੩. ਛਲ਼ਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਗ੍ਗੋ

੨. ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੯੨. ਇਤ੍ਥਿਭਾਵੇਤਿ ਇਤ੍ਥਿਤਾਯ. ਇਨ੍ਦਟ੍ਠਂ ਕਰੋਤਿ ਤਥਾਸਤ੍ਤਜਨਸਾਮਞ੍ਞਕਾਰਣਭਾਵਤੋ. ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਏਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ. ਜੀਵਿਤੇਤਿ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜੀਵਨੇ ਪਾਲਨੇ ਪਵਤ੍ਤਨੇ. ਵਟ੍ਟਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਵਟ੍ਟਹੇਤੁਭੂਤਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਇਮੇਸੁ ਹਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਸਤਿ ਵਟ੍ਟਂ ਵਤ੍ਤਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ.

੩. ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੯੩. ਅਜਾਨਿਤਪੁਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਮਾਹ, ਤਥਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਞਾਤਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਆਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਾ, ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ ਞਾਤਮਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦੀਨਂ ਛਅਰਿਯਾਨਂ ਏਤਂ ਨਾਮਂ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਅਞ੍ਞਾਤਾਵੀਸੂਤਿ ਆਜਾਨਿਤਵਨ੍ਤੇਸੁ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਗ੍ਗਫਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਤਿਸਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸੇਸਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਸਮਾਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਞ੍ਞਾਤਾਵੀਸੁ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਮਗ੍ਗਫਲੇਸੁ. ਤੇਨ ਤੇਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਅਨਞ੍ਞਾਤਜਾਨਨਾਦਿਆਕਾਰੇਨ.

੪. ਏਕਬੀਜਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੯੪. ਵਿਪਸ੍ਸਨਤੋ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਂ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੀਣਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਾਨਿ ਏਵਮਿਧ ਪਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਾਨਿ ਨੀਹਰਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਏਕਬੀਜਿਆਦਿਵਿਭਾਵਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਾਮ ਤੇਨਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਤੁਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਪਞ੍ਚਪਿ ਤੇ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭੇਦਾਯੇਵਾਤਿ ‘‘ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇ ਠਤ੍ਵਾ ਨੀਹਰਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਏਕਬੀਜੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਬੀਜਂ ਨਾਮ ਕਥਿਤਂ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਬੀਜਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਏਕਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਗ੍ਗਹਣਂ, ਸੋ ਏਕਬੀਜਿ ਨਾਮ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਾਨੁਸਕਂ ਭਵਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਮਤ੍ਤਂ, ਦੇਵਭਵਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ. ਭਗਵਤਾ ਗਹਿਤਨਾਮਾਨੇਤਾਨਿ. ਏਤ੍ਤਕਞ੍ਹਿ ਪਮਾਣਂ ਗਤੋ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਕੋਲਂਕੋਲੋ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਏਕਬੀਜੀਤਿ ਭਗਵਤਾ ਏਤੇਸਂ ਨਾਮਂ ਗਹਿਤਂ.

ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਭਵੇਤਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਏਵ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਭਵੇ. ਸਮ੍ਬੋਧਿਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੋ ਪਰਂ ਅਯਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਗਤਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ. ਕੁਲਤੋ ਕੁਲਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਕੋਲਂਕੋਲੋ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹਿ ਨੀਚਕੁਲੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਭੋਗੇਸੁ ਕੁਲੇਸੁ ਏਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੇਵਲੋਪਿ ਹਿ ਕੁਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਮਹਾਭੋਗਕੁਲਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਕੁਲਾਨੀਤਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤਯੋ ਵਾ ਭਵੇਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਮਿਸ੍ਸਕਭਵੇਨ ਕਥਿਤੋ. ਜਾਤਸ੍ਸ ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਵਿਯ ਅਰਿਯਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਜਾਤਸ੍ਸ ਨਾਮਮੇਤਂ, ਯਦਿਦਂ ਨਿਯਤੋਤਿ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਾਦਿਕੋਤਿ ਚ ਸਮਞ੍ਞਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਭਗਵਤਾ ਗਹਿਤਨਾਮਵਸੇਨੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਯਦਿ ਪੁਬ੍ਬਹੇਤੁਨਿਯਮਤੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਚ ਨਿਯਤੋਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾਭਾਵਤੋ ਪੁਬ੍ਬਹੇਤੁਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਦਿ ਤਸ੍ਸਪਿ ਪੁਬ੍ਬਹੇਤੁਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਸਿਯਾ, ਤਾਵ ਨਿਯਮਤੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਏਵ ਨਿਯਮਿਤੋ, ਯਾਵਞ੍ਚ ਅਕਨਿਟ੍ਠਂ ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਹੇਤੁ ਨਾਮ, ਅਹੇਤੁਕਤਾ ਆਪਨ੍ਨਾ, ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਹੇਤੁ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਹੇਤੁ ਚੇ? ਨਿਯਮਤੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਚ ਨਿਯਤੋਤਿ ਪਠਮਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨੇਵ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਉਪਰਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਤਾਦਿਨਿਯਮੇ ਸਤਿ ਸਤ੍ਤਮਭਵਾਦਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਪਵਤ੍ਤਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲਭੂਤਾ ਕਿਲੇਸਾ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਖੀਣਾਤਿ ਉਪਰਿ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗਾ ਅਕਿਚ੍ਚਾ ਸਿਯੁਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਠਮਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਕਤੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਯਦਿ ਉਪਰਿ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗਾ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਾਦਿਤਂ ਨਿਯਮੇਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਕਿਚ੍ਚਕਤਾ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਅਥ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਪ੍ਪਹਾਨਂ ਤਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਪਹਾਨੇਨ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਾਦਿਨਿਯਮਤਾਯ. ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਾਵ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਤ੍ਤਭਵਾਦਿਤੋ ਉਦ੍ਧਮਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਤੇਨ ਵਿਨਾਨੇਨ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਚ ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਠਮਮਗ੍ਗੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਵ ਉਪਰਿ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਿ ਉਪਰਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਚੇ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਵਟ੍ਟਜ੍ਝਾਸਯੋ. ਤਤ੍ਰੇਕਚ੍ਚੇ ਪਾਕਟੇ ਪਞ੍ਞਾਤੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਧਟ੍ਠਕਵੋਕਿਣ੍ਣਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਭਵੇ ਠਿਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਦੇਵਵਸੇਨ ਵੋਕਿਣ੍ਣਭਵੂਪਪਤ੍ਤਿਕੋ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਚ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ਨਾਮਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮੋਤਿ ਨਾਮਂ ਕਥਿਤਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਕਾਮਭਵੇ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਤਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸੋਧੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਕੇਨਚਿ ਤੇਪਿਟਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯਮੇਵ ਮਯ੍ਹਂ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਸੋਧੇਯ੍ਯਾਮੀਤਿ ਪਰਤੀਰਂ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਂ ਗਤੋ. ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਏਕਮੁਖੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠੇਨਪਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤੀਹਿ ਏਵ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਹਿ ਮਗ੍ਗਂ ਲਭਤੀਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਭੇਦੇਨ ਤਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸੁਞ੍ਞਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤਾ, ਤਥਾ ਤਯੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਛ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਵ ਸਦ੍ਧਾਧੁਰਪਞ੍ਞਾਧੁਰਵਸੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ. ਤਥਾ ਅਰਹਨ੍ਤੋ, ਤਯੋ ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਨੋ ਏਕੋ ਉਪਹਚ੍ਚਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਏਕੋ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤੋ ਅਕਨਿਟ੍ਠਗਾਮੀਤਿ ਪਞ੍ਚ, ਤੇ ਅਸਙ੍ਖਾਰਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਭੇਦੇਨ ਦਸਾਤਿ ਅਵਿਹਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁਪਿ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸ, ਅਕਨਿਟ੍ਠੇ ਪਨ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਕਥਿਤਾ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਸ੍ਸ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ.

੫-੧੦. ਸੁਦ੍ਧਕਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੪੯੫-੫੦੦. ਯਥਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਤਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨੀਯਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਤਂਦ੍ਵਾਰਿਕਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਅਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ ਤੇਹਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨੀਯਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਧਿਪਤੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਇਨ੍ਦਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਸੁਪਿ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਕਥਿਤਾਨਿ ਸਭਾਵਾਦਿਵਿਭਾਵਨਸ੍ਸ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ.

ਛਲ਼ਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.