ੍ਨੋ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸਮੇ ਵਸ੍ਸੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਵੀਸਤਿਮੇ ਵਸ੍ਸੇ ਞਾਤਿਕੁਲਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਸਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਅਟ੍ਠਵਸ੍ਸਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ, ‘‘ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਇਦਂ ਵਤ੍ਥਂ, ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਵੀਸਤਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਨ ਕੋਚਿ ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ ਸਾਦਿਯਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਪਂਸੁਕੂਲਿਕਾਵ ਅਹੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਅਟ੍ਠਵਸ੍ਸਿਕੋ, ਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ. ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਪਨ ਜੀਵਕਵਤ੍ਥੁਤੋ (ਮਹਾਵ. ੩੨੬) ਪਚ੍ਛਾ ਅਲਤ੍ਥ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਸ੍ਸਿਕੋ ਞਾਤਿਕੁਲਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਸਿਯਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ‘‘ਅਲਤ੍ਥ ਖੋ ਸੁਦਿਨ੍ਨੋ ਕਲਨ੍ਦਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਅਲਤ੍ਥ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਹਿ ਸੋ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਤੇਰਸਧੁਤਙ੍ਗਗੁਣੇ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਵਜ੍ਜਿਗਾਮੇ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਯਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਯਂਵਸੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤਰਹਿ ਖੋ ਵਜ੍ਜੀ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਾ’’ਤਿਆਦਿਤਕ੍ਕਵਸੇਨ ਯੇਨ ਵੇਸਾਲੀ ਤਦਵਸਰਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਂਸੁਕੂਲਿਕਧੁਤਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਂਸੁਕੂਲਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕੋਯੇਵ ਪਾਠੋ ਯੇਸੁ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੋਵ ਪਮਾਣਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਆਰਞ੍ਞਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਞ੍ਚ ਸੇਨਾਸਨਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ ਨੇਸਜ੍ਜਿਕਙ੍ਗਞ੍ਚ ਵਿਹਾਰਸਭਾਗਤ੍ਤਾ, ‘‘ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਿਕੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਞ੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਨਿ, ‘‘ਪਂਸੁਕੂਲਿਕੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦ੍ਵੇ ਚੀਵਰਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ. ਞਾਤਿਘਰੂਪਗਮਨਕਾਰਣਦੀਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਸਪਦਾਨਚਾਰਿਕਙ੍ਗਂ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਮਾ ਅਤਿਹਰਾਪੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿ ਕਾਲਬ੍ਯਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਨ੍ਤਰਾਯਕਰਤਰਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮਂ ਨਯ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨਯੋਯੇਵ.

ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ, ਵਿਨਾਸੇ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੇ;

ਅਨਯੋ ਨਯਰੂਪੇਨ, ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਗਮ੍ਮ ਤਿਟ੍ਠਤਿ.

੩੬. ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਾਪਨਂ. ਕਥਂ? ‘‘ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਾਨੁਦ੍ਦੇਸਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਸਰੂਪਤੋ ਆਗਤਾ ਪਞ੍ਚ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਸਉਦ੍ਦੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਸਾਪਿ ਦੁਵਿਧਾ ਸਪੁਗ੍ਗਲਾਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦ੍ਦੇਸਭੇਦਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨ੍ਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਹ, ਵਿਨਾ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਸਾ ਸਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦ੍ਦੇਸਾ. ਇਤਰਾ ਅਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦ੍ਦੇਸਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦ੍ਦੇਸਾਪਿ ਦੁਵਿਧਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਦਸ੍ਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿਭੇਦਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਦਸ੍ਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿਕਾ ਨਾਮ ਅਟ੍ਠ ਪਾਰਾਜਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ. ‘‘ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਸਂਵਾਸੋ’’ਤਿ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਵ ਤਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਦਸ੍ਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿਕਾ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ‘‘ਸਤ੍ਤਰਸ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਿਸ੍ਸਾਰਣੀਯਂ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ, ਤਥਾ ਅਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦ੍ਦੇਸਾਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਦਸ੍ਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿਤੋਵ ਦੁਵਿਧਾ. ਤਤ੍ਥ ਅਦਸ੍ਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿਕਾ ਨਾਮ ਸੇਖਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਸੇਸਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾਪਿ ਦੁਵਿਧਾ ਅਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਕਾਰਕਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਕਾਰਕਭੇਦਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਕਾਰਕਾ ਨਾਮ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿ ਮੁਸਾਵਾਦ ਓਮਸਵਾਦ ਪੇਸੁਞ੍ਞ ਭੂਤਗਾਮ ਅਞ੍ਞਵਾਦਕ ਉਜ੍ਝਾਪਨਕ ਗਣਭੋਜਨ ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨ ਸੁਰਾਮੇਰਯ ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਤੋਦਕ ਹਸਧਮ੍ਮ ਅਨਾਦਰਿਯ ਤਲਘਾਤਕਜਤੁਮਟ੍ਠਕ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਦਸਵਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦ੍ਦੇਸਾਨਂ ਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਕਾਰਕਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਅਨੁਦ੍ਦੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਿ ਪਦਭਾਜਨਨ੍ਤਰਾਪਤ੍ਤਿਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਪਟਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਵੁਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਛਬ੍ਬਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਖਾਯਿਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੬੧) ਏਵਮਾਦਿਕਾ ਪਦਭਾਜਨਿਯੇ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾਪਤ੍ਤਿ ਪਦਭਾਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਾਮ. ‘‘ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਨਗ੍ਗੇਨ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਯੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਕਾ (ਪਾਰਾ. ੫੧੭) ਅਨ੍ਤਰਾਪਤ੍ਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਾਮ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਵਾ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਯਨ੍ਤੇਨ ਦ੍ਵਾਰਂ ਸਂਵਰਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਯਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੭੫) ਏਵਮਾਦਿਕਾ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਾਮ. ‘‘ਲੋਹਿਤੁਪ੍ਪਾਦਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬੋ, ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੧੪) ਏਵਮਾਦਿਕਾ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਾਮ. ਖਨ੍ਧਕੇਸੁ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਦੁਕ੍ਕਟਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਾਨਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਾਮ. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਨਚ੍ਚਂ ਵਾ ਗੀਤਂ ਵਾ ਵਾਦਿਤਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੮੩੪) ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਨਚ੍ਚੇਯ੍ਯ ਵਾ ਗਾਯੇਯ੍ਯ ਵਾ ਵਾਦੇਯ੍ਯ ਵਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿਜਾਤਂ, ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਅਵੁਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਾਮ. ਛਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪੇਤਂ ਛਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਉਦ੍ਦੇਸਾਰਹਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਨੁਦ੍ਦੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਪਞ੍ਚਹਿ ਉਦ੍ਦੇਸੇਹਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਵਿਸਭਾਗਤ੍ਤਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਾਨਂ, ਸਭਾਗਵਤ੍ਥੁਕਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਦ੍ਵਯਂ ਅਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ, ਅਨ੍ਤਰਾਪਤ੍ਤਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਨਾਨਾਵਤ੍ਥੁਕਾਪਤ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ, ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਞ੍ਚ ਅਦਸ੍ਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ, ਅਦਸ੍ਸਿਤਵਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾ ਭੇਦਾਨੁਵਤ੍ਤਕਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸ, ਅਦਸ੍ਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿਵਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾ ਅਵੁਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ‘‘ਦੁਵਿਧਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਾਪਨਂ ਉਦ੍ਦੇਸਾਨੁਦ੍ਦੇਸਭੇਦਤੋ’’ਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸਮਾਸਤੋ ਪਕਾਸਿਤਂ ਹੋਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਤਿ ਸਉਦ੍ਦੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਆਚਰਿਯਾ ਏਵਂ ਕਿਰ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਰਾਜਿਕਾ ਕਤਿਵਸ੍ਸਾਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਭਗਵਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਚ੍ਛਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਸੁ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕੋ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸਾਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਹੇਮਨ੍ਤਾਨਂ ਪਠਮੇ ਮਾਸੇ ਦੁਤਿਯੇ ਪਕ੍ਖੇ ਦਸਮੇ ਦਿਵਸੇ ਅਡ੍ਢਤੇਯ੍ਯਪੋਰਿਸਾਯ ਛਾਯਾਯ ਪੁਰਤ੍ਥਾਭਿਮੁਖੇਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਅਡ੍ਢਤੇਰਸਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਸੁਦਿਨ੍ਨਂ ਕਲਨ੍ਦਪੁਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੋ’’ਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ? –

ਯਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵਾਦਸਮਂ ਵਸ੍ਸਂ, ਵੇਰਞ੍ਜਾਯਂ ਵਸਿ ਜਿਨੋ;

ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸੁਦ੍ਧੋ ਸਙ੍ਘੋਤਿ, ਨੇਵ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਤਦਾ.

ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਿਕ੍ਖਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਚਨਾ;

ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਿਦ੍ਧਾਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਵ, ਗਰੁਕਾਪਤ੍ਤਿ ਨੋ ਤਦਾ.

ਓਵਾਦਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਞ੍ਚ, ਕਿਂ ਸਤ੍ਥਾ ਚਤੁਵਸ੍ਸਿਕੋ;

ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿ ਕਿਮਾਣਞ੍ਚ, ਸਮਤ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿ ਸੋ.

ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਮਕਾਸਿ ਯਂ;

ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਤਤੋ ਸਙ੍ਘ-ਭੇਦੋ ਪਚ੍ਛਿਮਬੋਧਿਯਂ.

ਆਰਾਧਯਿਂਸੁ ਮਂ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਮੁਨਿਭਾਸਿਤਂ;

ਸੁਤ੍ਤਮੇਵ ਪਮਾਣਂ ਨੋ, ਸੋਵ ਕਾਲੋ ਅਨਪ੍ਪਕੋਤਿ.

ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਥ ਭਗਵਾ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਵਾ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਸੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਸਕਲਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਮਤ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਸਉਦ੍ਦੇਸਾਨੁਦ੍ਦੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦਂ ਸਕਲਂ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨਾਭਿਪਰਾਮਸਨਮ੍ਪਿ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗੋ, ਤਥਾਪਿ ਏਤਂ ਵਿਸੇਸਨਿਯਮਨਤੋ, ਅਚ੍ਛਨ੍ਦਰਾਗਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਚ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛਨ੍ਦਰਾਗਰਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਅਸੁਚਿਪਾਨੇ ਪਨ ਹਤ੍ਥਿਨਿਯਾ ਤਾਪਸਪਸ੍ਸਾਵਪਾਨੇਨ ਵਾਲਕਾਬ੍ਯੋ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਵਾਲਕਾਬ੍ਯਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਮਣ੍ਡਬ੍ਯਸ੍ਸ ਨਾਭਿਯਾ ਪਰਾਮਸਨੇਨੇਵ ਕਿਰ. ਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇ ਪਨ ਵੇਜ੍ਜਕਾ ਆਹੁ –

‘‘ਥੀਨਂ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਾ ਸੁਕ੍ਕਂ, ਕਦਾਚਿ ਚਲਿਤੋਵਰੇ;

ਤਂ ਗਾਮਧਮ੍ਮਕਰਣਂ, ਦ੍ਵਯਸਮਂ ਸਙ੍ਗਮਿਯ;

ਗਬ੍ਭਾਦੀਤਿ ਅਯਂ ਨਯੋ, ਥੀਨਂ ਪੁਰਿਸਦਸ੍ਸਨਾਸੀਤ੍ਯੂਪਨੇਯ੍ਯ’’.

ਤਥਾਪ੍ਯਾਹੁ –

‘‘ਪੁਪ੍ਫਿਕੇ ਏਧਿਯ੍ਯ ਸੁਦ੍ਧੇ, ਪਸ੍ਸਂ ਨਰਞ੍ਚ ਇਤ੍ਥਿ ਤਂ;

ਗਬ੍ਭਞ੍ਚ ਨਯੇਤ੍ਯੁਤ੍ਤ-ਮਿਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਸੋ ਇਤੀ’’ਤਿ.

ਰਾਜੋਰੋਧੋ ਵਿਯਾਤਿ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪੇ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਤਥਾ ਅਹੋਸਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਰ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ ਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਿ, ਨ ਤਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਿਸਯੋ ਅਹੋਸਿ ਤੇਸਂ ਰੂਪਂ ਵਿਯ. ਤੇਨੇਵ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ ‘‘ਕਚ੍ਚਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ ਆਵੁਸੋ ਸੁਦਿਨ੍ਨ ਅਨਭਿਰਤੋ’’ਤਿ.

੩੯. ਕਲੀਤਿ ਕੋਧੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ ਕਲਿਸਾਸਨਂ, ਕਲਹੋ. ਗਾਮਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਜਨਪਦਧਮ੍ਮਂ ਜਨਪਦਵਾਸੀਨਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ. ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸਰੀਰਞ੍ਚ. ਅਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਵਿਨਿਬਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵਿਨਯਸੁਤ੍ਤੇ ਅਨਾਗਤਂ, ਸੁਤ੍ਤਾਭਿਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਅਨਾਗਤਂ, ਪਾਲ਼ਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੁਸੁਮਮਾਲਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਗੁਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਰਤਨਦਾਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾ ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਵਿਯ. ਪਦਨਿਰੁਤ੍ਤਿਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਨਾਮਵੇਵਚਨਾਨੇਵ ‘‘ਨਾਮਂ ਨਾਮਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮਧੇਯ੍ਯਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧੩੧੫) ਵਿਯ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਿਰਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਾਮ. ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਂ ਨਾਮ ਚੇਤਨਾ. ਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇਪਿ ਚੇਤਨਾਪਰਿਯਾਯਤੋ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਙ੍ਘਸੁਟ੍ਠੁਤਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਲੋਕਵਜ੍ਜਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨੇ ਸਙ੍ਘਸੁਟ੍ਠੁਤਾ ਹੋਤਿ ਪਾਕਟਾਦੀਨਵਤੋ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨੇ ਸਙ੍ਘਫਾਸੁਤਾ ਹੋਤਿ ਪਾਕਟਾਨਿਸਂਸਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮੇਨ ਦੁਮ੍ਮਙ੍ਕੂਨਂ ਨਿਗ੍ਗਹੋ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਪੇਸਲਾਨਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ. ਪਠਮੇਨ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਨਂ ਆਸਵਾਨਂ ਪਟਿਘਾਤੋ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਨਂ. ਤਥਾ ਪਠਮੇਨ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਪਸਾਦੋ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵੋ. ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾਯ ਚੋਦਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਭਬ੍ਬਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੁਦਿਨ੍ਨੋ ਤਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ, ਤੇਨੇਵ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਪਠਮੇਨ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਵਿਨਯਾਨੁਗ੍ਗਹੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਪਿਚੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੁਵੀਤਿਕ੍ਕਮੇ ਯਤ੍ਥ ਏਕਨ੍ਤਾਕੁਸਲਭਾਵੇਨ, ਤਂ ਸਙ੍ਘਸੁਟ੍ਠੁਭਾਵਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਲੋਕਵਜ੍ਜਤੋ, ਯਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਾਨਨੇ ਏਵ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਦਾ, ਤਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਵਾਪਿ ਪਸਾਦੁਪ੍ਪਾਦਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ, ਇਤਰਞ੍ਚ ਸੇਖਿਯਂ, ਇਦਂ ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ ਨਾਮ. ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਚੇਤਨਾਯਾਭਾਵੇਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਰਣੇ, ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਕਰਣੇ ਵਾ ਸਤਿ ਯਤ੍ਥ ਆਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੁਰਾਪਾਨਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਆਗਨ੍ਤੁਕਵਤ੍ਤਂ, ਆਵਾਸਿਕ, ਗਮਿਕ, ਅਨੁਮੋਦਨ, ਭਤ੍ਤਗ੍ਗ, ਪਿਣ੍ਡਚਾਰਿਕ, ਆਰਞ੍ਞਕ, ਸੇਨਾਸਨ, ਜਨ੍ਤਾਘਰ, ਵਚ੍ਚਕੁਟਿ, ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕ, ਉਪਜ੍ਝਾਯ, ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕ, ਆਚਰਿਯਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤਾਨਿ ਅਗ੍ਗਹਿਤਗ੍ਗਹਣਨਯੇਨ ਗਣਿਯਮਾਨਾਨਿ ਚੁਦ੍ਦਸ, ਏਤਾਨਿ ਪਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦ੍ਵੇਅਸੀਤਿ ਮਹਾਵਤ੍ਤਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਂਵਰੋ ਸਂਵਰਵਿਨਯੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਨਯੋ ਸਮਥਵਿਨਯਤ੍ਥਾਯ ਸਮਥਵਿਨਯੋ ਸਂਵਰਵਿਨਯਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਰਵਿਨਯੋ ਪਹਾਨਵਿਨਯਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਂ ਸਙ੍ਘਸੁਟ੍ਠੁ, ਤਂ ਸਙ੍ਘਫਾਸੂਤਿ ਏਕਮਿਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਘਸੁਟ੍ਠੁਤਾਯ ਸਤਿ ਸਙ੍ਘਫਾਸੁ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ਪਕਰੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤੇ ਤੇ ਪਯੋਜਨਵਿਸੇਸਸਙ੍ਖਾਤਾ ਅਤ੍ਥਵਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ‘‘ਪਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦਸਸੁ ਪਦੇਸੁ ਏਕੇਕਂ ਮੂਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਯੋਜਨਾਯ ਪਦਸਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਸਤਂ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਸਤਂ ਅਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਨਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤੀਨਂ ਵਸੇਨ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਤਂ, ਧਮ੍ਮਭੂਤਾਨਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤੀਨਂ ਵਸੇਨ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਤਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਤਾਨਿ, ਅਤ੍ਥਸਤੇ ਞਾਣਸਤਂ, ਧਮ੍ਮਸਤੇ ਞਾਣਸਤਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਤੇਸੁ ਦ੍ਵੇ ਞਾਣਸਤਾਨੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਞਾਣਸਤਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਏਤ੍ਥ ਸਙ੍ਘਸੁਟ੍ਠੁਤਾਤਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸੁਟ੍ਠੁਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਤ੍ਥਪਦਾਨੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾ. ਧਮ੍ਮਪਦਾਨੀਤਿ ਪਾਲ਼ੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਰ.

ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਬਹੁਲਨਯੇਨ ਲਦ੍ਧਨਾਮਕਂ ਸਕਸਮ੍ਪਯੋਗੇਨ, ਪਰਸਮ੍ਪਯੋਗੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਕਮਗ੍ਗੇ ਵਾ ਪਰਮਗ੍ਗੇ ਵਾ ਪਰਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਕਮਗ੍ਗੇ ਏਵ ਪਵੇਸਪਵਿਟ੍ਠਠਿਤੁਦ੍ਧਰਣੇਸੁ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਏਕਂ ਪਟਿਸਾਦਿਯਨਵਸੇਨ ਸੇਵੇਯ੍ਯ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਸਂਵਾਸੋਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਪਵੇਸਾਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਏਕਂ ਵਾ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯ, ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘ਸੋ ਚੇ ਪਵੇਸਨਂ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਪਵਿਟ੍ਠਂ, ਠਿਤਂ, ਉਦ੍ਧਰਣਂ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸਾ’ਤਿਆਦੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੯) ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਚਤੂਸੁਪਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਯੇਵ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਆਪਜ੍ਜਤੁ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਬ੍ਭਾਗਿਯਾ’’ਤਿ, ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੇ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਂ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਗਹਟ੍ਠਕਾਲੇ ਮੇਥੁਨਾਦਿਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿਂ ਏਕਮਨੇਕਂ ਵਾ ਪਟਿਕਰਿਤ੍ਵਾਵ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਰਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਗਹਟ੍ਠਕਾਲੇ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੋਵਾਤਿ ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥੇਵ ਆਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਦੇਸਨਾਹਿ ਪਨ ਅਸੁਜ੍ਝਨਤੋ ‘ਪਯੋਗੇ ਪਯੋਗੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਗਣਨਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਪਦਭਾਜਨੇ ‘ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਚਨੇਨਾਯਮਤ੍ਥੋ ਸਿਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਮਾਤਿਕਾਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯ ਪਾਰਾਜਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ ਅਨਵਸੇਸਵਚਨਮ੍ਪਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਭਿਕ੍ਖੁਗਣਨਞ੍ਚ ਅਨਵਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਅਨਵਸੇਸਵਚਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਸੇਵ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਪਵਿਟ੍ਠਾਦੀਸੁ, ਤਮੇਵੇਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਅਨ੍ਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਦਾਨੁਦ੍ਦੇਸੇ ਵਚਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ‘‘ਪਾਰਾਜਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦ੍ਦੇਸਵਚਨਂ ਤੇਨ ਸਰੀਰਬਨ੍ਧਨੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਅਭਬ੍ਬਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਦਭਾਜਨੇ ਵਚਨਂ ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ ਅਸਂਵਾਸਸ੍ਸ ਸਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਸਂਵਾਸਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤੋਪਿ ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਞ੍ਚੇ ਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮਾਨੋ ਅਨੋਕਾਸਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਕੋਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਦੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਓਮਸਵਾਦੇਨ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੮੯). ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤਦਭਾਵਤੋ ਸਿਦ੍ਧੋ ਸੋ ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਤੇਨ ਪਦਸੋਧਮ੍ਮਂ ਸਹਸੇਯ੍ਯਞ੍ਚ ਨ ਜਨੇਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਪੇਸੁਞ੍ਞਾਦਿਞ੍ਚ ਜਨੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਸੁ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਵਿਧਿਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ…ਪੇ… ਆਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੬੭੯) ਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਨ੍ਤਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਨਿਸ੍ਸਾਰਣੀਯਂ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੬੭੯) ਆਪਤ੍ਤਿਨਾਮਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਕਤਂ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਦਸ੍ਸਿਤਾਦਸ੍ਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿਦੁਕਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਸੇਖਿਯੇਸੁ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਸ੍ਸਨਕਾਰਣਂ ਸੇਖਿਯਾਨਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਦਭਾਵਤੋ ਇਤਰੇਸੁ ਆਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤਂ. ਅਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਦਸ੍ਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿਦੁਕਞ੍ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ.

ਪਠਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸੁਦਿਨ੍ਨਭਾਣਵਾਰਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਮਕ੍ਕਟੀਵਤ੍ਥੁਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੪੦-੧. ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਂ ‘‘ਇਧ ਮਲ੍ਲਾ ਯੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਪਟਿਸੇਵਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਂ ਪਚੁਰਪਟਿਸੇਵਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥਿਯਾ, ਨੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਯਾ’’ਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਪਠਮਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹੇਨ ਵਾ ਲੇਸਓਡ੍ਡਨਤ੍ਥਾਯ ਵਾ ਏਵਮਾਹ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤ੍ਥਤਂਯੇਵ ਨਿਯਮੇਤੁਂ ‘‘ਨਨੁ ਆਵੁਸੋ ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨੇਵ ਮਕ੍ਕਟੀਵਤ੍ਥੁ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੂਸੁ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਵਤ੍ਥੁ. ਵਿਚਾਰਣਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਤਤਿਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਂ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਨਨੁ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਾ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨੇਵ ਸਿਦ੍ਧਂ, ‘‘ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਦੀਸੁਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਦ੍ਦੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨਪਿ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਯਦਿ ਸਉਦ੍ਦੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਸਾਵਸੇਸਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਸਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਦ੍ਦੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨਾਪਿ ਕਿਂ ਨ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤਦੇਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਠਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਮੇਵ ਲੇਸਤ੍ਥਿਕਾਨਂ ਅਲੇਸੋਕਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਮੇਡਿਤਤ੍ਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਪੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਅਞ੍ਞਵਾਦਕੇ ਵਿਹੇਸਕੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਚਿ. ੧੦੧) ਵਿਯ ਵਤ੍ਥੁਦ੍ਵਯੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ ਅਞ੍ਞੇਨਾਪਿ ਵਚਨੇਨ ਸੁਪ੍ਪਕਾਸਿਤੋ, ਸੁਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਕਰਣਤ੍ਥੇਨ ਦਲ਼੍ਹਤਰੋ ਕਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਤਿਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਚ ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧੋ.

ਯਸ੍ਸ ਸਚਿਤ੍ਤਕਪਕ੍ਖੇਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਪਨ ਗਣ੍ਠਿਪਦਨਯੋ ਤਾਵ ਪਠਮਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਚਿਤ੍ਤਕਪਕ੍ਖੇਤਿ ਸੁਰਾਪਾਨਾਦਿਅਚਿਤ੍ਤਕੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਚਿਤ੍ਤਕੇਸੁ ਪਨ ਯਂ ਏਕਨ੍ਤਮਕੁਸਲੇਨੇਵ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਤਞ੍ਚ. ਉਭਯਂ ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ ਨਾਮ. ਸੁਰਾਪਾਨਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ‘‘ਸੁਰਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਪਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਾ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਿਵਨੇ ਅਕੁਸਲਮੇਵ, ਤਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਗਨ੍ਧਵਣ੍ਣਕਤ੍ਥਾਯ ਲੇਪਨੇ, ਭੇਸਜ੍ਜਤ੍ਥਾਯ ਲੇਪਨੇ ਅਦੋਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਵਿਚਾਰਣੀਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ‘‘ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਸ੍ਸਾਪਿ ਲੋਕਵਜ੍ਜਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਇਮਂ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗਂ ਪਰਿਹਰਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਧ ਸਚਿਤ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਚ ਅਚਿਤ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਚ ਵਿਚਾਰਣਾ ਵਤ੍ਥੁਵਿਜਾਨਨੇਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਜਾਨਨੇ. ਯਦਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਜਾਨਨੇ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਲੋਕਵਜ੍ਜਾਨੇਵ ਸਿਯੁਂ, ਨ ਚ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਲੋਕਵਜ੍ਜਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੁਵਿਜਾਨਨੇਯੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਇਦਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਸੇਖਿਯੇਸੁ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਾਨਨਮੇਵ ਪਮਾਣਂ, ਨ ਵਤ੍ਥੁਮਤ੍ਤਜਾਨਨਨ੍ਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੁਖੇ ਕੋਚਿ ਸੁਰਂ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਤੋ ਚੇ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਅਧਕ੍ਖਕਂ ਉਬ੍ਭਜਾਣੁਮਣ੍ਡਲਂ ਪਰਸ੍ਸ ਆਮਸਨਾਦਿਕਾਲੇ ਕਾਯਂ ਅਚਾਲੇਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ‘ਕਿਰਿਯਾਵ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਕਿਰਿਯਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਤਥਾ ਅਯਮ੍ਪਿ ਤਦਾ ਕਿਰਿਯਾਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਸੁਵਿਚਾਰਿਤਂ ਅਨੇਕਨ੍ਤਾਕੁਸਲਭਾਵਸਾਧਨਤੋ. ਸੁਰਾਪਾਨਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਏਕਨ੍ਤਾਕੁਸਲਤਾ ਪਨ ਮਜ੍ਜਸਞ੍ਞਿਨੋਪਿ ਸਕਿਂ ਪਯੋਗੇਨ ਪਿਵਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਸੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਸਚਿਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਕੁਸਲਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ. ਸਚਿਤ੍ਤਕਾਚਿਤ੍ਤਕਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਚਿਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਚ ਸਚਿਤ੍ਤਕਪਕ੍ਖੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਕੁਸਲਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਰਾਪਾਨਾਦਿ ਲੋਕਵਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਚਿਤ੍ਤਕਪਕ੍ਖੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਕੁਸਲਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਲੋਕਵਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਚਿਤ੍ਤਕਪਕ੍ਖੇਤਿ ਹਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਅਚਿਤ੍ਤਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਨ ਹਿ ਏਕਂਸਤੋ ਸਚਿਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਸਚਿਤ੍ਤਕਪਕ੍ਖੇਤਿ ਵਿਸੇਸਨੇ ਪਯੋਜਨਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਾਨਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਚਿਤ੍ਤਕਪਕ੍ਖੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਕੁਸਲਮੇਵ, ਵਤ੍ਥੁਜਾਨਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਚਿਤ੍ਤਕਪਕ੍ਖੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ ਕੁਸਲਂ ਸਿਯਾ ਅਕੁਸਲਂ ਸਿਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਸਚਿਤ੍ਤਕਪਕ੍ਖੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਕੁਸਲਮੇਵਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ‘‘ਸੇਸਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਧਿਮਾਨੇ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾਭਾਵਾ, ਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਤ੍ਤਾ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਪਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਛਾਯਾ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਭਾਵੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਵਚਨਂ ਦਲ਼੍ਹੀਕਮ੍ਮਸਿਥਿਲਕਰਣਪ੍ਪਯੋਜਨਤ੍ਤਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਬਾਹਿਰਨਿਦਾਨਕਥਾਧਿਕਾਰੇ ‘‘ਦਲ਼੍ਹੀਕਮ੍ਮਸਿਥਿਲਕਰਣਪ੍ਪਯੋਜਨਾਤਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਤਂ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਮਕ੍ਕਟੀਵਤ੍ਥੁਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ

੪੩-੪. ਵਜ੍ਜੀਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਵਸਨ੍ਤਾ ਵਜ੍ਜਿਨੋ ਨਾਮ, ਤੇਸਂ ਪੁਤ੍ਤਾ. ਯਾਵਦਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਯਾਵਤਾ ਅਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂਅਨਾਵਿਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਕਾਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨੇ, ਤਦੇਕਟ੍ਠੇ ਚ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਾਵਿਕਰਣੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਤਥਾਪਿ ਇਦਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਤਬ੍ਬਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤਿਰੇਕਚੀਵਰਂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੪੫੯), ਆਲ਼ਵਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕੁਟਿਯੋ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਿਕਾਯੋ (ਪਾਰਾ. ੩੪੨), ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦ੍ਵੇ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਛਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਸਿਕ੍ਖਿਤਸਿਕ੍ਖਂ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਂ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੧੦੭੭), ਸਙ੍ਘੇਨ ਅਸਮ੍ਮਤਂ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿਆਦਿ (ਪਾਚਿ. ੧੦੮੪) ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਕਪ੍ਪਨਂ ਵਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ. ਯਦਭਾਵਾ ਅਤਿਰੇਕਚੀਵਰਨ੍ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਪਮਾਣਂ ਵਾ ਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਯਦਭਾਵਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਿਕਾਯੋਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਉਲ੍ਲੁਮ੍ਪਤੁ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੭੧, ੧੨੬) ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਮੇਥੁਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨ ਪਟਿਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ, ਅਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੨੯) ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇਨ ਅਸ੍ਸਮਣਾਦਿਭਾਵਂ ਉਪਗਨ੍ਤੁਕਾਮੇਨ ਨਨੁ ਪਠਮਂ ਅਜ੍ਝੁਪਗਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਤ੍ਥ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਵਾ ਆਵਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਤੇ ਪਨ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਅਨਾਵਿਕਤ੍ਵਾ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਿਂਸੂ’’ਤਿ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਓਕਾਸਕਰਣਤ੍ਥਂ ਵਾ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਸੋ ਆਗਤੋ ਨ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕੇਸੁ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਅਨਾਵਿਕਤ੍ਵਾ ਯੋ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁਂ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਂ ਵਾ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤਿ, ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਵਾ ਉਲ੍ਲਪਤਿ, ਸੋ ਆਗਤੋ ਨ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਹਿ ਦਲ਼੍ਹੀਕਮ੍ਮਸਿਥਿਲਕਮ੍ਮਕਰਣਪ੍ਪਯੋਜਨਾ. ਸਾ ਹਿ ਯਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਾ ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਪ੍ਪਯੋਜਨਾਤਿਲਕ੍ਖਣਾਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਅਨ੍ਤੇ ਅਵਤ੍ਵਾ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਗਾਮਾ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਾ ਵਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੯੧) ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਯ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇ ਪਨੇਤਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ –

‘‘ਨਿਦਾਨਾ ਮਾਤਿਕਾਭੇਦੋ, ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਤਂਨਿਯਾਮਕੋ;

ਤਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭੇਦੋ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਤਦਞ੍ਞਥਾ’’ਤਿ. –

ਅਯਂ ਨਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਦਿਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁ ਮਕ੍ਕਟਿਵਤ੍ਥੁ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਵਤ੍ਥੁ ਚਾਤਿ ਤਿਪ੍ਪਭੇਦਂ ਵਤ੍ਥੁ ਇਮਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਨਿਦਾਨਂ ਨਾਮ, ਤਤੋ ਨਿਦਾਨਾ ‘‘ਯੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ…ਪੇ… ਅਸਂਵਾਸੋ’’ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਮਾਤਿਕਾਯ ਭੇਦੋ ਜਾਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਯਾ’’ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਵਚਨੇਨ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਨੋ ਪੁਰਿਸੇ ਨੋ ਪਣ੍ਡਕੇ ਨੋ ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੇ ਚਾ’’ਤਿ ਮਕ੍ਕਟਿਪਾਰਾਜਿਕੋ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਲੇਸਂ ਓਡ੍ਡੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਅਲੇਸੋਕਾਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮਕ੍ਕਟਿਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਖਾਤਾ ਨਿਦਾਨਾ ‘‘ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਯਪੀ’’ਤਿ ਮਾਤਿਕਾਵਚਨਭੇਦੋ ਨ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਏਵ ਮੇਥੁਨਸਿਦ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨਤੋ ਕਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਤਂਨਿਯਾਮਕੋ ਤਸ੍ਸਾ ਮਾਤਿਕਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਨਿਯਾਮਕੋ ਵਿਭਙ੍ਗੋ. ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਹਿ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਇਤ੍ਥਿਯੋ. ਤਯੋ ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾ. ਤਯੋ ਪਣ੍ਡਕਾ. ਤਯੋ ਪੁਰਿਸਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥਿਯਾ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗੇ…ਪੇ… ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਮਗ੍ਗੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਰਾ. ੫੬) ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਲੇਸੋਕਾਸਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਨਿਯਮੋ ਕਤੋ.

ਏਤ੍ਥਾਹ – ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਾਧਾਰਣਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਸੇਨ ਵਾ ਲਿਙ੍ਗਪਰਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਵਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਮ੍ਪਿ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਤਦਵਚਨੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੇ ਠਿਤਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘‘ਨਾਹਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਕਾਲੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਸਿਕ੍ਖਾਪਿ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੇਨ ਪਾਰਾਜਿਕਾ ਹੋਮੀ’’ਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਤਥਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਮ੍ਪਿ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਞ੍ਚਾਨਿਟ੍ਠਂ. ਇਦਂ ਅਪਰਂ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਾਧਾਰਣਾਨੇਵ, ਨਾਸਾਧਾਰਣਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਪਿਚਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਂਯੇਵ ਉਪਜ੍ਝ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਪਾਰਾ. ੬੯) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਪਿਚ ਯੋ ਤਥਾ ਲੇਸਂ ਓਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਨ੍ਤੋ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਾ ਵਿਯ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਤੇ ਹਿ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਚਨਾਭਾਵੇ ਸਤਿ ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਪਨ੍ਨਾ ਪਾਰਾਜਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕੇਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਲਿਙ੍ਗੇ ਠਿਤਾ, ‘‘ਇਦਾਨਿ ਚੇਪਿ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਆਨਨ੍ਦ, ਲਭੇਯ੍ਯਾਮ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਲਭੇਯ੍ਯਾਮ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕੇਚਿ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭੇਦੋਤਿ ਤਤੋ ਵਿਭਙ੍ਗਤੋ ‘‘ਅਕ੍ਖਾਯਿਤੇ ਸਰੀਰੇ ਪਾਰਾਜਿਕਂ, ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਖਾਯਿਤੇ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭੇਦੋ ਹੋਤਿ. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਤਦਞ੍ਞਥਾਤਿ ਤਤੋ ਏਵ ਵਿਭਙ੍ਗਤੋ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨਾਕਾਰੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਭੇਦੋਵ ਹੋਤਿ. ‘‘ਸਾਦਿਯਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ, ਨ ਸਾਦਿਯਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਹਿ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਅਸਤਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਮਾਸਤੋ ਗਾਥਾਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਨ –

‘‘ਨਿਦਾਨਮਾਤਿਕਾਭੇਦੋ, ਵਿਭਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪਯੋਜਨਂ;

ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਪਕਾਰੋ ਚ, ਪਠਮੋ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨੋ’’ਤਿ. –

ਇਮਂ ਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਵ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਪਕਾਸਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਥਂ? ਭਗਵਤਾ ਪਨ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਯਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਾਪਿਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਆਕਾਰਸ੍ਸ ਸਮਤ੍ਥਂ ਵਾ ਅਸਮਤ੍ਥਂ ਵਾਤਿ ਦੁਵਿਧਂ ਨਿਦਾਨਂ, ਅਯਂ ਨਿਦਾਨਭੇਦੋ. ਮਾਤਿਕਾਪਿ ਨਿਦਾਨਾਪੇਕ੍ਖਾ ਨਿਦਾਨਾਨਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਦੁਵਿਧਾ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਾਦਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਨਿਦਾਨਾਪੇਕ੍ਖਾਨਿ. ਨ ਹਿ ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਤੀਰਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਯਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਸਨ੍ਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਮੁਸਾਵਾਦਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭਾਸਿਂਸੁ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਹਿ ਤੇ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਗਿਹੀਨਂ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਂਸੁ, ਨ ਚ ਤਾਵਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨ ਲੇਸੇਨ ਭਗਵਾ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਦਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਦਾਨਾਪੇਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਨਿਦਾਨਾਪੇਕ੍ਖਾਨਿ ਞਤ੍ਵਾ ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਨਿਦਾਨਾਨਪੇਕ੍ਖਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਅਯਂ ਮਾਤਿਕਾਭੇਦੋ.

ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਮੂਲਾਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਹੋਨਕਵਤ੍ਥੁਪਯੋਗਚਿਤ੍ਤਨਿਯਾਮਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਮਾਤਿਕਾਯ ਵਿਭਜਨਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਤੇਸਂ ਅਪ੍ਪਹੋਨਕਤਾਯ ਵਾ ਤਦਞ੍ਞਤਰਵੇਕਲ੍ਲਤਾਯ ਵਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੇ ਸਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਅਸਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤਯੋ ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਾਤਿਕਾਯ ਵਿਭਜਨਂ ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਆਰਭੀਯਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਭਿਕ੍ਖਕੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਭਿਕ੍ਖਾਚਰਿਯਂ ਅਜ੍ਝੁਪਗਤੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਭਿਨ੍ਨਪਟਧਰੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਕੇਵਲਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਦੀਪਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਾ, ‘‘ਸਮਞ੍ਞਾਯ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਸਮ੍ਭਵਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਪਿ ਕੇਵਲਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਮ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦੀਪਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਾ, ‘‘ਏਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਰਣਗਮਨੇਹਿ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਨਨ੍ਤਰੇਨਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਸਿਦ੍ਧਿਦੀਪਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਾ, ‘‘ਭਦ੍ਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਾਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੇਕ੍ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਸੇਕ੍ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਕਰਣੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਭਿਕ੍ਖੁਦੀਪਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਾ ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤੋ ਸਬ੍ਬਸਾਮਞ੍ਞਪਦਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਦੀਸੁ ਸਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ, ਅਧਿਕਰਣਦਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਚ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤੋ ਇਤਰਤ੍ਥ ਤਦਭਾਵਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਤ੍ਥ ਤਿਸ੍ਸੋ ਇਤ੍ਥਿਯੋਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਥੁਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥਿਯਾ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗੇ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿ ਪਯੋਗਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇਤਿਆਦਿ ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਸਾਦਿਯਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ, ਨ ਸਾਦਿਯਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਥੁਪਯੋਗਨਿਯਮੇ ਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਮਭਾਵਾਭਾਵਵਸੇਨ ਆਪਤ੍ਤਾਨਾਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਮਤਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਖਾਯਿਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹੋਨਕਤਾਯ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੇ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਨ ਸਾਦਿਯਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਮਵੇਕਲ੍ਯੇਨ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾਭਾਵਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ. ਏਵਂ ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਨਯੋ ਅਯਨ੍ਤਿ ਪਯੋਜਨੋ ਵਿਭਙ੍ਗੋ.

ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਵਾਰੋ ਪਨ ਮੂਲਾਪਤ੍ਤਿਤੋ, ਤਦਞ੍ਞੇਕਦੇਸਤੋ, ਸਬ੍ਬਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਦੀਪਨਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਪਠਮੋ, ਸੋ ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਵਿਯ ਤਯੋ ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੋ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਮਾਤਿਕਾਪਦਾਨਂ ਸਾਤ੍ਥਕਨਿਰਤ੍ਥਕਾਨਂ ਤਦਞ੍ਞਥਾ ਉਦ੍ਧਰਣਾਨੁਦ੍ਧਰਣਵਸੇਨ ਸਪ੍ਪਯੋਜਨਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਤਦਞ੍ਞਥਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਆਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਹੋਨਕਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤ੍ਥਞ੍ਚਾਤਿ. ਕਥਂ? ਏਲ਼ਕਲੋਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਨੇਵ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਏਲ਼ਕਲੋਮਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੭੨) ਏਤਾਨਿ ਕੇਵਲਂ ਵਤ੍ਥੁਮਤ੍ਤਦੀਪਨਪਦਾਨੀਤਿ ਨਿਰਤ੍ਥਕਾਨਿ ਨਾਮ, ਤੇਸਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ‘‘ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਂ ਅਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਏਲ਼ਕਲੋਮੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਤਦਞ੍ਞਥਾ ਅਨੁਦ੍ਧਰਣੇਨ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨਭਾਵੋ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ‘‘ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ, ਇਦਂ ਸਾਤ੍ਥਕਂ. ਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਯੋਜਨਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਜਾਨਨਸਾਦਿਯਨਭਾਵੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਅਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯ, ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਸਂਵਾਸੋ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਸਞ੍ਞਿਤਾ ਗਰੁਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤਂ ਅਵਹਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪੇਤਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੇ ਆਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਹੋਨਕਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਪੇਤਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੇ’’ਤਿਆਦਿ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਦੁਤਿਯਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਇਮਂ ਜਾਨ, ਇਮਂ ਦੇਹਿ, ਇਮਂ ਆਹਰ, ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਥੋ, ਇਮਂ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਰੋਹੀਤਿ ਭਣਤੀਤਿਆਦਿ ਪਨ ਤਦਞ੍ਞਥਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ‘‘ਨਿਦਾਨਮਾਤਿਕਾਭੇਦੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥੋ ਪਕਾਸਿਤੋ ਹੋਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਪਠਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਤਾਵ ਪਠਮਬੋਧਿਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੁਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਵਸ੍ਸਿਕਕਾਲੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਰਤ੍ਤਞ੍ਞੁਮਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ. ਦੁਤਿਯਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਮਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਸੋ ਹਾਯਸ੍ਮਾ ਮਕ੍ਕਟਿਪਾਰਾਜਿਕੋ ਯਥਾ ਮਾਤੁਗਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਿਤ੍ਥੀ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤਥਾ ਇਧਾਪੀਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥਿਯਾ, ਨੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਿਤ੍ਥਿਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤਿਯਾਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਲਾਭਗ੍ਗਮਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਤੇ ਹਿ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਾ ਲਾਭਗ੍ਗਮਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਾਯਿਤ੍ਵਾ ਵਰਸਯਨੇਸੁ ਸਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਾਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸੁਂ, ਤੇ ਚ ਵੇਪੁਲ੍ਲਮਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸਯਞ੍ਚ ਵੇਪੁਲ੍ਲਮਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਵੇਪੁਲ੍ਲਮਹਤ੍ਤਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਂ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਥੁਂ ਉਪਾਦਾਯ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਤਂ ਕਾਲਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਪਨਾਤਿ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਪਦਂ. ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਨਿਯਮਪਦਂ. ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਵਚਨਂ. ਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾਮਕੋ ਯਾ ਭਗਵਤਾ ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾ ਵਿਹਿਤਾ, ‘‘ਏਤ੍ਥ ਸਹ ਜੀਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਯੋ ਚ ਆਜੀਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਉਭਯਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋਵ ਹੋਤਿ. ਕਦਾ ਪਨ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਅਹੋਸਿ? ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਤਦੁਭਯਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਤਦਜ੍ਝੁਪਗਤਤ੍ਤਾ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਸਹ ਜੀਵਨ੍ਤੀਤਿ ਯਾਵ ਸਿਕ੍ਖਂ ਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਭਾਵਞ੍ਚ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਾਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਸਾਜੀਵਂ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਬਹੁਲੋ ਵਾ ਏਕਚ੍ਚਂ ਸਾਵਸੇਸਂ ਸਾਜੀਵਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਵਾ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਪਨ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਲਬ੍ਭਤਿ ਅਤ੍ਥਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਿਕ੍ਖਾਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਸੀਲਾਨਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਨ ਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਅਚਿਤ੍ਤਕਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਨ ਸਿਕ੍ਖਾਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਬਹੁਲੋ ਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਨਿਰਾਪਤ੍ਤਿਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਨ ਸਿਕ੍ਖਾਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਨ ਚ ਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਅਨਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਿਕ੍ਖਾਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਚ ਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਚ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਸਾਜੀਵਞ੍ਚ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ, ਅਯਮੇਵ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੋ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਚੇ? ਨ, ‘‘ਤਤ੍ਰ ਯਾਯਂ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ, ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾ’’ਤਿਵਚਨਵਿਰੋਧਤੋ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਸਤਿ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬੁਕ੍ਕਟ੍ਠੋਤਿ.

‘‘ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਪਰਤੋ ਵਚਨਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਭਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਸਾਜੀਵਞ੍ਚ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਿਤੁਂ ਭਬ੍ਬੋ, ਤਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਸਾਜੀਵਞ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਏਵ ਹਿ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਾਜੀਵੋ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਮੇਵ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨੇਤਰਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਂ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਂ ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਤ੍ਰ ਯਾਯਂ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ, ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਯ ਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਸਾਜੀਵੋ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਤਿ ਸਾਜੀਵਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ਸਿਕ੍ਖਾਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਤਦਤ੍ਥਦੀਪਨਤ੍ਥਮੇਵ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਏਕਮੇਵਿਦਂ ਅਤ੍ਥਪਦਨ੍ਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਉਪਸਮ੍ਪਦੂਪਗਮਨਨ੍ਤਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਿਕ੍ਖਨਾਧਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯੋ ਏਵਂ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਤੋ, ਤਾਦਿਸਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਪਰਭਾਗੇ ਸਾਜੀਵਸਙ੍ਖਾਤਮੇਵ ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਅਨਾਵਿਕਤ੍ਵਾ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਕਿਨ੍ਤੁ ਅਟ੍ਠਕਥਾਨਯੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚ ਨ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹੋਤਿ ਤੇਨ ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਇਦਮੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਲਕ੍ਖਣਂ ਸਾਧਾਰਣਂ, ਯਦਿਦਂ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ਖੀਣਾਸਵੋਪਿ ਸਾਵਕੋ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਅਚਿਤ੍ਤਕਂ, ਤਥਾ ਸੇਕ੍ਖੋ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਪਨ ਸਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞਮਿਦਂ ਭਿਕ੍ਖੁਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਕੇਵਲਂ ਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਚ ਉਭਯਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਚਾਤਿ ਸਰੂਪੇਕਦੇਸੇਕਸੇਸਨਯੇਨ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਆਪਨ੍ਨੋ’’ਤ੍ਵੇਵ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਨੁਕ੍ਕਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹਣਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੋਵ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਮੇਵ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਅਵਚਨੇ ਪਰਿਹਾਰਂ ਵਤ੍ਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੋ ਅਸਿਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਿਕ੍ਖਾਸਮਾਪਨ੍ਨੋਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਚ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਤਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਯਞ੍ਚ ਸਾਜੀਵਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਤਤ੍ਥ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਅਨਾਵਿਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਯਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਯ ਏਵ ਗਹਣਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਤ੍ਤਾ, ਸੀਲਾਧਿਕਾਰਤੋ ਚ ਵਿਨਯਸ੍ਸਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਸਮਾਦਿਯਨ੍ਤੋ ਸੀਲਂ ਸਮਾਦਿਯਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਸੀਲਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ. ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਪਟਿਸੇਵਿਤਮੇਥੁਨਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ਨ ਸਮੂਹਨਤਿ ਨਾਮ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸੇਵਿ, ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਮਾਸਤੋ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਕਿਂ ਇਮਿਨਾ ਵਿਸੇਸਵਚਨੇਨ ਪਯੋਜਨਂ, ਨਨੁ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਅਨਾਵਿਕਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਅਸਂਵਾਸੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਯੋ ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਾਦਿਕੋ ਕੇਵਲੇਨ ਸਮਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤੇਨ, ਪਟਿਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਚ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿ. ਯੋ ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਤਸ੍ਸ ਚ, ਯੋ ਵਾ ਪਕ੍ਖਪਣ੍ਡਕਤ੍ਤਾ ਪਣ੍ਡਕਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ ਨ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਤਸ੍ਸ ਚ ਤਦੁਭਯਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਪਣ੍ਡਕਭਾਵਪਕ੍ਖੇ ਚ ਪਕ੍ਖਪਣ੍ਡਕੋ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਨ ਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਤਰਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਣ੍ਡਕਭਾਵਪਕ੍ਖੇ ਪਣ੍ਡਕਤ੍ਤਾ ਨ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਸੋ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਭਾਵੇਨ ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਮੁਖੇਨ ਪਰਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਜਾਤਗ੍ਗਹਣਾਦਯੋ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਕੁਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਯਂ ਨਯੋ ਅਪਣ੍ਡਕਪਕ੍ਖਂ ਅਲਭਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਪਰਤੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਰੂਪਸਤ੍ਤਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਭਵਙ੍ਗਵਿਚ੍ਛੇਦੇ ਸਤਿਪਿ ਅਮਰਣਂ ਵਿਯ ਪਣ੍ਡਕਭਾਵਪਕ੍ਖੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਸਂਵਾਸਂ ਵਾ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥਿ ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਿਯ. ਨ ਚ ਸਹਸੇਯ੍ਯਾਦਿਕਂ ਜਨੇਤਿ. ਗਣਪੂਰਕੋ ਪਨ ਨ ਹੋਤਿ ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਵਿਯ, ਨ ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਇਤਰਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਕ੍ਖੇ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਸ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸੋ. ਕਿਮਯਂ ਸਹੇਤੁਕੋ, ਉਦਾਹੁ ਅਹੇਤੁਕੋਤਿ? ਨ ਅਹੇਤੁਕੋ. ਯਤੋ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਤਸ੍ਸ ਅਪਣ੍ਡਕਪਕ੍ਖੇ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ ਸਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਤ੍ਤਾ. ਪਣ੍ਡਕਭਾਵਪਕ੍ਖੇਪਿ ਕਿਸ੍ਸ ਨਾਨੁਞ੍ਞਾਤਾਤਿ ਚੇ? ਪਣ੍ਡਕਭੂਤਤ੍ਤਾ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਪਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਵਿਯ.

ਅਪਿਚ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਸਮਾਦਾਨਂ ਦੀਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਤਤ੍ਥ ਚ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਅਨਾਵਿਕਤ੍ਵਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ, ਤਥਾ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਅਨਾਵਿਕਤ੍ਵਾ ਗਾਮਾ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਾ ਵਾ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਦਿਯੇਯ੍ਯ (ਪਾਰਾ. ੮੯), ਸੁਗਤਚੀਵਰਪ੍ਪਮਾਣਂ ਚੀਵਰਂ ਕਾਰਾਪੇਯ੍ਯ ਅਤਿਰੇਕਂ ਵਾ, ਛੇਦਨਕਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਚਿ. ੫੪੮) ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਯਪੀਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ‘‘ਪਗੇਵ ਪਣ੍ਡਕੇ ਪੁਰਿਸੇ ਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਅਯਂ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ ਮਾਤਿਕਾਯ ਤਾਵ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ.

ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਿਨਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੪੫. ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਾਸਨਤੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਪਞ੍ਚਹੁਪਾਲਿ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਸੁਤ੍ਤਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਂ ਨ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੪੪੨) ਏਵਮਾਦਿਤੋ ਹਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਤੋ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਞ੍ਚ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਕਾਸੇਸੁਂ. ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਉਗ੍ਗਹੋ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਭਣਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਤੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਤੋ ਆਚਰਿਯਵਾਦਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਕਾਸੇਸੁਂ. ਭਾਰੁਕਚ੍ਛਕਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਏਵਮਾਹ – ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੭੮) ਏਵਮਾਦਿਤੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਤੋ ਏਵ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਕਾਸੇਸੁਂ. ਤਾਯ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿਯਾ ਥੇਰੋ ਏਤਦਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਂ ਲਭਿ. ਅਪਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ…ਪੇ… ਅਨਾਦਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੩੪੩). ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਸੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਤ੍ਤਯਂ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਤੇਨਾਯਂ ‘‘ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਞ੍ਹਿ ਵਿਨਯਂ, ਮਹਾਥੇਰਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾ ਸੁਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਤ੍ਥੇਰੇਨ. ਆਹਚ੍ਚਪਦੇਨਾਤਿ ਅਟ੍ਠ ਵਣ੍ਣਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਆਹਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਦਨਿਕਾਯੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਉਦਾਹਟੇਨ ਕਣ੍ਠੋਕ੍ਕਨ੍ਤੇਨ ਪਦਸਮੂਹੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਰਸੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਆਹਚ੍ਚਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਰਸੇਨ, ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਟੇਨ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਤ੍ਤਚ੍ਛਾਯਾ ਵਿਯ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਂ. ਆਚਰਿਯਵਾਦੋ ‘‘ਆਚਰਿਯਵਂਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਆਭਤੋਵ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਕਾਰਣੋਪਪਤ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧੋ ਉਹਾਪੋਹਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਦਿਪਮਾਣਪਤਿਰੂਪਕੋ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋਮਤੀ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਪਰਿਵਾਰਟ੍ਠਕਥਾਯਂ, ਇਧ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਂ ਨਾਮ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਪਦੇਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਪਦੇਸਨਯਸਿਦ੍ਧਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾਨਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਠਾਨਂ ਓਕਾਸੋ ਪਦੇਸੋਤਿ ਕਾਰਣਵੇਵਚਨਾਨਿ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨਵਕਾਸੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਾਰਾ. ੪੩) ਸਾਸਨਤੋ, ‘‘ਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਅਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਅਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਪਨ ਪਦੇਸੋ’’ਤਿ ਚ ਲੋਕਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਹਾਪਦੇਸਾਤਿ ਮਹਾਕਾਰਣਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਰਣਂ ਨਾਮ ਞਾਪਕੋ ਹੇਤੁ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਮਹਨ੍ਤਭਾਵੋ ਪਨ ਤੇਸਂ ਮਹਾਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਵਿਯ. ਤੇ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿਨਯਮਹਾਪਦੇਸਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਮਹਾਪਦੇਸਾ ਚਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਨਯਮਹਾਪਦੇਸਾ ਵਿਨਯੇ ਪਯੋਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ, ਤੇਨੇਵ ਪਰਿਵਾਰੇ ਅਨੁਯੋਗਵਤ੍ਤੇ ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਲੋਮਂ ਨ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੪੪੨) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਨਯਪਿਟਕਂ ਅਵਸੇਸਪਿਟਕਦ੍ਵਯਂ. ਧਮ੍ਮਾਨੁਲੋਮਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਪਦੇਸੇ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮਾਨੁਲੋਮਞ੍ਚੇਵ ਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯਾਨੁਲੋਮਞ੍ਚ, ਸੋ ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਰਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ ਵਿਨਯਂ ਉਬ੍ਬਿਨਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਇਤਰੋ ‘‘ਵਿਨਯਂ ਰਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਂ ਉਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਉਭਯਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ.

ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਮੁਖਮਤ੍ਤਂ – ਤਤ੍ਥ ਪਠਮੋ ‘‘ਸੋ ਚੇ ਪਵੇਸਨਂ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਪਵਿਟ੍ਠਂ, ਠਿਤਂ, ਉਦ੍ਧਰਣਂ ਸਾਦਿਯਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਸਾਦਿਯਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਹਾਯਸ੍ਮਾ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਸ੍ਸ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸ੍ਸ, ਕਾਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਚ ਸਮਾਯੋਗੇ ਸਤਿ ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਕਾਯਿਕਸੁਖਵੇਦਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤੇਨ ਸਾਦਿਯਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸੇਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਥਾ ਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਥਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ਯੋਨਿਦੋਸਵਸੇਨ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਸਾਤਾ ਵੇਦਨਾ, ਵਾਤੋਪਹਟਗਤ੍ਤਤਾਯ ਵਾ ਨੇਵ ਕਾਯਿਕਵੇਦਨਾ, ਤਸ੍ਸ ਜਾਨਤੋ ਅਜਾਨਤੋਪਿ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੭੬) ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸੇਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸਾਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਥਾ ਯਦਿ ਮੋਚਨਰਾਗੇਨ ਉਪਕ੍ਕਮਤੋ ਮੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ, ਪਗੇਵ ਮੇਥੁਨਰਾਗੇਨਾਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਟ੍ਠਾਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਨਯਂ ਉਬ੍ਬਿਨਯਂ ਕਰੋਤਿ ਨਾਮ. ਇਤਰੋ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਜਾਨਤੋ ਜਾਨਨੇਨੇਵ ਸੁਖਵੇਦਨਾ ਹੋਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਸਾਦਿਯਨਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਸੇਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸਪਿ ਜਾਨਤੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਨਵਜ੍ਜਂ ਸਾਵਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਉਭਯਂ ਪਨ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੭) ਵਚਨਤੋ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤਮੇਵੇਤ੍ਥ ਪਮਾਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ, ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਰਕ੍ਖਤਿ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਸਪ੍ਪਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.

ਸਙ੍ਗੀਤਿਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਪਾਲ਼ਿਤੋ ਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਪਾਲ਼ਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਤੋ, ਨਯਤੋ, ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਚ ਪਾਲ਼ਿਓਕ੍ਕਨ੍ਤਵਿਨਿਚ੍ਛਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਵਿਨਿਚ੍ਛਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਨ ਸਮੂਹਨਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਭਗਵਾ ਕੇਵਲਂ ‘‘ਤੇਸਂ ਮਤਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਨਤਾ ਮਮ ਵਚਨਂ ਵਿਯ ਪਮਾਣਂ ਕਰੋਤੂ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਕਾਲੇ ਏਵਮਾਹ ‘‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਤੂ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੧੬), ਤੇਨੇਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ‘‘ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਸਮੂਹਨਿਤੁਂ ਯਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਂ ਅਤਿਰੇਕਤ੍ਥਦੀਪਨਂ, ਪਗੇਵਾਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ ਊਨਾਤਿਰਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਆਚਰਿਯਕੁਲੇਸੁ ਵਿਵਾਦੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਕਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘੋ ਨ ਸਮੂਹਨੀਤਿ? ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਵਾਦਪ੍ਪਸਙ੍ਗਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਭਗਵਤਾ ਚ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਸਮਗ੍ਗੇਹਿ ਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨੇਹਿ ਅਵਿਵਦਮਾਨੇਹਿ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਏਕਚ੍ਚੇ ਥੇਰਾ ਏਵਮਾਹਂਸੂਤਿ ਚ ਅਞ੍ਞਵਾਦਦਸ੍ਸਨਤੋ ਵਿਵਦਮਾਨੇਹਿ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ਜਾਤਂ, ਤਦਭਾਵਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਅਵਿਵਦਮਾਨੇਹੇਵ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ਅਕਾਸਿ.

ਅਪਿਚਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਤਿਯਾ ਪਾਕਟਕਰਣਤ੍ਥਂ ਆਰਮ੍ਭੋ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾਭਿਧਮ੍ਮਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਾਸੂ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯਸ੍ਸਪਿ ਸਾਧਾਰਣਾ ਏਸਾ ਕਥਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ‘‘ਅਥ ਪਨਾਯਂ ਕਪ੍ਪਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵਿਨਯਸ੍ਸੇਵ. ਕਾਰਕਸਙ੍ਘਸਦਿਸਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਕਸਙ੍ਘਸਦਿਸਂ. ‘‘ਸੁਤ੍ਤਾਦਿਚਤੁਕ੍ਕਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਤੇਨ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਕਸਙ੍ਘਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਸੁਤ੍ਤਮੇਵ ਬਲਵਤਰਂ. ਸੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਪ੍ਪਟਿਵਤ੍ਤਿਯਂ ਕਾਰਕਸਙ੍ਘਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਅਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਾਕਤਿਕੇ ਪਨ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ‘‘ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਕਸਙ੍ਘਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਵਾਦੀਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਮਯਵਿਜਾਨਨਕੋ ਅਞ੍ਞਨਿਕਾਯਿਕੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਵਾਦੀ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਨ੍ਤਿ ਕਥਂ? ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਉਦਕਦਨ੍ਤਪੋਨਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੨੬੬) ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਤਦਨੁਲੋਮਤੋ ਨਾਲ਼ਿਕੇਰਫਲਸ੍ਸ ਉਦਕਮ੍ਪਿ ਉਦਕਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਪਰਵਾਦੀ ਚ.

‘‘ਨਾਲ਼ਿਕੇਰਸ੍ਸ ਯਂ ਤੋਯਂ, ਪੁਰਾਣਂ ਪਿਤ੍ਤਬਨ੍ਧਨਂ;

ਤਮੇਵ ਤਰੁਣਂ ਤੋਯਂ, ਪਿਤ੍ਤਘਂ ਬਲਬਨ੍ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਏਵਂ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਕਵਾਦੀ ਧਞ੍ਞਫਲਸ੍ਸ ਗਤਿਕਤ੍ਤਾ, ਆਹਾਰਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਫਰਣਤੋ ‘‘ਯਾਵਕਾਲਿਕਮੇਵ ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਪਰੋ ਆਚਰਿਯਵਾਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਸੁਙ੍ਕਂ ਪਰਿਹਰਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪਚਾਰਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਅਵਹਾਰੋ ਏਵਾ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਤੋ ‘‘ਤਥਾ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਮਾਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਕਵਾਦੀ ‘‘ਸੁਙ੍ਕਂ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਥੇਵ ਆਗਤਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ, ਤਥਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾਤਿ. ਪਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਰਸਨ੍ਤਕਂ ਅਵਹਰਾਤਿ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਮੇਵ ਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਵਾਯਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਪਯੋਗੋਵ ਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਮੂਲਟ੍ਠੋ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਥੇਰਵਾਦਤ੍ਤਾ ਮੂਲਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵਾ’’ਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਕਵਾਦੀ ‘‘ਤਂ ਸਙ੍ਕੇਤਂ ਪੁਰੇ ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ਤਂ ਭਣ੍ਡਂ ਅਵਹਰਤਿ, ਮੂਲਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੧੯) ਸੁਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ.

ਪਰੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਨਿਯਤਹੇਤੁਧਮ੍ਮੋ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਤਹੇਤੁਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਲਿਖਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵਾਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਕਵਾਦੀ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕਾਦਿਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮੇ ਨ ਓਤਰਤੀ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮੇ ਓਤਰਨ੍ਤਂਯੇਵ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ, ਨੇਤਰਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਆਗਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਨਪਿ ਸਿਦ੍ਧੇ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਙ੍ਗੀਤਿਯੋ ਆਰੁਲ਼੍ਹਪਾਲ਼ਿਆਗਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਾਦਿਸਞ੍ਹਿ ਪਮਾਦਲੇਖਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਅਮਤਂ ਪਦਂ, ਪਮਾਦੋ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੧; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੨੬) ਵਚਨਤੋ ਦਿਨ੍ਨਭੋਜਨੇ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸ੍ਸਯਾਨਿ ਪਰਿਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਤਿਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਚੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਆਰੁਲ਼੍ਹਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨੋ ਚੇ ਤਥਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧੇਪਿ ‘‘ਨੋ ਚੇ ਤਥਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨ ਓਤਰਤਿ ਨ ਸਮੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਬਾਹਿਰਕਸੁਤ੍ਤਂ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਅਸਮੇਨ੍ਤਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਰੋ ਆਚਰਿਯਵਾਦਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਨਯੇਸੁ ਪਮਾਦਲੇਖਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਆਗਤਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ ਥੇਰਵਾਦੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਥ ਪਨਾਯਂ ਆਚਰਿਯਵਾਦਂ. ਪਰੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ‘‘ਮੂਲਬੀਜਂ ਨਾਮ ਹਲਿਦ੍ਦਿ ਸਿਙ੍ਗਿਵੇਰਂ ਵਚਾ…ਪੇ… ਬੀਜੇ ਬੀਜਸਞ੍ਞੀ ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਵਾ ਛੇਦਾਪੇਤਿ ਵਾ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸਾਤਿ (ਪਾਚਿ. ੯੧) ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਾਠਤ੍ਤਾ ਹਲਿਦ੍ਦਿਗਣ੍ਠਿਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਕਵਾਦੀ ‘‘ਯਾਨਿ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਾਨਿ ਅਤ੍ਥਿ ਮੂਲੇ ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਆਚਰਿਯਵਾਦੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਨ ਹਿ ਗਣ੍ਠਿਮ੍ਹਿ ਗਣ੍ਠਿ ਜਾਯਤੀਤਿ. ਪਰੋ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਨ੍ਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਉਗ੍ਗਹੋਤਿ ਵਚਨਸ੍ਸਾਨੁਲੋਮਤੋ ‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪੋਰਾਣਭਿਕ੍ਖੂ ਏਕਪਾਸਾਦੇ ਗਬ੍ਭਂ ਥਕੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਸਯਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’ਤਿ ਤੁਮ੍ਹੇਸੁ ਏਵ ਏਕਚ੍ਚੇਸੁ ਵਦਨ੍ਤੇਸੁ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਕਵਾਦੀ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਞ੍ਚ ਉਗ੍ਗਹਿਤਕਾਨਂਯੇਵ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਉਗ੍ਗਹੋ ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ. ਪਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿਨ੍ਤਿ ‘‘ਦ੍ਵਾਰਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਸਯਿਤੇਸੁ ਕੇ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਨਾ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯੋ ਚ ਯਕ੍ਖਗਹਿਤਕੋ, ਯੋ ਚ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਾਪਿਤੋਤਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਥੇਰਵਾਦਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਯਥਾ ਤਥਾ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਾਦਯੋਪਿ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ.

ਅਥ ਪਨਾਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿਂ. ਪਰੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਗੁਤ੍ਤੇ ਸਕਵਾਦੀ ‘‘ਦਿਵਾ ਕਿਲਨ੍ਤਰੂਪੋ ਮਞ੍ਚੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਪਾਦੇ ਭੂਮਿਤੋ ਅਮੋਚੇਤ੍ਵਾਵ ਨਿਦ੍ਦਾਵਸੇਨ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੭੭) ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਏਕਭਙ੍ਗੇਨ ਨਿਪਨ੍ਨਾਦਯੋਪਿ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ. ਅਥਾਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿਂ. ਪਰੋ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਨ੍ਤਿ ‘‘ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿਆਦਿਵਚਨੇਹਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੬੦) ਸਂਸਨ੍ਦਨਤੋ ਸਦਾਰਪੋਸੇ ਦੋਸੋ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ’’’ਤਿ (ਖੁ. ਪਾ. ੫.੬; ਸੁ. ਨਿ. ੨੬੫) ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਕਵਾਦੀ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਰਾਗਸਹਿਤੇਨੇਵ ਅਕੁਸਲੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਅਨੁਰੂਪਤੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਾਦਯੋ ਆਹੁ. ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਪਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਨਿਕਾਯਿਕੋ, ਸੋ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਿਯੇਵ ਆਹਰਤਿ. ਤਾਨਿ ਸਕਵਾਦੀ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਤ੍ਤਾਦਿਮ੍ਹਿ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਚੇ ਸਮੇਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨੋ ਚੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ.

ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਿਨਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਯੋ ਪਨਾਤਿ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਪਦਂ, ਤਥਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਪਦੇਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤ੍ਤਾ ਤਦਨੁਰੂਪਾਨੇਵਸ੍ਸ ਵਿਭਙ੍ਗਪਦਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਬ੍ਬਚਨਪਦਾਨਿ ਤੀਣਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਸ੍ਸ, ਅਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣਾਨਿ, ਤਥਾਪਿ ‘‘ਅਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਞ੍ਚੇ ਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮਾਨੋ ਅਨੋਕਾਸਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਚਾਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਦੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਨ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਚਨਤ੍ਥਯੁਤ੍ਤੋਵ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਨ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੮੯) ਏਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੁ, ਨ ਇਤਰੋ ਗਿਹਿਭੂਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਵਿਨਯਪਿਟਕਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣਂ ਭਿਕ੍ਖੁਲਕ੍ਖਣਂ ਵਤ੍ਥੁਞ੍ਹਿ ਭਗਵਾ ਆਰਭਿ. ਯੋ ਪਨ ਸੁਦ੍ਧੋ ਏਵ ਸਮਾਨੋ ਕੇਨਚਿ ਕਾਰਣੇਨ ਗਿਹਿਲਿਙ੍ਗੇ ਠਿਤੋ, ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਤ੍ਤਾ ਏਵ ਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ, ਅਸੁਦ੍ਧੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਲਿਙ੍ਗੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਸੁਦ੍ਧੋਪਿ ਞਾਤਕੇਹਿ, ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਵਾ ਰਾਜਭਯਾਦਿਕਾਰਣੇਨ ਵਾ ਕਾਸਾਵੇਸੁ ਸਉਸ੍ਸਾਹੋਵ ਅਪਨੀਤਕਾਸਾਵੋ ਵਤ੍ਥੁ ਏਵ ਪੁਨ ਕਾਸਾਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕਭਾਵਾਨੁਪਗਮਨਤੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਬ੍ਬਚਨਤ੍ਥੇ ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਥੇਨਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਬ੍ਬਚਨਤ੍ਥਂ ਸਯਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝੁਪਗਤੋ, ਸਂਵਾਸਂ ਥੇਨੇਨ੍ਤੋ, ਤਞ੍ਚੇ ਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮਾਨੋ ਅਨੋਕਾਸਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਚਾਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਦੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਨ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਮਞ੍ਞਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵਚਨਦ੍ਵਯਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਂ ਉਪਬ੍ਰੂਹੇਤਿ, ਅਨ੍ਤਰਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਨਿਯਤਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕੁਸਲਮੂਲੋ ਕੇਵਲਾਯ ਸਮਞ੍ਞਾਯ, ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਚ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋਤਿ ਇਮਂ ਅਤਿਰੇਕਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਧਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਂ ਏਵਂ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਂ ਯਥਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਪਰਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਵਜ੍ਜਾਨੀ’’ਤਿ ਆਹਚ੍ਚਭਾਸਿਤਂ ਸਙ੍ਗੀਤਿਤ੍ਤਯਾਰੁਲ਼੍ਹਂ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਪਰਮਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਪਰਮਾਨੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੩੧੦) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਚ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਾਨਿ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਾਨਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਨ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤਰਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬਬਲਵਮ੍ਪਿ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਤਿਕਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਭਵਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਕਰਣਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਸੁਦ੍ਧੋਵਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਦ੍ਵੇ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ‘‘ਅਸੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਏਸ ਹਿ ਉਭੋਪਿ ਪਕ੍ਖੇ ਨ ਭਜਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮਞ੍ਞਾਯ, ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ’’ਤਿ.

ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਪਨੇਵਂ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਾਯ ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਭਗਵਾ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਸੀਤਿ? ਦੁਬ੍ਬਿਜਾਨਤ੍ਤਾ. ਪਕਤਿਯਾਪੇਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਨਾਮ ‘‘ਸਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਵਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ, ਪਗੇਵ ‘‘ਨਿਯਤਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਨਿਯਤਾ’’ਤਿ ਵਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਸਮਦਿਟ੍ਠਿਕਂ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਉਪੋਸਥਾਦੀਨਿ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਚਿਰੇਨੇਵ ਸਾਸਨਂ ਵਿਨਾਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਸਯਞ੍ਚ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਸੁਦ੍ਧੇਸੁਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨੇਨ. ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਾਯਕੁਸਲਤਾਯ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਉਕ੍ਖੇਪਨੀਯਕਮ੍ਮਂ, ਸਮ੍ਮਾਵਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਙ੍ਘੇਨ ਅਸਮ੍ਭੋਗਂ, ਅਸਂਵਾਸਞ੍ਚ ਅਕਾਸਿ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਚੇ ਏਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਅਨਿਯਤਾ, ਸਮ੍ਮਾਵਤ੍ਤਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਓਸਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਕਤਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਨਿਯਤਾ ਚੇ, ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਸੋ ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਸਮ੍ਮਾਵਤ੍ਤਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਓਸਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਕਤਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਕੇਵਲਂ ‘‘ਸਮਞ੍ਞਾਯਭਿਕ੍ਖੁ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਨਾਮਮਤ੍ਤਧਾਰਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਰਿਟ੍ਠੋ ਵਿਯ ਸਂਸਾਰਖਾਣੁਕੋਵ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਮਂ ਨਯਂ ਅਦ੍ਦਸ.

ਅਟ੍ਠਸੁ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਸੁ ਤਿਸ੍ਸੋਵੇਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਇਤਰਾ ਪਾਟਿਪੁਗ੍ਗਲਤ੍ਤਾ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਸਨ੍ਤਕਤ੍ਤਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਓਵਾਦਪਟਿਗ੍ਗਹਣਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣੂਪਸਮ੍ਪਦਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਥੇਰਾਨਂ ਏਵ, ਸੇਸਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਨ੍ਤਕਾਤਿ ਇਧ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ‘‘ਭਦ੍ਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ. ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੇਨ ਵਾ ਸਰਣਗਮਨਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹਿ ਭਦ੍ਰੋ ਚ ਸਾਰੋ ਚ ਸੇਕ੍ਖੋ ਚ ਅਸੇਕ੍ਖੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਉਪਸਮ੍ਪਦਵਚਨਂ ਪਨ ਨੇਸਂ ਸਾਵਕਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ਇਮੇ ਏਵ ਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਚ.

ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਭਬ੍ਬਾ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੁਸਰਣਗਮਨਓਵਾਦਪਟਿਗ੍ਗਹਣਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣਾਹਿ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਭਬ੍ਬਾ, ਤੇਨੇਤੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਅਨ੍ਤਿਮੋਵ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਕਿਰ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ, ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਅਭਬ੍ਬਾ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਬੁਦ੍ਧਾ ਚ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਚਾ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੩੨੨) ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੁਆਦਯੋਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਂ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਭਬ੍ਬਾ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਚਾ’’ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ, ਅਪਿਚ ਆਪਤ੍ਤਿਭਯਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਤੋ ਚ. ਕਥਂ? ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਵਸਥਪਿਣ੍ਡਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਨ੍ਤੋ ਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ, ਚੀਵਰਵਿਪ੍ਪਵਾਸਭਯਾ ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਤਿਚੀਵਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਦਿਂ ਤਰਨ੍ਤੋ ਮਨਂ ਵੁਲ਼੍ਹੋ ਅਹੋਸਿ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ. ਕਿਞ੍ਚ ਸਰਣਗਮਨੂਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਆਰਬ੍ਭ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਵਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਅਸਮ੍ਮਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਾਨਂ ਨੇਸਂ ਦੁਕ੍ਕਟਾਨਿ ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਿ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਬ੍ਬਿਚਾਰਿਤਮੇਤਂ. ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਯ ਸਰਣਗਮਨੂਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗਭਯਾਤਿ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ, ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭਬ੍ਬਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਪਿ ਸਾ ਪੁਨ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹੋ ਵਾ ਵਿਮਤਿ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਨਾਮ ਉਭਤੋਸਙ੍ਘੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੧੬੧) ਇਮਿਨਾ ਸਮੇਤਿ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਸਾਕਿਯਾਦੀਨਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਭਯਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਖਨ੍ਤਿ – ਭਿਕ੍ਖੁ-ਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਤ੍ਤਾ ਯਤ੍ਤਕਾਨਿ ਤੇਨ ਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਚ ਵਿਨਯਪਿਟਕੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਯਂ ਆਪਤ੍ਤਾਪਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਰੋਚਨਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਾਦੀਸੁ ਪਰੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਕਰਣਟ੍ਠੇਨ ਵਾ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਦਿਦਂ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁ-ਪਦਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਪਦਂ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ. ਸੋ ਏਵ ਹਿ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਉਦ੍ਦੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨੇਤਰਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ‘‘ਉਲ੍ਲੁਮ੍ਪਤੁ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੭੧, ੧੨੬) ਵਤ੍ਵਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਚ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਅਕਰਣੀਯਨਿਸ੍ਸਯਾਚਿਕ੍ਖਨਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਵਿਨਯਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀਤਿਆਦਿਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਲਕ੍ਖਣਪਾਰਿਪੂਰਿਤੋ ਚਾਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸੋ ਏਵ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਤਂ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਤੋ ਤਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿਤੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਸਾਵਜ੍ਜਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਨਵਜ੍ਜਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤਦਜ੍ਝਾਚਾਰਤ੍ਥੇਨਾਯਮੇਵ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ‘ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਿਤ੍ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ’’ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਕਥਂ ਹੋਤਿ? ਵਿਰੋਧਦੋਸੋਪਿ ਪਰਿਹਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ? ਸਚੇ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਏਵ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਚ, ਤੇਨ ਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਾਦਯੋ ਇਤਰੇਸਂ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸਹਸੇਯ੍ਯਪਦਸੋਧਮ੍ਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਜਨੇਯ੍ਯੁਂ, ਓਮਸਨਾਦਿਕਾਲੇ ਚ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ ਜਨੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕੋ ਵਿਰੋਧਦੋਸੋ ਪਰਿਹਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਆਚਰਿਯੋ ਵਦਤਿ. ਮਙ੍ਗੁਰਚ੍ਛਵਿ ਨਾਮ ਸਾਮੋ.

ਯਸ੍ਮਾ ਤੇ ਅਤਿਮਹਨ੍ਤੋ ਜਾਤਿਮਦੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਮਮ ਸਾਸਨੇ ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਸਾਤਸਹਗਤਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸੁਖਸਹਗਤਾ ਅਸੁਭੇ ਚ ਆਨਾਪਾਨੇ ਚਾ’’ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਸਞ੍ਞਾਤਿ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਞ੍ਞਾ. ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਤਿ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦਿਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਸਞ੍ਞਾ. ਸੋ ਤਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ ‘‘ਅਵਿਭੂਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਸਞ੍ਞਾ ਅਵਡ੍ਢਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਸੁਭਾਨਂ, ਵਿਭੂਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਵਡ੍ਢਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕਸਿਣਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਉਪਸਮ੍ਪਦਕ੍ਕਮੋ ਮਹਾਵਗ੍ਗਾ ਗਹਿਤੋ. ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਞਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਪਨ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਾਨਂ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਭੇਦਾਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਭਿਨ੍ਨਾ ਞਤ੍ਤਿਤਾਸਂ ਚਤੁਤ੍ਥਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨੁਰੂਪਮੇਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ‘‘ਤੀਹਿ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਾਹਿ ਏਕਾਯ ਚ ਞਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਥਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਪਦੇਨ ਪਨ ‘‘ਏਕਾਯ ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਤੀਹਿ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਾਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਮ੍ਮਾਨਿ (ਮਹਾਵ. ੩੮੪), ਛ ਇਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਂ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੮੭) ਵਚਨਤੋ ਕੁਪ੍ਪਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ‘‘ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਕੁਪ੍ਪੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਯਸ੍ਮਾ ਅਕੁਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਏਕਚ੍ਚਂ ਨ ਠਾਨਾਰਹਂ, ਯੇਨ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਓਸਾਰਣਂ ‘‘ਸੋਸਾਰਿਤੋ’’ਤਿ ਚਮ੍ਪੇਯ੍ਯਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੩੯੫ ਆਦਯੋ) ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਠਾਨਾਰਹੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਠਾਨਾਰਹੇਨਾ’’ਤਿ ਇਦਮੇਵ ਪਦਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪੁਬ੍ਬਪਦਂ ਇਮਿਨਾ ਅਕੁਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਤੋਤਿ ਚੇ? ਤਂ ਨ, ਅਟ੍ਠਾਨਾਰਹੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਨੇਤੇਹਿ ਏਕਤੋ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ‘‘ਕੇਵਲਂ ਤੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਯਮ੍ਪਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ‘ਭਿਕ੍ਖੂ’ਤਿ, ਠਾਨਾਰਹੇਨ ਚ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਯਮ੍ਪਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ‘ਭਿਕ੍ਖੂ’ਤਿ, ਕੁਪ੍ਪੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਾਧਿਤੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਯੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਜਾਨਂ ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੪੦੩) ਵਚਨਤੋ ਯਾਵ ਨ ਞਾਯਤਿ, ਤਾਵ ਸਮਞ੍ਞਾਯਭਿਕ੍ਖੁਪਟਿਞ੍ਞਾਯਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਂ ਉਪਗਤੋਪਿ ਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦਸ੍ਸਿਤਸਮਞ੍ਞਾਯਭਿਕ੍ਖੁਪਟਿਞ੍ਞਾਯਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਓਮਸਨਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਦਿਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞੀ ਪਦਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਵਾਚੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਾਚਿ. ੪੭) ਆਪਤ੍ਤਿਵਤ੍ਥੁਮੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਅਕੁਪ੍ਪੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਨ ਪਚ੍ਛਾ ਪਾਰਾਜਿਕੋਪਿ ਜਾਤਿਤੋ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ‘‘ਪਣ੍ਡਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬੋ, ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮਹਾਵ. ੧੦੯) ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਨ ਵਜ੍ਜਨੀਯਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਕੋਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨੋਪਿ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਕੋਚਿ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕੁਪ੍ਪਂ ਠਾਨਾਰਹਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਠਾਨਾਰਹਂ ਨਾਕੁਪ੍ਪਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਕੁਪ੍ਪਞ੍ਚੇਵ ਨ ਠਾਨਾਰਹਞ੍ਚ, ਅਤ੍ਥਿ ਨਾਕੁਪ੍ਪਂ ਨ ਚ ਠਾਨਾਰਹਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਾਨਿ ਪਾਕਟਾਨਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘਤੋ ਏਕਤੋਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਲਿਙ੍ਗਪਰਿਵਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਕਾਲੇ ਲਦ੍ਧਂ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਉਪਸਮ੍ਪਦਾਕਮ੍ਮਂ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਕੁਪ੍ਪਞ੍ਚੇਵ ਠਾਨਾਰਹਞ੍ਚ, ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗੇ ਪਨ ਪਾਤੁਭੂਤੇ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਂਯੇਵ ਉਪਜ੍ਝਂ ਤਮੇਵ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੬੯) ਏਤ੍ਥ ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕੇਵਲਂ ਸਾਮਣੇਰਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਕਮ੍ਮਂ ਦਾਨਿ ਕੁਪ੍ਪਂ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਲਿਙ੍ਗਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ ਚੀਵਰਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਿਜਹਨਂ ਵਿਯ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੇਨ ਕਤਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਵਿਜਹਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਲਿਙ੍ਗਪਰਿਵਤ੍ਤੇ ਅਸਤਿਪਿਤਂ ਏਕਤੋਉਪਸਮ੍ਪਦਾਕਮ੍ਮਂ ਕੁਪ੍ਪਤਿ, ਯਥਾਠਾਨੇ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਤਾਵ ਸਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਪਿ ਅਨਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਪਿ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਗਿਹਿਲਿਙ੍ਗਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਿਯਾ ਪੁਨਪਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਉਭਤੋਸਙ੍ਘੇ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ‘‘ਕੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਕੁਪ੍ਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਮ੍ਮਦੋਸਾਭਾਵਤੋ ਪਨ ‘‘ਠਾਨਾਰਹ’’ਨ੍ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਪਨ ਗਿਹਿਲਿਙ੍ਗਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਿਕਾਲੇ ਨ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵੇ ਸਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਸਾਧਕਂ ਕਾਰਣਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਚੇ, ਲਭਤੀਤਿ ਏਕੇ, ਤਂ ਪਨਾਯੁਤ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਨਾਭਾਵਤੋਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ‘‘ਯਥਾ ‘ਕਤ੍ਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਅਕਤੇ ਕੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਕਰਣਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ‘‘ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ’’ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

ਸਾਜੀਵਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

‘‘ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਨਿਯਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ. ਯਤ੍ਥ ‘‘ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ’’ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ‘‘ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਾਵਕਬੋਧਿਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧੀਤਿ ਵਾ ਤੀਸੁ ਬੋਧੀਸੁ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਯਂ ਸਤ੍ਤਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਨਾਮ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸੀਲਬਹੁਕਤ੍ਤਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਸੀਲਤ੍ਤਾ, ਕਿਲੇਸਪਿਦਹਨਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਨਤੋ, ਉਤ੍ਤਮੇਨ ਭਗਵਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਧਿਕਂ, ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਉਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਪਿ ਧਮ੍ਮਤਾਵਸੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਪਿ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਨਿਯਮਿਤਂ ਤੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਤਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਤੋਪਿ ਚ ਮਗ੍ਗਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਸੀਲਂ ਅਧਿਸੀਲਂ, ਤਂ ਪਨ ਇਧ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ. ਸਮਨ੍ਤਭਦ੍ਰਕਂ ਕਾਰਣਵਚਨਂ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾ ਚ ਏਕਚ੍ਚਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਸਾਧਿਤਮੇਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨ ਹਿ ਤਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ ਅਸਮਤ੍ਥਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ? ਨਾਸਮਤ੍ਥਂ, ਸਮਤ੍ਥਮੇਵ ਯਸ੍ਮਿਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਸਾਸਾ ਵਿਚਾਰਣਾ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ) ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸੀਮਾਧਿਕਾਰੇ ‘‘ਤਿਮਣ੍ਡਲਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕਂ ਅਨੁਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਵਿਭਙ੍ਗੇ ਆਗਤਤ੍ਤਾ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ. ਕਿਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਚੇ ਤਂ? ਪਾਲ਼ਿਕ੍ਕਮਾਨੁਵਤ੍ਤਨੇਨ ਪਾਲ਼ਿਕ੍ਕਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਸਮਾਸਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਦੀਪਨਂ – ਪਦਸੋਧਮ੍ਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਤਿਕਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞੀ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਅਕਟਾਨੁਧਮ੍ਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਸੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕੇ ਸਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਸਹਸੇਯ੍ਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਤਿ ਏਵਮਾਦਿ. ਅਤ੍ਥੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਰਤੋ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਤਤੋਪਿ ਚ ਮਗ੍ਗਫਲਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਇਧ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ, ‘‘ਤਤੋਪਿ ਚ ਮਗ੍ਗਫਲਪਞ੍ਞਾਵ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾ, ਸਾ ਪਨ ਇਧ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਨ ਹਿ ਤਂਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਤ੍ਰ ਯਾਯਂ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ, ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਪਾਲ਼ਿ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਵ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਨ ਇਤਰਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ ਤਾਸਮ੍ਪਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਲੋਕਿਯਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਕਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਲੋਕਿਯਾ ਸਿਕ੍ਖਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕੇ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਕਾਲੇਨਾਪਿ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਲਾਭੀ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਥਾਰੂਪਂ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਤੋ ਤਤੋ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਤੋ, ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਤੋ ਚ ਆਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਸੀਲਭੇਦਂ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯਾਤਿ ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਲਾਭੀ, ਅਯਂ ਨਯੋ ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾਦੀਸੁ ਸਚਿਤ੍ਤਕੇਸੁ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਅਚਿਤ੍ਤਕੇਸੁ ਪਨ ਇਤਰੋਪਿ. ਤਥਾਪਿ ਕੇਵਲਂ ਵਿਨਯਪਿਟਕਸ੍ਸ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸੀਲਸ੍ਸ ਚ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਉਤ੍ਤਰਪਦੇ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਾਰਹਾ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਵ ਲੋਕਿਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਤਤ੍ਰ ਯਾਯਂ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ, ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਏਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਾਤਿ ਕਾਯਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਤੋ ਵਿਰਤੀ ਚ ਚੇਤਨਾ ਚ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਚੇਤਨਾਯੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਨ੍ਤਿ ਸਉਦ੍ਦੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਅਨੁਦ੍ਦੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਞ੍ਚ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਕਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਅਧਿਕਰਣਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੀਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਪਿ ਹਿ ਸੀਲਮੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਦਿਚਾਰਿਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਰਤਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚੇਤਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋਪਿ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ‘‘ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੨) ਵੁਤ੍ਤਮਰਿਯਾਦਂ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਤਿ ਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਸਿਕ੍ਖਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਸਾਜੀਵਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਤਦਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮੇਥੁਨਸਂਵਰਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਗੁਣਸਮ੍ਮਤਾਯ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਮਤਾਯ ਤਨ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ ਲੋਕਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਾਵਿਕਮ੍ਮਂ ਤਤ੍ਥ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਪਤ੍ਥਨੀਯਾ ਹਿ ਸਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਞ੍ਚ ਸਾਜੀਵਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਤ੍ਥ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਅਨਾਵਿਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਣਾਯ ਹਿ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਤਿਸ੍ਸੋ.

ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਤ੍ਥ ਯਾਮੀਤਿ ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨੇ, ਘਰਾਦਿਮ੍ਹਿ ਵਾ. ਭਾਵਵਿਕਪ੍ਪਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਅਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਯਂ ਯਂ ਭਵਿਤੁਕਾਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਕਪ੍ਪਾਕਾਰੇਨ, ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞਭਾਵਵਿਕਪ੍ਪਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੪੬. ਹਨ੍ਦਾਤਿ ਵਚਸਾਯੇਵ. ਗਿਹਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨੋਤਿਆਦਿਪਦੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਕੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦਭਾਵੇਨਾਤਿ.

੫੧. ਬੁਦ੍ਧਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿਆਦਿਪਦੇਹਿ ਖੇਤ੍ਤਨਿਯਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਦਿਤੋ ਚੁਦ੍ਦਸਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਭਾਵਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਭਾਵਨ੍ਤਰਾਦਾਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮਿ ਧਾਰੇਹੀਤਿ ਏਤੇਹਿ ਕਾਲਨਿਯਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਦਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਪਯੋਗਨਿਯਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਜਾਨਨਨਿਯਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਿ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤੀਤਿਆਦੀਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਨਿਯਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਰਿਯਕੇਨ ਮਿਲਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤੀਤਿਆਦੀਹਿ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲਾਦਿਨਿਯਮੇਪਿ ਸਤਿ ਵਿਜਾਨਨਨਿਯਮਾਸਮ੍ਭਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਯਾਯ ਮਿਲਕ੍ਖਭਾਸਾਯ ਕਾਲਨਿਯਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਾਯਪਿ ਭਾਸਾਯ ਕਾਲਨਿਯਮਤ੍ਥਦੀਪਨੇ ਸਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਰੁਹਤੀਤਿ ਨੋ ਮਤੀ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਦਵਾਯਾਤਿਆਦੀਹਿ ਖੇਤ੍ਤਾਦਿਨਿਯਮੇ ਸਤਿਪਿ ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਮਾਭਾਵੇਨ ਨ ਰੁਹਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਾਵੇਤੁਕਾਮੋ ਨ ਸਾਵੇਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਮੇਪਿ ਸਤਿ ਪਯੋਗਨਿਯਮਾਭਾਵੇਨ ਨ ਰੁਹਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਵਿਞ੍ਞੁਸ੍ਸਸਾਵੇਤਿ, ਵਿਞ੍ਞੁਸ੍ਸ ਨ ਸਾਵੇਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਖੇਤ੍ਤਕਾਲਪਯੋਗਪੁਗ੍ਗਲਵਿਜਾਨਨਨਿਯਮੇਪਿ ਸਤਿ ਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਸਾਵੇਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਵਨੇ ਨ ਰੁਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਯਦਿ ਅਯਮੇਵ ਜਾਨਾਤੂਤਿ ਏਕਂ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਤਞ੍ਚੇ ਸੋ ਏਵ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾ ਹੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾ. ਅਥ ਸੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ… ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾ ਹੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਾ ਪਨ ਨ ਸਾਵੇਤਿ, ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾ ਹੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਾਦਿਨਿਯਮੇਨੇਵ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾ…ਪੇ… ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਅਨਾਵਿਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨਂ ਤੀਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਅਮਿਸ੍ਸਾ, ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਏਕੋ ਮਿਸ੍ਸੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨੇਵ ਵਚੀਭੇਦੇਨਾਤਿ ਤਦਤ੍ਥਦੀਪਨਮਤ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਤੇਨੇਵ ਵਚੀਭੇਦੇਨ ਜਾਨਾਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤੁਕਾਮਤਾਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ. ਸਮਯਞ੍ਞੂ ਨਾਮ ਤਦਧਿਪ੍ਪਾਯਜਾਨਨਮਤ੍ਤੇਨ ਹੋਤਿ.

੫੩. ਵਣ੍ਣਪਟ੍ਠਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਦੀਪਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਾਲਿਗਹਪਤਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਕਿਰ ਉਪਾਲਿਗਾਥਾ. ਪਞ੍ਞਾਣਂ ਸਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਬੋਧਿਪਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਬੋਧਿਸਞ੍ਞਾਣਂ, ਬੋਧਿਬੀਜਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਜਾਨਨ੍ਤੇਸੁ ਏਵ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਚੇ ਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਨ ਸਮੇਤਿ. ‘‘ਗਿਹੀ ਹੋਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਗਿਹਿਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਧਾਰੇਹੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਾਭਾਵਾ ਚ ‘‘ਧਾਰੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਚ ਪਰਸ੍ਸੁਪਰਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ, ਤਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਵਿਜਿਤਵਿਜਯਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ ਬੁਦ੍ਧਸਦ੍ਦੋਪਿ ਅਵਸਾਨੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਆਚਰਿਯਵੇਵਚਨੇਸੁ ਪਨ ਯੋ ਮਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸੀਤਿਆਦਿ ਉਪਜ੍ਝਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਪਰਂ ਵਾ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਓਕਲ੍ਲਕੋਤਿ ਕਪਣਾਧਿਵਚਨਂ. ਮੋਲ਼ਿਬਦ੍ਧੋਤਿ ਸਿਖਾਬਦ੍ਧੋ, ਓਮੁਕ੍ਕਮਕੁਟੋ ਵਾ. ਚੇਲ੍ਲਕੋ ਅਥੇਰੋ. ਚੇਟਕੋ ਮਜ੍ਝਿਮੋ. ਮੋਲ਼ਿਗਲ੍ਲੋ ਮਹਾਸਾਮਣੇਰੋ. ਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਨਾਗਾਦੀਨਂ ਨਾਗਰੂਪਾਦੀਨਂ ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ, ਭਾਸਾਜਾਨਨਕਿਨ੍ਨਰਾਦੀਨਂ ਵਾ. ‘‘ਦੇਵਤਾ ਨਾਮ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਕਿਰ ਪਾਠੋ. ਦਵਾਯਾਤਿ ਸਹਸਾ. ਰਵਾਭਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਖਲਿਤਭਞ੍ਞੇਨ. ਅਕ੍ਖਰਸਮਯਾਨਞ੍ਹਿ ਨਾਭਿਞ੍ਞਾਤਾਯ ਵਾ ਕਰਣਾਨਂ ਅਵਿਸਦਤਾਯ ਵਾ ਹੋਤਿ ਰਵਾਭਞ੍ਞਂ. ਅਵਿਧੇਯ੍ਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾਯ ‘‘ਪੋਤ੍ਥਕਰੂਪਸਦਿਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਗਰੁਮੇਧਸ੍ਸ ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞਸ੍ਸ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਨ ਗਰੁਮੇਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਚੇ? ਸਮਯੇ ਅਕੋਵਿਦਤਾਯ.

ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਮੂਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੫੫. ‘‘ਪਟਿਸੇਵਤਿਨਾਮਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ‘‘ਏਸੋ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਪਾਲ਼ਿਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਏਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਉਦ੍ਧਟਾ. ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਤਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਠਾਨਾਨਿ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਤਲਂ ਛੁਪਨ੍ਤਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਚ੍ਛੁਪਨ੍ਤਂ ਨੀਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਮਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਦੇਸਂ. ਉਪਰਿਭਾਗਮਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਉਪਰਿਭਾਗਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਦੇਸਂ. ਨਟ੍ਠਕਾਯਪ੍ਪਸਾਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪਹਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਤੋ ਇਧਾਪਿ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚੇ? ਨੇਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਮਤਚਮ੍ਮਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਤਚਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਉਪਾਦਿਨ੍ਨੇ ਏਵ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿ. ਅਪਿਧਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ. ਯਥਾ ਦਨ੍ਤਾ ਨ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਪਿਧਾਯੇਵ ਨਿਸੀਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਗੋਨਸੋਤਿ ਗੋਣਪਿਟ੍ਠਿਕੋ ਮਣ੍ਡਲਸਪ੍ਪੋ, ਯਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠੇ ਲੋਹਿਤਕਾਨਿ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਲਲਪਰਿਚਯਵਾਰਿਚਾਰਮਚ੍ਛਗ੍ਗਹਣੇਨ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਮੁਦ੍ਦੇ ਮਹਾਮੁਖਾ ਹਤ੍ਥਿਸਰੀਰਮ੍ਪਿ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨ ਗਿਲਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ ਤਤੋ ਮਹਨ੍ਤਤਰਾ ਚ ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਮੁਖਾਦੀਸੁ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਠਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਕੇ, ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਤਮੇਵ ਹੀਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੋਜਨਾਯ ਅਕ੍ਖਰਯੋਜਨਾਯ. ‘‘ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਲਜ੍ਜੀਪੁਗ੍ਗਲੇਹਿ ਸਮਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਸਮਸਿਕ੍ਖਤਾ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਸਬ੍ਬਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਊਨਮਧਿਕਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਵਾਰੇ ਪਨ –

‘‘ਨ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕੋ ਨ ਚ ਪਨ ਪਾਰਿਵਾਸਿਕੋ,

ਨ ਸਙ੍ਘਭਿਨ੍ਨੋ ਨ ਚ ਪਨ ਪਕ੍ਖਸਙ੍ਕਨ੍ਤੋ;

ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਭੂਮਿਯਾ ਠਿਤੋ,

ਕਥਂ ਨੁ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਸਾਧਾਰਣੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ. (ਪਰਿ. ੪੭੯) –

ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਦਟ੍ਠਕਥਾਯ ਚ ‘‘ਅਯਂ ਪਞ੍ਹਾ ਨਹਾਪਿਤਪੁਬ੍ਬਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਖੁਰਭਣ੍ਡਂ ਪਰਿਹਰਿਤੁਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਸਾਧਾਰਣੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਸਮੇਤਿ, ਤਥਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂਯੇਵ ਸਾਧਾਰਣਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਏਵਮਞ੍ਞੋਪਿ ਅਨ੍ਹਾਪਿਤਪੁਬ੍ਬਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਏਵ ਤਦਤ੍ਥਕੋਸਲ੍ਲਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਸਮਸਿਕ੍ਖਤਾ ਨਾਮਾਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਇਤ੍ਥਿਯੋ’’ਤਿਆਦਿਵਿਭਙ੍ਗੋਤਂਨਿਯਾਮਕੋਤਿਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਥੁਨਿਯਮਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਅਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਨ ਕਤੇ ਸੁਵਣ੍ਣਰਜਤਾਦਿਮਯੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯੇ ਚ ‘‘ਤਯੋ ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੫੭. ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾ ਅਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਸਾ ਅਕੁਸਲਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸੀਲਸਮ੍ਭਵਂ ਅਭਿਭਵਤਿ, ਰਾਗਾਭਿਭਵੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਰਾਜਿਕਾਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਆਪਨ੍ਨਾ ਦੁਕ੍ਕਟਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਾਦਯੋ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵੇਕਾ ਅਸ੍ਸ. ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਸਭਾਗਾਹਿ ਵਾ ਅਸਭਾਗਾਹਿ ਵਾ ਅਞ੍ਞਾਹਿ ਪਾਰਾਜਿਕਤ੍ਤੇਨ ਸਮਾਨਜਾਤਿਕਾਹਿ ਆਪਤ੍ਤੀਹਿ ਸਯਂ ਨਾਭਿਭਵੀਯਤੀਤਿ ਏਕੇ. ਤਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਚਾਰਿਤਮੇਵ. ਯਦਾ ਪਨ ਚਤਸ੍ਸੋਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਏਕਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਂ ਅਭਿਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਭਿਕ੍ਖੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਸਮਞ੍ਞਾਯਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਹੋਤਿ. ਓਮਸਵਾਦਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਨ ਜਨੇਤੀਤਿ ਏਕੇ. ਦੁਤਿਯੇਨ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇਨ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਚੇਸਾ ਪਰਸਾਪੇਕ੍ਖਾ. ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਨਾਮ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਤਸ੍ਸ ਖਣਭਙ੍ਗੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਹੋਤੀਤਿ. ਕਦਾ ਪਨ ਹੋਤੀਤਿ? ਯਦਾ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਯਦਾ ਚ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਸਾਮਣੇਰਾਦਿਭੂਮਿਯਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾਯ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾ ਹੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾ ਚਾਤਿ ਉਭਯਂ ਤਸ੍ਸ ਏਕਤੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਦਿਆਪਤ੍ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨੇਨ ਕਿਂ ਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾ, ਪੁਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਦੇਸਾਪੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਜਾਤਂ, ਅਭਿਕ੍ਖੁ ਆਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਗਹਟ੍ਠੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਸਾਮਣੇਰੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਤੋ ਵਿਨਯਵਿਰੋਧਾ ਨ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਪਨ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ ਗਹਟ੍ਠੋ, ਸਾਮਣੇਰੋ ਵਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਵ ਝਾਨਲਾਭੀ ਅਸ੍ਸ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸ੍ਸ ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸ੍ਸ ਵਾ ਲਾਭੀ ਅਸ੍ਸ, ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਅਰਹਾ ਅਸ੍ਸ. ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕੋ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਵਾ ਪਰਿਵਾਸਾਰਹੋ ਮਾਨਤ੍ਤਾਰਹੋ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਵਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਝਾਨਲਾਭੀ ਅਸ੍ਸ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸ੍ਸ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸ੍ਸ ਵਾ ਲਾਭੀ ਅਸ੍ਸ, ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਸਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਅਰਹਾ ਅਸ੍ਸ, ਸੋ ਪੁਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਰਿਵਾਸਂ, ਮਾਨਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦਤ੍ਵਾ ਅਬ੍ਭੇਤਬ੍ਬੋ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕੋ ਓਸਾਰੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸਮਾਨੋ ਅਯਂ ਉਪਲਬ੍ਭੋਤਿ.

ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ – ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਯਾਵ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ਸਾਦਿਯਤਿ ਸਂਵਾਸਂ, ਸਨ੍ਤਰਾਯਿਕਤ੍ਤਾ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸਾਦੀਸੁ ਗਹਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਯਮੇਵ ਸੀਲਂ ਸਮਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਨ ਸੀਲਸਮਾਦਾਨਂ ਰੁਹਤਿ, ਪਗੇਵ ਝਾਨਾਦੀਨਿ. ਸੋ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਂ ਨ ਸਾਦਿਯਤਿ ਨ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ਸਂਵਾਸਂ ਨ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਵਿਕਤ੍ਵਾ ਰਾਜਵੇਰਿਚੋਰਾਦਿਭਯੇਨ ਕਾਸਾਵਂ ਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਵ ਹੋਤਿ ਸਹਸੇਯ੍ਯਾਦਿਂ ਜਨੇਤਿ, ਸੀਲਸ੍ਸ ਚ ਝਾਨਾਦੀਨਞ੍ਚ ਭਾਗੀ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਆਪਨ੍ਨੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਪੇਕ੍ਖੇਨ ਸਨ੍ਤੀ ਆਪਤ੍ਤਿ ਆਵਿਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਆਵਿਕਤਾ ਹਿਸ੍ਸ ਫਾਸੁ ਹੋਤਿ, ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਮਹਾਵ. ੧੩੪-੧੩੫).

ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤੀ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸਾਵਸੇਸਾਨਵਸੇਸਪ੍ਪਭੇਦਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਆਪਨ੍ਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਪਗੇਵ ਗਹਟ੍ਠਾਦਿਭੂਮਿਯਂ ਠਿਤੋ ਝਾਨਾਦੀਨਂ ਭਾਗੀ ਅਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ, ਯੋ ਪਨ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕੋ ਅਨੋਸਾਰਿਤੋ, ਗਰੁਧਮ੍ਮਂ ਵਾ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਗਹਟ੍ਠਾਦਿਭੂਮਿਯਂ ਠਿਤੋ, ਨ ਸੋ ਝਾਨਾਦੀਨਂ ਭਾਗੀਯੇਵ ਭਵਤਿ ਨ ਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ, ਸਕਰਣੀਯਤ੍ਤਾ ਚ, ਤੇਨੇਵ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਸੋ ਪੁਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਓਸਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁਕਾਲੇ ਆਪਨ੍ਨਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਂ ਜਨਯਿਤ੍ਵਾ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਮੂਲਕਾਨਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਭਵਂ ਨਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਸਕਾਸਾਵੇਸੁਯੇਵ. ਨੋ ਚੇ ਨਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਗਰੁਕਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਵਿਕਤ੍ਵਾ ਚੇ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਪਕਤਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਝਾਨਾਦੀਨਂ ਭਾਗੀ ਅਸ੍ਸ ‘‘ਆਵਿਕਤਾ ਹਿਸ੍ਸ ਫਾਸੁ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਗੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਕਾਲੇ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕੋ ਸਕਰਣੀਯਤ੍ਤਾਤਿ ਏਕੇ. ਤਦਨੁਵਤ੍ਤਨਕੋ ਪਨ ਤਂ ਲਦ੍ਧਿਂ ਪਹਾਯ ਭਾਗੀ ਅਸ੍ਸ. ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਗਹਟ੍ਠਾਯ ਪਰਿਸਾਯ (ਮਹਾਵ. ੧੫੪) ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਕਸ੍ਸ ਨਿਸਿਨ੍ਨਪਰਿਸਾਯਾਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੮੩) ਏਤ੍ਥ ਗਹਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਪਕਤਿਯਾ ਗਿਹਿਲਿਙ੍ਗੇ ਠਿਤੋ. ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਲਿਙ੍ਗੇ ਠਿਤੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕੋ. ਸੋ ਸਕਾਸਾਵੇਸੁ ਸਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਸਾਮਣੇਰਭਾਵਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨੋ ਤੇਨੇਵ ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਤੀਹਿ ਸਰਣਗਮਨੇਹਿ ਸਾਮਣੇਰੋ ਹੋਤਿ. ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਸਂਵਾਸਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤੋਪਿ ਪਚ੍ਛਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਕ੍ਕਮੇਨ ਅਸਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਸਾਮਣੇਰਭਾਵਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕੋ ਵਿਯ ਤੀਹਿ ਸਰਣਗਮਨੇਹਿ ਸਾਮਣੇਰੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਪੁਨ ਕਾਸਾਵਂ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਾਪੇਤਬ੍ਬੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਪਠਮਂ ਦਿਨ੍ਨਲਿਙ੍ਗੇਯੇਵ ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਯੋ ਪਨ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਪਰਾਜਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਹਨ੍ਦ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਮਣੇਰੋ ਭਵਾਮਿ, ਸਰਣਾਨਿ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ‘‘ਸਾਧੁ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਗਿਹਿਲਿਙ੍ਗੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਇਦਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਤਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯੋ ਵਦਤਿ. ਪਵੇਸਨਂ ਨਾਮ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਪਵੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਜਾਤੇਨ ਸਮ੍ਫੁਸਨਂ. ਪਵਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਯਾਵ ਮੂਲਾ ਪਵੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਕਤਕਾਲੇ ਵਾਯਾਮਕਾਲੋ. ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਸਮਯੇ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਠਿਤਂ ਨਾਮ. ਉਦ੍ਧਰਣਂ ਨਾਮ ਨੀਹਰਣਕਾਲੋ. ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਵਾਯਾਮਤੋ ਓਰਮਿਤ੍ਵਾ ਠਾਨਂ ਠਿਤਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਵੇਸਨਪਵਿਟ੍ਠਉਦ੍ਧਰਣਕਾਲੇਸੁਪਿ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿਯੇਵ.

ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਏਕੂਨਸਤ੍ਤਤਿਦ੍ਵਿਸਤਚਤੁਕ੍ਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੫੯-੬੦. ‘‘ਮਤਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਕ੍ਖਾਯਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਮਤਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਖਾਯਿਤਮ੍ਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਖਾਯਿਤਂ, ਉਪ੍ਪਾਟਿਤਂ ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੁਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਥਾ ‘‘ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਖਾਯਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਮਤਂ ਸਬ੍ਬਖਾਯਿਤਂ, ਉਪ੍ਪਾਟਿਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨ ਚ ਸਾਵਸੇਸਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਇਦਞ੍ਹਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ, ਨ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਨ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ, ਨ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਂ. ਅਥ ਵਾ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਅਨਵਸੇਸਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ. ਪਾਰਾਜਿਕਖੇਤ੍ਤੇ ਹਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੇ ਤਤੋ ਪਰਂ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਖੇਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਖੇਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੇਟ੍ਠਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਪਡ੍ਢਕ੍ਖਾਯਿਤੇ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਥ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਖਾਯਿਤਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਂ ਕਿਂ ਸਾਵਸੇਸਮੇਵ ਭਗਵਾ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੀਤਿ? ਨ. ਏਕਂਸਤੋ ਪਨ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਕਾਸਯਿਸ੍ਸਾਮ, ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਪਨ ਭਗਵਾ ਉਪਡ੍ਢਕ੍ਖਾਯਿਤੇ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਪੇਸੀਤਿ ਅਯਂ ਤਾਵ ਅਪੁਚ੍ਛਾ ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ. ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਪਤਿਰੂਪਕਂ ‘‘ਉਪਡ੍ਢਭਾਵਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਿਨਿਚ੍ਛਯਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਖਾਯਿਤਂ ਨਾਮ ਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗਪਸ੍ਸਾਵਮਗ੍ਗਮੁਖਾਨਂ ਚਤੂਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਦ੍ਵੇ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਯਾਵ ਤਤਿਯਕੋਟ੍ਠਾਸਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਖਾਦਿਤਂ, ਤਤਿਯਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਯਾਵ ਚਤੁਤ੍ਥਕੋਟ੍ਠਾਸਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁ.

ਯਦਿਪਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਖਾਯਿਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਜੀਵਮਾਨਕਸਰੀਰਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਲ੍ਲਸਰੀਰੇਤਿ ਅਭਿਨਵੇ, ਅਕੁਥਿਤੇ ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਜੀਵਮਾਨਸਰੀਰੇ ਅਕ੍ਖਿਨਾਸਾਦੀਸੁ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਮੇਵ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਨਾਸਾਯ ਵਤ੍ਥਿਕੋਸੇ ਚ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਮਗ੍ਗੇਨ ਅਮਗ੍ਗਂ ਪਵੇਸੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੇਨੇਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਕਚ੍ਛਕਾਦੀਸੁ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਨਂ ਅਕ੍ਖਿਕਣ੍ਣਵਣੇਸੁ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਅਵਸੇਸਸਰੀਰੇਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾਤਿ ਇਦਂ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਏਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ ਭਗਿਨਿ ਨੇਤਂ ਕਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੭੯) ਇਮਿਨਾ ਤਾਵ ਮੇਥੁਨਰਾਗਾਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ‘‘ਏਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਊਰੁਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਘਟ੍ਟੇਹਿ…ਪੇ… ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਥਾ ਅਕਾਸੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਾਵ ਮੋਚਨਸ੍ਸਾਦੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਨੇਵਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯੋ ਪਨ ਮੇਥੁਨਰਾਗੇਨ ਊਰੁਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਘਟ੍ਟੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਕ੍ਖਿਕਣ੍ਣਵਣਾਦਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੁ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਨਂ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਪਾਲ਼ਿਲੇਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਛੁਪਿਤਬ੍ਬਂ, ਯੋ ਛੁਪੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਰਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਕ੍ਖਿਕਣ੍ਣਵਣਂ ਛੁਪਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਚਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ ਪਾਲ਼ਿਲੇਸੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਜੀਵਮਾਨਕਪੁਰਿਸਸ੍ਸਾਤਿ ਜੀਵਮਾਨਕਸਦ੍ਦੋ ਮਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨਾਤਿ ਇਦਂ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਕਤ੍ਵਾ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਂ ਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਸੇਸਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ‘‘ਮੇਥੁਨਰਾਗੇਨ ਮੁਖੇਨਾ’’ਤਿ ਵਚਨਾਭਾਵਤੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਭਾਵਤੋ ਤਂ ਵਚਨਂ ਪਾਲ਼ਿਵਚਨੇਨ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮੇਵ ਮੇਥੁਨਰਾਗੇਨ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਵੇਸੇਨ੍ਤੋ ਛੁਪਤਿ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਮੇਥੁਨਰਾਗੇਨ ਮੁਖੇਨਾ’’ਤਿਪਿ ਕਤ੍ਥਚਿ, ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ‘‘ਨ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਛੁਪਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਂ ਸਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਰਿਮਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਿ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ, ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਰਾਗੇਨ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿਆਦਿਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਹਿ ਸਂਸਨ੍ਦਨਤੋ. ‘‘ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਪੁਰਿਮਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸਙ੍ਗੀਤਿਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪਕੇਹਿ ਆਚਰਿਯੇਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਇਤਰਥਾ ਹੀਤਿ ਪਕਤਿਮੁਖੇਨ. ਕਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਚੇ? ‘‘ਅਙ੍ਗੁਲਿਬੀਜਾਦੀਨਿ ਪਵੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਸ੍ਸਾਵਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਸ੍ਸਾਵਮਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਵਸੇਸਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ਮੇਥੁਨਰਾਗੇਨ. ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਚ ਖਨ੍ਧਕੇ ਪਸ੍ਸਾਵਨਿਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵਾਗਤਤ੍ਤਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

ਏਕੂਨਸਤ੍ਤਤਿਦ੍ਵਿਸਤਚਤੁਕ੍ਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਨ੍ਥਤਚਤੁਕ੍ਕਭੇਦਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੬੧-੨. ਇਤ੍ਥਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਖਾਣੁਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਇਤ੍ਥਿਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਖਾਣੁਂ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਮਤਲਂ ਵਾ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤਿਰਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਖਾਣੁਂ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਪਵੇਸਾਭਾਵਾ. ਈਸਕਂ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਖਾਣੁਮੇਵ ਚੇ ਅਙ੍ਗਜਾਤੇਨ ਛੁਪਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ‘‘ਉਪ੍ਪਲਗਨ੍ਧਾ ਉਪ੍ਪਲਭਾਵਾ’’ਤਿਪਿ ਦੀਪਵਾਸਿਨੋ ਪਠਨ੍ਤਿ ਕਿਰ. ਸੁਤ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਮ੍ਹੀਤਿ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੭) ਏਤ੍ਥ ਵਿਯ. ‘‘ਸੁਤ੍ਤਭਿਕ੍ਖੁਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਚ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਉਜੁਕਮੇਵ.

ਸਨ੍ਥਤਚਤੁਕ੍ਕਭੇਦਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਕਿਣ੍ਣਕੇ ਯਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ‘‘ਕਿਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਕਾਯੋ, ਵਾਚਾ ਚ ਸਹ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਕਿਰਿਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਨਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਭੂਤਾਰੋਚਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਤ੍ਤਾ, ਅਚਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਰਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਨਕਮ੍ਪਿ ਏਕਚ੍ਚਂ ਬਾਹੁਲ੍ਲਨਯੇਨ ‘‘ਕਿਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯਥਯਿਦਂ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵੇਪਿ ‘‘ਸੋ ਚੇ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਸਾਦਿਯਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾਪਿ ਕਿਰਿਯਾ ਵਿਨਾ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਨ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਜਤ੍ਤਾ, ਵਿਕਾਰਰੂਪਤ੍ਤਾ, ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ ਚ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਰਿਯਾਸਙ੍ਖਾਤਮਿਦਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਰੂਪਂ ਇਤਰਂ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਂ ਵਿਯ ਜਨਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਇਤਰਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਰਿਯਾਯ ਸਤਿ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਤਜ੍ਜਨਕਂ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿਯੇਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਨ ਸਾਦਿਯਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਨਕਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਜਨੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਨਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਾਦਿਯਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇ, ਨ ਸਾਦਿਯਤਿ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਭਗਵਾ ‘‘ਕਿਂਚਿਤ੍ਤੋ ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਛ ਆਪਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਏਵ ਆਪਤ੍ਤਿਕਰਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮਾਤਿ ਚ, ਚਤੂਹਾਕਾਰੇਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚ ਏਤਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦਾਨਿ ਅਵਿਰੋਧਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਿਰੋਧਿਤਾਨਿ. ਕਥਂ? ਯਞ੍ਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਾਦਯੋਤਿ ਆਪਨ੍ਨਂ, ਤਤੋ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਕਰਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਥ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਕਾਯਾਦਯੋ ਏਕਤੋ ਵਾ ਨਾਨਾਤੋ ਵਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ‘‘ਚਤੂਹਿ ਆਕਾਰੇਹੀ’’ਤਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ‘‘ਤੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ ਏਵਂ ਵਿਰੋਧਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਅਵਿਰੋਧਿਤਾਨੀਤਿ? ਸਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਭੇਦਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਕਾਯਾਦੀਨਂ. ਯਾ ਕਿਰਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਤਂ ਏਕਚ੍ਚਂ ਕਾਯੇਨ ਸਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕੇਨ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਸਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾਚਾਯ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਸਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾਹਿ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਾ ਪਨ ਅਕਿਰਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਤਂ ਏਕਚ੍ਚਂ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾਹਿ ਅਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾਹਿ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿਯੇਵ, ਨ ਵਿਨਾ ‘‘ਨੋ ਚੇ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੪੧੪, ੪੨੧) ਵਚਨਤੋ. ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ ਏਕਚ੍ਚਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਕਾਯੇਨ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਵਾਚਾਯ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ, ਤਂ ਏਕਚ੍ਚਂ ਕੇਵਲਾਹਿ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਏਵਂ ਅਵਿਰੋਧਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਮਾਸਤੋ ਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ – ਕਾਯੇਨ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਕਾਯੇਨ ਸਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕੇਨ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਚ੍ਚਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਅਕਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਲੋਕੇ ‘‘ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਮਯਾ, ਯਂ ਮਯਾ ਪੁਞ੍ਞਂ ਨ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ, ਸਾਸਨੇ ਚ ‘‘ਇਦਂ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਨ ਪੁਚ੍ਛੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੪੩), ਏਵਮਿਧ ਵਿਨਯਪਰਿਯਾਯੇ ਕਾਯੇਨ ਅਕਰਣੀਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਕਾਯਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਯਮੇਵ ਨਯੋ ਵਾਚਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿਆਦੀਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਵਾ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਵਾ ਕਾਯਾਦਿਭੇਦਾਪੇਕ੍ਖਮੇਵ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਕਿਰਿਯਾਗ੍ਗਹਣਂ ਕਾਯਾਦੀਨਂ ਸਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਭੇਦਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਸਞ੍ਞਾਗ੍ਗਹਣਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਙ੍ਗਾਨਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਤੇਨ ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਰਿਯਾਲਕ੍ਖਣੇ, ਅਕਿਰਿਯਾਲਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਂ, ਯਤੋ ਵਾ ਕਿਰਿਯਾ ਵਾ ਅਕਿਰਿਯਾ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਂ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਙ੍ਗਂ ਵਾ ਅਨਙ੍ਗਂ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਯਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਙ੍ਗਂ, ਇਤਰਂ ਅਨਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਸਚਿਤ੍ਤਕਂ ਹੋਤਿ, ਯਦਭਾਵਾ ਅਚਿਤ੍ਤਕਂ, ਤੇਨ ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਸਾਵਜ੍ਜਤ੍ਤਾ ਲੋਕਵਜ੍ਜਭਾਵੋਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਸਾਵਜ੍ਜਂਯੇਵ ਸਮਾਨਂ ਏਕਚ੍ਚਂ ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ ਏਕਚ੍ਚਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਲੋਕਵਜ੍ਜਗ੍ਗਹਣਂ. ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਲੋਕਵਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ਕਮ੍ਮਗ੍ਗਹਣਂ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਕਿਰਿਯਾਲਕ੍ਖਣਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਤਂ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਗ੍ਗਹਣਂ. ਯਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਤਂ ਏਕਚ੍ਚਂ ਅਵੇਦਨਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਂ ਏਤ੍ਥ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਞ੍ਹਿ ਸਚਿਤ੍ਤਕਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ‘‘ਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਤਿਵੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਵੋਹਾਰਂ ਅਚਿਤ੍ਤਕੇਨਾਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ‘‘ਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਤਿਵੇਦਨ’’ਮਿਚ੍ਚੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿ ਅਚਿਤ੍ਤਕੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਅਚਿਤ੍ਤਕੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ (ਪਰਿ. ੩੨੪). ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਰਿ. ੪੭੦). ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਸਦਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਮੇਵ ਕਰੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿਮੇਵ, ਅਚਿਤ੍ਤਕਂ ਨਾਮ ਵਤ੍ਥੁਅਵਿਜਾਨਨਂ, ਨੋਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਜਾਨਨਂ, ਇਦਮੇਤੇਸਂ ਨਾਨਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਕਵਸੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਵਸੇਨ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਚੀਵਰਦਾਨਾਦਿ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਤੋ. ਜਾਤਰੂਪਰਜਤਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਦਿ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਤੋ. ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇ ਸਿਯਾ ਅਕਿਰਿਯਤੋ. ਦੇਸਿਤਵਤ੍ਥੁਕਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਕੁਟਿਕਰਣੇ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਤੋ, ਅਦੇਸਿਤਵਤ੍ਥੁਕਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਕਰਣੇ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਤੋ. ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਙ੍ਗਂ ਲਭਤਿਯੇਵਾਤਿ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾਚਾਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ. ਵਿਨਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਨਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯੋ ਸੋ ਸਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕੋ, ਅਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ ਕਾਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਤਥਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕੋ ਕਾਯੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਮ੍ਮਂ ਸਾਧੇਤਿ, ਇਤਰੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਤਥਾ ਵਾਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਨਾਮਕਾਯੋ ਪਦਕਾਯੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੇ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਹਸਿਤੁਪ੍ਪਾਦਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਾਨਿਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਚਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਨ ਮਯਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਹਸਮਾਨੋ ਪਸ੍ਸਤਿ ਯਦਾ, ਤਦਾ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਜਵਨਗਤਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾਦਿਕਾਲੇ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਿ.

ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ…ਪੇ… ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਸਂਵਾਸੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਨ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਸਂਵਾਸੋ. ਦੁਕ੍ਕਟਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੂਸੁ ਪਟਿਸੇਵਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਨ ਪਾਰਾਜਿਕੋ. ਪਕ੍ਖਪਣ੍ਡਕੋ ਅਪਣ੍ਡਕਪਕ੍ਖੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਣ੍ਡਕਪਕ੍ਖੇ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਨ੍ਤੋ ਸੋ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਨਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਨਾਮ. ਨ ਹਿ ਅਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ. ਸੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ ਅਪਣ੍ਡਕਪਕ੍ਖੇ ਆਗਤੋ ਕਿਂ ਅਸਂਵਾਸੋ ਹੋਤਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ? ਹੋਤਿ, ‘‘ਅਭਬ੍ਬੋ ਤੇਨ ਸਰੀਰਬਨ੍ਧਨੇਨਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੫; ਮਹਾਵ. ੧੨੯) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ…ਪੇ… ਅਸਂਵਾਸੋ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੪੪) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੇਨ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਤਿ, ਸੋ ਏਵ ਅਭਬ੍ਬੋ. ਨਾਯਂ ਅਪਾਰਾਜਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ‘‘ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੮੬) ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਯਥਾ ਅਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਸਾਵਿਤਾਯਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਰੁਹਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਯੁਤ੍ਤਿ – ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬੋ ਏਵ ਚੇ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਸਾਵੇਤਿ, ਸਙ੍ਘੋ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞੀ, ਏਵਞ੍ਚੇ ਕਮ੍ਮਂ ਰੁਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਨੋ ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਗਹਟ੍ਠੋ ਵਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯੋ ਵਾ ਪਣ੍ਡਕੋ ਵਾ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞੀ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਸਾਵੇਤਿ, ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ, ‘‘ਸਙ੍ਘੋ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ, ਸਙ੍ਘੋ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਙ੍ਘੇਨਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੨੭) ਹਿ ਵਚਨਤੋ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਯ ਸਙ੍ਘਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਨ, ਸਙ੍ਘਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਿਤੇਨ ਵਾ ਏਕੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਅਯਮੇਵ ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮੇਸੁ ਯੁਤ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਅਤ੍ਥਿ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਨ੍ਤੋ ਕੋਚਿ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਦੂਸਕੋ, ਅਯਂ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵ, ਸੋ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਵ, ਸਹਸੇਯ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਆਦਿਂ ਜਨੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਓਮਸਨੇ ਚ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਹੋਤਿ. ਅਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਨ੍ਤੋ ਨ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ…ਪੇ… ਨਾਸੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ. ਤੇਨੇਵ ਸੋ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਸਹਸੇਯ੍ਯਾਪਤ੍ਤਾਦਿਂ ਜਨੇਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਅਸਂਵਾਸੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਗਣਪੂਰਕੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਕਕਮ੍ਮਂ ਏਕੁਦ੍ਦੇਸੋਪਿ ਹਿ ਸਂਵਾਸੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਮਸਿਕ੍ਖਤਾਪਿ ਸਂਵਾਸੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੋ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪਦਸੋਧਮ੍ਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਨ ਜਨੇਤੀਤਿ ਕਾਰਣਚ੍ਛਾਯਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਏਕਕਮ੍ਮਾਦਿਨੋ ਸਂਵਾਸਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਅਸਂਵਾਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ, ਤਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ, ਪਦਸੋਧਮ੍ਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਨ ਜਨੇਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋਪਿ ਏਕਚ੍ਚੋ ਯੋ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਾ ਕਾਰਣਚ੍ਛਾਯਾ ਗਹਣਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਅਪਿ ਚ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਤ੍ਤਭਿਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਟਿਬੁਦ੍ਧੋ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਉਭੋ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੬੬) ਚ, ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੇਤ੍ਤਿਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਨਾਸੇਥਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੮੪) ਚ ਵਚਨਤੋ ਯੋ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਵਿਜ੍ਜਕੇਨ ਅਨੁਵਿਜ੍ਜਿਯਮਾਨੋ ਪਰਾਜਾਪਿਤੋ, ਸੋਪਿ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਵ, ਨ ਓਮਸਵਾਦਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਜਨੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞੀ ਖੁਂਸੇਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਂ ‘‘ਯਂ ਅਕ੍ਕੋਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾ, ਅਨਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨ ਜਾਤਿਆਦੀਹਿ ਅਕ੍ਕੋਸਨਂ, ‘ਮਂ ਅਕ੍ਕੋਸਤੀ’ਤਿ ਜਾਨਨਾ, ਅਤ੍ਥਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਤਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੋਤਿ ਇਮਾਨੇਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਓਮਸਵਾਦਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਦੁਟ੍ਠਦੋਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ‘‘ਅਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਞ੍ਚੇ ਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮਾਨੋ ਓਕਾਸਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਕੋਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਦੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਓਮਸਵਾਦਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੮੯) ਵਚਨਤੋ ਅਸੁਦ੍ਧੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾਯ ਏਵ ਓਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਅਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ‘‘ਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਞ੍ਚੇ ਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮਾਨੋ ਓਕਾਸਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਕੋਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਦੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਓਮਸਵਾਦਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੮੯) ਵਚਨਤੋ ਪਨ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਂ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਿਤਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਨੇਕਂਸਿਕਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਸ੍ਸਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕਚਤੁਕ੍ਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕੋ ਨ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕੋ ਚੇਵ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਚ, ਅਤ੍ਥਿ ਨੇਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕੋ ਨ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ. ਤਤ੍ਥ ਤਤਿਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਾ ਹਿ ਯਾਵ ਨ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਕਾਸਾਵੇ ਸਉਸ੍ਸਾਹਾਵ ਸਮਾਨਾ ਸਾਮਞ੍ਞਾ ਚਵਿਤੁਕਾਮਾ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਤੀਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਏਵ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨਾਵ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੩੪). ਕਦਾ ਚ ਪਨ ਸਾ ਅਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਹੋਤੀਤਿ? ਯਦਾ ਸਾਮਞ੍ਞਾ ਚਵਿਤੁਕਾਮਾ ਗਿਹਿਨਿਵਾਸਨਂ ਨਿਵਾਸੇਤਿ, ਸਾ ‘‘ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਯਦੇਵ ਸਾ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਾ, ਤਦੇਵ ਅਭਿਕ੍ਖੁਨੀ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੩੪). ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਨ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਾ ਹੋਤੀਤਿ? ਸਾਮਞ੍ਞਾ ਚਵਿਤੁਕਾਮਾ ਕਾਸਾਵੇਸੁ ਅਨਾਲਯਾ ਕਾਸਾਵਂ ਵਾ ਅਪਨੇਤਿ, ਨਗ੍ਗਾ ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਿਣਪਣ੍ਣਾਦਿਨਾ ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਕਾਸਾਵਂਯੇਵ ਵਾ ਗਿਹਿਨਿਵਾਸਨਾਕਾਰੇਨ ਨਿਵਾਸੇਤਿ, ਓਦਾਤਂ ਵਾ ਵਤ੍ਥਂ ਨਿਵਾਸੇਤਿ, ਸਲਿਙ੍ਗੇਨੇਵ ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇਸੁ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਕੇਸਲੁਞ੍ਚਨਾਦਿਵਤਂ ਸਮਾਦਿਯਤਿ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਲਿਙ੍ਗਂ ਵਾ ਸਮਾਦਿਯਤਿ, ਤਦਾ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਲਿਙ੍ਗੇ ਠਿਤਾਵ ਤਿਤ੍ਥਿਯਵਤਂ ਸਮਾਦਿਯਤਿ, ਸਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਕ੍ਕਨ੍ਤਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਯ ਪਚ੍ਛਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਮ੍ਪਿ ਨ ਲਭਤਿ, ਸੇਸਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਮੇਵੇਕਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਯਾ ਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਕਾਸਾਵਾ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਂ ਸਙ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਸਾ ਆਗਤਾ ਨ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਯਾ ਪਠਮਂ ਵਿਬ੍ਭਮਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਂ ਸਙ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਸਾ ਆਗਤਾ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਸਙ੍ਗੀਤਿਆਚਰਿਯੇਹਿ ਪਨ ‘‘ਚਤੁਵੀਸਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਪੁਨ ਸਾ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਨਾਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਭਗਵਤਾ. ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਏਵ. ਪਕ੍ਖਪਣ੍ਡਕੀਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਏਵ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ.

ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ

੬੭. ਵਿਨੀਤਾਨਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਾਨਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੂਨਿ. ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਵਤ੍ਥੂਨਂ ਪਾਟੇਕ੍ਕਂ ਨਾਮਗਣਨਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਊਨਾਧਿਕਦੋਸਸੋਧਨਟ੍ਠੇਨ ਉਦ੍ਦਾਨਾ ਚ ਤਾ ਮਤ੍ਰਾਦਿਸਿਦ੍ਧਿਗਾਥਾਹਿ ਛਨ੍ਦੋਵਿਚਿਤਿਲਕ੍ਖਣੇਨ ਗਾਥਾ ਚਾਤਿ ‘‘ਉਦ੍ਦਾਨਗਾਥਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਦੇ, ਸੋਧਨੇ ਇਤਿ ਧਾਤੁਸ੍ਸ ਰੂਪਂ ਉਦ੍ਦਾਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਮਾ ਪਨ ਉਦ੍ਦਾਨਗਾਥਾ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਥੇਰੇਹਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਲੇ ਠਪਿਤਾ, ਕਤ੍ਥਾਤਿ ਚੇ? ਪਦਭਾਜਨੀਯਾਵਸਾਨੇ. ‘‘ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾ ਨਾਮ ‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂ’ਤਿਆਦੀਨਂ ਇਮੇਸਂ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੂਨਂ ਨਿਦਾਨਾਨੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੂਨਿ ਏਵ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਸਮਾਸਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਨਿਦਸ੍ਸਨਂ – ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਆਪਨ੍ਨੋ ਪਾਰਾਜਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਮੂਲਾਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵਾ, ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਸ੍ਸ, ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵਾ, ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵਾ ਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵਿਨੀਤਾਨਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੂਨਿ ਨਾਮ. ਤੇਸਂ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੂਨਂ ਨਿਦਾਨਵਤ੍ਥੁਦੀਪਿਕਾ ਤਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾ ਨਾਮ. ਉਦ੍ਦਾਨਗਾਥਾਵ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਏਕੇ. ਤੇਸਂ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਆਯਤਿਂ ਵਿਨਯਧਰਾ ਵਿਨਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਨ ਹਿ ਉਦ੍ਦਾਨਗਾਥਾਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿਪਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਲਕ੍ਖਣਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਉਦ੍ਦਾਨਗਾਥਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਪਯੋਜਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੁਖਂ ਵਿਨਯਧਰਾ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਯੋਜਨਨਾਨਤ੍ਤਤੋਪੇਤਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਵਿਗ੍ਗਹੋ – ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਏਵ ਗਾਥਾ ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾ. ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਮੇਤ੍ਥ ਗਾਥਾਗ੍ਗਹਣਂ. ਉਦ੍ਦਾਨਗਾਥਾਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਥੁਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਗਾਥਾਨਂ ਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਮਕ੍ਕਟਿਵਤ੍ਥੁਂ ਅਞ੍ਞੇ ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ, ਇਧ ਸਯਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ‘‘ਭਗਵਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਾਪਿ ਅਞ੍ਞੇ ਏਵ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ, ਇਧ ਤੇ ਏਵਾ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.

੬੭-੮. ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਞਤ੍ਵਾ. ਪੋਕ੍ਖਰਨ੍ਤਿ ਸਰੀਰਂ ਭੇਰਿਪੋਕ੍ਖਰਂ ਵਿਯ. ਲੋਕਿਯਾ ਅਵਿਕਲਂ ‘‘ਸੁਨ੍ਦਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਾਯਾਤਿ ਪਠਮੇਨਤ੍ਥੇਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠਕਾਯਚ੍ਛਵਿਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਵਣ੍ਣਸੁਨ੍ਦਰਤਾਯਾਤਿ. ‘‘ਉਪ੍ਪਲਗਬ੍ਭਵਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਲਵਣ੍ਣਾਤਿ ਨਾਮਂ ਲਭੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨੀਲੁਪ੍ਪਲਵਣ੍ਣਾ ਕਾਯਚ੍ਛਵੀਤਿ ਵਚਨਂ ਪਨ ਸਾਮਚ੍ਛਵਿਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਲੋਕੇ ਪਨ ‘‘ਉਪ੍ਪਲਸਮਾ ਪਸਤ੍ਥਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ‘‘ਯਾ ਸਾਮਾ ਸਾਮਵਣ੍ਣਾ ਸਾਮਤਨੁਮਜ੍ਝਾ, ਸਾ ਪਾਰਿਚਰਿਯਾ ਸਗ੍ਗੇ ਮਮ ਵਾਸੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸਾਮਚ੍ਛਵਿਕਾ ਇਤ੍ਥੀਨਂ ਪਸਤ੍ਥਾ. ‘‘ਯਾਵਸ੍ਸਾ ਨਂ ਅਨ੍ਧਕਾਰ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਹਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਯੋ ਨ ਲਿਮ੍ਪਤਿ.

੬੯. ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ ਪਾਤੁਭੂਤਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਸਣ੍ਠਾਨਂ ਪਾਤੁਭੂਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨੇਨ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਪਾਤੁਭਾਵੇਨ. ਏਵਂ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਾਤੁਭਾਵੇਪਿ. ਏਤੇਨ ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਪੁਰਿਸਸਣ੍ਠਾਨਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਵਿਨਾਪਿ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਪੁਰਿਸਸਣ੍ਠਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਨ੍ਤਂ ਮਰਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਯ ਪਟਿਲੋਮਕ੍ਕਮੇਨ ਸਤ੍ਤਰਸਮਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਇਤਰਂ ਵਿਸਭਾਗਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਾਤੁਭਵਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਿਰਸ੍ਸ ਵਿਸਭਾਗਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਾਤੁਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਰਤ੍ਤਿਭਾਗੇ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਂਯੇਵ ਉਪਜ੍ਝਂ ਤਮੇਵ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਨੀਯੇਵ ਉਪਜ੍ਝਾਯਾ, ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਚਰਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਯੇਵ ਆਚਰਿਯਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਸਂ ਉਪਜ੍ਝਾਯਵਤ੍ਤਂ, ਆਚਰਿਯਵਤ੍ਤਞ੍ਚ ਇਮਿਨਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾਸਦਾਸਾਯਂ ਪਾਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਾਹਿ ਚ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਆਗਮ੍ਮ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਵਤ੍ਤਾਦਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਨੁ ਖੋਤਿ ਚੇ? ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਸਙ੍ਗਮਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਵਿਨਾਭਾਵਦੀਪਨਤੋ ਕੇਵਲਂ ਨ ਪੁਨ ਉਪਜ੍ਝਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਚ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮੇਵ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਂਯੇਵ ਉਪਜ੍ਝ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਸਙ੍ਗਮਿਤੁਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵਿਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਏਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮਙ੍ਗੀ ਭਵਿਤੁਂ ਅਨੁਜਾਨਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਪਾਲ਼ਿਲੇਸੇਨ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ ਏਵ ਗਾਮਨ੍ਤਰਾਦੀਹਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ, ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਮਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਯਞ੍ਚ ਭਗਵਤਾ ਗਮਨਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ, ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕੁਤੋ ਗਾਮਨ੍ਤਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਯੋਜੇਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਾ, ਤਾਹਿ ਆਪਤ੍ਤੀਹਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਵਚਨਤੋ ਨ ਗਾਮਨ੍ਤਰਾਦੀਹਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਾਧਾਰਣਤਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੇਵ ‘‘ਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਾ, ਯਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਸਙ੍ਗਮਨ੍ਤਿਯਾ ਗਾਮਨ੍ਤਰਨਦੀਪਾਰਰਤ੍ਤਿਵਿਪ੍ਪਵਾਸਗਣਓਹੀਯਨਾਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਤਾਹਿ ਆਪਤ੍ਤੀਹਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇ? ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਙ੍ਕਨ੍ਤਾਯਪਿ ਤਸ੍ਸਾ ਤਾ ਪਹਾਯ ਅਞ੍ਞਾਹਿ ਸਙ੍ਗਮਨ੍ਤਿਯਾ ਗਾਮਨ੍ਤਰਾਦੀਹਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਸਬ੍ਬਕਾਲਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ ਤਥਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਗਾਮਨ੍ਤਰਾਪਤ੍ਤਾਦਿਵਤ੍ਥੁਂ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਅਜ੍ਝਾਚਰਨ੍ਤੀਪਿ ਸਾ ਲਿਙ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਨਾਪਜ੍ਜਨਤੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਅਨਾਪਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨੇਵ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਯੋਗੀ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਏਵ ਕਿਲੇਸੇ ਨਿਰੋਧੇਤਿ. ਅਬਨ੍ਧਨੋਪਿ ਪਤ੍ਤੋ ‘‘ਊਨਪਞ੍ਚਬਨ੍ਧਨੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਾ ਪਨ ਨ ਸਾਵੇਤਿ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾ ਹੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾ, ਏਵਮਿਧ ਅਨਾਪਨ੍ਨਾਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਵੁਟ੍ਠਿਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਾ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਹਸੇਯ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਪਿ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਸਙ੍ਗਮਿਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਹਸੇਯ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇ ‘‘ਅਪਰੇਹਿਪਿ ਚਤੂਹਾਕਾਰੇਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਗਣਮਜ੍ਝੇ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਲਿਙ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੩੨੪). ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੩੨੪), ਤਸ੍ਸ ਸਹਸੇਯ੍ਯਾਦਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਅਸਾਧਾਰਣਾਪਤ੍ਤੀਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਦੂਰੇ ਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ ਪਞ੍ਚਧਨੁਸਤਿਕਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ, ਵਿਹਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿਯਾ ਗਾਮਨ੍ਤਰਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਂਵਿਦਹਨਂ ਪਰਿਮੋਚੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਦ੍ਧਾਨਗਮਨਸਂਵਿਦਹਨਂ ਅਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾ ਕੋਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਸ੍ਸਸਾਮਣੇਰੇਨਾਪੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਸ੍ਸਸ੍ਸ ਉਪਜ੍ਝਾਯਗ੍ਗਹਣਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋਤਿ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋ. ਅਵਿਕਪ੍ਪਿਤਾਨਂ ਦਸਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪੁਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਪਨ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਨ੍ਨਿਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੨੧) ਵਚਨਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਪੇਕ੍ਖਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨਾਤਿ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਵਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਾ ਪੁਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਪਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਕਾਲੇ ਪੁਨਦੇਵ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ ਛਾਰਤ੍ਤਂ ਮਾਨਤ੍ਤਮੇਵ ਦਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਕਾਲੇ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਨੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਯਾਤਿ ਨੋ ਲਦ੍ਧੀਤਿ ਆਚਰਿਯੋ.

ਪਰਿਵਾਸਦਾਨਂ ਪਨ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਛਾਦਨਾਸਮ੍ਭਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਲਭਤਿ, ਅਨੁਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੇ ਠਿਤੋ ਸਹਸੇਯ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਂ ਨ ਜਨੇਤਿ. ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗੇ ਪਾਤੁਭੂਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਅਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਗਹਟ੍ਠਸ੍ਸੇਵ ਸਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਦੂਸਕਸ੍ਸ ਸਚੇ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ ਪਾਤੁਭਵਤਿ, ਨੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸੁ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਲਭਤਿ, ਨ ਪੁਨ ਲਿਙ੍ਗਪਰਿਵਤ੍ਤੇ ਜਾਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਵਾਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਲਿਙ੍ਗਪਰਿਵਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਚੇ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਵਿਬ੍ਭਮਿਤ੍ਵਾ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ ਪਟਿਲਭੇਯ੍ਯ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸੁ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਪਟਿਲਭਤਿ ਉਭਯਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਰਾਜਿਕਭਾਵਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਦ੍ਵਾਦਸਵਸ੍ਸਾ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਂ ਪਟਿਲਭੇਯ੍ਯ, ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵ. ਪੁਨ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਆਗਤੋ ਨ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬੋ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਤ੍ਤਾ. ਪੁਨ ਲਿਙ੍ਗਪਰਿਵਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸੁ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਲਭਤਿ. ਏਵਂ ਚੇ ਕਤਦ੍ਵਾਦਸਸਙ੍ਗਹਸ੍ਸ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਲਿਙ੍ਗਪਰਿਵਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਗਿਹਿਗਤਾ ਇਤ੍ਥੀ ਹੋਤਿ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਦ੍ਵਾਦਸਵਸ੍ਸਾ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਾ ਕਿਰ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਨ੍ਤਰਧਾਨੇਨ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਨ੍ਤਰਧਾਨੇਨ ਪਕ੍ਖਪਣ੍ਡਕਭਾਵੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਪੁਨ ਪਕਤਿਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਾ. ਪਕਤਿਪਣ੍ਡਕਂ ਪਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਪਣ੍ਡਕੋ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਕ੍ਖਪਣ੍ਡਕੋ ਹਿ ਸਂਵਾਸਨਾਸਨਾਯ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬੋ, ਇਤਰੋ ਉਭਯਨਾਸਨਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿ ਤੇਸਂ ਪੁਨ ਪਕਤਿਭਾਵੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਂਯੇਵ ਉਪਜ੍ਝਂ ਤਮੇਵ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਤਾਨਿਯੇਵ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਸਙ੍ਗਮਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਵਿਧਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਸਚੇ ਨੇਸਂ ਲਿਙ੍ਗਨ੍ਤਰਂ ਪਾਤੁਭਵੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਚ ਵਿਧਿ, ਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਸਾਧਾਰਣਾ, ਤਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵੁਟ੍ਠਾਤੁਂ ਅਸਾਧਾਰਣਾਹਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਵਿਧਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇ ‘‘ਸਹ ਪਟਿਲਾਭੇਨ ਪੁਰਿਮਂ ਜਹਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਸਹ ਪਟਿਲਾਭੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਜਹਤਿ, ਪੁਰਿਮੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿਆਦਿ, ਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ, ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਂ ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਨ੍ਤਂ ਕਿਂ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਸਰੀਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਸਯਮੇਵ. ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ – ਯਦਿ ਤਾਵ ਸਕਲਂ ਸਰੀਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤਿ, ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚੁਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਮਞ੍ਞਾ ਚੁਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਪੁਨ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਓਪਪਾਤਿਕੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਅਥ ਸਯਮੇਵ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤਿ, ਸੋਪਿ ਭਾਵੋ ਤਸ੍ਸ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ ਹਿ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਸਰੀਰਂ ਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾਨੀਤਿ ਖਣਨਿਰੋਧੋ ਵਿਯ ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸਪ੍ਪਸਙ੍ਗਾਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਂਸਟ੍ਠਪ੍ਪਭਾਨਂ ਦੀਪਾਨਂ ਏਕਪ੍ਪਭਾਨਿਰੋਧੇਪਿ ਇਤਰਿਸ੍ਸਾ ਠਾਨਂ ਵਿਯ ਸੇਸਸਰੀਰਟ੍ਠਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੭੧-੨. ਮੁਚ੍ਚਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾਤਿ ਮੋਚਨਰਾਗਾਭਾਵਤੋ. ਅਵਿਸਯੋਤਿ ਅਸਾਦਿਯਨਂ ਨਾਮ ਏਵਰੂਪੇ ਠਾਨੇ ਦੁਕ੍ਕਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਵਾਯਾਮੇਨ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਯਂਦ੍ਵਯਸਮਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਵਾਯਾਮ, ਏਵਂ ਤੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਰਿਯਞ੍ਹੇਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਪਨ੍ਨੋ ਪਾਰਾਜਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਕਿਰਿਯਮ੍ਪੇਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ‘‘ਕਿਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ.

੭੩-੪. ‘‘ਪਾਰਾਜਿਕਭਯੇਨ ਆਕਾਸਗਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਸਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਹਸਾ ਤਾਲੁਕਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਛੁਪਤਿ ਚੇ, ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਨ ਮੇਥੁਨਰਾਗਤ੍ਤਾਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਦਨ੍ਤਾਨਂ ਬਾਹਿਰਭਾਵੋ ਓਟ੍ਠਾਨਂ ਬਾਹਿਰਭਾਵੋ ਵਿਯ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਦਨ੍ਤੇ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਚ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਿਸਞ੍ਞਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਵਚਨੇਨ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨ ਵਿਸਞ੍ਞੀਕਤੋ, ਸੋ ਚੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਙ੍ਗਜਾਤਸ੍ਸ ਧਾਤੁਘਟ੍ਟਨਚਰਿਣਿਜ੍ਝਿਣਿਕਾਦਿਸਞ੍ਞਾਯ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਮੇਥੁਨਸਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਵਿਸਞ੍ਞੀਪਕ੍ਖਮੇਵ ਭਜਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਯਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਮੇਥੁਨਮੇਤਂ ਮਞ੍ਞੇ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਮਨੁਸ੍ਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵ. ਪਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗੇ ਵਾ ਮੁਖੇ ਵਾ, ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਵਾ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਅਵੇਦਯਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਨ੍ਥਤੇਨੇਵ ਸੇਵਨੇ ਵਿਯ.

ਉਪਹਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ, ਸੋ ਆਰੋਚੇਸੀ’’ਤਿ ਦੁਵਿਧੋ ਪਾਠੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਆਰੋਚੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪਾਠੋ ‘‘ਵੇਦਿਯਿ ਵਾ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸੁਨ੍ਦਰਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ‘‘ਵੇਦਿਯਾ ਵਾ’’ਤਿ ਦੀਪਵਾਸਿਨੋ ਪਠਨ੍ਤਿ ਕਿਰ, ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗਾ ਹਤ੍ਥਗ੍ਗਾਹਾਦਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਸ੍ਸ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪੁਰਿਮਪਦੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਸ੍ਸ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਾਵ ਸੀਸਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਤਾਵ ਦੁਕ੍ਕਟੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੀਸਂ ਨਾਮ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਦਨਂ. ‘‘ਸੀਸਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨ ਹੋਤਿ ਤਾਵ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗਦੁਕ੍ਕਟੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਲਿਖਿਤਂ. ਉਚ੍ਚਾਲਿਙ੍ਗਪਾਣਕਦਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭਾਵਨਿਟ੍ਠਾਪਚ੍ਚਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਦਟ੍ਠੇਨ ਦਂਸੇਨ ਖਾਦਨੇਨਾਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ.

੭੬-੭. ਸਙ੍ਗਾਮਸੀਸੇ ਯੁਦ੍ਧਮੁਖੇ ਯੋਧਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਗਾਮਸੀਸਯੋਧੋ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਰੁਕ੍ਖਸੂਚਿਦ੍ਵਾਰਂ ਉਪਿਲਵਾਯ, ਏਕੇਨ ਵਾ ਬਹੂਹਿ ਵਾ ਕਣ੍ਟਕੇਹਿ ਥਕਿਤਬ੍ਬਂ ਕਣ੍ਟਕਦ੍ਵਾਰਂ. ਦੁਸ੍ਸਦ੍ਵਾਰਂ ਸਾਣਿਦ੍ਵਾਰਞ੍ਚ ਦੁਸ੍ਸਸਾਣਿਦ੍ਵਾਰਂ. ‘‘ਕਿਲਞ੍ਜਸਾਣੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਦੁਸ੍ਸਸਾਣਿਯਮੇਵ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਕਾਸਤਲੇਤਿ ਹਮ੍ਮਿਯਤਲੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਿਪਨ੍ਨਾਨਂ ਆਪੁਚ੍ਛਨਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮੇਵ ਚ ਨ ਉਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਨਾਦਰਿਯਦੁਕ੍ਕਟਾਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ‘‘ਰਤ੍ਤਿਂ ਦ੍ਵਾਰਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਅਰੁਣੇ ਉਗ੍ਗਤੇ ਉਟ੍ਠਹਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨਾਦਰਿਯਦੁਕ੍ਕਟਾਪਿ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ, ਤੇਨ ਇਤਰਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਕਟਾ ਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮੇਵ ਚ ਨ ਉਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ ਅਨਾਦਰਿਯਦੁਕ੍ਕਟਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪੁਨ ‘‘ਸੁਪਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਵਿਯ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਨਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋਤਿ ਨਿਪਜ੍ਜਨਕਾਲੇ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਦੁਕ੍ਕਟਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਯਦਿ ਰਤ੍ਤਿਂ ਦ੍ਵਾਰਂ ਅਸਂਵਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ‘ਦਿਵਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਅਨਾਦਰਿਯੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਨਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਰੁਣੇ ਉਟ੍ਠਿਤੇ ਉਟ੍ਠਾਹੀ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਅਨਾਦਰਿਯਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕੇ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਚੇ ਪਨ ਰਤ੍ਤਿਂ ਸਂਵਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨੋ, ਅਰੁਣੁਟ੍ਠਾਨਸਮਯੇ ਕੋਚਿ ਵਿਵਰਤਿ, ਦ੍ਵਾਰਜਗ੍ਗਨਾਦੀਨਿ ਅਕਤ੍ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿਯੇਵ. ਕਸ੍ਮਾ? ਆਪਤ੍ਤਿਖੇਤ੍ਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.