੪. ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਂ

ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਤੀਰਿਯਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੩. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਵਗ੍ਗੁ ਚ ਸਾ ਮੋਦਯਤਿ ਚ ਸਤ੍ਤੇਤਿ ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾ. ‘‘ਵਗ੍ਗੁਮਦਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਗ੍ਗੁ ਚ ਸਾ ਪਸਨ੍ਨਸੁਦ੍ਧਤਰਙ੍ਗਸਮਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਸੁਖੁਮਾ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਜੀਵਿਤਵਗ੍ਗੁਤ੍ਥਨਿਤਾ ਜੀਵਿਤਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਨੀਲੁਪ੍ਪਲਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਮਦਸ੍ਸਾਤਿ ਚ ਬਹੁਖਜ੍ਜਭੋਜ੍ਜਪਾਨਾਦਿਸਮਿਦ੍ਧਾ ਨਦੀ ਛਣਦਿਵਸੇਸੂਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਗ੍ਗੁ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਲੋਕੇਨ ਸਮ੍ਮਤਾਤਿ ਕਿਰ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਾਸਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ.

੧੯੪-੫. ਵਣ੍ਣਵਾ ਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤੋ ਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤਾਨੀਤਿਪਿ ਸਿਜ੍ਝਤਿ ਕਿਰ ਬਹੁਵਚਨੇਨ. ਯਸ੍ਮਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਊਨਤ੍ਤਂ, ਪੂਰਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠੋਕਾਸਸ੍ਸ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠੋਕਾਸੋ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ. ਚਤੁਇਰਿਯਾਪਥਚਕ੍ਕੇ ਪਾਕਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਦਹਤਿ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਂ. ਗੋਤ੍ਰਭੁਨੋਤਿ ਗੋਤ੍ਤਮਤ੍ਤਂ ਅਨੁਭਵਤ੍ਤਾ ਨਾਮਮਤ੍ਤਕਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਵਿਭਙ੍ਗਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੭. ਪਦਭਾਜਨੇ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਾਨਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤਤ੍ਥੇਵ ‘‘ਯਂ ਞਾਣਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ, ਯਂ ਦਸ੍ਸਨਂ, ਤਂ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਪਦੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਵਿਜ੍ਜਾਸੀਸੇਨ ਪਦਭਾਜਨਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਪੁਰਿਮਂ ਕਤ੍ਵਾ.

ਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੯. ਅਨਾਗਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਰਾਗਾਦੀਨਂ ਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਰਾਗਾਦਯੋਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਞ੍ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਵਿਜ੍ਜਾਨਂ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਭਣਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ, ਨ ਵਤ੍ਥੁਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਕਿਲੇਸਨਹਾਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂਖਣਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਦੀਪਨਤੋ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਿਨਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਗਤਨੀਵਰਣਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਯਾਵਞ੍ਚ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨਾਗਤਾ, ਤਾਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਯਦਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ, ਸੋਪਿ ਚ ਤਥਾ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸਪਿ ਤਂਨਾਮਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਵਿਸੇਸੇਨਾਪਿ ਵਦਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤੋ ‘ਪਾਰਾਜਿਕ’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾ ਕਿਂ ‘ਵਿਜ੍ਜਾਨਂ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਵਤ੍ਥੁਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਭਵੇਪਿ ਤਾਸਂ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ. ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪਮਾਣਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਣਮਾਰੋਚੇਤੁਕਾਮੋ ਲੋਕਿਯੇਨ ਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਂ ਵਦਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਨ੍ਤਿ ਪਮਾਣਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਇਤਰਥਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਪਰੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਰੁਦ੍ਧਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਜ੍ਜਾਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਇਧ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਸਾਸਨੇ ਵਤ੍ਥੁਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਧਾਨਾਭਾਵਾ. ਭਗਵਤਾ ਵਿਭਤ੍ਤਖੇਤ੍ਤਪਦੇ ਵਾ ਤੇਸਂ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਾਨਂ ਅਨਾਮਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪਮਾਣਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਨਂ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ ਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਯੋ ਤੇ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਸਂਸਨ੍ਦਨਤੋ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਤ੍ਤਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਾਮੀ’ਤਿ ਵਾ ‘ਲਾਭੀਮ੍ਹਾਹਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਾ ਵਦਤੋਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਮ੍ਪਿ ‘‘ਸਚੇ ਪਨਸ੍ਸੇਵਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਮੇਵ, ਸੋਪਿ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸੇਸਂ ਆਰੋਚੇਤੁਮੇਵ ਵਦਤਿ. ‘‘ਯੋ ਤੇ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਤੀ’ਤਿਆਦੀਸੁ ਅਹਂ-ਵਚਨਾਭਾਵਾ ਪਰਿਯਾਯੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਇਧ ਪਨ ‘ਲਾਭੀਮ੍ਹਾਹਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਾਦਿਵਚਨਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਕੋਪਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ-ਪਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਏਵ ਪਾਠੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯਪਿ ਏਕੇਕਮ੍ਪਿ ਏਕੇਕਫਲਵਸੇਨ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਰਾਗਸ੍ਸ ਪਹਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਤ੍ਤਿਕੇ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਿਨਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਤਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਹਿ ਰਾਗਦੋਸਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਮੋਹਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਰਾਗੋ ਮੇ ਪਹੀਨੋ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਤੋਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਰਾਗਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਨੀਵਰਣਤਾਤਿਆਦਿਤ੍ਤਿਕੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਰਾਗਾ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਨੀਵਰਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵਾਤਿ. ਅਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾਤਿ ਕੇਚਿ ਉਤ੍ਤਰਵਿਹਾਰਵਾਸਿਨੋ. ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਚੇ? ‘‘ਇਤਿ ਜਾਨਾਮਿ, ਇਤਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨੇਨੇਵ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਪਦਭਾਜਨੇ ‘‘ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਂ, ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਤੀਤਤ੍ਤਭਾਵੇ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਵਦਤੋਪਿ ਹੋਤੂਤਿ ਚੇ? ਨ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਕਥਂ? ਅਦ੍ਧਾਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਤਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਤੀਤਤ੍ਤਭਾਵਂ. ਅਤੀਤਤ੍ਤਭਾਵੋ ਹਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ.

੨੦੦. ‘‘ਸਚੇਪਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵਾ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਾਨਪਰਿਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਰ. ‘‘ਇਤਿ ਵਾਚਾ ਤਿਵਙ੍ਗਿਕਾ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਨਤ੍ਥੇਤਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮੇ ਸਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸਾਭਾਵਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਂ, ਸਮਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਇਮੇਸਂ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਕਾਲਵਿਸੇਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਵਚਨਵਿਸੇਸੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ ਏਵ.

੨੦੭. ਉਕ੍ਖੇਟਿਤੋਤਿ ਉਤ੍ਤਾਸਿਤੋ. ਖਿਟ ਉਤ੍ਰਾਸਨੇ.

ਸੁਦ੍ਧਿਕਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਥੇਤਿ ਵਿਜਾਨਨਟ੍ਠਾਨੇ, ਤੇਨ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਥਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਪਾਰਾਜਿਕਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਝਾਨਂ ਕਿਰ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੋ ਚੇ ‘‘ਏਸ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਣਦੀਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਏਵਂ ਵਦਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਚੇ? ਪਾਰਾਜਿਕਚ੍ਛਾਯਾ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯੋ.

ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਭੇਦਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਨੁਲ੍ਲਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਯਦਿ ਉਲ੍ਲਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾਤਿ ਅਪਰੇ. ‘‘ਤਂ ਪਰਤੋ ‘ਨਾਵੁਸੋ, ਸਕ੍ਕਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਨ ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨੫-੬. ਦੁਕ੍ਕਰ ਆਗਾਰ ਆਵਟਕਾਮ ਅਭਿਰਤਿਵਤ੍ਥੂਸੁ ‘‘ਯਦਿ ਉਲ੍ਲਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਪਾਰਾਜਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਕਾਰਣਂ ਪਨ ਦੁਦ੍ਦਸਂ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਾਨੇਨ ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਪਦਸਾ ਗਮਨਵਸੇਨੇਵ ਕਤਿਕਾਯ ਕਤਾਯ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਅਪੁਬ੍ਬਂਅਚਰਿਮਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਤਿ ਹਤ੍ਥਪਾਸਂ ਅਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਟ੍ਠੇਥ ਏਥ ਗਚ੍ਛਾਮਾਤਿ ਏਵਂ ਸਹਗਮਨੇ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ਨਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਤਕ੍ਕੋ. ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਥਾ ਵਸਨ੍ਤੋ ਚੇ ਉਪਾਸਕੇਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ. ‘‘ਰਤ੍ਤਿਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨ ਪਾਰਾਜਿਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਾਨਾਵੇਰਜ੍ਜਕਾਤਿ ਨਾਨਾਜਨਪਦਵਾਸਿਨੋ. ਸਙ੍ਘਲਾਭੋਤਿ ਯਥਾਵੁਡ੍ਢਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਾਪੁਣਨਕੋਟ੍ਠਾਸੋ.

੨੨੮. ਇਧਾਤਿ ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਞ੍ਹਾਕਮ੍ਮੇ. ਧਮ੍ਮਧਾਤੁ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ.

੨੩੨. ਨ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾਤਿ ਨ ਸੀਹੋਕ੍ਕਨ੍ਤਵਸੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰਾਭਵਭੂਤਾ ਏਕਾ ਏਵ ਜਾਤੀਤਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਨਿਗਮਨਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩੩. ਚਤੁਵੀਸਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਾਤੁਘਾਤਕਪਿਤੁਘਾਤਕਅਰਹਨ੍ਤਘਾਤਕਾ ਤਤਿਯਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨਾ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਦੂਸਕੋ, ਲਮ੍ਬਿਆਦਯੋ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨਾ ਏਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਤੋ ਚਤੁਵੀਸਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾਜਾਨਨਤੋ. ਮਾਤੁਘਾਤਕਾਦਯੋ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਧਾਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਏਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਲਮ੍ਬਿਆਦਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਯਸ੍ਮਾ ਏਕੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਪਟਿਸੇਵਿਨੋ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਏਕਕਮ੍ਮਂ ਏਕੁਦ੍ਦੇਸੋ ਸਮਸਿਕ੍ਖਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਸਂਵਾਸਸ੍ਸ ਅਭਬ੍ਬਤਾਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਥਾ ਪੁਰੇ ਤਥਾ ਪਚ੍ਛਾ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਨੇਸਂ ਸਮਞ੍ਞਾਯਪਟਿਞ੍ਞਾਯਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੋਪਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ.

ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਾਰਾਜਿਕਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਕਣ੍ਡੋ

੧. ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩੫. ‘‘ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਕਾਰਕੋ ਇਧ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ? ਅਭਿ-ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਇਮਸ੍ਸ ਸਾਪੇਕ੍ਖਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਕਥਂ? ਕਣ੍ਡੁਵਨਾਦਿਅਧਿਪ੍ਪਾਯਚੇਤਨਾਵਸੇਨ ਚੇਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਣ੍ਡੁਵਨਾਦਿਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਉਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਮੇਥੁਨਰਾਗਵਸੇਨ ਊਰੁਆਦੀਸੁ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂਸੁ, ਵਣਾਦੀਸੁ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੂਸੁ ਚ ਉਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿਪਿ ਨ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ. ਮੋਚਨਸ੍ਸਾਦਸਙ੍ਖਾਤਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾਪੇਕ੍ਖਾਵ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿ ਸਤਿ ਉਪਕ੍ਕਮੇ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਨ ਮੋਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਦਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਇਧ ਕਾਰਕੋ ਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਂ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਕਾਰਕੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ‘‘ਚੇਤੇਤਿ ਨ ਉਪਕ੍ਕਮਤਿ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਵਿਰੋਧੋ. ‘‘ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਯ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਯਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਭੁਮ੍ਮੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਪਿ ਸੋਵ ਵਿਰੋਧੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦੁਭਯਵਚਨਕ੍ਕਮਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਾਭਾਵਤੋ ਹੇਤੁਤ੍ਥਨਿਯਮੋ ਨ ਕਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਕਤੇ ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿ, ਉਪਕ੍ਕਮੇ ਅਸਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦੀਪਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੨੩੬-੭. ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਠਮਵਿਗ੍ਗਹੇਨ ਉਪਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਕਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਇਕਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ. ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸੇਮ੍ਹਰੁਹਿਰਾਦਿਆਸਯਭੇਦਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਧਾਤੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦਯੋ ਚਤਸ੍ਸੋ, ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁਆਦਯੋ ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਾ’’ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਲਿਖਿਤਂ. ਵਤ੍ਥਿਸੀਸਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥਿਪੁਟਸ੍ਸ ਸੀਸਂ. ‘‘ਅਙ੍ਗਜਾਤਸ੍ਸ ਮੂਲਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਨ ਅਗ੍ਗਸੀਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਥੇਵਾਤਿ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪਕ੍ਕਮਤੋ’’ਤਿਆਦਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਨ ਸਕਲਕਾਯਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਨ ਠਾਨਾ ਚੁਤਮਤ੍ਤੇ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਦਕਸੋਤਂ ਓਤਿਣ੍ਣਮਤ੍ਤੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨ ਸਮੇਤੀਤਿ ਚੇ? ਤਤੋ ਦਕਸੋਤੋਰੋਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥਾਤਿਆਦਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪਕ੍ਕਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਕ੍ਕਂ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਵਸੇਨ ਦਕਸੋਤੋਰੋਹਣਂ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ ਅਧਿਵਾਸੇਮੀਤਿ. ਤਤੋ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੇ ਅਧਿਵਾਸੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਥਾਪਿ ਅਧਿਵਾਸਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਧਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਦਕਸੋਤਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ‘‘ਅਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਠਾਨਾ ਚੁਤਞ੍ਹਿ ਅਵਸ੍ਸਂ ਦਕਸੋਤਂ ਓਤਰਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਗਣ੍ਠਿਪਦਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਸਮੇਤਿ. ਤਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਕਟ੍ਠਾਨਤੋ. ਸਕਸਰੀਰਤੋ ਹਿ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ‘‘ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਵਾ ਅਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਮ੍ਹਾ ਤਮ੍ਹਾ ਸਰੀਰਪਦੇਸਾ ਚੁਤਂ ਅਵਸ੍ਸਂ ਦਕਸੋਤਂ ਓਤਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦਕਸੋਤਂ ਓਤਿਣ੍ਣਮਤ੍ਤੇ’’ਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਚ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਕਟਕਾਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਮੋਚਨਸ੍ਸਾਦੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪਕ੍ਕਮਤੋ ਸੁਕ੍ਕਂ ਬਹੁਤਰਮ੍ਪਿ ਸਰੀਰਪਦੇਸਾ ਚੁਤਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਲਗ੍ਗਾਵਸੇਸਂ ਯਤ੍ਤਕਂ ਏਕਾ ਖੁਦ੍ਦਕਮਕ੍ਖਿਕਾ ਪਿਵੇਯ੍ਯ, ਤਤ੍ਤਕੇ ਦਕਸੋਤਂ ਓਤਿਣ੍ਣਮਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਦਕਸੋਤਂ ਅਨੋਤਿਣ੍ਣੇਪਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਨਂ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚੇਤੇਤਿ ਉਪਕ੍ਕਮਤਿ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋਪਿ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਪਸ੍ਸਾਵਮ੍ਪਿ ਵਣ੍ਣਤਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਥਿਕੋਸਗਤਸ੍ਸ ਪਿਚ੍ਛਿਲਤਾਯ ਵਾ ਞਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਤਤਿਯਤ੍ਥੇਰਵਾਦੇ ਯੁਤ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾ ਇਮੇ ਏਵ ਤਯੋ ਥੇਰਾ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਦਕਸੋਤੋਰੋਹਣਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਏਤ੍ਥ, ਏਵਂ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਵਦਤਿ ਕਿਰ.

ਠਾਨਾ ਚੁਤਞ੍ਹਿ ਅਵਸ੍ਸਂ ਦਕਸੋਤਂ ਓਤਰਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਠਾਨਾ ਚਾਵਨਮਤ੍ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਆਪਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਕਸੋਤਂ ਓਤਿਣ੍ਣੇ ਏਵ ਆਪਤ੍ਤਿ. ਸੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਹਿ ਸਕਲਂ ਸਰੀਰਂ ਠਾਨਂ, ਅਨੋਤਿਣ੍ਣੇ ਠਾਨਾ ਚੁਤਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਤ੍ਤਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ‘‘ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿ ਨਾਮ ਰਾਗਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਕਥਾ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੭) ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਭਵੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ, ‘‘ਤਂ ਅਸੁਚਿਂ ਏਕਦੇਸਂ ਮੁਖੇਨ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ, ਏਕਦੇਸਂ ਅਙ੍ਗਜਾਤੇ ਪਕ੍ਖਿਪੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੦੩) ਵਚਨਤੋ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ ਚ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਚ ਖੋ ਅਵੀਤਰਾਗਸ੍ਸੇਵ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਅਰਹਤੋ ਅਸੁਚਿ ਮੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੫੩; ਕਥਾ. ੩੧੩) ਵਚਨਤੋ. ਪਰੂਪਾਹਾਰਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਆਸਯੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਾਨਂ ਵਿਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨੋਕਾਸੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ (ਕਥਾ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੯) ਚਨਤੋ ਤਸ੍ਸ ਆਸਯੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਪਾਕਤਿਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ ਵਿਯ ਅਸਂਸਟ੍ਠਤ੍ਤਾ, ਨਿਕ੍ਖਮਨਤੋ ਚ ‘‘ਵਤ੍ਥਿਸੀਸਂ, ਕਟਿ, ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਤਿਧਾ ਸੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਪਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ਸਪ੍ਪਵਿਸਂ ਵਿਯ ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਨ ਚ ਵਿਸਸ੍ਸ ਠਾਨਨਿਯਮੋ, ਕੋਧਵਸੇਨ ਫੁਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸ ਨ ਚ ਠਾਨਨਿਯਮੋ, ਰਾਗਵਸੇਨ ਉਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਤਕ੍ਕੋ.

ਖੋਭਕਰਣਪਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮ ਭੇਸਜ੍ਜਸੇਨਾਸਨਾਹਾਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯੋ. ਸਂਸਗ੍ਗਭੇਦਤੋਪੀਤਿ ਏਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਤੀਹਿਪਿ. ਪਹੀਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇਨ ਸੇਕ੍ਖਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਂ ਅਭੂਤਮੇਵਾਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਤੋ ‘‘ਯਂ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਂ ਏਕਨ੍ਤਸਚ੍ਚਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਵਿਸਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਹਿ ਸਚ੍ਚੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਅਲਿਕੋ ਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਞ੍ਚੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ‘‘ਅਸੇਕ੍ਖਾ ਪਹੀਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸਤ੍ਤਾ ਸਚ੍ਚਮੇਵ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨਾਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਕਿਨ੍ਤੁ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਭੂਤਂ, ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਹਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਸੁਣਨ੍ਤੋਪਿ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਮੁਨਨ੍ਤੋਪਿ ਮੁਨਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਸਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਤਂ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਾਨਿ ਹਿ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਏਵ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਮਤੀਤਮੇਵ, ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਥੋਕਂ ਕਾਲਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਿਯਾ.

ਈਦਿਸਾਨੀਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਭੂਤਪੁਬ੍ਬਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਾਗਨ੍ਤੁਕਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ, ਰਾਗਾਦਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦਾ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਰੁਕ੍ਖਸਾਖਤੋ ਪਤਨਭਯਾ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਉਮ੍ਮੀਲਤਿ ਚ ਸੁਪਤਿ ਚ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਮ੍ਮੀਲਨ੍ਤਿ ਸੁਬ੍ਯਤ੍ਤਤਰਂ ਪਟਿਬੁਦ੍ਧਾ ਵਿਯ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਪਟਿਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਭਵਙ੍ਗੋਤਰਣਂ ਵਿਯ ਸੁਪਿਨਕਾਲੇਪਿ ਤੇਸਂ ਭਵਙ੍ਗੋਤਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਯੇਨ ‘‘ਸੁਪਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤੇਨ ਹਿ ਸੁਪਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਭਵਙ੍ਗੋਤਰਣਂ ਕਰਜਕਾਯਸ੍ਸ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਸਨ੍ਤਭਾਵੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਦ੍ਦਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਾ ਕਰਜਕਾਯਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵੇਨ ਸੁਪਿਨਦਸ੍ਸਨਕਾਲੇ ਭਵਙ੍ਗਤੋ ਉਤ੍ਤਰਣੇ ਸਤਿਪਿ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਸਨ੍ਤਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯਤੋ ਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਟਿਬੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਕਰਜਕਾਯਸ੍ਸ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਸਨ੍ਤਸਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਨ ਸੁਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਸੁਪ੍ਪਸਨ੍ਨਵਟ੍ਟਿਨਿਸ੍ਸਿਤਦੀਪਪ੍ਪਭਾ ਵਿਯ. ਤੇਨੇਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸ੍ਵਾਯਂ ਦੁਬ੍ਬਲਵਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾ ਚੇਤਨਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਆਕਡ੍ਢਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਦੁਬ੍ਬਲਵਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਪਿਨੇ ਉਪਟ੍ਠਿਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਦੁਬ੍ਬਲ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਤਂ ਅਨੇਕਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਦੁਬ੍ਬਲਾਰਮ੍ਮਣਵਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾ ਚੇਤਨਾ, ਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਦੁਬ੍ਬਲਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣਾਯ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਵਾ ਅਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾ, ਅਵਤ੍ਥੁਕਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵੋ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਚੇਤਨਾਯ ਅਵਤ੍ਥੁਕਾਯ ਭਾਵਨਾਪਭਾਵਾਯਾਤਿਰੇਕਬਲਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਭਾਵਨਾਬਲਸਮਪ੍ਪਿਤਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਅਤਿਭਾਰਿਯਮ੍ਪਿ ਕਰਜਕਾਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਨੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਪੇਤਿ. ਤਪ੍ਪਟਿਭਾਗਂ ਅਨਪ੍ਪਿਤਮ੍ਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤਂ ਕਰਜਕਾਯਂ ਆਕਾਸੇ ਲਙ੍ਘਨਸਮਤ੍ਥਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਗੇਵੇਤਰਂ. ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਤਂ ਅਨੁਮਾਨਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਆਨੁਭਾਵੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਭਾਵੇਨ ਵਾ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਾਦਿਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਬ੍ਬਲਵਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾਤਿ ਦੁਬ੍ਬਲਹਦਯਵਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾਤਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਤਕ੍ਕੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨ੍ਦਤਿਕ੍ਖਾਕਾਰੇਨ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਨ੍ਦਤਿਕ੍ਖਭਾਵਨਿਪ੍ਫਾਦਨਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚੇ, ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਾਦਿਵਤ੍ਥੁ ਵਿਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਚੇਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਯਤੋ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੇ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਪਾਲ਼ਿਯਂ ਉਦ੍ਦੇਸਾਰਹਂ ਨ ਜਾਤਂ. ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਤਾ ਹਿ ਤਂ ਕਾਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਨ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ, ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਤ੍ਤਾ ਚ ਅਵਤ੍ਥੁਰੂਪਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ਪਿ ਨ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਅਸੁਪ੍ਪਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਚ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਸੁਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਨ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਸਿਦ੍ਧਮੇਵ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਮ੍ਪਿ ਸਪ੍ਪਾਯਾਸਪ੍ਪਾਯਉਤੁਆਹਾਰਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸਮਾਯੋਗਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਚ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਟਿਬੁਦ੍ਧੋਪਿ ਪਟਿਬੁਦ੍ਧਂ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਕਰਜਕਾਯਸ੍ਸ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਸਨ੍ਤਭਾਵਾਕਾਰਵਿਸੇਸੋ ਨਿਦ੍ਦਾ ਨਾਮ. ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗੋਤਰਣਾਕਾਰਵਿਸੇਸੇਨ ਹੋਤਿ, ਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸਤ੍ਤੋ ਭਵਙ੍ਗਤੋ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ‘‘ਕਪਿਮਿਦ੍ਧਪਰੇਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸੋ ਸੁਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਬੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸਾਧਿਤੋ ਹੋਤਿ.

ਯਸ੍ਮਾ ਭਵਙ੍ਗਵਾਰਨਿਰਨ੍ਤਰਤਾਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਦਿ ਤਾਵ ਸੁਤ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਭਿਧਮ੍ਮਵਿਰੋਧੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਨਿਦ੍ਦਾਕ੍ਖਣੇ ਨ ਪਟਿਬੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਥ ਪਟਿਬੁਦ੍ਧੋ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਨਯਵਿਰੋਧੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਅਖੀਣਨਿਦ੍ਦੋ, ਅਨੋਤਿਣ੍ਣਭਵਙ੍ਗੋ ਚ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਪਿਮਿਦ੍ਧਪਰੇਤੋ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਯਂ ਨੇਵ ਸੁਤ੍ਤੋ ਨ ਪਟਿਬੁਦ੍ਧੋ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਤਂ ਨਿਦ੍ਦਂ ਅਨੋਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਅਭਿਧਮ੍ਮੋ, ਵਿਨਯੋ, ਨਾਗਸੇਨਤ੍ਥੇਰਵਚਨਂ ਯੁਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਂਸਨ੍ਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਪਿਮਿਦ੍ਧਪਰੇਤੋਤਿ ਭਵਙ੍ਗਤੋ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣਨਿਦ੍ਦਾਪਰੇਤੋ. ਸਾ ਹਿ ਇਧ ਕਪਿਮਿਦ੍ਧਂ ਨਾਮ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਮਿਦ੍ਧਂ? ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਯਤਾ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ…ਪੇ… ਸੁਪਨਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਿਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੧੬੩) ਏਵਮਾਗਤਂ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਅਰੂਪਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਫਲਭੂਤੋ ਕਰਜਕਾਯਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਯਤਾ’ਪਚਲਾਯਿਕਾਸੁਪਿ ਨਿਦ੍ਦਾਵਿਸੇਸੋ ਕਾਰਣੋਪਚਾਰੇਨ ‘‘ਕਪਿਮਿਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਞ੍ਚੇਵ ‘‘ਕਪਿਮਿਦ੍ਧਪਰੇਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਮਿ. ਪ. ੫.੩.੫ ਥੋਕਂ ਵਿਸਦਿਸਂ) ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਯਂ ਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੇਨ ਵਿਨਯਕਮ੍ਮੇਨ ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਇਧ ਆਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ. ਅਵਯਵੇ ਸਮੂਹਵੋਹਾਰੇਨ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਾਖਚ੍ਛੇਦਕੋ ਰੁਕ੍ਖਚ੍ਛੇਦਕੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿਆਦਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿ ਰੁਲ਼੍ਹੀਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਨ ਚ ਮਯਾਤਿ ਵੀਮਂਸਨਪਦਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ, ਮੋਚਨੇ ਚ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਮੁਚ੍ਚਨਪਕਤਿਯਾ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨੪੦. ਗੇਹਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਾ. ਵਨਭਙ੍ਗਿਯਨ੍ਤਿ ਪਾਭਤਿਕਂ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸੁਖਵੇਦਨਾਮੁਖੇਨ ਰਾਗੋਵ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸੁਪਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਇਦਂ ਕਪਿਮਿਦ੍ਧਪਰੇਤੋ ਵਿਯ ਭਵਙ੍ਗਸਨ੍ਤਤਿਂ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸੁਪਨ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਜਗ੍ਗਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਸੋਧਨਤ੍ਥਾਯ.

੨੬੬. ‘‘ਦਾਰੁਧੀਤਲਿਕਲੇਪਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਙ੍ਗਜਾਤਪਟਿਨਿਜ੍ਝਾਨੇਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਰਿਲ਼ਾਹੇ ਮੋਚਨਰਾਗਜੋ’’ਤਿ ਲਿਖਨ੍ਤਿ. ਵਾਲਿਕਾਯ ਵਾ ‘‘ਹਤ੍ਥਿਕਾਮਂ ਨਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਯ ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿ ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਾਠੋ. ‘‘ਏਹਿ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਮਣੇਰ, ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਵਚੀਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਂ ‘‘ਏਵਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਆਣਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾਤਿ ਸਙ੍ਕਰਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ.

੨੬੭. ‘‘ਪੁਪ੍ਫਾਵਲਿਯਂ ਸਾਸਵਲ਼ਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧੋ ਕਿਰ.

ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੨੭੦. ‘‘ਓਤਿਣ੍ਣੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਸੇਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ‘‘ਵਿਪਰਿਣਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਵਾਯਾਮੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ‘‘ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਪਦਂ ਸਂਯੋਗਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਸੋ ਚ ਪਯੋਗੋ ਸਮਾਗਮੋ ਅਲ੍ਲੀਯਨਂ. ਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ? ਵਿਪਰਿਣਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਨ ਪਤ੍ਤਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾਦਿਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਵਾਯਮਤੋ ਫਸ੍ਸਪਟਿਵਿਜਾਨਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਵਾਯਮਿਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਹਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਤਿਵਙ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਓਤਿਣ੍ਣੋ. ਕੇਨ? ਵਿਪਰਿਣਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਯਕ੍ਖਾਦਿਨਾ ਸਤ੍ਤੋ ਵਿਯ. ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਵਾ ਏਤਂ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਓਤਿਣ੍ਣੋ ਵਿਪਰਿਣਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕੂਪਾਦਿਂ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤੋ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਰਾਗਤੋ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਂ ਉਪਗਤੋ, ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਵਿਪਰਿਣਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਤਮੇਵ ਰਾਗਂ ਓਤਿਣ੍ਣੋ. ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮੀਪਂ ਆਗਤੇਨ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਉਪਗਤੇਨ ਵਾ. ਏਤੇਨ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਸਾਰਤ੍ਤਤਾ ਵਾ ਹੋਤੁ ਵਿਰਤ੍ਤਤਾ ਵਾ, ਸਾ ਇਧ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ, ਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗੇ ਵਿਯ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਸਾਰਤ੍ਤਤਾਯ ਪਯੋਜਨਂ ਅਤ੍ਥਿ.

ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਕਾਯਾਨਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਂ. ਪਦਭਾਜਨੇ ਪਨ ‘‘ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੋ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ, ਨ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਂ. ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਾ ਹਿ ‘‘ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਯੋ ਸੋ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗੋ ਨਾਮ, ਸੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਰਤੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਸੇਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਨ ਚ ਕਾਯੇਨ ਵਾਯਮਤਿ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੨੭੯) ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ. ਫਸ੍ਸਪਟਿਵਿਜਾਨਨਾਯ ਹਿ ਸਂਸਗ੍ਗੋ ਦੀਪਿਤੋ. ਸੋ ਚੇ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਕਥਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ. ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਕਿਨ੍ਤੁ ‘‘ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੋ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਦਾਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞਭਾਜਨੀਯਤ੍ਤਾ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾਭਾਵੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਾਭਾਵੇਨ ‘‘ਸੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ.

‘‘ਹਤ੍ਥਗ੍ਗਾਹਂ ਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹਤ੍ਥੇਨ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕੋ ਕਾਯੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਨ ਭਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਾਨੋ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਹਤ੍ਥਾਲਙ੍ਕਾਰਾਦਿ. ਵੇਣਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕੋ ਅਭਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਾਨੋ ਕੇਸਲੋਮਨਖਦਨ੍ਤਾਦਿਕੋ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ ਗਹਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕੇਨਪਿ ਕੇਨਚਿ ਕੇਸਾਦਿਨਾ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਂ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕਂ ਵਾ ਫੁਸਨ੍ਤੋਪਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨੭੪). ਤੇਨ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕਾਨਮ੍ਪਿ ਕੇਸਲੋਮਾਦੀਨਂ ਅਙ੍ਗਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਤਿਵਙ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ. ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜਾਨਨਤੋ ਦੁਵਙ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਾਲ਼ਿਅਟ੍ਠਕਥਾਨਯੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤਦਤ੍ਥਜਾਨਨਤੋ. ਫੁਟ੍ਠਭਾਵਞ੍ਹਿ ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮ, ਅਯਮੇਕੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੇਸਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਫੁਟ੍ਠਭਾਵਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਾਦਿਯਨਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮ, ਨ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵ. ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕੇਨ ਕਾਯੇਨ, ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕੇਨ ਵਾ ਕਾਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਕਾਯੇ ਫੁਟ੍ਠੇ ਪਸਨ੍ਨਕਾਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਚੇ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮ ਸੋ ਹੋਤਿ. ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕਕਾਯੋ, ਲੋਲੁਪ੍ਪੋ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਕਾਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਤਿਮਿਰਵਾਤੇਨ ਉਪਹਤਕਾਯੋ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਚ ਤੇਨ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮ, ਕੇਵਲਂ ਸੇਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵਾਯਮਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਵਾਯਮਤੋ ਫਸ੍ਸਪਟਿਵਿਜਾਨਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ’’ਤਿ. ਅਪਰੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠੋ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੇਨ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਪਰੋ ਵਤ੍ਥਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨ੍ਤਂ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਰਾਗੇਨ ਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਪਰਿਭਾਗੇ ਸਣਿਕਂ ਫੁਸਨ੍ਤੋ ਵਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਲੋਮਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਸੇਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਕਾਯੇਨ ਵਾਯਮਿਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਨੀਲਂ ਘਟ੍ਟੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਕਾਯਂ ਘਟ੍ਟੇਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਚ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਫਸ੍ਸਪਟਿਵਿਜਾਨਨਂ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਪਿ ਨਖੇਨ ਲੋਮੇਨ ਸਂਸਗ੍ਗੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਨ ਚ ਮੇ ਲੋਮਘਟ੍ਟਨੇਨ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਿਮਿਰਵਾਤਥਦ੍ਧਗਤ੍ਤੋ ਚਾਹਂ ਨ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਮੀਤਿ ਅਨਾਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞੀ ਸਿਯਾਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਪਿਚ ‘‘ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਚ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਚ ਏਤੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨ ਤਦਤ੍ਥਜਾਨਨਤੋਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ ਹੋਤਿ.

ਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੨੭੧. ‘‘ਰਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਵਿਪਰਿਣਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੂਸੁ ‘‘ਮਾਤੁਯਾ ਮਾਤੁਪੇਮੇਨ ਆਮਸਤਿ…ਪੇ… ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਰਾਗੇਨੇਵ ਰਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ‘‘ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਨਾਮ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਅਵਿਨਟ੍ਠਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਵ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥੀ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ‘‘ਮਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ…ਪੇ… ਆਪਤ੍ਤਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਿਦ੍ਧੇ ‘‘ਨ ਯਕ੍ਖੀ ਨ ਪੇਤੀ ਨ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਅਵਿਨਟ੍ਠਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਪਿ ਨ ਸਬ੍ਬਾ ਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਾ ਇਤ੍ਥੀ ਇਧ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥੀ ਨਾਮ. ਯਕ੍ਖਿਆਦਯੋ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਤਿਸਿਦ੍ਧੇਨ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸੇਸੇਨ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿਯੋ ਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਾਸੁ ਯਕ੍ਖੀ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੂਸੁ ਯਕ੍ਖਿਯਾ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗੇਨ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤਦਨੁਲੋਮਤ੍ਤਾ ਪੇਤਿਤ੍ਥੀ, ਦੇਵਿਤ੍ਥੀ ਚ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੁ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਿਤ੍ਥੀ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਿਤ੍ਥੀ ਚ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੁਮੇਵਾਤਿ ਏਕੇ. ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਨ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥੀ ਚ ਹੋਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥਿਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਭਾਵੇਨ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਚ ਹੋਤਿ ਯਕ੍ਖਿਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇ ਸਤਿ ਯਕ੍ਖਿਆਦੀਨਂ ਅਨਿਤ੍ਥਿਤਾਪਸਙ੍ਗਤੋ, ‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਚ ਹੋਤਿ ਇਤ੍ਥਿਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਯਕ੍ਖਿਆਦੀਨਂ ਅਨ੍ਤੋਕਰਣੇ ਸਤਿ ਤਾਸਂ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਵਤ੍ਥੁਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ ਚ ਯਕ੍ਖਿਆਦਯੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਕੇ ਪਨ ‘‘ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ‘ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਕਾਯ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਾ ਪਾਕਤਿਕਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਿਤ੍ਥੀ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘ਇਤ੍ਥੀ ਚ ਹੋਤਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਸਞ੍ਞੀਤਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾ ਚ ਹੋਤਿ ਇਤ੍ਥਿਸਞ੍ਞੀ’ਤਿਆਦਿਵਾਰੇਸੁਪਿ ਪਾਕਤਿਕਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਸੋ ਚ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਪੁਰਿਸੋਵ. ਤੇਨੇਵ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਵਾਚਾਅਤ੍ਤਕਆਮਪਾਰਿਚਰਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਪੁਰਿਸਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਵਾਰਾ ਵਿਯ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਵਾਰਾਪਿ ਨਾਗਤਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਪਣ੍ਡਕੋਤਿ ਇਧ ਮਨੁਸ੍ਸਪਣ੍ਡਕੋਵ, ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਚ ਇਧ ਮਨੁਸ੍ਸਪੁਰਿਸੋਵ ਆਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥੀ ਅਮਨੁਸ੍ਸਪਣ੍ਡਕੋ ਅਮਨੁਸ੍ਸਪੁਰਿਸੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਿਤ੍ਥੀ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਪਣ੍ਡਕੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾਮਨੁਸ੍ਸਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾ ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠ ਜਨਾ ਇਧ ਨਾਗਤਾ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਵਤ੍ਥੁਸਞ੍ਞਾਵਿਮਤਿਭੇਦਵਸੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦਾਭੇਦਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ, ਅਨਾਗਤਵਾਰਗਣਨਾ ਚ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਥਾ ਤੇਸਂ ਦੁਕਮਿਸ੍ਸਕਾਦਿਵਾਰਾ, ਆਪਤ੍ਤਿਅਨਾਪਤ੍ਤਿਭੇਦਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਚ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਅਮਨੁਸ੍ਸਪਣ੍ਡਕਅਮਨੁਸ੍ਸਪੁਰਿਸਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਿਤ੍ਥਿਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਪਣ੍ਡਕਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਕਾ, ਅਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥਿਮਨੁਸ੍ਸਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੁਕਾ, ਅਮਨੁਸ੍ਸਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਕਾ, ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਅਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥਿਯਾ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸਪਣ੍ਡਕਾ, ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾ ਪੁਰਿਸਾ ਚ ਨਾਗਤਾ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਿਤ੍ਥਿਪਣ੍ਡਕਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਪੁਰਿਸੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤ੍ਤਾ ਨਾਗਤਾ, ਮਨੁਸ੍ਸਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੋ ਮਨੁਸ੍ਸਪਣ੍ਡਕੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤ੍ਤਾ ਅਨਾਗਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨੮੧) ਪਨ ‘‘ਨਾਗਮਾਣਵਿਕਾਯਪਿ ਸੁਪਣ੍ਣਮਾਣਵਿਕਾਯਪਿ ਕਿਨ੍ਨਰਿਯਾਪਿ ਗਾਵਿਯਾਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦੇਵ ਪਮਾਣਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਿਚਾਰਣਾ – ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਸ੍ਸ ਨਿਸਿਨ੍ਨਪਰਿਸਾਯ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੮੩) ਏਤ੍ਥ ‘‘ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋਤਿ ਯਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ) ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹੋ ਪਾਕਤਿਕਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਤੋ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ, ਤਥਾ ਯਕ੍ਖਪੇਤਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਾਨਂ ‘‘ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਸ੍ਸ ਚ ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਅਪਿਚ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਪਤਨਰੂਪਂ ਪਮਾਣਂ, ਨ ਮਰਣਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਪਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਵਚਨਤੋ ਚ ‘‘ਉਭਤੋ ਅਵਸ੍ਸੁਤੇ ਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਾ ਪੇਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਵਾ ਅਧਕ੍ਖਕਂ ਉਬ੍ਭਜਾਣੁਮਣ੍ਡਲਂ ਕਾਯੇਨ ਕਾਯਂ ਆਮਸਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੬੬੧) ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵਚਨਤੋ ਚ ਸੋ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਵਿਸਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਚ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਿਤ੍ਥਿਯਾ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਆਪਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਦਿ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਿਤ੍ਥੀਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਰੂਪਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਞ੍ਞਾਵਿਰਾਗਤ੍ਤਾਸਮ੍ਭਵਤੋ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਵਾਚਾਅਤ੍ਤਕਾਮਪਾਰਿਚਰਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁਪਿ ਸਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਸਾ ਚਾਨਾਗਤਾ. ਸਰੂਪੇਨ ਸਂਖਿਤ੍ਤਵਾਰਤ੍ਤਾ ਨਾਗਤਾਤਿ ਚੇ? ਇਤ੍ਥੀ ਚ ਹੋਤਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋ ਚ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਇਤ੍ਥਿਸਞ੍ਞੀਤਿ ਇਧ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਪੁਰਿਸੋ ਚ ਇਧ ਆਗਤੋ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਨਾਗਤਾਯਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਚਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਚ੍ਛਾਯਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਇਦਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਇਤ੍ਥੀਨਂ, ਪੁਰਿਸਾਨਞ੍ਚ ਏਕਤੋ ਵਚਨੇ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਇਧ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਪੁਰਿਸਪਣ੍ਡਕਿਤ੍ਥਿਯੋ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਏਕਤੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਾਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹੇਸੁ ਇਤ੍ਥਿਪਣ੍ਡਕਪੁਰਿਸਸਞ੍ਞਿਤਾ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਵਾਚਾਦਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਦ੍ਵਯੇ ਵਾਰਾਨਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪੁਰਿਸਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਦਯੋ ਨਾਗਤਾ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਤਤ੍ਥਾਪਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਪੁਰਿਸਂ ਓਭਾਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਪਣ੍ਡਕਂ ਓਭਾਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਵਾਰਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਵਿਸੇਸੋ ਚ ਪਣ੍ਡਕੇ, ਪੁਰਿਸੇ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੇ ਚ ਇਤ੍ਥਿਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਥਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮੇਤੇਸਂ ਵਾਦਾਨਂ ਯਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤਿ ਵਾ ਕਾਰਣਂ ਵਾ ਅਤਿਰੇਕਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਰਿਚਯੋ. ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਵਾਰਗਣਨਾ ਤਾਵ ਏਵਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ਇਤ੍ਥਿਮੂਲਕਾ ਪਞ੍ਚ ਵਾਰਾ ਪਣ੍ਡਕਪੁਰਿਸਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਮੂਲਕਾ ਚ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਵੀਸਤਿ ਵਾਰਾ ਏਕਮੂਲਕਾ, ਤਥਾ ਦੁਮੂਲਕਾ ਵੀਸਤਿ, ਮਿਸ੍ਸਕਮੂਲਕਾ ਵੀਸਤੀਤਿ ਸਟ੍ਠਿ ਵਾਰਾ, ਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਵੀਸਤਿਕਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਵੀਸਤਿਕੇ ਏਕੇਕਮੂਲਵਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯੇਨ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਵਾਰਾ ਤਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸੇਸਾ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸ ਵਾਰਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਕਾਯਵਾਰਾ ਤਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸੇਸਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਵਾਰੇਪਿ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇਨ ਕਾਯਵਾਰੇਪਿ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇਨ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਵਾਰੇਪਿ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇਨ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਵਾਰੇਪਿ ਤਯੋ ਤਯੋ ਵਾਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸੇਸਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਛਨ੍ਨਂ ਤਿਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਵਾਰਾ ਆਗਤਾਤਿ ਸਰੂਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸੇਸਾ ਦ੍ਵੇਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਧਿਕਾਨਿ ਤੀਣਿ ਵਾਰਸਤਾਨਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਸਾਰਤ੍ਤਪਕ੍ਖੇ ਕਾਯੇਨ ਕਾਯਨ੍ਤਿ ਏਕਮੇਕਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਵਾਰਾ ਆਗਤਾਤਿ ਏਕਵੀਸਤਿ ਵਾਰਾ ਸਰੂਪੇਨ ਆਗਤਾ, ਨਵਨਵੁਤਾਧਿਕਾਨਿ ਤੀਣਿ ਵਾਰਸਤਾਨਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਆਪਤ੍ਤਾਨਾਪਤ੍ਤਿਦੀਪਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸੇਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਮੂਲਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮੋਕ੍ਖਾਧਿਪ੍ਪਾਯਮੂਲਕਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਚਤੁਕ੍ਕਾ ਆਗਤਾ.

ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਵਿਸੇਸੋ – ਯਦਿਦਂ ਮਾਤਿਕਾਯ ਪਰਾਮਸਨਪਦਂ, ਤੇਨ ਯਸ੍ਮਾ ਆਮਸਨਾਦੀਨਿ ਛੁਪਨਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸਪਿ ਪਦਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਮਸਨਾ ਪਰਾਮਸਨਂ ਛੁਪਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਪਰਾਮਸਨਂ ਨਾਮ ਆਮਸਨਾ. ‘‘ਛੁਪਨ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਰਾਮਸਨਮ੍ਪਿ ਵਿਸੁਂ ਏਕਤ੍ਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਤ੍ਥੀ ਚ ਹੋਤਿ ਇਤ੍ਥਿਸਞ੍ਞੀ ਚਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਵਾਰੇ ਏਵ ਦ੍ਵਾਦਸਪਿ ਆਮਸਨਾਦੀਨਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਪਦਾਨੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਆਗਤਾਨਿ, ਇਤਰਾਨਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇਨ ਕਾਯਵਾਰਾਦੀਸੁ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਅਲਾਭਤੋ ਆਮਸਨਮੇਵੇਕਂ ਆਗਤਂ, ਨੇਤਰਾਨਿ. ‘‘ਸਞ੍ਚੋਪੇਤਿ ਹਰਤੀ’’ਤਿ ਪਾਠੋ, ਸਞ੍ਚੋਪੇਤਿ ਚ. ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ਪਨ ‘‘ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ਰਜ੍ਜੁਵਤ੍ਥਾਦੀਹਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਨੇ’’ਤਿ ਚ ਪਚ੍ਛਾ ‘‘ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ਸਮ੍ਮਸਨਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਵੇਣਿਗ੍ਗਾਹੇ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਲੋਮਫੁਸਨੇਪਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਤਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕੇਨ ਹੀਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ.

ਯਥਾਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੇਸੇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਯਥਾਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ. ‘‘ਸਦਿਸਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਾਦਿਸਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸੀਤਿ ਗਰੁਕਂ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਯੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਰੋਪਿ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਛੁਪਨਕੋ. ਗਹਣੇ ਚਾਤਿ ਗਹਣਂ ਵਾ. ਵਿਰਾਗਿਤੇਤਿ ਵਿਰਦ੍ਧੇ. ਸਾਰਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਰਾਗੇਨ ਰਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਮਾਤੁਭਗਿਨਿਆਦਿਵਿਰਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਿਰਤ੍ਤਂ ਞਾਤਿਪੇਮਵਸੇਨ ਗਣ੍ਹਿ, ਏਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਯੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਰਾਗਂ ਵਾ ਸਾਰਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਿਰਤ੍ਤਂ ਮਾਤਰਂ ਗਣ੍ਹਿ, ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਏਤ੍ਥ ਮਹਾਸੁਮਤ੍ਥੇਰਵਾਦੇਨ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ ‘‘ਕਾਯਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿਕਤ੍ਤਾ. ‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਚ ਹੋਤਿ ਇਤ੍ਥਿਸਞ੍ਞੀ ਸਾਰਤ੍ਤੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚ ਨਂ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਕਾਯੇਨ ਕਾਯਂ ਆਮਸਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੨੭੩) ਵਚਨਤੋ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋਪਿ ਖਾਯਤਿ. ‘‘ਵਿਰਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਾਰਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਤ੍ਥਪਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋਵ ਖਾਯਤਿ ‘‘ਨੀਲਂ ਘਟ੍ਟੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਕਾਯਂ ਘਟ੍ਟੇਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਰਾਗਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਗਰੁਕਾਪਤ੍ਤਿਭਯੇਨ ‘ਨੀਲਮੇਵ ਘਟ੍ਟੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਵਾਯਾਮਨ੍ਤੋ ਕਾਯਂ ਘਟ੍ਟੇਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਤਸ੍ਸ ‘ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਘਟ੍ਟੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ ‘‘ਏਵਰੂਪੇ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਵਦਤਿ ਕਿਰ. ‘‘ਇਤ੍ਥਿਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਇਤ੍ਥਿਯਾ ਪੁਰਿਸਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਪੁਰਿਸੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦੋ, ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਕਾਲੇਪਿ ਇਤ੍ਥਿਵਸੇਨੇਵ ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ

੨੮੧. ਤਿਣਣ੍ਡੁਪਕਨ੍ਤਿ ਹਿਰਿਵੇਰਾਦਿਮੂਲਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਤਾਲਪਣ੍ਣਮੁਦ੍ਦਿਕਨ੍ਤਿ ਤਾਲਪਣ੍ਣਮਯਂ ਅਙ੍ਗੁਲਿਮੁਦ੍ਦਿਕਂ, ਤੇਨ ਤਾਲਪਣ੍ਣਮਯਂ ਕਟਂ, ਕਟਿਸੁਤ੍ਤਕਂ, ਕਣ੍ਣਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਾਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਵਾਸਿਨੋ ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਂ ਲਿਖਿਤਂ, ਕਟਿਕਪਟਞ੍ਚ ਨ ਛੁਪਨ੍ਤਿ ਕਿਰ. ਆਕਰਤੋ ਮੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੋ. ਰਤਨਮਿਸ੍ਸੋਤਿ ਅਲਙ੍ਕਾਰਤ੍ਥਂ ਕਤੋ ਕਞ੍ਚਨਲਤਾਦਿਵਿਨਦ੍ਧੋ. ਸੁਵਣ੍ਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪਚਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਰਸਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਚਿਤ੍ਵਾ. ਬੀਜਤੋ ਧਾਤੁਪਾਸਾਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ਥੇਰੋ ਨ ਕਪ੍ਪਤੀਤਿ ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪੇਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਚੇਤਿਯਸ੍ਸ ਪੂਜਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਵਟ੍ਟਤਿ ਕਿਰ. ਬੁਬ੍ਬੁਲ਼ਕਂ ਤਾਰਕਂ. ਆਰਕੂਟਲੋਹਮ੍ਪਿ ਜਾਤਰੂਪਗਤਿਕਮੇਵ.

ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ –

‘‘ਆਰਕੂਟਲੋਹਂ ਸੁਵਣ੍ਣਸਦਿਸਮੇਵ, ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਅਨੁਲੋਮੇਤਿ, ਅਨਾਮਾਸ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭੇਸਜ੍ਜਤ੍ਥਾਯ ਪਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਕਦੇਸੋਪਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਞਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ.

ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਵਾਚਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੨੮੩. ਤਤਿਯੇ ਤਯੋ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਵਾਰਾ ਤਯੋ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਾਰਾ ਤਯੋ ਦੁਕ੍ਕਟਵਾਰਾ ਤਯੋ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਵਾਰਾਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸ ਵਾਰਾ ਸਰੂਪੇਨ ਆਗਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਤਯੋ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਵਾਰਾ ਦੁਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੀਸਤਿਕਾਨਂ ਏਕੇਕਮੂਲਾ ਵਾਰਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਵਿਸੇਸਾਤਿ ਪਣ੍ਣਾਸ ਵਾਰਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਇਤ੍ਥੀ ਚ ਹੋਤਿ ਵੇਮਤਿਕੋ ਸਾਰਤ੍ਤੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚ ਨਂ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗਂ ਪਸ੍ਸਾਵਮਗ੍ਗਂ ਆਦਿਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਭਣਤਿ…ਪੇ… ਆਪਤ੍ਤਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸ. ਇਤ੍ਥੀ ਚ ਹੋਤਿ ਪਣ੍ਡਕਪੁਰਿਸਸਞ੍ਞੀ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਸਞ੍ਞੀ ਸਾਰਤ੍ਤੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚ ਨਂ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗਂ ਪਸ੍ਸਾਵਮਗ੍ਗਂ ਆਦਿਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਭਣਤਿ ਅਕ੍ਕੋਸਤਿਪਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸ. ਪਣ੍ਡਕੋ ਚ ਹੋਤਿ ਪਣ੍ਡਕਸਞ੍ਞੀ ਸਾਰਤ੍ਤੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚ ਨਂ ਪਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗਂ ਆਦਿਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਭਣਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨ ਚਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਣ੍ਡਕੇ ਇਤ੍ਥਿਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤੁਂ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਚ ਪਣ੍ਡਕੋ ਚ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਇਤ੍ਥਿਸਞ੍ਞੀ ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਨ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਣ੍ਡਕੇ ਪਣ੍ਡਕਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਂਖਿਤ੍ਤਵਾਰੇਸੁ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਟ੍ਠਾਨੇ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ, ਦੁਕ੍ਕਟਟ੍ਠਾਨੇ ਦੁਕ੍ਕਟਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਚ ਹੋਤਿ ਵੇਮਤਿਕੋ ਸਾਰਤ੍ਤੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚ ਨਂ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗਂ ਪਸ੍ਸਾਵਮਗ੍ਗਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਧਕ੍ਖਕਂ ਉਬ੍ਭਜਾਣੁਮਣ੍ਡਲਂ ਆਦਿਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਭਣਤਿ…ਪੇ… ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਖੇਤ੍ਤੇਪਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਚ ਹੋਤਿ ਵੇਮਤਿਕੋ ਸਾਰਤ੍ਤੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚ ਨਂ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਆਦਿਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਭਣਤਿ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਵਾਰਾਪਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਵਾਰਤ੍ਤਿਕਂ ਵਿਯ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਵਾਰਤ੍ਤਿਕਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਮ੍ਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ ਨ ਉਦ੍ਧਟਂ. ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਵਾਰਤ੍ਤਿਕੇ ਪਨ ਦਿਨ੍ਨਨਯਤ੍ਤਾ ਤਮ੍ਪਿ ਤਦਨੁਲੋਮਾ ਵਾਰਾ ਚ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਨ-ਵਿਞ੍ਞੂ ਤਰੁਣਦਾਰਿਕਾ, ਮਹਲ੍ਲਿਕਾ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਦਿਕਾ ਚ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਪਗੇਵ ਪਾਕਤਿਕਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਿਤ੍ਥੀਨਂ, ਤਥਾ ਪਣ੍ਡਕਾਦਯੋਪੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੇਸਂ ਦੁਤਿਯੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੨੮੫. ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾਤਿ ‘‘ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗੇ ਇਤ੍ਥਿਲਕ੍ਖਣੇਨਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਇਤ੍ਥਿਲਕ੍ਖਣੇਨਾ’’ਤਿ ਕਿਰ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਪਾਠੋ. ਸੀਸਂ ਨ ਏਤੀਤਿ ਅਕ੍ਕੋਸਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਘਟਿਤੇ ਪਨ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਿਸੇਸੋ – ਇਮੇਹਿ ਤੀਹਿ ਘਟਿਤੇ ਏਵ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ ਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗਪਸ੍ਸਾਵਮਗ੍ਗਾਨਂ ਨਿਯਤਵਚਨਤ੍ਤਾ, ਅਚ੍ਚੋਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਾ ਵਾ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਸੀਤਿਆਦੀਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਲੋਹਿਤਾਸਿ, ਧੁਵਲੋਹਿਤਾਸਿ, ਧੁਵਚੋਲ਼ਾਸਿ, ਪਗ੍ਘਰਣੀਸਿ, ਇਤ੍ਥਿਪਣ੍ਡਕਾਸਿ, ਵੇਪੁਰਿਸਿਕਾਸੀਤਿ ਏਤਾਨਿ ਛ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਨਿਯਤਵਚਨਾਨਿ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਸਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤਾਸੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਪਦਾਨਿ ਅਨਚ੍ਚੋਲ਼ਾਰਿਕਾਨਿ ਚ, ਯਤੋ ਅਟ੍ਠਪਦਾਨਿ ‘‘ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਨ ਜਨੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਨਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੂਨਿ. ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਵਿਯ ਅਕ੍ਕੋਸਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ ਏਕੇ. ਇਤ੍ਥਿਪਣ੍ਡਕਾਸਿ, ਵੇਪੁਰਿਸਿਕਾਸੀਤਿ ਏਤਾਨੇਵ ਪਦਾਨਿ ਸਕਲਸਰੀਰਸਣ੍ਠਾਨਭੇਦਦੀਪਕਾਨਿ ਸੁਦ੍ਧਾਨਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਨ ਜਨੇਨ੍ਤਿ ਸਕਲਸਰੀਰਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਇਤਰਾਨਿ ਜਨੇਨ੍ਤਿ ਅਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਤਾ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਪਸ੍ਸਾਵਮਗ੍ਗਮੇਵ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ ਸਿਖਰਣੀ-ਪਦਂ ਵਿਯ. ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਸੀਤਿ ਵਚਨਂ ਪਨ ਪੁਰਿਸਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਅਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਵਤ੍ਥੁਨਾ ਮਿਸ੍ਸਵਚਨਂ. ਪੁਰਿਸਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਚ ਇਤ੍ਥਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ, ਪੁਰਿਸਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ. ਯਦਿ ਤਮ੍ਪਿ ਜਨੇਤਿ, ਕਥਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਸੀਤਿਆਦਿਪਦਾਨਿ ਨ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਜਨੇਨ੍ਤੀਤਿ ਏਕੇ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਰਿਸਸ੍ਸਪਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਧਿਵਚਨਤੋ, ‘‘ਮੇਥੁਨੁਪਸਂਹਿਤਾਹਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਮਾਤਿਕਾਯ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਮੇਥੁਨੁਪਸਂਹਿਤਾਹਿਪਿ ਓਭਾਸਨੇ ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿਯਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ, ਇਤਰੇਹਿ ਓਭਾਸਨੇ ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿਯਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਏਕੇ, ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

੨੮੭. ਹਸਨ੍ਤੋਤਿ ਯਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਭਣਤਿ, ਸਾ ਚੇ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ.

ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ

੨੮੯. ‘‘ਪਟਿਵੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ. ਨੋ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਧਿਕੋ. ‘‘ਅਕ੍ਖਰਲਿਖਨੇਨਪਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮਨਨ੍ਤਰਵਿਧਿਨਾ ਸਮੇਤਿ ਚੇ, ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਵਾਚਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਅਤ੍ਤਕਾਮਪਾਰਿਚਰਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੨੯੦. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਤਯੋ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਵਾਰਾ ਆਗਤਾ, ਸੇਸਾ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸ ਵਾਰਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਦੁਕ੍ਕਟਾਪਤ੍ਤਿਕਾਯ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਇਧ ਨ ਉਦ੍ਧਟੋ. ਸੇਸਯੋਜਨਕ੍ਕਮੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨਗਰਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਹੀਤਿ ਪਾਕਾਰਪਰਿਖਾਦੀਹਿ ਨਗਰਪਰਿਵਾਰੇਹਿ. ਸੇਤਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋਤਿ ਸੇਤਾਲਙ੍ਕਾਰੋ, ਸੀਲਾਲਙ੍ਕਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੫.੪). ਚਕ੍ਕਵੀਰਿਯੋਤਿ ਵੀਰਿਯਚਕ੍ਕੋ. ਵਸਲਂ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ, ਤਦੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਕਿਂ ਮੇ ਪਾਪਕਂ, ਕਿਂ ਮੇ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨੯੧. ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਯਤ੍ਥ ਠਿਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਿ. ‘‘ਪਠਮਵਿਗ੍ਗਹੇ ਸਚੇ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤੀਤਿ ਕਾਮਹੇਤੁਪਾਰਿਚਰਿਯਾਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਨ੍ਤਿ ‘ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’ਤਿ ਪਦਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਅਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ. ਦੁਤਿਯੇ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨ ਕਾਮਹੇਤੁ-ਪਦਾਨਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ. ਏਵਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਗ੍ਗਹਾਨਂ ਵਸੇਨ ਯੋਜਿਤਾਨੀਤਿ ਅਪਰੇ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨੯੫. ਏਤੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਮੇਥੁਨਰਾਗੇਨ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੇ ਸਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਿਂ ਭਨ੍ਤੇ ਅਗ੍ਗਦਾਨਨ੍ਤਿ. ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਕੇਵਲਂ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਭਣਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਤਦਤ੍ਥਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਪਰਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਾਮਪਾਰਿਚਰਿਯਾਯ ਵਣ੍ਣਭਣਨੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ‘‘ਯੋ ਤੇ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਦਾਨਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨੇਨਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ‘‘ਅਤ੍ਤਕਾਮਪਾਰਿਚਰਿਯਾਯ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯ. ਯਾ ਮਾਦਿਸਂ ਸੀਲਵਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਏਕੇ. ਪਞ੍ਚਸੁ ਅਙ੍ਗੇਸੁ ਸਬ੍ਭਾਵਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋਵਾਤਿ ਏਕੇ. ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਦ੍ਵਯੇ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗੇ ਵਿਯ ਯਕ੍ਖਿਪੇਤੀਸੁ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਤ੍ਤਕਾਮਵਚਨੇ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਪਨ ਨਾਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੋ ਪਨ ਪਣ੍ਡਕਗਤਿਕੋਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਅਤ੍ਤਕਾਮਪਾਰਿਚਰਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੨੯੭. ਅਹਮ੍ਹਿ ਦੁਗ੍ਗਤਾਤਿ ਅਹਂ ਅਮ੍ਹਿ ਦੁਗ੍ਗਤਾ. ਅਹਂ ਖ੍ਵਯ੍ਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯ੍ਯੋਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ ਹੋਤਿ.

੨੯੮. ਓਯਾਚਨ੍ਤੀਤਿ ਨੀਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵੇ ਯਾਚਨ੍ਤਿ. ਆਯਾਚਨ੍ਤੀਤਿ ਉਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਦਰੇਨ ਯਾਚਨ੍ਤਿ. ਅਲਙ੍ਕਾਰਾਦੀਹਿ ਮਣ੍ਡਿਤੋ ਕੇਸਸਂਵਿਧਾਨਾਦੀਹਿ ਪਸਾਧਿਤੋ. ‘‘ਮਣ੍ਡਿਤਕਰਣੇ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੩੦੩. ਸਹ ਪਰਿਦਣ੍ਡੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਛਨ੍ਦਵਾਸਿਨੀ ਨਾਮ ‘‘ਪਿਯਾ ਪਿਯਂ ਵਸੇਤੀ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਪੁਰਿਸਂ ਵਾਸੇਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਪਿਯੋ ਪਿਯਂ ਵਾਸੇਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾ.

ਤਂ ਕਿਰਿਯਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਵਸ੍ਸਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿਯਾ ਚੇ ਆਰੋਚੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਚੇ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋਤਿ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ‘‘ਵਤ੍ਥੁ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਚ ‘‘ਉਦਾਯਿਤ੍ਥੇਰੋ ਗਣਿਕਾਯ ਆਰੋਚੇਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ‘‘ਮਾਤਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵਦਤੋ ਵਿਸਙ੍ਕੇਤੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਤੋ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨਂ. ਤਂ ਪਨੇਤਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਵਚਨਂ. ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਂ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਪੇਸਿਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਂ ਵਦਤੋ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸਾ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਭਾਵੇਪਿ ਸਤਿ ਵਿਸਙ੍ਕੇਤਮੇਵ, ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਙ੍ਕੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਤਰਥਾ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰਤ੍ਥਕੋ ਸਿਯਾ. ਏਕਂ ਦਸਕਂ ਇਤਰੇਨ ਦਸਕੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾਯ ਮਾਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧੀਤੁਸਨ੍ਤਿਕਂ ਪਹਿਣਤੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

੩੩੮. ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵਚਨਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਯਦਿਪਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਯਾਵ ਸਾਸਨਂ ਨਾਰੋਚੇਤਿ, ਤਾਵ ‘‘ਵੀਮਂਸਿਤੋ’’ਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਾਸਨਾਰੋਚਨਕਾਲੇਤਿ ਆਣਾਪਕਸ੍ਸ ਸਾਸਨਵਚਨਕ੍ਖਣੇ. ਤਤਿਯਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਏਕਙ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋਤਿ ਉਭਯਵਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯ ਕਿਰ.

੩੩੯. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਨ ਵੀਮਂਸਤਿ ਨ ਪਚ੍ਚਾਹਰਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਯ ‘ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਵਿਸਂਵਾਦੇਤੀ’ਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਪਾਲ਼ਿਯਾਪਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇਸੁ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ‘‘ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿਪਿ.

ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ

੩੪੧. ਅਲਂਵਚਨੀਯਾਤਿ ਨ ਵਚਨੀਯਾ, ਨਿਵਾਰਣੇ ਅਲਂ-ਸਦ੍ਦੋ. ਥੇਰਪਿਤਾ ਵਦਤੀਤਿ ਜਿਣ੍ਣਪਿਤਾ ਵਦਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਨਾਮ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥੀ ਨ ਯਕ੍ਖੀ ਨ ਪੇਤੀ ਨ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾ, ਪੁਰਿਸੋ ਨਾਮ ਮਨੁਸ੍ਸਪੁਰਿਸੋ ਨ ਯਕ੍ਖੋ’’ਤਿਆਦਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾਪਿ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਾਦੀਸੁ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਇਤ੍ਥੀਵਵਤ੍ਥਾਨਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਇਧਾਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥੀ ਏਵਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਮੇਥੁਨਪੁਬ੍ਬਭਾਗਤ੍ਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੋ ਚ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੁਕੋਵ ਹੋਤਿ, ਸੇਸਾ ਮਨੁਸ੍ਸਪਣ੍ਡਕਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਪੁਰਿਸਾਦਯੋ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਕਾਵ ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਸਾਸਨਙ੍ਗਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਪਨ ਵਾਰਾ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਜਾਨਨੇ ਵਿਯ ਅਲਂਵਚਨੀਯਭਾਵਾਜਾਨਨੇਪਿ ਅਚਿਤ੍ਤਕਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਦੀਸੁਪੀਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ‘‘ਲੇਖਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲੇਖਂ ਆਰੋਚਿਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਭਾਵਮਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਕੁਟਿਕਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੩੪੨. ਯਾਚਨਾਤਿ ‘‘ਦੇਥ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਚੋਦਨਾ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਾ. ‘‘ਹਤ੍ਥਕਮ੍ਮਂ ਯਾਚਿਤੋ ਉਪਕਰਣਂ, ਮੂਲਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਯਾਚਤਿ, ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ. ਵਟ੍ਟਤਿ ਸੇਨਾਸਨੇ ਓਭਾਸਪਰਿਕਥਾਦੀਨਂ ਲਦ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਏਕੇ. ਅਨਜ੍ਝਾਵੁਤ੍ਥਕਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਮਿਕਂ. ਨ ਆਹਟਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਸੂਪੋਦਨਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੁਕ੍ਕਟਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਗਰੁਭਣ੍ਡਪ੍ਪਹੋਨਕੇਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਯਂ ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਘਵਸੇਨ ਮਹਾ ਹਰਿਤਾਲਹਿਙ੍ਗੁਲਿਕਾਦਿ, ਤਂ ਯਾਚਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

੩੪੪. ਸੋ ਕਿਰਾਤਿ ਇਸਿ. ਤਦਾ ਅਜ੍ਝਗਮਾ ਤਦਜ੍ਝਗਮਾ.

੩੪੮-੯. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਯਾਚਨਾਯ ਕਾਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਯਂ ਯਾਚਿਤਕੇਹਿ ਉਪਕਰਣੇਹੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਮੇਤਿ, ਨ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਇਧ ਉਭਯੇਸਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ‘‘ਸਞ੍ਞਾਚਿਕਾਯਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨਾਪਿ, ‘‘ਪਰੇਹਿ ਪਰਿਯੋਸਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤੇਨਾਪਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਭੋਪੇਤੇ ਕਾਰਕਕਾਰਾਪਕਾ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਵਿਲੋਮਿਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ‘‘ਕਾਰਯਮਾਨੇਨਾ’’ਤਿ ਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ‘‘ਕਰੋਨ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਵਿਲੋਮਿਤਂ ਹੋਤਿ ਅਤਦਤ੍ਥਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ‘‘ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਦੇਸਿਤਵਤ੍ਥੁਕਪਮਾਣਿਕਨਯੇਨ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ‘ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਵਾ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤੇਨ ਵਾ’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨਾਪਿ ਪਰੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਕਤਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੇ, ਤਦਤ੍ਥਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ‘ਯਦਿ ਪਨਾਤਿਆਦਿਮਾਹਾ’’’ਤਿ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਞ੍ਞਾਚਿਕਾਯ ਕੁਟਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਚਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਆਯਾਮਤੋ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਚਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਵਿਕਪ੍ਪਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਾ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਏਕਤੋਭਾਗੇਪਿ ਵਡ੍ਢਿਤੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵ. ਪਮਾਣਯੁਤ੍ਤਮਞ੍ਚੋ ਕਿਰ ਨਵਵਿਦਤ੍ਥਿ. ‘‘‘ਚਤੁਹਤ੍ਥਵਿਤ੍ਥਾਰਾ’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ‘ਤਿਰਿਯਂ ਤਿਹਤ੍ਥਾ ਵਾ’ਤਿ ਵਚਨਮ੍ਪਿ ਸਮੇਤਿ ‘ਯਤ੍ਥ ਪਮਾਣਯੁਤ੍ਤੋ’ਤਿਆਦਿਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਵਚਨਾਸਮ੍ਭਵਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਮਾਣਤੋ ਊਨਤਰਮ੍ਪੀਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਚਤੁਪਞ੍ਚਹਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਦੀਘਤੋ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਪਮਾਣਮੇਵ ਦੇਸਿਤਵਤ੍ਥੁ. ਅਦੇਸਿਤਵਤ੍ਥੁਞ੍ਹਿ ਕਰੋਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿ. ਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਕੁਟਿ ਏਵ ਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਕੁਟਿਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਥਮ੍ਭਤੁਲਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ. ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਾਨਯੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਦਮਿਲ਼ਭਾਸਾਯਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

੩੫੩. ਚਾਰਭੂਮਿ ਗੋਚਰਭੂਮਿ. ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਨ ਵਾਰਿਤਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਕਾਰਣਾਯ ਗੁਤ੍ਤਿਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰਂ, ਅਕਰਣਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਗਨ੍ਧਿਕਾ ਹਤ੍ਥਪਾਦਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਕਾ ਗਨ੍ਧਿਕਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਬਲਿਬਦ੍ਦੇਹੀਤਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਕਿਰ ਵੁਤ੍ਤਤੋ ਆਵਿਜ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਛਿਨ੍ਨਾਵਟਤ੍ਤਾ, ਨਿਗਮਨਸ੍ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਾਚਿਨਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥੁ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਦਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਤਚ੍ਛਨਤ੍ਥਾਯ. ਪਣ੍ਣਸਾਲਮ੍ਪੀਤਿ ਉਲ੍ਲਿਤ੍ਤਾਵਲਿਤ੍ਤਕੁਟਿਮੇਵ ਪਣ੍ਣਚ੍ਛਦਨਂ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਸਭਿਤ੍ਤਿਚ੍ਛਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਲਿਤ੍ਤਂ ਕਿਰ ਸਬ੍ਬਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਥੋਕਂ ਠਪਿਤਂ ਪੁਨ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ. ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਰਬਨ੍ਧਨੇ ਵਾ ਵਾਤਪਾਨੇ ਵਾ ਠਪਿਤੇ. ਪਠਮਮੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਏਵਾਤਿ ਕਿਰ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ. ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਠਪਿਤਕਾਲੇਵਾਤਿ ਕਿਰ. ਪੁਰਿਮੇਨ ਲੇਪਸ੍ਸ ਅਘਟਿਤਤ੍ਤਾ ਦੁਤਿਯੇਨ ਵਤ੍ਤਸੀਸੇਨ ਕਤਤ੍ਤਾ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਸਚੇ ਆਣਤ੍ਤੇਨ ਕਤਂ, ‘‘ਕਰੋਤਿ ਵਾ ਕਾਰਾਪੇਤਿ ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਸਤਿ ਅਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਿਕਤਾਯ, ਅਸਤਿ ਮੂਲਟ੍ਠਸ੍ਸੇਵ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਪ੍ਪਮਾਣਸਮ੍ਭਵੇ ਸਤਿ ਸਬ੍ਬਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਂ ਕੁਟਿਂ ਕਰੋਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋਤਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਤਕ੍ਕੋ.

੩੫੪. ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਿ ਨਾਮ ਅਦੇਸਿਤਵਤ੍ਥੁਕਚਤੁਕ੍ਕਂ ਦੇਸਿਤਵਤ੍ਥੁਕਚਤੁਕ੍ਕਂ ਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਚਤੁਕ੍ਕਂ ਪਮਾਣਿਕਚਤੁਕ੍ਕਂ ਅਦੇਸਿਤਵਤ੍ਥੁਕਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਚਤੁਕ੍ਕਂ ਦੇਸਿਤਵਤ੍ਥੁਕਪਮਾਣਿਕਚਤੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਛ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਿ, ਏਵਂ ਸਮਾਦਿਸਤਿਵਾਰਾਦੀਸੁਪਿ ਪਞ੍ਚਸੂਤਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸ. ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਾਰਮ੍ਭੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਪਰਿਕ੍ਕਮਨੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਾਰਮ੍ਭਅਪਰਿਕ੍ਕਮਨੇਪਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋਵਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਵਿਵਜ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਏਵਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਨੇਤਬ੍ਬਾ ਵਤ੍ਥੁਦੇਸਨਾਯ, ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵਤ੍ਥੁ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਂ. ਕੀਦਿਸਂ? ਅਨਾਰਮ੍ਭਂ ਸਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ, ਨੇਤਰਂ, ਇਤਰਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਸਾਰਮ੍ਭੇ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਪਰਿਕ੍ਕਮਨੇ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਨਿਸਂਸਵਸੇਨ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੁ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ ਸਾਰਮ੍ਭਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਨਾਰਮ੍ਭਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਾਰਮ੍ਭਂ ਸਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਾਰਮ੍ਭਂ ਅਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਨਾਰਮ੍ਭਂ ਸਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਨਾਰਮ੍ਭਂ ਅਪਰਿਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿ ਬਹੁਵਿਧਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਥੁ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਂ ਅਨਾਰਮ੍ਭਂ ਸਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ, ਨੇਤਰਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਿਮਤ੍ਥਿਕਾ ਪਨੇਸਾ ਦੇਸਨਾਤਿ ਚੇ? ਗਰੁਕਾਪਤ੍ਤਿਪਞ੍ਞਾਪਨਹੇਤੁਪਰਿਵਜ੍ਜਨੁਪਾਯਤ੍ਥਾ. ਵਤ੍ਥੁਦੇਸਨਾਯ ਹਿ ਗਰੁਕਾਪਤ੍ਤਿਪਞ੍ਞਾਪਨਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਅਕਤਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਗਿਹੀਨਂ ਪੀਲ਼ਾਜਨਨੇਨ ਅਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਪਰਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਭੂਤੋ ਚ ਸਾਰਮ੍ਭਭਾਵੋਤਿ ਏਤੇ ਵਤ੍ਥੁਦੇਸਨਾਪਦੇਸੇਨ ਉਪਾਯੇਨ ਪਰਿਵਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕਪ੍ਪਿਯਕੁਟਿਕਰਣਤ੍ਥਂ ਗਿਹੀਨਂ ਵਾ ਪੀਲ਼ਾਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਾਰਮ੍ਭਵਤ੍ਥੁ. ਕੁਟਿਕਰਣਤ੍ਥਂ ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਠਮਮੇਵ ਸਾਧਿਤਮੇਤਂ. ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਾਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਮਿਸ੍ਸਕਾਪਤ੍ਤਿਯੋ.

੩੫੫. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਦ੍ਵੀਹਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਬ੍ਯਤ੍ਤਯੇਨ, ਵਚਨਬ੍ਯਤ੍ਤਯੇਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ.

੩੬੪. ਨ ਘਟਯਤਿ ਛਦਨਲੇਪਾਭਾਵਤੋ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਰਤੋ ਸਾਧਿਯਤਿ. ਛਦਨਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਉਲ੍ਲਿਤ੍ਤਾਵਲਿਤ੍ਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ‘‘ਕੁਕ੍ਕੁਟਚ੍ਛਿਕਗੇਹਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਛਦਨਂ ਦਣ੍ਡਕੇਹੀਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਹਿ ਤਿਣਪਣ੍ਣਚ੍ਛਦਨਾਕੁਟਿਕਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਛਦਨਂ ਦਣ੍ਡਕੇਹਿ ਦੀਘਤੋ ਤਿਰਿਯਞ੍ਚ ਜਾਲਂ ਵਿਯ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤਿਣੇਹਿ ਵਾ ਪਣ੍ਣੇਹਿ ਵਾ ਛਾਦੇਤੁਂ ਉਲ੍ਲਿਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵੋ ਛਦਨਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਯੁਤ੍ਤਮਿਦਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਂ ਭਿਤ੍ਤਿਂ ਵਡ੍ਢਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਉਲ੍ਲਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਅਵਲਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਉਭਯਂ ਵਾ ਭਿਤ੍ਤਿਯਾ ਘਟਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਵਿਨਾਪਿ ਭਿਤ੍ਤਿਲੇਪੇਨਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘‘ਸੋ ਚ ਛਦਨਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’ਤਿ ਪਧਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਹੇਟ੍ਠਾਭਾਗਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਤਿਣਕੁਟਿਕਾਯ. ਯਥਾਸਮਾਦਿਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿ ਕਾਰੁਕਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਦੁਕ੍ਕਟਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਸੋ ਸੁਣਾਤਿਛਕ੍ਕਮ੍ਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਉਭਯਤ੍ਥ ਸਮਾਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਆਣਾਪਕਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਆਣਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਥਾ ਸਮਾਦਿਟ੍ਠਂ ਆਣਾਪਕੇਨ, ਤਥਾ ਅਕਰਣਪਚ੍ਚਯਾ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਸਚੇ ‘‘ਅਹਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਵਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਮ੍ਪਿ ਕਰੋਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋਵ. ‘‘ਕੁਟਿਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਪਨ ਆਣਾਪਕਸ੍ਸਾਪਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ ਅਚਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ.

ਅਹਞ੍ਚ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਰਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ‘‘ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ’’ਤਿ ਨਿਯਮਿਤਤ੍ਤਾ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਵਿਭਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਇਧ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਾਨਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ. ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ਅਹਞ੍ਚ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਵਾਸਾਗਾਰਞ੍ਚ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਸਾਪਤ੍ਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਉਪੋਸਥਾਗਾਰਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਉਭਯਂ ਸਮੇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਚ ‘‘ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਆਗਤੇ ਗਰੁਕੇ ਠਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਵਾਦਤੋ ਇਤਰੋ ਪਚ੍ਛਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਚੇ? ਨ, ਬਲਵਤ੍ਤਾ. ‘‘ਵਾਸਾਗਾਰਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ, ਭੋਜਨਸਾਲਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਾਯ ਇਮਿਨਾ ਕਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਕਰਾ ਜਾਤਾ. ਯਥਾ – ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ‘‘ਏਕਤੋ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਰਕ੍ਖਤਿ ਤਾਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਯ. ‘‘ਇਦਂ ਠਾਨਂ ਵਾਸਾਗਾਰਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਂ ਉਪੋਸਥਾਗਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਕਤੇਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਵਾਦੋ ਬਲਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤੀਵ ਪਪਞ੍ਚਿਤਂ. ਕਿਂ ਤੇਨ. ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਪਰੇਹਿ ਚ ਪਰਿਯੋਸਾਪੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਪਰਾਨਿਪਿ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਲੇਣਾਦੀਸੁ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਅਕਤਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵ.

ਕੁਟਿਕਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਵਿਹਾਰਕਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੩੬੬. ਸਤ੍ਤਮੇ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਵਿਹਾਰਕਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਪਠਮਦੁਟ੍ਠਦੋਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੩੮੦. ਸਾਵਕੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਸਾਵਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਂ. ਯਥੂਪਨਿਸ੍ਸਯਯਥਾਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੇਨਚਿ ਸਾਵਕੇਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ, ਕੇਨਚਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ, ਕੇਨਚਿ ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾ, ਕੇਨਚਿ ਕੇਵਲੋ ਨਵਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋਤਿ ਏਵਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੩੮੨. ‘‘ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਧਰਮਾਨੇਪਿ ਭਗਵਤਿ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਾਤਿ ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਾ ਰਤਿਯਾ ਅਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿਆਦਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਨੇਸਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਾਯ ਰਤਿਨਿਯੋਜਨਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਾਦਿਸਂਸਗ੍ਗਤੋ ਤੇਸਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਾਦੀਨਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਨ੍ਤਰਾਯਂ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਾਰਤਿਯਾ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਭਿਰਤਿਵਾਸਂ, ਤਤੋ ਨੇਸਂ ਸਾਮਞ੍ਞਾ ਚਾਵਨਞ੍ਚ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਨਿਮ੍ਮਿਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਤਾਤਿ ਸਾਵਕੇਹਿ ਨਿਮ੍ਮਿਤਾਨਂਯੇਵ, ਨ ਬੁਦ੍ਧੇਹੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਾਧਕਤਮਂ ਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਰਣਤ੍ਥੇਯੇਵ ਤਤਿਯਾਵਿਭਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੩੮੩-੪. ਯਨ੍ਤਿ ਯੇਨ. ‘‘ਕਤ੍ਤਾਤਿ ਕਤ੍ਤਾ, ਨ ਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਭਰਿਯਂ ਵਿਯ ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਚਰਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿਯਾ ਬਲਵਤੀ ਚੋਦਨਾ. ਤੇਨ ਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾ ਛੁਪਨਮਤ੍ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਰਾਗਸਮ੍ਭਵਾ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਏਵ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਸਿ, ਤਥੇਵ ਪੁਬ੍ਬੇਵਸ੍ਸਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਦਿ ਤਾਵ ਭੂਤਾਯ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਨਾਸਿਤਾ, ਥੇਰੋ ਕਾਰਕੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਅਭੂਤਾਯ, ਭਗਵਤਾ ‘‘ਨਾਸੇਥਾ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਦਿ ਤਾਵ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਨਾਸਿਤਾ, ਥੇਰੋ ਕਾਰਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਅਪ੍ਪਟਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ‘‘ਅਯ੍ਯੇਨਮ੍ਹਿ ਦੂਸਿਤਾ’’ਤਿ ਇਮਂ ਪਟਿਞ੍ਞਂ ਵਿਨਾ ਏਵ ਤਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਦੁਸ੍ਸੀਲਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਨਾਸਿਤਾ, ਥੇਰੋ ਅਕਾਰਕੋ ਹੋਤਿ. ਅਭਯਗਿਰਿਵਾਸਿਨੋਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਵਾਦੇ ਥੇਰੋ ਕਾਰਕੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ? ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਮੁਸਾਵਾਦਪਚ੍ਚਯਾ ਲਿਙ੍ਗਨਾਸਨਾਯ ਅਨਾਸੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਲਿਙ੍ਗਨਾਸਨਾਯ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਨਾਸੇਥਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਾਵ ਜਾਤਾ, ਸਾ ਕਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ, ਤਤੋ ਥੇਰੋ ਕਾਰਕੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਸਕਾਯ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਨਾਸੇਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਅਪਾਰਾਜਿਕਾਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨੇਨ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬਾ ਜਾਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਮਹਾਵਿਹਾਰਵਾਸਿਨੋਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਵਾਦੇ ਥੇਰੋ ਕਾਰਕੋ’’ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਸਕਾਯ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਨਾਸੇਥਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਭੂਤਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ‘‘ਨਾਸੇਥਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ. ਭੂਤਾਯੇਵ ਹਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ, ਨਾਭੂਤਾਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਵਾਦੇ. ਪੁਰਿਮੋ ਯੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਪਾਲ਼ਿਵਚਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੩੮੫-੬. ਪੀਤਿਸੁਖੇਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸੁਖੇਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਪੀਤਿਗ੍ਗਹਣਂ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸੁਖਂ, ਕਾਯਿਕਞ੍ਚ ਅਪਨੇਤੁਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪੀਤਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਚੁਦਿਤਕਵਸੇਨ ਕਤਂ ਅਮੂਲਕਂ ਨਾਮ, ‘‘ਅਨਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਂ ਅਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਇਮੇ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਾਦਿਸਂ ਦਿਟ੍ਠਸਞ੍ਞੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚੋਦੇਤੀ’’ਤਿ ਪਾਠੋ. ‘‘ਏਤੇਨ ਨਯੇਨ ਸੁਤਮੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਾਨਿਪਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਪਾਠੋ. ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨਾ’’ਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੇ ਏਵ ਆਗਤੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਤਰੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨਾਪਿ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋਵਾਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਾ ਹਿ ਚਾਵਨਸਮਤ੍ਥਤੋ. ‘‘ਸਮੀਪੇ ਠਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਚੋਦਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਸੀਸਂ ਨ ਏਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਞ੍ਚੇ ਸੁਤੇਨ ਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੇਨ ਚੋਦੇਤਿ ਚੋਦਾਪੇਤਿ, ਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਂ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਾਦੀਹਿ ਚੋਦਿਤੇ ਵਾ ਚੋਦਾਪਿਤੇ ਵਾ ਸੀਸਂ ਏਤਿ ਏਵ ਅਮੂਲਕੇਨ ਚੋਦਿਤਤ੍ਤਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ, ਤਞ੍ਚੇ ਚੋਦੇਤਿ ‘ਸੁਤੋ ਮਯਾ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੮੭). ‘‘ਅਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਞ੍ਚੇ ਅਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮਾਨੋ ਅਨੋਕਾਸਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਚਾਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਦੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਓਕਾਸਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਚਾਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਦੇਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੮੯) ਇਮਿਨਾ ਨ-ਸਮੇਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਖਾਯਤਿ, ਕਥਂ? ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਅਸੁਦ੍ਧੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਹੋਤਿ, ‘‘ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਅਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮਾਨੋ ਤਞ੍ਚੇ ਚੋਦੇਤਿ ‘ਸੁਤੋ ਮਯਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋਸੀ’ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਵਾਚਾਯ ਵਾਚਾਯ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨਾਪਤ੍ਤਿ. ‘‘ਚਾਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਦੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪਚ੍ਛਿਮਨਯੇਨ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਨ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਪਾਲ਼ਿਨਯਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਬੁਦ੍ਧਾ ਕਥਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤਿ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ਤਾਵਾਹੁ ‘‘ਸਮੂਲਕੇਨ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਸਮੂਲਕੇਨ ਵਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਅਮੂਲਕੇਨ ਵਾ ਪਨ ਸਞ੍ਞਾਅਮੂਲਕੇਨ ਵਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਦਸ੍ਸਨਸਵਨਪਰਿਸਙ੍ਕਨਮੂਲੇਨ ਸਮੂਲਕੇਨ ਵਾ ਤਦਭਾਵੇਨ ਅਮੂਲਕੇਨਾਪਿ ਸਞ੍ਞਾਸਮੂਲਕੇਨ ਵਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਮੂਲਾਭਾਵੇਨ ਅਮੂਲਕੇਨ ਵਾ ਤਬ੍ਭਾਵੇਨ ਸਮੂਲਕੇਨਾਪਿ ਸਞ੍ਞਾਅਮੂਲਕੇਨ ਵਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹੋਤਿ.

ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਦਸ੍ਸਨਮੂਲੇਨ ਸਮੂਲਕੇਨਾਪਿ ‘‘ਸੁਤੋ ਮਯਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸਞ੍ਞਾਅਮੂਲਕੇਨ ਵਾ ਚੋਦੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਸ੍ਸ. ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਆਵਿਭਾਵਤ੍ਥਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠੇ ਵੇਮਤਿਕੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵਾਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਅਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਭਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਪਨ ਸਮੂਲਕੇਨ, ਸਞ੍ਞਾਸਮੂਲਕੇਨ ਵਾ ਚੋਦਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਪਨ ਤਦਤ੍ਥਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਤੇ ਵਾਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਅਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਾਰਾ ਅਮੂਲਕੇਨ ਚੋਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਦਿਟ੍ਠੇ ਵੇਮਤਿਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਞ੍ਞਾਅਮੂਲਕੇਨ ਚੋਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹੋਤਿ, ਦਿਟ੍ਠੇ ਵੇਮਤਿਕੋ’’ਤਿਆਦਿਵਾਰਾ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ. ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ-ਯਥਾ ਅਸੁਦ੍ਧਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਨੋਕਾਸਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਅਕ੍ਕੋਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਚ ਓਮਸਵਾਦੇਨ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ, ਤਥਾ ਅਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿਕੋਪਿ ਅਸੁਦ੍ਧਂ ਅਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿ ਅਮੂਲਕੇਨ ਚੋਦੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ. ਸਮੂਲਕੇਨ ਵਾ ਚੋਦੇਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਤਂ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸੁਦ੍ਧੇ ਅਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਅਸੁਦ੍ਧੇ ਅਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ, ਤਥਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਯੁਤ੍ਤਿ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਾ.

ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਅਨਿਸ੍ਸਰਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਯੇ ਵਿਧਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਥੇਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਤਿਯਤ੍ਥੇਰੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾਪਿ ਚੋਦੇਤਿ, ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾਦਯੋ ਵਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਵ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਕਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਕੋ ਏਤ੍ਥ ਦੋਸੋਤਿ ਇਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤਿਯੇਨ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਵ ਵਿਚਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਕੋਚਿ ਨ ਲਭਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮੇਤੀਤਿ ਅਪਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਿਂਸਾਨਿ ਤਿਂਸਵਨ੍ਤਾਨਿ. ਅਨੁਯੋਗੋਤਿ ਪਟਿਵਚਨਂ. ਏਹਿਤੀਤਿ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਸਨ੍ਤਾਨੇਨਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਨਯੇਨ, ਦਿਟ੍ਠਵਿਧਾਨੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ. ਠਾਨੇਤਿ ਲਜ੍ਜਿਟ੍ਠਾਨੇ.

ਗਾਹਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਚੋਦੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਗ੍ਗਹਣਂ. ਚੇਤਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਦਾਨਗ੍ਗਹਣਚੇਤਨਾ. ਵੋਹਾਰੋਤਿ ਇਤੋ, ਏਤ੍ਤੋ ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਪਕਾਸਨਂ. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤੀਤਿ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਯਾ ਵਚੀਘੋਸਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਉਪਲਦ੍ਧਪੁਬ੍ਬਸਙ੍ਕੇਤੇਨ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਯਸ੍ਸਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਤਦਤ੍ਥੋ ਪਰਮਤ੍ਥੋ ਵਾ ਅਪਰਮਤ੍ਥੋ ਵਾ ਤਤਿਯਵਾਰਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਨਾਮਾਦੀਹਿ ਛਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਕਾਸਿਤਾ, ਸਾ ‘‘ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਛਧਾ ਆਚਰਿਯੇਹਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤਬ੍ਭਾਗਿਯਭਾਵੋ ਅਤਬ੍ਭਾਗਿਯਭਾਵੋ ਚ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਧਿਕਰਣੀਯਵਤ੍ਥੁਤ੍ਤਾ, ਅਧਿਕਰਣੇ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਧਿਕਰਣੋ ਮਞ੍ਚਟ੍ਠੇ ਮਞ੍ਚੋਪਚਾਰੋ ਵਿਯਾਤਿ ਚ. ‘‘ਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਅਮੂਲਕਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਪਰਿਯਾਯਮਤ੍ਤਂ, ਸਭਾਵਤੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਭਿਧਾਨਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ. ਇਧੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਏਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ. ਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਾਦੀਸੁ. ਕਸ੍ਮਾ? ਨ ਹੀਤਿਆਦਿ. ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਾਦੀਨਮਤ੍ਥਿਤਾ ਵਿਯ ਅਮੂਲਕਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਸਮਥੇਹੀਤਿ ‘‘ਯਂ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਸਮਥਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸਮਥੇਹੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਪਿਚ ਸਭਾਵਤੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿ. ਨ ਹਿ ਵਿਵਾਦਾਦੀਨਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿ ਅਧਿਕਰਣਟ੍ਠੋਤਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਂ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਸਮਥਾ ਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਤਸ੍ਸਾ ਅਧਿਕਰਣੀਯਤਾਤਿ ਨ ਵਿਵਾਦਾਦੀਨਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿ ਅਧਿਕਰਣਟ੍ਠੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਹੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ –

‘‘ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿ ਅਮੂਲਿਕਾ ਚੇ,

ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਾ ਫਲਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ;

ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾ,

ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਾਵ ਸਿਯੁਂ ਤਥੇਵ.

‘‘ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਧਾ ਮਗ੍ਗਫਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾ,

ਸਿਯੁਂ ਤਥਾਤੀਤਮਨਾਗਤਞ੍ਚ;

ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਛਕ੍ਕਂ ਨ ਸਿਯਾ ਤਤੋ ਵਾ,

ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਸਮ੍ਮੁਤਿਵਾਦਮਾਹਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਿ. ਕਿਚ੍ਚਯਤਾਤਿ ਕਰਣੀਯਤਾ. ਤਂ ਕਤਮਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਰ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ.

੩੮੭. ਸੁਤਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਅਮੂਲਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੋ ਦਿਸ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਦਿਟ੍ਠੋਸਿ ਮਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਿਟ੍ਠਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ‘‘ਸੁਤੋਸਿ ਮਯਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿਤ੍ਤਾ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਤਂ ਵਿਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿ ਏਵ ਸਮਾਨੋ ਵਦਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਅਪਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਜੇਟ੍ਠਬ੍ਬਤਿਕੋ ਕਾਕੇਕਪ੍ਪਟਿਵਤ੍ਤਾ. ਯਦਗ੍ਗੇਨਾਤਿ ਯਾਵਤਾ, ਯਦਾ ਵਾ. ਨੋ ਕਪ੍ਪੇਤੀਤਿਆਦਿ ਵੇਮਤਿਕਾਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੇਮਤਿਕੋਵ ਨਸ੍ਸਰਤਿ ਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠੋ ਨਾਮਾਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਤਦਨਨ੍ਤਰਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਤਿਯਤ੍ਥੇਰਵਾਦੋ ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤੋ.

੩੮੯. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ. ਓਕਾਸਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਓਕਾਸਕਰਣਂ. ‘‘ਓਕਾਸੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਓਕਾਸਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਅਸੂਰਿਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਕਞ੍ਞਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾ ਕਞ੍ਞਾ ਸੂਰਿਯਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਭਵਤਿ, ਏਵਂ ‘‘ਅਨੋਕਾਸਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਓਕਾਸਂ ਨ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾਤਿ ਹੋਤਿ.

ਪਠਮਦੁਟ੍ਠਦੋਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਦੁਤਿਯਦੁਟ੍ਠਦੋਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੩੯੧. ਵੇਲ਼ੁਵਨੇਯੇਵਾਤਿ ਇਦਂ ਤੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਵੇਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਯਂ ਆਵੁਸੋ ਸੁਤੇਨ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹਾ’’ਤਿ ‘‘ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸਾ ਉਸ੍ਸਾਹਿਤਾ ਕੁਪਿਤੇਹਿ ਅਨਤ੍ਤਮਨੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਭਾਗਸ੍ਸ ਇਦਨ੍ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞਭਾਗਸ੍ਸ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਛਗਲਕਭਾਗਸ੍ਸ ਇਦਂ ਛਗਲਕਜਾਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ. ਅਞ੍ਞਭਾਗੋ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਛਗਲਕਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਞ੍ਞਭਾਗੋ ਅਸ੍ਸ ਛਗਲਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸ੍ਵਾਯਂ ਛਗਲਕੋ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਨਾਮ.

ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਮਾਯ ਸਰੀਰਂ, ਸਿਲਾਪੁਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਪਠਮਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਜਾਤਿਪਦਤ੍ਥੋਤਿਵਾਦੀਨਂ ਮਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾ ਹਿ ਸਾਮਿਭਾਵੇਨ, ਨਿਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਚ ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਿਸਭਾਵੇ ਠਿਤਾ. ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਕਤ੍ਤਾ ਬ੍ਯਤ੍ਤਾਕਤਿ ਜਾਤਿਯੋ ਤੁ ਪਦਤ੍ਥੋ ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਦੁਤਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨਾਮਕਰਣਸਞ੍ਞਾਯ ਆਧਾਰੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਾਮਮੇਵ ਨਾਮਕਰਣਂ. ਨਾਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮਕਰਣਸਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਸਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕੋ ਛਗਲਕਜਾਤਿਆਧਾਰੋ ਨਾਮ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਨਾਮਂ ਕਚ੍ਛਪਲੋਮਂ ਵਿਯ ਅਨਾਧਾਰਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਂ ਪਨ ਛਗਲਕਸ੍ਸ ਦਬ੍ਬੋਤਿ ਦਿਨ੍ਨਨਾਮਂ ‘‘ਦੇਸੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਥੇਰਂ ਅਮੂਲਕੇਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਥੁਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਲਿਸ੍ਸਤਿ ਸਿਲਿਸ੍ਸਤਿ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤੇਨੇਵ, ਨ ਅਤ੍ਥਤੋ, ਈਸਕਂ ਅਲ੍ਲੀਯਤੀਤਿ ਲੇਸੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਦੇਸਲੇਸਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਞ੍ਚਿਦੇਸਂ ਲੇਸਮਤ੍ਤਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਦਸ ਲੇਸਾ ਜਾਤਿਲੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਨਿਦਾਨੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਮਾਤਿਕਾਯਮ੍ਪਿ ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਕਰਣਸ੍ਸਾਤਿ ਛਗਲਕਸ੍ਸ. ਕਞ੍ਚਿਦੇਸਂ ਲੇਸਮਤ੍ਤਂ ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ਦਬ੍ਬੋਤਿ ਨਾਮਂ ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਆਵਿਭੂਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ ਅਨਿਯਮਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾਨਂ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਛਗਲਕਮੇਵ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਂ ਗੋਮਹਿਂ ਸਾਦਿਕਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਨਾਮਲੇਸਮਤ੍ਤਮੇਵ ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਲੇਸਾਦਿਂ ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਯਮਤ੍ਤਾ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਛਗਲਕਸ੍ਸੇਵ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ, ਯੇਨ ਸੋਵ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਲੇਸੋ ਚ ਨਾਮ ਲੇਸੋਵ, ਨ ਜਾਤਿਆਦਿ, ਯੇਨ ਸੋਵ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਏਵਂ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ ਚ ਤਥਾ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ.

੩੯੩. ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਸ੍ਸਾਤਿ ਚੁਦਿਤਕਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ. ਅਧਿਕਰਣਸ੍ਸਾਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾਦੀਨਂਯੇਵ ਜਾਤਿਲੇਸਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਧਿਕਰਣਾਨਂ ਤੇ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਕਞ੍ਚਿ ਦੇਸਂ ਲੇਸਮਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ਨਾਮਸ੍ਸ ਵਿਯ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਆਧਾਰਭਾਵਨਿਯਮਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਅਧਿਕਰਣਭਾਵਾਨਿਯਮਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨਿਯਮੇ ਚ ਸਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਆਧਾਰੋ ਜਾਤਿ, ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਲਿਙ੍ਗਂ, ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਆਪਨ੍ਨੋ ਆਧਾਰੋ, ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨਮ੍ਪਿ ਅਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਨਂ ਸਾਮਿਕੋ ਆਧਾਰੋ, ਯੇਨ ਅਧਿਕਰਣਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਧਿਕਰਣਸ੍ਸਾਤਿ ਪਦਂ ਅਭਾਜੇਤਬ੍ਬਮੇਵ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਧਿਕਰਣਨ੍ਤਿ ਵਚਨਸਾਮਞ੍ਞਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਅਪਾਕਟਾ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਦਸ੍ਸਿਤਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵਤੋ. ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ ਚ ਵਿਨਯਧਰੇਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਪਰਿਵਾਰੇ ‘‘ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਧਿਕਰਣਾਨਂ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਭਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਨਾਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਾਰਣਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਤਬ੍ਭਾਗਿਯਤਾ ਚ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਤਾ ਚ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ ਵਿਨਯਧਰੇਹਿ. ਤਾਸੁ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਾਸੁ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਭਜਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤਬ੍ਭਾਗਿਯਤ੍ਤਾ. ਇਤਰਂ ਨ ਭਜਤਿ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਖਕਾਰਣਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਚਨਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਲਦ੍ਧਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਆਪਤ੍ਤਞ੍ਞਭਾਗਿਯਂ ਮਹਾਵਿਸਯਂ, ਇਤਰੇਹਿ ਅਸਦਿਸਨਿਦ੍ਦੇਸਞ੍ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਪਤ੍ਤਞ੍ਞਭਾਗਿਯਂ ਵਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਧਿਕਰਣਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਅਧਿਕਰਣਞ੍ਞਭਾਗਿਯਂ ਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਮਹਾਵਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਚ ਪਠਮਂ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਤਬ੍ਭਾਗਿਯਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਅਧਿਕਰਣਞ੍ਞਭਾਗਿਯਵਚਨੇਨ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਅਧਿਕਰਣਂ ਤਬ੍ਭਾਗਿਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਧਿਕਰਣਂ ਤਬ੍ਭਾਗਿਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਥਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਅਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਤਬ੍ਭਾਗਿਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਤਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸਿਭਾਧਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਂਯੇਵ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਵਸੇਨਾਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਾ ਚ ਸਾ ਚੋਦਨਾ ‘‘ਅਸੁਕੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਾ, ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ, ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤੇ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਾ ਵਿਨਯੇ ਅਪਕਤਞ੍ਞੁਤਾਯ, ਤਂਤਂਵਤ੍ਥੁਸਰਿਕ੍ਖਤਾਯ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਪਾਰਾਜਿਕਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾਸਞ੍ਞਿਨੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਤੋ. ‘‘ਤਬ੍ਭਾਗਿਯਵਿਚਾਰਣਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਤਬ੍ਭਾਗਿਯਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਤਾਯਪਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਵਤ੍ਥੁਸਭਾਗਤਾਯਾਤਿ ਅਨੁਵਾਦਵਤ੍ਥੁਸਭਾਗਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਚਤਸ੍ਸੋ ਵਿਪਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਸਭਾਵਸਰਿਕ੍ਖਾਸਰਿਕ੍ਖਤੋ ਚਾਤਿ ਸਭਾਵੇਨ ਸਦਿਸਾਸਦਿਸਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਝਾਨਾਦਿਵਤ੍ਥੁਵਿਸਭਾਗਤਾਯਪਿ ਸਭਾਵਸਰਿਕ੍ਖਤਾਯ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਬ੍ਭਾਗਿਯਾਵ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ, ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਞ੍ਚ ਪਾਟੇਕ੍ਕਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਞਭਾਗਿਯਂ ਨ ਜਾਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦਞ੍ਞਭਾਗਿਯਤਾਯ ਵਿਦਿਤਾਯ ਤਬ੍ਭਾਗਿਯਤਾ ਪਾਰਿਯੇਸਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਮੇਵ ਪਠਮਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਏਕਂਸੇਨ ਤਬ੍ਭਾਗਿਯਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਸਰਿਕ੍ਖਵਸੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਿਵਾਦਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਭਾਵੇਨ ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸਪਿ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਂ ਸਿਯਾ, ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਕਰਣਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ‘‘ਮੇਥੁਨਰਾਗੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹੋ ਦੋਸੇਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਸਰਿਕ੍ਖਤੋ ਚਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਵਿਸਭਾਗਤਾਯ ਏਵ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਤ੍ਥੁਸਭਾਗਤਾਯਪਿ ਸਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿਸਭਾਗਤਾ ਸਰਿਕ੍ਖਤੋਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ ਚ, ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਹਿ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਪਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

‘‘ਕਿਚ੍ਚਮੇਵ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਕਮ੍ਮਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵਂ. ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਹਿ ਸਂਵਿਧਾਯ ਸਙ੍ਘੋ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪੁਰਿਮਂ ਪੁਰਿਮਨ੍ਤਿ ਪਰਿਵਾਸਉਕ੍ਖੇਪਨਿਯਾਦੀਨਿ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਬ੍ਭਾਨਓਸਾਰਣਾਦਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਮੇਵ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ, ਤਥਾਪਿ ਸੇਸਵਿਸੇਸੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

੩੯੪. ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੇਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਲੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਰ.

੩੯੫. ਸਵਤ੍ਥੁਕਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾਦਿਭਾਵੇਨ ਏਕਜਾਤਿਕੋਪਿ ਦੀਘਰਸ੍ਸਕਾਲ਼ਕੋਦਾਤਾਦੀਨਂ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਤਾ, ਦੀਘਂ ਖਤ੍ਤਿਯਂ ਅਜ੍ਝਾਚਰਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਰਸ੍ਸਾਦਿਖਤ੍ਤਿਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਆਧਾਰਭਾਵਤੋ ਜਾਤਿਲੇਸੇਨ ਚੋਦੇਤਿ, ਏਕਂ ਵਾ ਖਤ੍ਤਿਯਂ ਅਜ੍ਝਾਚਰਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵਿਸਿਟ੍ਠਞ੍ਞਭਾਗਭੂਤਂ ਖਤ੍ਤਿਯਂ ਜਾਤਿਲੇਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਦਿਟ੍ਠੋ ਤ੍ਵਂ ਖਤ੍ਤਿਯੋਸੀ’’ਤਿ ਚੋਦੇਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਅਞ੍ਞਭਾਗੇਨ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਦੀਘਾਦਯੋ, ਦਿਟ੍ਠਾਦਯੋ ਚ ਜਾਤਿਨਾਮਾਦੀਨਂ ਵਤ੍ਥੁਭੂਤਤ੍ਤਾ ਅਧਿਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਤਂ ‘‘ਅਧਿਕਰਣਭਾਵਾਨਿਯਮਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਦੋਸਂ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯਜਾਤਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਆਧਾਰਵਸੇਨ ਅਧਿਕਰਣਤਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਨਾਮ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਭਾਵਤੋ ਨ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਧਿਕਰਣਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਣਂ ਅਧਿਕਰਣਚਤੁਕ੍ਕਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਤਂ ਸਮਾਨਵਚਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦੀਘਾਦਿਨੋ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਨੋ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੀਘਾਦਿਤਾ, ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਤਾ ਚ ਅਞ੍ਞਭਾਗੋ, ਯੋ ਚੁਦਿਤਕੋ ਇਤਰਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸੋ ਯਤੋ ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

੩੯੯. ਲਹੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਤੋ ਲਹੁਕਾਪਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਦਿ. ਤੇਨੇਵ ਅਨ੍ਤੇ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਪਤ੍ਤਿਲੇਸੋਪਿ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਜਾਤਿਲੇਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤੋਤਿ ਚੇ? ਤਥਾ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੪੦੦. ਸਾਟਕਪਤ੍ਤੋ ਸਰੀਰਟ੍ਠਪਤ੍ਤੋ. ਆਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਂ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਦਿ, ਅਧਿਕਰਣਞ੍ਚ ਆਪਤ੍ਤਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ. ‘‘ਲੇਸੋ ਨਾਮ ਆਪਤ੍ਤਿਭਾਗੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਆਪਤ੍ਤਿਭਾਵਲੇਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਆਧਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਅਧਿਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਦਿਨੋ ਆਪਤ੍ਤਿਨਿਕਾਯਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿਭਾਵਲੇਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚੋਦਨਾ ਆਪਤ੍ਤਿਲੇਸਚੋਦਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

੪੦੮. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਤਥਾਸਞ੍ਞੀ ਚੋਦੇਤਿ ਵਾ ਚੋਦਾਪੇਤਿ ਵਾਤਿ ਆਪਤ੍ਤਞ੍ਞਭਾਗਿਯਚੋਦਨਾਯਮੇਵ, ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਠਮਦੁਟ੍ਠਦੋਸੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਚਰਣਾਯ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਇਧ ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਾ ਵਚਨਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਇਧ ਚ ਆਪਤ੍ਤਞ੍ਞਭਾਗਿਯਚੋਦਨਾਯ ਤਥਾਸਞ੍ਞਿਨੋਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਅਞ੍ਞਾਭਾਗਿਯਸਿਕ੍ਖਂ ਯੋ, ਨੇਵ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ. ਗਚ੍ਛੇ ਵਿਨਯਵਿਞ੍ਞੂਹਿ, ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਤਞ੍ਚ

ਸੋਤਿ.

ਦੁਤਿਯਦੁਟ੍ਠਦੋਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਪਠਮਸਙ੍ਘਭੇਦਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੪੦੯. ‘‘ਵਜ੍ਜਂ ਨ ਫੁਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਚ ਪਾਠੋ.

੪੧੦. ਤੇਸਂ ਅਨੁਰੂਪਾਜਾਨਨਤੋ ਅਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਅਸ੍ਸ. ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸੇਨਾਸਨਿਕੇਨ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੦੪) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮੇਵ. ਤਿਕੋਟਿਪਰਿਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਪਾਪਪਸਙ੍ਗਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਟਿਚ੍ਚਕਮ੍ਮਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ਕੋਟੀਹੀਤਿ ਆਕਾਰੇਹਿ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ. ਦਸਹਿ ਲੇਸੇਹਿ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਕਤਂ ਸਮਣਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਸ੍ਸਮਣਾ ਇਮੇਤਿ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਗਰਹਭਾਵੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਗਰਹਪਚ੍ਚਯਾ ਲੋਕੋ ਵਾ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦਂ ਪਸਵੇਯ੍ਯ, ਤੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਾਗੁਰਨ੍ਤਿ ਮਿਗਜਾਲਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਾਯ ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਪਰੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਕਤੇ ਕਪ੍ਪਿਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਾਯ ਕਤੇ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਤਾਨਂ ਪੇਤਕਿਚ੍ਚਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਯਂ ਯਂ ਹੀਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਕਤਂ ਨ ਕਪ੍ਪਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਿਰ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ. ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂਨਮੇਵ ਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਕਤਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਅਪਰੇਹਿ ਪਨ ‘‘ਮਤਾਨਂ ਪੇਤਕਿਚ੍ਚਤ੍ਥਾਯਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂਯੇਵ ਅਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘ਭਿਕ੍ਖੂਨਮ੍ਪਿ ਦਤ੍ਵਾ ਮਯਂ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ ਕਤਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਨ ‘ਪਞ੍ਚਸੁ ਏਕਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਕਤਂ ਇਤਰੇਸਂ ਨ ਕਪ੍ਪਤੀ’ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘ਪਞ੍ਚਸੁ ਹਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇਸੂਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਨ੍ਤਿ ਚ ਰਾਜਯੁਤ੍ਤਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘ਤੁਮ੍ਹਾਕ’ਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘ਪੇਤਕਿਚ੍ਚਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’ਤਿ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ, ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਂ ਠਪੇਨ੍ਤੇਨ ‘ਭਿਕ੍ਖੂਨਂਯੇਵਾ’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਏਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ, ਅਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਮਿਸ੍ਸਕਵਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ. ਲਕ੍ਖਣਂ ਨਾਮ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ, ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਾਨਞ੍ਚ ਹੋਤਿ. ‘ਸਚੇ ਪੇਤਕਿਚ੍ਚਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭੋਜਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾਰੇ ਚ ਨ ਤੁਮ੍ਹਾਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਵਟ੍ਟਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵ ਇਧਾਪਿ ‘ਪੇਤਕਿਚ੍ਚਤ੍ਥਾਯ, ਮਙ੍ਗਲਾਦੀਨਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥਾਯ ਕਤੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੇਨ ਮਿਸ੍ਸਕੇ ਵਟ੍ਟਤੀ’ਤਿ ਚੇ? ‘ਕਪ੍ਪਿਯਮਂਸਸ੍ਸ ਹਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਅਕਪ੍ਪਿਯਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਆਪਨ੍ਨਂ, ‘ਤਞ੍ਚ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਯਤ੍ਥ ਚਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਕਤੇਪਿ. ਤਮਤ੍ਥਂ ਆਵਿ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਸਚੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਇਤਰੇਸਂ ਦਣ੍ਡਕਮ੍ਮਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕਪ੍ਪਂ ਨਿਰਯਮ੍ਹੀਤਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਕਪ੍ਪਂ. ਵਿਵਟ੍ਟਟ੍ਠਾਯਿਕਾਲੇਯੇਵ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਕਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਆਯੁਕਪ੍ਪਂ.

੪੧੧. ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਖੇਮਂ. ਆਪਤ੍ਤਿਭਯਾ ਕਤਾ ਲਜ੍ਜੀਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਪਤ੍ਤਿਭਯੇਨ ਅਵਸ੍ਸਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਲਜ੍ਜੀ ਰਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੪੨; ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੪੫) ਪੋਰਾਣਵਚਨਸ੍ਸਾਨੁਰੂਪਤੋ ‘‘ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਲਜ੍ਜੀਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਲਜ੍ਜਿਸ੍ਸਪਿ ਅਨਾਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿਯੇਵ ‘‘ਯੇ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਯੇ ਸੁਣਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ.

੪੧੬. ਅਸਮਨੁਭਾਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਮ੍ਮਕਾਰਕੇ ਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਸਮਨੁਭਾਸਨਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਓਦਿਸ੍ਸ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਨਾਮ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਵੇਦਨਟ੍ਟਾਦਿਕੋ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚੇ? ਯਮ੍ਪੀਤਿਆਦਿ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਆਗਤੋਪਿ ਸਕਮ੍ਮਬ੍ਯਾਵਟੋਪਿ ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਤੇਨੁਪਾਯੇਨਾਤਿ ਅਸਮਨੁਭਾਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਵਸੇਨ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਪਦਾਭਾਵਾ.

ਤਿਵਙ੍ਗਿਕਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਾਚਾਯ ਏਵ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਓਟ੍ਠਚਲਨਾਦਿਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਵਚੀਭੇਦਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਵਿਕਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤਿਵਙ੍ਗੇਸੁ ਏਕਸ੍ਸ ਪਰਿਹੀਨਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਵਙ੍ਗਭਾਵੋ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਅਙ੍ਗਹਾਨਿਭਾਵੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਯਦਿ ਅਙ੍ਗਹਾਨਿਭਾਵੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਵਿਕਾਰਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਤਂ ਨ, ਕਸ੍ਮਾ? ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਕਾਯਵਿਕਾਰਂ ਵਾ ਵਚੀਭੇਦਂ ਵਾ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਨ ਆਪਜ੍ਜਨਤੋ ਅਕਿਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਨਾਮ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਏਵਾਤਿ ਵਿਸੁਂ ਅਙ੍ਗਭਾਵੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਤਂ ਨ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂਯੇਵ ਅਕਿਰਿਯਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ‘‘ਚਿਤ੍ਤਬਾਹੁਲ੍ਲਤੋ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇਪਿ ਕਿਰ ਬਾਹੁਲ੍ਲਤੋ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਪਠਮਸਙ੍ਘਭੇਦਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੧. ਦੁਤਿਯਸਙ੍ਘਭੇਦਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੪੨੨. ਸਞ੍ਞੀਤਿ ਸਞ੍ਞਿਨੋ.

ਦੁਤਿਯਸਙ੍ਘਭੇਦਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੨. ਦੁਬ੍ਬਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੪੨੪. ਪਤਂ ਪਤਿਤਂ ਵਿਵਰਿ ਵਿਵਟ੍ਟਯਿ. ਏਕਤੋ ਉਸ੍ਸਾਰੇਤਿ ਚ ਗਿਲ਼ਿਤਤੋ ਠਪੇਤਿ ਚ. ਏਕਪਂਸੁਥੁਪਕਨਦੀਸਙ੍ਖਂ ਦੀਘਮੂਲਕਪਣ੍ਣਸੇਵਾਲਂ ਸੇਵਾਲਂ ਦਣ੍ਡਿਸਿਪਿਪ੍ਪਰਿਂ ਪਣਕਂ ਪੇਸਿਟ੍ਠਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਰੇਤਿ. ਤਿਲਬੀਜਕਨ੍ਤਿ ਸੁਖੁਮਮੂਲਪਣ੍ਣਕਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਦਕਪਿਟ੍ਠੇ ਪਤ੍ਥਰਿਕਂ ਉਦਕਪਪ੍ਪਟਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਰੇਤਿ.

੪੨੫-੬. ‘‘ਦੁਬ੍ਬਚ੍ਚਜਾਤਿਕੋ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਅਪਦਾਨੇਨਾਤਿ ਪੁਰਾਣਕਮ੍ਮੇਨ. ‘‘ਕਿਂ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਮਯਂ ਏਵਰੂਪਂ ਕਰੋਮਾਤਿਆਦਿਨਾ ਏਕੂਨਵੀਸਤੀ’’ਤਿ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਕਿਰ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ਅਨੁਮਾਨਸੁਤ੍ਤਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ‘‘ਸੋਲ਼ਸਵਤ੍ਥੁਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸਮੇਤਿ.

ਦੁਬ੍ਬਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੩. ਕੁਲਦੂਸਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੪੩੧. ਨ ਕੇਵਲਂ ਵਿਹਾਰੋ ਏਵ ਕੀਟਾਗਿਰਿ, ਸੋਪਿ ਗਾਮੋ ‘‘ਕੀਟਾਗਿਰਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਗਾਮਞ੍ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਰਤੋ ‘‘ਨ ਅਸ੍ਸਜਿਪੁਨਬ੍ਬਸੁਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਕੀਟਾਗਿਰਿਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵਸ੍ਸਤਿ ਕਿਰ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਦ੍ਵੀਹਿ ਮੇਘੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮਧਿਕਨ੍ਤਿ ਛ ਜਨੇ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਅਕਤਵਤ੍ਥੁਨ੍ਤਿ ਨਵਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ. ‘‘ਜਾਭਿਸੁਮਨਾਦਿਗਚ੍ਛਂ ਅਲ੍ਲਾਨਂ ਹਰਿਤਾਨਂ ਏਵਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਭੂਤਗਾਮਬੀਜਗਾਮਭੇਦਤੋ ਪਨੇਸ ਭੇਦੋ. ਵਤਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵਤਿਅਤ੍ਥਾਯ. ਯਂਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਸੋਦਕਂ ਵਾ ਨਿਰੁਦਕਂ ਵਾ. ਆਰਾਮਾਦਿਅਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵਨਰਾਜਿਕਾਦਿਅਤ੍ਥਾਯ. ਮਾਲਾਵਚ੍ਛਰੋਪਨਂ ਕੁਲਦੂਸਕਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ, ਗਨ੍ਥਨਾਦਿਸਬ੍ਬਂ ਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਆਵੇਲ਼ਂ ਆਬਿਲ਼’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ.

ਗੋਪ੍ਫਨਨ੍ਤਿ ਗਨ੍ਥਨਂ. ਵੇਠਿਮਨ੍ਤਿ ਤਗ੍ਗਤਿਕਮੇਵ. ਵੇਧਿਮਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕੇਨਚਿ ਪੁਪ੍ਫਂ ਵੇਧੇਤ੍ਵਾ ਕਤਂ. ਕਣ੍ਟਕਮ੍ਪਿ ਬਨ੍ਧਿਤੁਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸਯਂ ਵਿਜ੍ਝਨਤ੍ਥਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਜਾਲਮਯਂ ਵਿਤਾਨਂ ਜਾਲਵਿਤਾਨਂ. ਪੁਪ੍ਫਪਟਿਚ੍ਛਕਂ ਗਵਕ੍ਖਂ ਵਿਯ ਸਛਿਦ੍ਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤਾਲਪਣ੍ਣਗੁਲ਼ਕਨ੍ਤਿ ਤਾਲਪਣ੍ਣਮਯਂ ਪੁਨ ਕਤਮ੍ਪਿ ਪਟਿਛਿਜ੍ਜਕਮੇਵ. ਧਮ੍ਮਰਜ੍ਜੁ ਚੇਤਿਯਂ ਵਾ ਬੋਧਿਂ ਵਾ ਪੁਪ੍ਫਪ੍ਪਵੇਸਨਤ੍ਥਂ ਆਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧਰਜ੍ਜੁ. ‘‘ਕਾਸਾਵੇਨ ਬਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਵਾਕਾਦੀਹਿ ਬਦ੍ਧਂ ਭਣ੍ਡਿਤਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਅਂਸਭਣ੍ਡਿਕਂ ਪਸਿਬ੍ਬਕੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਵੇਧਿਮਂ ਨ ਜਾਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਿਥਿਲਬਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਫੁਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਨੇਕਕ੍ਖਤ੍ਤੁਮ੍ਪਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪੂਰਿਤਨ੍ਤਿ ਦੀਘਤੋ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪੂਰਿਤਂ. ਘਟਿਕਦਾਮਓਲਮ੍ਬਕੋਤਿ ‘‘ਯਮਕਦਾਮਓਲਮ੍ਬਕੋ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਗੇਣ੍ਡੁਖਰਪਤ੍ਤਦਾਮਾਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚੇਲਾਦੀਹਿ ਕਤਦਾਮਮ੍ਪਿ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਾਨੁਲੋਮਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

‘‘ਰੇਚਕਂ ਨਾਮ ਤਥਾਲਾਸਿਯਨਾਟਨਟਾਨਂ ਨਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਤਂ ‘‘ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਾਰਿਯੋ ਨਾਮ ਰੁਤਸੁਨਖਾ ਸਿਙ੍ਗਾਲਕਮ੍ਮਕੁਰੁਙ੍ਗਕੇਲ਼ਿਪਨੇ ਠਿਤਾ’’ਤਿ ਕਿਰ ਪਾਠੋ. ‘‘ਨਿਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿ.

੪੩੨. ਅਬਲਬਲਾਦਿ-ਪਦਾਨਂ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ. ਯਥਾ ਪਾਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ‘‘ਅਸ੍ਸਜਿਪੁਨਬ੍ਬਸੁਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਪਾਮੋਕ੍ਖਪ੍ਪਤ੍ਤਸਾਵਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਤਦਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਨੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ‘‘ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਗਚ੍ਛਥ ਤੁਮ੍ਹੇ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.