ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ
ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ
ਮਹਾਵਗ੍ਗਟੀਕਾ
੧. ਮਗ੍ਗਸਂਯੁਤ੍ਤਂ
੧. ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਗ੍ਗੋ
੧-੨. ਅਵਿਜ੍ਜਾਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧-੨. ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਚਰਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਹਿ ਅਞ੍ਞਾਣਲਕ੍ਖਣਾ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਾਕਾਰੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਤਦਾਕਾਰਾਨੁਵਿਧਾਨਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਸੁਭਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਸਭਾਵੇਪਿ ਧਮ੍ਮੇ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸਾ ਤੇਸਂ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ. ਯਂ ਪਨ ਮੋਹੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਾਪਕਿਰਿਯਾਯ ਆਦੀਨਵਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਕਾਮੇਸੁ ਮਿਚ੍ਛਾ ਚਰਤਿ, ਮੁਸਾ ਭਣਤਿ, ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਵਿਵਿਧਂ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਂ ਆਚਰਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਚ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਚ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ. ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਾਯਾਤਿ ਤਬ੍ਭਾਵਾਪਜ੍ਜਨਾਯ ਅਕੁਸਲਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਸਭਾਵਪਟਿਲਾਭਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਲਾਭਾਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਭੂਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਦੇਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਏਤਂ ਪਾਪਾਜਿਗੁਚ੍ਛਨਤਾਯ ਪਾਪਤੋ ਅਲਜ੍ਜਨਾਕਾਰਸਣ੍ਠਿਤਂ ਅਹਿਰਿਕਂ, ਪਾਪਾਨੁਤ੍ਰਾਸਤਾਯ ਪਾਪਤੋ ਅਭਾਯਨਾਕਾਰਸਣ੍ਠਿਤਞ੍ਚ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ, ਏਤਂ ਦ੍ਵਯਂ ਅਨੁਦੇਵ ਅਨ੍ਵਾਗਤਮੇਵ. ਅਨੁ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਏਤਨ੍ਤਿ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਅਨੁਦੇਵਾਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਸਹੇਵ ਏਕਤੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ, ਏਵਂ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਵਸੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਵੀਮਂਸਾਧਿਪਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਆਧਿਪਚ੍ਚਾਕਾਰਵਸੇਨ ਚ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਦ੍ਵੀਹੇਵਾਤਿ ਚ ਅਵਧਾਰਣਂ ਆਧਿਪਚ੍ਚਾਕਾਰਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ.
ਲਜ੍ਜਨਾਕਾਰਸਣ੍ਠਿਤਾਤਿ ਪਾਪਤੋ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨਾਕਾਰਸਣ੍ਠਿਤਾ. ਭਾਯਨਾਕਾਰਸਣ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਸਨਾਕਾਰਸਣ੍ਠਿਤਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਹਿਰਿਓਤ੍ਤਪ੍ਪੇ. ਵਿਦਤਿ, ਵਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵਾ ਵਿਜ੍ਜਾ. ਵਿਦ੍ਦਸੂਤਿ ਚ ਸਪ੍ਪਞ੍ਞਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਦ੍ਦਸੁਨੋਤਿ ਵਿਦੁਨੋ’’ਤਿ. ਯਾਥਾਵਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਂਕਿਲੇਸਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਾ ਵਿਜ੍ਜਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਏਕਤੋ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਜੀਵਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਅਨੇਕਰੂਪਤ੍ਤਾ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਏਕਤੋ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਭਿਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਤਾਸਂ ਤਤ੍ਥ ਸਰੂਪਤੋ ਅਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਏਕਾ ਏਵ ਹਿ ਵਿਰਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਵਿਰਤੀਨਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਯਥਾ ਏਕਾ ਏਵ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਾਨਿ ਚ ਖੋ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਅਟ੍ਠਪਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕੇ ਮਗ੍ਗੇ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕੇਤਿ ਪਠਮਝਾਨਵਨ੍ਤੇ.
ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਨੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਸਲ਼ਾਯਤਨਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਏਵ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਵਸੇਨਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ. ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਖੋ ਪਨਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵਚਨਂ ਤਦਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਿਰਤੀਨਂ ਅਭਾਵਂ ਞਾਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਰਤਿ ਅਨਿਯਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਭਾਵਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦੀਪਿਤੋ, ਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਵਿਰਤੀਨਂ ਅਭਾਵੋ.
ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਮਗ੍ਗਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਵਾਰੋ ਆਗਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਮ੍ਪਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ. ‘‘ਏਕਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਕਾਲੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਕਾਲੇਤਿ ਲੋਕਿਯਕਾਲੇ. ਤੇਨ ‘‘ਏਕਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਕਿਚ੍ਚਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਿਰਤਿਉਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾਦੀਨਿ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਮਗ੍ਗਸਮਯੇ ਪਜਹਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਿ ‘‘ਪਞ੍ਚ ਕਾਰਕਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਕਿਰਿਯਾ ਹਿ ਵਿਰਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਏਤਾਨਿ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ. ਵਿਰਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਵਿਰਮਣਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਕਾਰਾਪਕਭਾਵੇਨ, ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੇਨ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਵਿਰਤਿਤ੍ਤਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ.
ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਪੂਰਤੀਤਿ ਇਮੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਹਿ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਪੂਰਤਿ ਨਾਮ ਤੇਹਿ ਵੀਰਿਯਾਦਿਕੇਹਿ ਤਦਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਤਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਏਕਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ ਇਮਾਨੇਵ ਪਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਵਿਰਤਿਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਕਾਰਾਪਕਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੪੯੪) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਞ੍ਚੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਿਰਤਿ ਪਨ ਅਨਿਯਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਛਅਙ੍ਗਿਕੋ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਯਿਦਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਵਾਰਦੇਸਨਾਯ ਕਾਰਣਕਿਤ੍ਤਨਮਗ੍ਗੋ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਯਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਕਾ ਦਸ, ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਕੁਸਲਾ ਚ ਦਸਾਤਿ ਵੀਸਤਿ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖਿਯਾ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਕਾ ਦਸ, ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਕੁਸਲਾ ਚ ਦਸਾਤਿ ਵੀਸਤਿ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਿਯਾ ਮਹਾਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਮਹਾਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਮਿਸ੍ਸਕੋਵ ਕਥਿਤੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸਪਿ ਇਧ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ.
ਯਸ੍ਮਾ ਕੋਸਲਸਂਯੁਤ੍ਤੇਪਿ ਇਧ ਚ ਥੇਰੇਨ ‘‘ਉਪਡ੍ਢਮਿਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਾ ਹੇਵਂ ਆਨਨ੍ਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਕਲਮੇਵਿਦਂ ਆਨਨ੍ਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਗਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਕੋਸਲਸਂਯੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕੋਸਲਸਂਯੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵਾ’’ਤਿ.
ਅਵਿਜ੍ਜਾਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੩. ਸਾਵਕਬੋਧਿ ਸਾਵਕਪਾਰਮਿਯੋ, ਤਪ੍ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਞਾਣਂ ਸਾਵਕਪਾਰਮਿਞਾਣਂ, ਤਂ ਪਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾਨਂ ਤਤ੍ਥਪਿ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨੋ ਏਵ ਸਵਿਸੇਸਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਤ੍ਤਂ, ਨ ਇਤਰੇਸਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਾਵਕ…ਪੇ… ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਤਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸੋ ਇਧ ਇਜ੍ਝਤਿ, ਨ ਸਕਲਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਦ੍ਧਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਸਕਲਮ੍ਪਿ …ਪੇ… ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕੋ ਨਾਞ੍ਞਾਸਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਾਵਕਵਿਸਯੇਪਿ ਸਪ੍ਪਦੇਸਿਕਤ੍ਤਾ, ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ਪਨ ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਿਕਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਾਸੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ…ਪੇ… ਅਞ੍ਞਾਸੀ’’ਤਿ. ਏਵਮਾਹਾਤਿ ‘‘ਸਕਲਮਿਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਵੋਚ.
ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਜਾਣੁਸ੍ਸੋਣਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪. ਵਲ਼ਵਾਭਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਲ਼ਵਾਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤੂਹਿ ਵਲ਼ਵਾਹਿ ਯੁਤ੍ਤਰਥੇਨਾ’’ਤਿ. ਯੋਧਰਥੋਤਿ ਯੋਧੇਹਿ ਯੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਂ ਆਰੋਹਿਤਬ੍ਬਰਥੋ. ਅਲਙ੍ਕਾਰਰਥੋ ਮਙ੍ਗਲਦਿਵਸੇਸੁ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤੇਹਿ ਆਰੋਹਿਤਬ੍ਬਰਥੋ. ਘਨਦੁਕੁਲੇਨ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋਤਿ ਰਜਤਪਟ੍ਟਵਣ੍ਣੇਨ ਸੇਤਦੁਕੁਲੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤੋ. ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਤ੍ਥੋ ਹਿ ਇਧ ਪਰਿਵਾਰਸਦ੍ਦੋ. ਰਜਤਪਨਾਲ਼ਿਸੁਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਸੇਤਭਾਵਕਰਣਤ੍ਥਂ.
ਛਨ੍ਨਂ ਛਨ੍ਨਂ ਮਾਸਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਏਕਵਾਰਂ ਨਗਰਂ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਇਦਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰੇ ਠਿਤੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ. ਨਗਰਤੋ ਨ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਾਤਿ ਨਗਰਤੋ ਬਹਿ ਨ ਗਤਾ. ਮਙ੍ਗਲਵਚਨੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾ ਮਙ੍ਗਲਿਕਾ, ਸੁਵਤ੍ਥਿਵਚਨੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾ ਸੋਵਤ੍ਥਿਕਾ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਥੁਤਿਮਾਗਧਵਨ੍ਦਿਕਾਚਰਿਯਕੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸੁਕਪਤ੍ਤਸਦਿਸਾਨਿ ਵਣ੍ਣਤੋ.
ਵਣ੍ਣਗੀਤਨ੍ਤਿ ਥੁਤਿਗੀਤਂ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤਂ ਸੇਟ੍ਠਭੂਤਂ ਯਾਨਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤਾਨਂ ਸੇਟ੍ਠਭੂਤਾਨਂ ਯਾਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਯਾਨਂ. ਵਿਜਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਜਿਨਨਤੋ. ਰਾਗਂ ਵਿਨਯਮਾਨਾ ਪਰਿਯੋਸਾਪੇਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਰਾਗਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਨਯਵਸੇਨ ਵਿਨੇਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਂ ਪਰਿਯੋਸਾਪੇਤਿ. ਕਿਚ੍ਚਪਰਿਯੋਸਾਪਨੇਨੇਵ ਹਿ ਸਯਮ੍ਪਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.
ਧੁਰਨ੍ਤਿ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਯੁਗੇ ਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਈਸਾਤਿ ਯੁਗਸਨ੍ਧਾਰਿਕਾ ਦਾਰੁਯੁਗਲ਼ਾ. ਯਥਾ ਵਾ ਬਾਹਿਰਂ ਯੁਗਂ ਧਾਰੇਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਠਿਤਾਯ ਏਵ ਕਿਚ੍ਚਸਿਦ੍ਧਿ, ਏਵਂ ਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਬਲੇਨ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਯੁਗੇ ਥਿਰਂ ਧਾਰੇਤਿ, ਤੇਹੇਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਰਥਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਂ. ਹਿਰਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਤਂਸਹਚਰਣਤੋ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਂਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਨਾਲ਼ਿਯਾ ਮਿਨਮਾਨੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਮਿਨਾਤੀਤਿ ਮਨੋ. ਕਤਰਂ ਪਨ ਤਂ ਮਨੋ, ਕਥਞ੍ਚਸ੍ਸ ਯੋਤ੍ਤਸਦਿਸਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨ ਯੋਤ੍ਤਂ ਵਿਯਾਤਿ ਯੋਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਲੋਕਿਯਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਂ ਅਤਿਰੇਕਪਞ੍ਞਾਸ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇ ਏਕਾਬਦ੍ਧੇ ਏਕਸਙ੍ਗਹਿਤੇ ਕਰੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤੇ ਪਨ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਙ੍ਗਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੇ (ਧ. ਸ. ੧) ਆਗਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਆਹ. ਅਤਿਰੇਕਸਟ੍ਠੀਤਿ ਤੇ ਏਵ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਜੀਵੇਹਿ ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਹਿ ਚ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤਿਰੇਕਸਟ੍ਠਿ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇ. ਏਕਾਬਦ੍ਧੇਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਏਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਆਬਦ੍ਧੇ. ਏਕਸਙ੍ਗਹੇਤਿ ਤਥੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਏਕਸਙ੍ਗਹੇ ਕਰੋਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਭਾਵੇਨ ਆਰਕ੍ਖਂ ਸਾਰੇਤੀਤਿ ਆਰਕ੍ਖਸਾਰਥੀ. ‘‘ਯਥਾ ਹਿ ਰਥਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਾਰਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੋਗ੍ਗਿਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧੁਰਂ ਵਾਹੇਤਿ ਯੋਗ੍ਗੇ. ਯੋਜੇਤਿ ਯੋਗ੍ਗੇ ਸਮਗਤਿਯਞ੍ਚ. ਅਕ੍ਖਂ ਅਬ੍ਭਞ੍ਜਤਿ ਸੁਖਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ. ਰਥਂ ਪੇਸੇਤਿ ਯੋਗ੍ਗਚੋਦਨੇਨ. ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨੇ ਕਰੋਤਿ ਗਮਨਵੀਥਿਯਂ ਪਟਿਪਾਦਨੇਨ ਸਨ੍ਨਿਯੋਜੇਤਿ. ਆਰਕ੍ਖਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਆਰਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤਿ ਅਸਮ੍ਮੋਸਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਗਤਿਯੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯੋ, ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯੋ ਵਾ. ਸਮਨ੍ਵੇਸਤੀਤਿ ਗਵੇਸਤਿ.
ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਟਿਮੁਖਂ ਸਮ੍ਪਾਪਨੇ ਰਥੋ ਵਿਯਾਤਿ ਰਥੋ. ਪਰਿਕਰੋਤਿ ਵਿਭੂਸਯਤੀਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ, ਵਿਭੂਸਨਂ, ਸੀਲਞ੍ਚ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਭੂਸਨਟ੍ਠਾਨਿਯਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਾਲਙ੍ਕਾਰੋ’’ਤਿ, ਸੀਲਭੂਸਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਲੋਕਿਯਾਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਯ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ. ਵਿਧਿਨਾ ਈਰੇਤਬ੍ਬਤੋ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤੋ ਵੀਰਿਯਂ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ. ਸਮਂ ਸਮ੍ਮਾ ਚ ਧਿਯਤੀਤਿ ਸਮਾਧਿ, ਧੁਰਞ੍ਚ ਤਂ ਸਮਾਧਿ ਚਾਤਿ ਧੁਰਸਮਾਧਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਧੁਰਸਮਾਧਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਧੁਰਸਮਾਧਿ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਙ੍ਖਾਤਧੁਰਸਮਾਧੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਧੁਰਸਮਾਧਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਭਿਨ੍ਨਾਧਿਕਰਣਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪਯੋਗਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇਤਿ ਵੀਰਿਯਸਮਤਾਯ. ਅਨਿਚ੍ਛਾਤਿ ਇਚ੍ਛਾਪਟਿਪਕ੍ਖਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਲੋਭਸਙ੍ਖਾਤਾ’’ਤਿ. ਪਰਿਵਾਰਣਨ੍ਤਿ ਪਰਿਵਾਰੋ, ਪਰਿਚ੍ਛਦੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਮੇਤ੍ਤਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਕਰੁਣਾ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋਤਿ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਉਪਚਾਰੋ. ਦ੍ਵੇਪਿ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕਾ ਵਿਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਰਥੇਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਮਗ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤੇ ਰਥੇ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਰਥੋ ਚ ਮਗ੍ਗਰਥੋ ਚਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਰਥੋ, ਏਵਂ ਏਕਸੇਸਨਯੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਰਥੇ ਠਿਤੋ’’ਤਿ. ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਚਮ੍ਮੋਤਿ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਪਟਿਮੁਕ੍ਕਚਮ੍ਮਂ. ਨ ਨਂ ਤੇ ਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਵਚਨਪਥਾ ਨ ਨਂ ਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਭੇਦਨਵਸੇਨ ਨ ਭਞ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਰਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਯੋਜਿਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾ ਭਙ੍ਗੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਰਿਸਕਾਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਨੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਰਹਿਤਂ. ਤਤੋ ਏਵ ਸੇਟ੍ਠਯਾਨਂ, ਨਸ੍ਸ ਕੇਨਚਿ ਸਦਿਸਨ੍ਤਿ ਅਸਦਿਸਂ. ਧਿਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਧੀਰਾ ਪਣ੍ਡਿਤਪੁਰਿਸਾ ਲੋਕਮ੍ਹਾ ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ‘‘ਜਯਂ ਜਯ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾਯਂ ਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਜਿਨਨ੍ਤਾ ਜਿਨਨ੍ਤਾ’’ਤਿ.
ਜਾਣੁਸ੍ਸੋਣਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫-੬. ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੫-੬. ਨਿਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਨਿਯਮੇਨ ਅਵਧਾਰਣੇਨ – ਅਞ੍ਞਂ ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਕਥਿਤਂ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਗਹਿਤੇ ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਮਗ੍ਗੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਗਹਿਤੋ ਏਵਾਤਿ ‘‘ਮਿਸ੍ਸਕਮਗ੍ਗੋ ਕਥਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਅਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ ‘‘ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਯਦਿਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾਪਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਮ੍ਪਿ. ਤੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਏਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯੋਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਦੁਤਿਯਅਞ੍ਞਤਰਭਿਕ੍ਖੁਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੭. ਰਾਗਵਿਨਯਾਦਿਪਦੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਾਪਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਵਾਪਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਭਯਤ੍ਥਪਿ ਨਿਵਿਟ੍ਠਬੁਦ੍ਧਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਖੋ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੋ ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਰਾਗਾਦਿਕੇ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਵਿਨੇਤਿ, ਆਸਵਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਸੋ ਖੇਪੇਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਞ੍ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦੁਭਯਂ ‘‘ਰਾਗਵਿਨਯੋਤਿਆਦਿ ਨਾਮਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਕੁਸਲਤਾਯ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਏਤਂ ਅਵੋਚਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਸਨ੍ਧਿ ਇਧ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਦੀਪਿਤਂ, ਅਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਸਨ੍ਧਿਪਿ ਏਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਤੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਦੁਤਿਯਅਞ੍ਞਤਰਭਿਕ੍ਖੁਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੮. ਏਕੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਮਗ੍ਗਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਏਕੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਨ ਅਪਰੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਿਭਜਿਤੁਕਾਮੋ. ਉਗ੍ਗਹਧਾਰਣਪਰਿਚਯਞਾਣਾਨਿਪਿ ਸਵਨਞਾਣੇ ਏਵ ਅਵਰੋਧਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਸਵਨਸਮ੍ਮਸਨਪਟਿਵੇਧਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਟ੍ਠਂ ਕਨ੍ਤਂ ਮਨਾਪਨ੍ਤਿ ਨਿਰੋਧਮਗ੍ਗੇਸੁ ਨਿਨ੍ਨਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਂ, ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਭਾਵੋ ਏਵ ਚ ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਕਰਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਕੇਨੇਵਾਕਾਰੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਟਿਵੇਧਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾ, ਸੋ ਏਵ ਅਭਿਮੁਖਭਾਵੋ ਤੇਸਂ ਸਮਾਗਮੋਤਿ ਏਕਾਭਿਸਮਯੋ.
ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ, ਯੋਗਿਨੋ ਵਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕੇਚਿ ‘‘ਲੋਕਿਯਞਾਣਮ੍ਪਿ ਪਟਿਵੇਧੋ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਯਾਥਾਵਬੋਧਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਉਗ੍ਗਹਾਦਿਪਟਿਵੇਧੋ ਚ ਪਟਿਵੇਧੋਵ, ਨ ਚ ਸੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋਤਿ? ਤਂ ਨ, ਕੇਵਲੇਨ ਪਟਿਵੇਧ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਉਗ੍ਗਹਾਦਿਪਟਿਵੇਧਾਨਂ ਅਵਚਨੀਯਤ੍ਤਾ, ਪਟਿਵੇਧਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ਉਗ੍ਗਹਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਞਾਣਂ ‘‘ਪਟਿਵੇਧੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਪਟਿਵੇਧਤ੍ਤਾ, ਪਟਿਵੇਧਭੂਤਮੇਵ ਪਨ ਞਾਣਂ ਉਜੁਕਂ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ. ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਕਿਚ੍ਚਤੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਟਿਵੇਧਮਾਹ. ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਅਸਮ੍ਮੋਹਪਟਿਵੇਧਂ. ਉਗ੍ਗਹਾਦੀਹਿ ਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ.
ਦੁਦ੍ਦਸਤ੍ਤਾਤਿ ਅਨਧਿਗਤਞਾਣੇਨ ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦਟ੍ਠੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਾਕਟਾਨਿਪਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਂ ਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ. ਪਯੋਗੋਤਿ ਕਿਰਿਯਾ, ਵਾਯਾਮੋ ਵਾ. ਤਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਰਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤਂ ਦੁਕ੍ਕਰਤਰਤਞ੍ਚ ਉਪਮਾਹਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਭਵਗ੍ਗਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ. ਯਥਾ ਪੁਰਿਮਂ ਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ ਵਿਯ ਕੇਨਚਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਪਾਕਟਤਾਯ ਪਰਮਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਤਾ ਉਗ੍ਗਹਾਦਿਵਸੇਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਪਵਤ੍ਤਿਭੇਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਮੇਵ ਤਂ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ ਏਕਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ.
ਕਾਮਪਚ੍ਚਨੀਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਕਾਮਾਨਂ ਉਜੁਪਚ੍ਚਨੀਕਭਾਵੇਨ. ਕਾਮਤੋ ਨਿਸ੍ਸਟਭਾਵੇਨਾਤਿ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤਭਾਵੇਨ. ਕਾਮਂ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਕਾਮਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਦਂ, ਕਾਮਸ੍ਸ ਪਦਨ੍ਤਿ ਕਾਮਪਦਂ, ਕਾਮਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਸ੍ਸ ਘਾਤੋ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋ, ਤਂ ਕਾਮਪਦਘਾਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਾਮਵੂਪਸਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਕਾਮਵਿਵਿਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਏਵ ਚ ਨੇਸਂ ਅਨ੍ਤੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੇਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਾਮਵਿਵਿਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ਕਾਮਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਤੀਤਿ ਨਿਕ੍ਖਮੋ, ਸੋ ਏਵ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਵਿਭਾਵੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਕਾਮਪਚ੍ਚਨੀਕਟ੍ਠਾਦਿਕੋ ਅਤ੍ਥਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਿਸੇਸੋ ਅਨ੍ਤੋਗਧੋ.
ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਚ੍ਚਨੀਕਟ੍ਠੇਨ ਵਿਹਿਂਸਾਯ ਪਚ੍ਚਨੀਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦਿਕਂ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਾਵਿਹਿਂਸਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਣਵਿਧਿਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਅਵਿਹਿਂਸਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇ ਏਵ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਕਾਮ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਵਿਰਤਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦਿਸਞ੍ਞਾਨਂ. ਨਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਨਾਨਾਖਣਿਕਤ੍ਤਾ. ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਤਿਪ੍ਪਕਾਰੇਸੁ ਕਾਰਣੇਸੁ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਸ੍ਸ. ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ. ਪਦਚ੍ਛੇਦਤੋਤਿ ਕਾਰਣੁਪਚ੍ਛੇਦਤੋ. ਪਦਨ੍ਤਿ ਹਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਾਧਨਵਸੇਨਾਤਿ ਯਥਾ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਆਯਤਿਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਾਧਨਵਸੇਨ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਵਿਯ ਏਕੋਵ ਕੁਸਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਵਿਸਂਵਾਦਨਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਟ੍ਠਾਨੇਸੁ. ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵੋ ਨਾਮ ਆਹਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਖਾਦਨੀਯਭੋਜਨੀਯਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਨੇਸਨਾਯ ਪਹਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਸਤ੍ਥੇਨ ਆਜੀਵੇਨਾ’’ਤਿ. ਕਮ੍ਮਪਥਪਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਸਤ੍ਤਸੁ ਠਾਨੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਕਮ੍ਮਪਥਪਤ੍ਤਾਯ ਹਿ ਅਨੇਸਨਾਯ ਸੋ ਪਦਘਾਤਂ ਕਰੋਤਿਯੇਵ.
ਤਥਾਰੂਪੇ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਏਵ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸਪਿ ਪਤ੍ਥਨਾਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ. ਵੀਰਿਯਚ੍ਛਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਕਾਮਤਾਛਨ੍ਦਂ. ‘‘ਛਨ੍ਦਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵੀਰਿਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵੀਰਿਯਮੇਵ ਪਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਕੁਸਲਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਛਨ੍ਦਤਾਯ ਧੁਰਸਮ੍ਪਗ੍ਗਹਤਾਯ ਛਨ੍ਦਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੀਰਿਯਂ – ‘‘ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਛਨ੍ਦਤਾ ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਤਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੨੬) ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ. ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖੇ ਪਤਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਗ੍ਗਹਿਤਂ ਕਰੋਤਿ. ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ਪਧਾਨਭੂਤਵੀਰਿਯਂ.
ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨਾਤਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ. ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਪਧਾਨਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦਿਵਸੇਨ. ਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨਾਤਿ ਕਾਯਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸੁਭਸੁਖਨਿਚ੍ਚਅਤ੍ਤਗਾਹਵਿਧਮਨਵਸੇਨ ਅਸੁਭਦੁਕ੍ਖਾਨਿਚ੍ਚਾਨਤ੍ਤਸਾਧਨਵਸੇਨ.
ਅਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਸਦਿਸਾਸਦਿਸਤਾਵਿਸੇਸੋ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ. ਏਤ੍ਥ ਕਥਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਸਬ੍ਬਭਵਗ੍ਗਾ ਝਾਨਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਸਦਿਸਤਾ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ‘‘ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਚਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਥਂ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤ੍ਥਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਂਝਾਨਿਕਾਵਾਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਸੁ ਯਂ ਝਾਨਂ ਮਗ੍ਗਪਟਿਲਾਭਸ੍ਸ ਪਾਦਕਭੂਤਂ, ਤਂਝਾਨਿਕਾਵ ਅਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਉਪਰਿਪਿ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗਾ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ. ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਮੇਵ ਨਿਯਮੇਤਿ ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਚਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਸਮ੍ਮਸਿਤਖਨ੍ਧੇ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪੁਗ੍ਗਲਜ੍ਝਾਸਯੋ ਨਿਯਮੇਤਿ ਪਾਦਕਸਮ੍ਮਸਿਤਜ੍ਝਾਨਾਨਂ ਭੇਦੇ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਮੇਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦਿਵਿਸੇਸਂ ਨਿਯਮੇਤਿ, ਤਤੋ ਦੁਤਿਯਾਦਿਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਸ੍ਸ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਂ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਅਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਕਾਮਤਾਵਿਰਾਗਭਾਵਤੋ ਇਤਰਸ੍ਸ ਚ ਅਤਬ੍ਭਾਵਤੋ ਤੀਸੁਪਿ ਵਾਦੇਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਯਮੇਨੇਵ ਹਿ ਪਠਮਵਾਦੇਪਿ ਅਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਾਦਿਪਾਦਕਾਪਿ ਮਗ੍ਗਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਤਰੇਹਿ ਚ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨੇਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਯਮੇਹਿ ਤਂਤਂਝਾਨਿਕਾਵ. ਏਵਂ ਸੇਸਵਾਦੇਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਯਮੋ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਦੁਤਿਯਵਾਦੇ ਤਂਤਂਝਾਨਿਕਤਾ ਸਮ੍ਮਸਿਤਸਙ੍ਖਾਰਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਯਮੇਹਿ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਤਂਤਂਵਿਰਾਗਭਾਵਨਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਝਾਨਙ੍ਗਾਦਿਨਿਯਮਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਕਰੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਯਮੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਵਾਦੇ ਪਾਦਕਸਮ੍ਮਸਿਤਜ੍ਝਾਨੁਪਨਿਸ੍ਸਯਸਬ੍ਭਾਵੇ ਅਜ੍ਝਾਸਯੋ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਜ੍ਝਾਸਯੋ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਏਕਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਸਂ ਵਾਦਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ.
ਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਸੂਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੯. ਸੂਕਨ੍ਤਿ ਸਾਲਿਯਵਾਦੀਨਂ ਵਾਲਮਾਹ. ਸੋ ਹਿ ਨਿਕਨ੍ਤਕਸਦਿਸੋ ਪਟਿਮੁਖਗਤਂ ਹਤ੍ਥਂ ਵਾ ਪਾਦਂ ਵਾ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭੇਦਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਧਗ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਂ ਸਮ੍ਮਾਪਣਿਹਿਤਂ ਨਾਮ, ਤਥਾ ਅਟ੍ਠਪਿਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾਪਣਿਹਿਤਂ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਿਚ੍ਛਾਪਣਿਹਿਤਾਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਪਞ੍ਞਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਠਪਨਂ ਨਾਮ – ‘‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਂ ਇਸ੍ਸਰਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਿਮ੍ਮਿਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮਿਚ੍ਛਾਪਕਪ੍ਪਨਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਮਿਚ੍ਛਾਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਂ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾਠਪਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਭਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਮਗ੍ਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗੇ ਏਵ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਞਾਣਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਮੂਲਕਾਰਣਂ ਮਗ੍ਗੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਤਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ. ‘‘ਸਮ੍ਮਾਪਣਿਹਿਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮ੍ਮਾਪਣਿਹਿਤਾਯ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਿਸ੍ਸਕਮਗ੍ਗੋ ਕਥਿਤੋ. ਛਵਿਭੇਦਸਦਿਸੋ ਚੇਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਭੇਦੋ, ਲੋਹਿਤੁਪ੍ਪਾਦਸਦਿਸੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਭਾਵੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਸੂਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਨਨ੍ਦਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦. ਛਨ੍ਨਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਵਤ੍ਥਚ੍ਛਾਦਿਯਾ ਛਨ੍ਨਙ੍ਗਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ, ਨ ਨਗ੍ਗਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ.
ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਵਿਹਾਰਵਗ੍ਗੋ
੧. ਪਠਮਵਿਹਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧. ਅਡ੍ਢਮਾਸਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਯਿਤੁਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਕਾਲਂ ਪਟਿ ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਧਮ੍ਮਚਿਨ੍ਤਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਲੀਯਿਤੁਂ. ਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਨਯੇਨ ਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਆਪਜ੍ਜਨਂ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਜਨਤਾਯ. ਅਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਤੋ ਅਪੇਤਿ. ਸੂਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ.
ਪਦੇਸੇਨਾਤਿ ਏਕਦੇਸੇਨ. ਸਹ ਪਦੇਸੇਨਾਤਿ ਸਪਦੇਸੋ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਸਪਦੇਸੋ ਯਸ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਵਸੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਮਤ੍ਥਧਮ੍ਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਵੇਦਨਾ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤੇ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਖਨ੍ਧਪਦੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਪਦੇਸਾਦਿਕਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ‘‘ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ‘‘ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਇਧ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਨਾਮ, ਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਸਨਂ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਵਿਸਾਖਪੁਣ੍ਣਮਾਯਂ ਏਵ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤੋ ਅਞ੍ਞਭੂਮਿਕਾਪਿ ਵੇਦਨਾ ਅਞ੍ਞਭੂਮਿਕਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਾਵ ਭਵਗ੍ਗਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਸਰੂਪਤੋ ਸਮੁਦਯਤੋ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ. ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ.
ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਾਨੇਵ ਅਨਵਸੇਸਾਨੇਵ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਪਦੇਸੋ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋਤਿ ਅਨੁਦ੍ਧਤੋ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਭਗਵਤੋ. ਠਾਨੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਤੇ ਓਕਾਸੇ. ਸਾ ਸਾ ਚ ਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਆਯਤਨਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਏਕਦੇਸਭੂਤਂ ਵੇਦਨਂਯੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਚ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਹਿ ਤਥਾ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਭਿਨ੍ਨਾਪਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਧਮ੍ਮਭੇਦੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾ ਵਿਯ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯਤੋ ਚਤੁਵੀਸਤਿਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਭੇਦਾ ਦੇਵਸਿਕਂ ਵਲ਼ਞ੍ਜਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਕਾਮਂ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਵਸੇਨਪਿ ਜਾਤਾ ਏਵ, ਵੇਦਨਾਵਸੇਨ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਕਤੋ ਵੇਦਨਾਨੁਭਾਵੇਨ ਜਾਤਾ. ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਜਾਤਾਤਿ? ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਞਾਣਪਦਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਵਿਭਾਗਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਭਗਵਾ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਅਡ੍ਢਮਾਸਂ ਵੇਦਨਾਵਸੇਨੇਵ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ਚ ਤਾ ਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ. ਤਯਿਦਂ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾ – ‘‘ਯੇਨ ਸ੍ਵਾਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਵੋਚ.
ਅਕੁਸਲਾਵਾਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤ-ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨ-ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰ-ਮੁਸਾਵਾਦ-ਪਿਸੁਣਵਾਚਾਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪ-ਅਭਿਜ੍ਝਾ-ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਸੇਨ ਤਂਤਂਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਚ ਅਕੁਸਲਾ ਵੇਦਨਾ ਏਵ ਹੋਤਿ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਚ੍ਚਾ ਧੁਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਦੇਵਕੁਲਾਦੀਸੁ ਦੇਵਪੂਜਤ੍ਥਂ, ਸਬ੍ਬਜਨਪਰਿਭੋਗਤ੍ਥਂ ਵਾ ਮਾਲਾਵਚ੍ਛਂ ਰੋਪੇਨ੍ਤਿ. ਵਧਬਨ੍ਧਨਾਦੀਨੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨ-ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰ-ਮੁਸਾਵਾਦ-ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ-ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਅਪਚੁਰਤ੍ਤਾ ਅਪਾਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਭਵਨ੍ਤਰਗਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਇਤਿ ਨੇਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ, ਪਕਾਰਤ੍ਥੋ ਵਾ. ਤੇਨ ਯਥਾ ਫਰੁਸਵਾਚਾਵਸੇਨ, ਏਵਂ ਤਦਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਾ ਅਕੁਸਲਵੇਦਨਾਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਥਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਿਪਾਕਵੇਦਨਾ ਸਹਜਾਤਕੋਟਿਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾ ਚ ਵਸੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਏਵਂ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਪਚ੍ਚਯਾਦੀਸੁਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ. ਛਨ੍ਦਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਛਨ੍ਦਸਹਿਤੋ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਛਨ੍ਦੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਛਨ੍ਦਪਚ੍ਚਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਛਨ੍ਦਪਚ੍ਚਯਾ ਅਟ੍ਠਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਵਿਤਕ੍ਕਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤੋਵ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕਪਚ੍ਚਯਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਵੇਦਨਾਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਤਕ੍ਕਪਚ੍ਚਯਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਵੇਦਨਾਯ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਪਰਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਰੂਪਾਵਚਰਾ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਅਰੂਪਾਵਚਰਾ ਏਵਂ ਸੇਸਾ ਛ ਸਞ੍ਞਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵੇਦਨਾ.
ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਛਨ੍ਦਵਿਤਕ੍ਕਸਞ੍ਞਾਨਂ. ਅਵੂਪਸਮੇਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਅਵੂਪਸਮਿਤੇ. ਤਿਣ੍ਣਞ੍ਹਿ ਤੇਸਂ ਸਹਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਯਤਾ ਅਟ੍ਠਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਏਵ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਛਨ੍ਦਮਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਛਨ੍ਦਮਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਵੂਪਸਮੇ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਵੇਦਨਾਵ ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਛਨ੍ਦਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਵੂਪਸਮੇ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦਿਵੇਦਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦਿਵੇਦਨਾਗਹਣੇਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬਾ ਸਞ੍ਞਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਗਹਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਵੂਪਸਮੇਤਿ ਛਨ੍ਦਵਿਤਕ੍ਕਸਞ੍ਞਾਨਂ ਵੂਪਸਮੇ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਵੇਦਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਭਵਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ ਹਿ ਵੂਪਸਮਨ੍ਤਿ ਛਨ੍ਦਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਖੁਮਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਹੇਟ੍ਠਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪਿ ਗਹਿਤਾਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਵਿਨਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਂ ਅਤ੍ਥਾਪਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਯਮੇਤਿ ਫਲੇਨ ਮਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਆਯਾਮੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਆਯਾਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ ਵੀਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਸ੍ਸਾਤਿ ਅਞ੍ਞਾਧਿਗਮਕਾਰਣਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਠਾਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਾਰਣਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸ੍ਸ ਕਾਰਣੇ’’ਤਿ. ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਠਾਨੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਕਾਰਣਮੇਵ ਪਚ੍ਚਾਮਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਾਨਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਮਗ੍ਗਸਹਜਾਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਗਹਿਤਭਾਵਮੇਵ ਜੋਤੇਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਚਤੁਮਗ੍ਗਸਹਜਾਤਾਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵੇਦਨਾਤਿ ਭੂਤਕਥਨਂ ਵਿਸੇਸਨਂ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵੇਦਨਾਤਿ ਪਠਮਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਚਤੁਮਗ੍ਗਸਹਜਾਤਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਪਠਮਵਿਹਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਦੁਤਿਯਵਿਹਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੨. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਵੂਪਸਮਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਵੂਪਸਮੋ. ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਵੂਪਸਮੋ ਨਾਮ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਭਵਨ੍ਤਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਅਤਿਦੂਰੇਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਵਿਪਾਕਵੇਦਨਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨਾ’’ਤਿ ਅਤਿਦਿਸਿਤ੍ਵਾਪਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਏਵ ਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਚ੍ਛਿਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਪਦੇਸੁ ਸਰੂਪਤੋਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਛਨ੍ਦਵੂਪਸਮਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰਸੁਤ੍ਤੇ.
ਦੁਤਿਯਵਿਹਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩-੭. ਸੇਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩-੧੭. ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਨਂ ਸੀਲਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਿਕ੍ਖਨਸੀਲੋ. ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿਪਿ ਵਾ ਸੇਕ੍ਖੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਕ੍ਖੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਅਧਿਸੀਲਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੮੬). ਤੀਹਿ ਫਲੇਹਿ ਹੇਟ੍ਠਾ. ਸਾਪਿ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਿਕ੍ਖਾਪਿ. ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖਾਕਿਚ੍ਚਂ ਨ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਵਿਪ੍ਪਕਤਭਾਵਤੋ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਨਾਮ. ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਨੇਵ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ.
ਸੇਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਵਿਹਾਰਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ
੨੧-੩੦. ਮਿਚ੍ਛਾਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਅਯਾਥਾਵਸਭਾਵਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਭਾਵਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਯਾਥਾਵਸਭਾਵਂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਭਾਵਂ. ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਹੇਤੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਧਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨਤ੍ਥਕੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਰਣਹੇਤੂ’’ਤਿ. ਞਾਯਤਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਞਾਯੋ. ਸੋ ਏਵ ਤਂਸਮਙ੍ਗੀਨਂ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਪਾਤਤੋ ਧਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਞਾਯਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਞਾਣਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਸਭਾਵੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵੇਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਞ੍ਞਾਣੋ’’ਤਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੋਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਾਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਹੋ ਮਯਾ ਕਤਂ ਸੁਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੋ. ਗੋਸੀਲਗੋਵਤਾਦਿਪੂਰਣਂ ਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਗਣ੍ਹਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਦਾਦੀਹਿ ਵਿਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਂ ਕਥਿਤਂ. ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਨਿਗਮਿਤੋ ਚ ‘‘ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਤਥਾਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸੀਸੇਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਧਮ੍ਮੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਧਮ੍ਮੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ’’ਤਿ. ਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਕੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ. ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਨਾਮ, ਖੀਣਾਸਵੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਤਰੋ. ਸੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਿਯੋਤਿ ਸੁਖੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋ. ਧਾਵਤੀਤਿ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਉਪੇਚ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਉਪਨਿਸਾ, ਪਚ੍ਚਯੋ, ਏਕਸ੍ਸ ਸ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਉਪਨਿਸਂ ਸਪਚ੍ਚਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਕਰਣਤੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ, ਪਰਿਵਾਰੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਸਪਰਿਵਾਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਚ ਸਪਚ੍ਚਯਤਾ ਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨੇ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨੇ ਸਹਾਯਭਾਵੂਪਗਮਨੇ ਚ ਸਪਰਿਵਾਰਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ
੩੧-੪੦. ਅਯਾਥਾਵਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਯਥਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਹੇਤੁਮ੍ਹਿਪਿ ਫਲੇਪਿ ਅਯਾਥਾਵਵਤ੍ਥੁਸਾਧਨਤੋ. ਏਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਕਥਿਤਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ. ਏਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਕਥਿਤਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਕਵਸੇਨ. ਸਂਸਾਰਮਹੋਘਸ੍ਸ ਪਰਤੀਰਭਾਵਤੋ ਯੋ ਨਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਪਾਰੇਤਿ ਗਮੇਤੀਤਿ ਪਾਰਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਤਾਯ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਪਾਰਨ੍ਤਿ ਅਪਾਰਂ, ਸਂਸਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਪਾਰਾਪਾਰਨ੍ਤਿ ਵਟ੍ਟਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਾਰਙ੍ਗਤਾਤਿ ਅਸੇਕ੍ਖੇ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਯੇਪਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਸੇਕ੍ਖੇ. ਯੇਪਿ ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇ. ਪਾਰਗਾਮਿਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਤਿਕਾਲਵਾਚੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਤੀਰਨ੍ਤਿ ਓਰਿਮਤੀਰਮਾਹ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਟ੍ਟਮੇਵ ਅਨੁਧਾਵਤੀ’’ਤਿ. ਏਕਨ੍ਤਕਾਲ਼ਕਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਭਸ੍ਸਰਭਾਵਕਰਣਤੋ ਕਣ੍ਹਾਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁਤੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਵੋਦਾਨਭਾਵਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਭਸ੍ਸਰਭਾਵਕਰਣਤੋ ਸੁਕ੍ਕਾਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁਤੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਲੇਸਮਾਰ-ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਮਾਰ-ਮਚ੍ਚੁਮਾਰਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਓਕਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਟ੍ਟਂ, ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਤਾਯ ਅਨੋਕਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਓਕਾ ਅਨੋਕਨ੍ਤਿ ਵਟ੍ਟਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸਮਣਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਾ, ਸਮਣਾਨਂ ਭਾਵੋ ਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ, ਤੇਨ ਅਰਣੀਯਤੋ ਉਪਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ. ਰਾਗਕ੍ਖਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਦੋਸਕ੍ਖਯੋ ਮੋਹਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿ. ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ.
ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੇਯ੍ਯਾਲਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ
੪੧-੪੮. ਅਪਰਾਪਰਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨੇਨ ਵਤ੍ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਸਂਸਾਰਦ੍ਧਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁ. ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਂ ਤ੍ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਯਥਾ – ‘‘ਘਤਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਸੀਹਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਪਰਿਜਾਨਨਕਿਚ੍ਚੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਸਿਦ੍ਧਿ ਞਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ‘‘ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਹਿਮਸਨ੍ਤਿ ਸੂਰਿਯਂ ਉਗ੍ਗਮੇਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਵਿਜ੍ਜਾ. ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤੇਸਂ ਫਲਂ ਅਞ੍ਞਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਫਲੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਕਥਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨਤੋ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਚ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਇਧ ਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ. ਸੇਸੇਹੀਤਿ ਰਾਗ-ਵਿਰਾਗ-ਸਂਯੋਜਨਪ੍ਪਹਾਨ-ਅਨੁਸਯਸਮੁਗ੍ਘਾਤ-ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ- ਆਸਵਕ੍ਖਯ-ਵਿਜ੍ਜਾ-ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ-ਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ-ਞਾਣਦਸ੍ਸਨ-ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਪਦੇਹਿ.
ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੇਯ੍ਯਾਲਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਸੂਰਿਯਪੇਯ੍ਯਾਲਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ
੪੯-੬੨. ਯਥਾ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਂ ਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਿਕਂ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਸ੍ਸਾਤਿ ਸਦਿਸੂਪਮਾ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਂ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾਯ. ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਰਿਯੋ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਸੂਰਿਯਪਾਤੁਭਾਵੋ ਵਿਯ ਤੇਨ ਵਿਧੂਪਨੀਯਨ੍ਧਕਾਰਵਿਧਮਨਤੋ. ਕੁਸਲਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਛਨ੍ਦੋ ਛਨ੍ਦਸਮ੍ਪਦਾ ਇਤਰਛਨ੍ਦਤੋ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਕਾਰਾਪਕਅਪ੍ਪਮਾਦਸ੍ਸਾਤਿ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਕਾਰਾਪਕਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵ ਸਮ੍ਪਦਾਸਦ੍ਦਾ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਹੇਤੁਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਞ੍ਞੇਨਪਿ ਆਕਾਰੇਨਾਤਿ ‘‘ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਆਕਾਰਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ‘‘ਰਾਗਵਿਨਯਪਰਿਯੋਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ.
ਸੂਰਿਯਪੇਯ੍ਯਾਲਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਏਕਧਮ੍ਮਪੇਯ੍ਯਾਲਵਗ੍ਗਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੬੩-੧੩੮. ਤਥਾ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਬੁਜ੍ਝਨਕਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਕਥਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬਂ.
ਏਕਧਮ੍ਮਪੇਯ੍ਯਾਲਵਗ੍ਗਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਅਪ੍ਪਮਾਦਪੇਯ੍ਯਾਲਵਗ੍ਗੋ
੧. ਤਥਾਗਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩੯. ਕਾਰਾਪਕਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਨਾਮ ‘‘ਇਮੇ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਇਮੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਵਜ੍ਜਨਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਸਮ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ. ਏਸਾਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ. ਲੋਕਿਯੋਵ. ਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਏਸਾਤਿ ਚ ਅਪ੍ਪਮਾਦਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਚਤੁਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਪਟਿਲਾਭਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਟਿਲਾਭਾਪਨਟ੍ਠੇਨ.
ਤਥਾਗਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਪਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੪੦. ਜਙ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਜਙ੍ਗਲਵਾਸੀਨਂ. ਜਙ੍ਗਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਥਦ੍ਧਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਪਥਵੀਪਰਿਯਾਯੋ, ਨ ਅਨੁਪਟ੍ਠਾਨਵਿਦੂਰਦੇਸਵਾਚੀ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਪਥਵੀਤਲਵਾਸੀਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਦਾਨਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਪਾਦਕਪਾਣਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮੋਧਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੋਗਧਭਾਵਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਓਧਾਨਂ ਉਪਕ੍ਖੇਪ’’ਨ੍ਤਿ, ਉਪਨੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਪਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩-੧੦. ਕੂਟਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੪੧-੧੪੮. ਵਸ੍ਸਿਕਾਯ ਪੁਪ੍ਫਂ ਵਸ੍ਸਿਕਂ ਯਥਾ ‘‘ਆਮਲਕਿਯਾ ਫਲਂ ਆਮਲਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਹਾਤਲਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਉਪਰਿਪਾਸਾਦੇ. ‘‘ਯਾਨਿ ਕਾਨਿਚੀ’’ਤਿ ਪਦੇਹਿ ਇਤਰਾਨਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਾਨਿ ਭਵਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਤੇ ਸਾਮਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੋ ਕਤੋ. ‘‘ਤਨ੍ਤਾਵੁਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਸਾਮਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਵਤ੍ਥਾਨੀ’’ਤਿ ਵਚਨਸੇਸੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਕੂਟਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਅਪ੍ਪਮਾਦਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਬਲਕਰਣੀਯਵਗ੍ਗੋ
੧. ਬਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੪੯. ਕਮ੍ਮਾਨਿਯੇਵ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਯਥਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾ. ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਾਨਨ੍ਤਰਿਯਕਤਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਗਹਿਤਾ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਹਵਿਪਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.
੨. ਬੀਜਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੦. ਪਞ੍ਚਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਮੂਹਟ੍ਠੇਨ ਬੀਜਗਾਮੋ ਨਾਮ. ਤਦੇਵਾਤਿ ਮੂਲਬੀਜਾਦਿ ਏਵ. ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਹਜਾਤਮੂਲਵਨ੍ਤਂ. ਨੀਲਭਾਵਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਨੀਲਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ.
੩. ਨਾਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੧. ਬਲਂ ਗਾਹੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰਬਲਂ ਗਾਹੇਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਨਾਗਾਨਂ ਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਏਵਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਬਲਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਭੇਜ੍ਜਮੁਖਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇਨ ਸਮ੍ਭੇਦਗਤਮਹਾਨਦੀਨਂ ਮੁਖਦ੍ਵਾਰਂ. ਨਾਗਾ ਕਾਯਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੀਤਿਆਦਿ ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਭਗਵਤਾ ਉਪਮਾਵਸੇਨ ਆਭਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮੇਵ ਖੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿਆਦਿਨਾ ਉਪਮਂ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ. ਆਗਤੇਸੂਤਿਆਦੀਸੁ ਤੀਸੁ ਪਦੇਸੁ ਭਾਵੇਨਭਾਵਲਕ੍ਖਣੇ.
੫. ਕੁਮ੍ਭਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੩. ਨ ਪਤਿਆਵਮਤੀਤਿ ਚ ਨਿਕੁਜ੍ਜਿਤਭਾਵੇਨ ਉਦਕਵਮਨੋ ਘਟੋ, ਨ ਤਂ ਪੁਨ ਮੁਖੇਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵੇਸੇਤੀ’’ਤਿ.
੭. ਆਕਾਸਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੫. ਤੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਇਜ੍ਝਨੇਨ ਏਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਇਜ੍ਝਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੮-੯-੧੦. ਪਠਮਮੇਘਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੬-੧੫੮. ਪਂਸੁਰਜੋਜਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਭੂਮਿਰੇਣੁਸਹਜਾਤਮਲਂ. ਵਾਣਿਜਕੋਪਮੇਤਿ ਵਾਣਿਜਕੋਪਮਪਠਮਸੁਤ੍ਤੇ ਚਾਪਿ.
੧੧-੧੨. ਆਗਨ੍ਤੁਕਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੯-੧੬੦. ਸਹਵਿਪਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ ਇਜ੍ਝਨੇਨ ਏਤਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਰਿਜਾਨਨਾਦੀਨਂ ਇਜ੍ਝਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਖਤ੍ਤਿਯਾਦੀਨਂ ਵਿਸਯਆਦਿਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਥਾਯ ਸਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾ.
ਬਲਕਰਣੀਯਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਏਸਨਾਵਗ੍ਗੋ
੧. ਏਸਨਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੬੧. ਕਾਮਾਨਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਕਿਲੇਸਕਾਮਾਨਂ. ਕਿਲੇਸਕਾਮੋਪਿ ਹਿ ਕਾਮਿਤਨ੍ਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਚ ਅਧਿਕਰਾਗੇਹਿ ਏਸਨੀਯੋ. ਭਵਾਨਨ੍ਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਗਤੀਨਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ.
੨-੧੧. ਵਿਧਾਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੬੨-੧੭੧. ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿਆਦਿਨਾ ਤਂਤਂਵਿਭਾਗੇਨ ਧੀਯਨ੍ਤਿ ਵਿਧੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਧਾ, ਮਾਨਕੋਟ੍ਠਾਸਾ, ਮਾਨਟ੍ਠਪਨਾ ਵਾ. ਨੀਹਨਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਬਾਧੇਨ੍ਤਿ.
ਏਸਨਾਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੧. ਓਘਵਗ੍ਗੋ
੧-੨. ਓਘਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੭੨-੧੭੩. ਵਟ੍ਟੇ ਓਹਨਨ੍ਤਿ ਓਸੀਦਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਓਘਾ. ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਤਿ ਰੂਪਭਵੇ ਚ ਅਰੂਪਭਵੇ ਚ ਰੂਪਾਰੂਪਤਣ੍ਹੋਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਾ. ਯੋਜਨਟ੍ਠੇਨ ਯੋਗੋ.
੩-੪. ਉਪਾਦਾਨਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੭੪-੧੭੫. ਕਾਮਨਵਸੇਨ ਉਪਾਦਿਯਨਤੋ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਾਮਗ੍ਗਹਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਾਮਕਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ. ਘਟਨਪਬਨ੍ਧਨਕਿਲੇਸੋਤਿ ਹੇਤੁਨਾ ਫਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟੇਨ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸਞ੍ਞਿਤਸ੍ਸ ਘਟਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਨਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਿਲੇਸੋ. ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਦਿਟ੍ਠਿ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਗਾਹੋ.
ਉਪਾਦਾਨਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫-੧੦. ਅਨੁਸਯਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੭੬-੧੮੧. ਥਾਮਗਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਥਿਰਭਾਵੂਪਗਮਨਭਾਵੇਨ. ਥਾਮਗਤਨ੍ਤਿ ਚ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣੋ ਕਾਮਰਾਗਾਦੀਨਂਯੇਵ ਆਵੇਣਿਕੋ ਸਭਾਵੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਕਾਮਰਾਗੋਵਾਤਿ ਕਾਮਰਾਗੋ ਏਵ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ. ਸੋ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯਲਾਭੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਤਾਯ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਅਨੁਸਯੋ. ਸੇਸੇਸੁਪੀਤਿ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾਦੀਸੁ. ਓਰਮ੍ਭਾਗੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਮਧਾਤੁ ਰੂਪਾਰੂਪਭਾਵਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾਭੂਤਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਯਥਾ ‘‘ਪਚ੍ਛਿਯੋ ਗੋਦੁਹਕੋ’’ਤਿ. ਸਂਯੋਜੇਨ੍ਤੀਤਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਯ ਅਤ੍ਥੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਉਦ੍ਧਮ੍ਭਾਗੋ ਮਹਗ੍ਗਤਭਾਗੋ, ਤਸ੍ਸ ਹਿਤਾਨੀਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਅਨੁਸਯਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਓਘਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਮਗ੍ਗਸਂਯੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸਂਯੁਤ੍ਤਂ
੧. ਪਬ੍ਬਤਵਗ੍ਗੋ
੧.ਹਿਮਵਨ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੮੨. ਬੁਜ੍ਝਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਂ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਤਾਯਾਤਿ ਬੋਧਂ, ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗੀ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਪਨ ਚਤੁਸਚ੍ਚਂ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਬੋਧਿ. ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਕਾਰਣਾ. ਯਾਯ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ. ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਆਯੂਹਨਾ. ਲੀਨਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ. ਕਾਮਸੁਖਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ. ਓਘਤਰਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧) –
‘‘ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ. ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਵਸੇਸਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਆਯੂਹਨਾ, ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਬ੍ਬਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ’’ਤਿ –
ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਕਾਰੇਸੁ ਇਧ ਅਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਨਨਿਦ੍ਦਾਯ ਉਟ੍ਠਹਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਸਿਖਾਪਤ੍ਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਹਗਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਤਿਆਦੀਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਚਤ੍ਤਾਰੀਤਿਆਦਿਨਾ ਮਗ੍ਗਫਲੇਨ ਸਹਗਤਾਨਂ. ਸਤ੍ਤਹਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਹਿ ਭਾਵਿਤੇਹਿ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਕਥਮਿਦਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਯਥਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਝਾਨਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਦਯੋ ਵਿਯਾਤਿ ਏਤੇਨ ਬੋਧਿਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਮੁਦਾਯਾਵਯਵਵਿਸਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੇਨਙ੍ਗਰਥਙ੍ਗਾਦਯੋ ਵਿਯਾਤਿ ਏਤੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਬੋਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਾਰਣਤ੍ਥੋ ਅਙ੍ਗਸਦ੍ਦੋ’’ਤਿ. ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਬੋਧਿ, ਬੋਧਿਯਾ ਏਵ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ’’ਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦੀਨਂ ਕਾਰਣਾਨਂ ਬੁਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਨੁਰੂਪਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਪਟਿਮੁਖਂ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਸਮ੍ਮਾ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਥੁਵਿਸੇਸਦੀਪਕੇਹਿ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗੇਹਿ ਅਨੁਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਬੋਧਿਸਦ੍ਦੇਹਿ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬੁਜ੍ਝਨਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਲੀਨਪਤਿਟ੍ਠਾਨ-ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗ-ਉਚ੍ਛੇਦਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯ-ਵੀਰਿਯਪੀਤਿਪਧਾਨ-ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗੀ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਯੂਹਨਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗ-ਸਸ੍ਸਤਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨਂ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮਾਧਿ-ਉਪੇਕ੍ਖਾਪਧਾਨ-ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗੀ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ. ਸਤਿ ਪਨ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਸਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਸਂਸਾਯਂ. ਪੁਨਦੇਵ ਸੁਨ੍ਦਰੋ ਚ ਅਤ੍ਥੋਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਸਤ੍ਥੋ ਸੁਨ੍ਦਰੋ ਚ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ’’ਤਿ. ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਅਭਿਵਿਸਿਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ ਸਵਿਸੇਸਭਾਵਂ ਵਦਤਿ. ‘‘ਏਕੇ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਵੇਕਤ੍ਤਯਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਵੇਕਦ੍ਵਯਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੇ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਝਾਨਕ੍ਖਣੇ ਤਾਵ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਨਿਚ੍ਛਯਤਾਯ ਕਸਿਣਜ੍ਝਾਨਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਨਮ੍ਪਿ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਹਿਮਵਨ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਕਾਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੮੩. ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਠਿਤਿ, ਕਾਰਣਂ. ਕਮ੍ਮਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਹਾਰਸਞ੍ਞਿਤੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਠਿਤਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠਿਤਿਕੋ. ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਸਦ੍ਦਾ ਹਿ ਏਕਤ੍ਥਾ. ਸੁਭਮ੍ਪੀਤਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਅਸੁਭੇ ਸੁਭਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਸੁਭਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੁਭਸ੍ਸਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਭਸ੍ਸ. ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪੀਤਿ ਸੁਭਾਕਾਰੇਨ, ਇਟ੍ਠਾਕਾਰੇਨ ਵਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਂ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ. ਅਨੁਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਆਕਙ੍ਖਿਤਸ੍ਸ ਹਿਤਸੁਖਸ੍ਸ ਅਨੁਪਾਯਭੂਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਉਪ੍ਪਥਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਯਥਾਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤੇ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਭੂਤੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਭੂਤੇ ਚ ਦੁਵਿਧੇਪਿ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੇ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਸੁਭਾਰਮ੍ਮਣੇ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਆਹਾਰਦਸ੍ਸਨਪਾਲ਼ਿ ਉਤ੍ਤਾਨਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਨੀਵਰਣੇਸੁ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.
ਪਟਿਘੋਪਿ ਪਟਿਘਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵਤੋ. ਪਟਿਘਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨਾਮ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾ ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਅਰਤੀਤਿ ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨਾਦੀਸੁ ਅਰਮਣਂ. ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਾਤਿ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਭਾਵੋ. ਪਨ੍ਤੇਸੂਤਿ ਦੂਰੇਸੁ, ਵਿਵਿਤ੍ਤੇਸੁ ਵਾ. ਅਧਿਕੁਸਲੇਸੂਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਅਰਤਿ ਰਤਿਪਟਿਪਕ੍ਖੋ. ਅਰਤਿਤਾਤਿ ਅਰਮਣਾਕਾਰੋ. ਅਨਭਿਰਤੀਤਿ ਅਨਭਿਰਤਭਾਵੋ. ਅਨਭਿਰਮਣਾਤਿ ਅਨਭਿਰਮਣਾਕਾਰੋ. ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਾਤਿ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਨਾਕਾਰੋ. ਪਰਿਤਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਨਵਸੇਨੇਵ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ.
ਆਗਨ੍ਤੁਕਂ, ਨ ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧਂ. ਕਾਯਾਲਸਿਯਨ੍ਤਿ ਨਾਮਕਾਯੇ ਅਲਸਭਾਵੋ. ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਤਨ੍ਦੀਤਿ ਜਾਤਿਆਲਸਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਦਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਅਤਿਸੀਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਕੋਚਾਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੁਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੮੫੭). ਤਨ੍ਦੀਤਿ ਜਾਤਿਆਲਸਿਯਂ. ਤਨ੍ਦਿਯਨਾਤਿ ਤਨ੍ਦਿਯਨਾਕਾਰੋ. ਤਨ੍ਦਿਮਨਕਤਾਤਿ ਤਨ੍ਦਿਯਾ ਅਭਿਭੂਤਚਿਤ੍ਤਤਾ. ਅਲਸਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਆਲਸ੍ਯਂ. ਆਲਸ੍ਯਾਯਨਾਕਾਰੋ ਆਲਸ੍ਯਾਯਨਾ. ਆਲਸ੍ਯਾਯਿਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਆਲਸ੍ਯਾਯਿਤਤ੍ਤਂ. ਇਤਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਇਮੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਕਾਯਾਲਸਿਯਂ ਕਥਿਤਂ.
ਕਿਲੇਸਵਸੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮੋਹਵਸੇਨ. ਕਾਯਵਿਨਮਨਾਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਵਿਰੂਪਤੋ ਨਮਨਾ. ਜਮ੍ਭਨਾਤਿ ਫਨ੍ਦਨਾ. ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਜਮ੍ਭਨਾ ਵਿਜਮ੍ਭਨਾ. ਆਨਮਨਾਤਿ ਪੁਰਤੋ ਨਮਨਾ. ਵਿਨਮਨਾਤਿ ਪਚ੍ਛਤੋ ਨਮਨਾ. ਸਨ੍ਨਮਨਾਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਨਮਨਾ. ਪਣਮਨਾਤਿ ਯਥਾ ਹਿ ਤਨ੍ਤਤੋ ਉਟ੍ਠਿਤਪੇਸਕਾਰੋ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਉਪਰਿਟ੍ਠਿਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤਿ, ਏਵਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਂ ਠਪਨਾ. ਬ੍ਯਾਧਿਯਕਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਬ੍ਯਾਧਿਤਾ. ਇਤਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਇਮੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਕਾਯਫਨ੍ਦਨਮੇਵ ਕਥਿਤਂ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੮੫੮).
ਭਤ੍ਤਪਰਿਲ਼ਾਹੋਤਿ ਭਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਰਿਲ਼ਾਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਸ੍ਸਾਤਿ ਭੁਤ੍ਤਵਤੋ. ਭਤ੍ਤਮੁਚ੍ਛਾਤਿ ਭਤ੍ਤਗੇਲਞ੍ਞਂ. ਅਤਿਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹਿ ਮੁਚ੍ਛਾਪਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਭਤ੍ਤਕਿਲਮਥੋਤਿ ਭੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਕਿਲਨ੍ਤਭਾਵੋ. ਭਤ੍ਤਪਰਿਲ਼ਾਹੋਤਿ ਭਤ੍ਤਦਰਥੋ. ਕੁਚ੍ਛਿਪੂਰਂ ਭੁਤ੍ਤਵਤੋ ਹਿ ਪਰਿਲ਼ਾਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਹਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਕਾਯੋ ਖਿਜ੍ਜਤਿ. ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਭੁਤ੍ਤਭਤ੍ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ.
ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲੀਯਨਾਕਾਰੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਕੋਚਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਯਤਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਿਲਾਨਭਾਵੋ. ਗਿਲਾਨੋਤਿ ਅਕਲ੍ਲਕੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਕਲ੍ਲਕੋ’’ਤਿ. ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਗੇਲਞ੍ਞਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਨਾਕਾਰੋ. ਓਲੀਯਨਾਤਿ ਓਲੀਯਨਾਕਾਰੋ. ਇਰਿਯਾਪਥਿਕਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਸਨ੍ਧਾਰੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਓਲੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਆਕਾਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਓਲੀਯਨਾ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਪਦਂ ਉਪਸਗ੍ਗੇਨ ਵਡ੍ਢਿਤਂ. ਲੀਨਨ੍ਤਿ ਅਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤਾਯ ਸਙ੍ਕੋਚਪ੍ਪਤ੍ਤਂ. ਇਤਰੇ ਦ੍ਵੇ ਆਕਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸਾ. ਥਿਨਨ੍ਤਿ ਅਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤਾਯ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਨਾ ਅਸਙ੍ਗਹਨਸਙ੍ਗਹਨਂ. ਥਿਯਨਾਕਾਰੋ ਥਿਯਨਾ. ਥਿਯਿਤਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਥਿਯਿਤਸ੍ਸ ਆਕਾਰੋ, ਅਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਚੇਤਸੋ ਅਵੂਪਸਮੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਤਾ ਅਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਭਾਵੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਾਕਾਰੋ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨੇਤਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਾਯਂ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਾਕਾਰੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਵਿਕ੍ਖੇਪਹੇਤੁਤਾਯ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਮੇਵ.
ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੇ ਕਙ੍ਖਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਗਤਅਟ੍ਠਕਙ੍ਖਾਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਾਦਯੋ ਵਿਯ ਅਨੁ ਅਨੁ ਉਗ੍ਗਹਣਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਙ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨੀਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ‘‘ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਪਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਟ੍ਠਾਨੀਯਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਚਨਤ੍ਥੋ – ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਠਾਨੀਯਾ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਏਵ ਠਾਨੀਯਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਟ੍ਠਾਨੀਯਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸਪਿ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਤਿ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਯਥਾ ‘‘ਪਟਿਘਮ੍ਪਿ ਪਟਿਘਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਕਥਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਸੁਭਮ੍ਪਿ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਕਥਿਤੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਸੇਸਾ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਹਜਾਤਾਦਿਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਥਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਉਭਯੇਸਮ੍ਪਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਹਜਾਤੇਨ ਚ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਚਾ’’ਤਿ.
ਯਸ੍ਮਾ ਸਤਿ ਨਾਮ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਟ੍ਠਾਨੀਯਾ ਨਾਮ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਦਿਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਤੇਵ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਞ੍ਞਾ, ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤਾ. ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਵਿਪਾਕਾਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਵਿਪਚ੍ਚਨਕਾ. ਪਦਦ੍ਵਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਸਭਾਵਤੋ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਫਲਤੋ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਾਵਜ੍ਜਾਤਿ ਗਾਰਯ੍ਹਾ. ਅਨਵਜ੍ਜਾਤਿ ਅਗਾਰਯ੍ਹਾ. ਹੀਨਾ ਲਾਮਕਾ. ਪਣੀਤਾ ਸੇਟ੍ਠਾ. ਕਣ੍ਹਾ ਕਾਲ਼ਕਾ ਅਸੁਦ੍ਧਾ. ਸੁਕ੍ਕਾ ਓਦਾਤਾ ਸੁਦ੍ਧਾ. ਪਟਿਭਾਗ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਠਮੇ ਵਿਕਪ੍ਪੇ ਸਦਿਸਕੋਟ੍ਠਾਸਤ੍ਥੋ, ਦੁਤਿਯੇ ਪਟਿਪਕ੍ਖਕੋਟ੍ਠਾਸਤ੍ਥੋ, ਤਤਿਯੇ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਪਟਿਪਕ੍ਖਕੋਟ੍ਠਾਸਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਯ ਆਦਿਕਮ੍ਮਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਵੀਰਿਯਂ ਧਿਤਿਸਭਾਵਤਾਯ ਧਾਤੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਭਧਾਤੂਤਿ ਪਠਮਾਰਮ੍ਭਵੀਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਂ ਵੀਰਿਯਂ ਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਂ ਵਿਧਮਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਨਿਕ੍ਕਮਧਾਤੂਤਿ ਕੋਸਜ੍ਜਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਧਿਮਤ੍ਤਾਧਿਮਤ੍ਤਤਰਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਧਮਨਸਮਤ੍ਥਂ ਪਟੁਪਟੁਤਰਾਦਿਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਰਕ੍ਕਮਧਾਤੂਤਿ ਪਰਂ ਪਰਂ ਠਾਨਂ ਅਕ੍ਕਮਨਤਾਯ ਤਤੋਪਿ ਬਲਵਤਰ’’ਨ੍ਤਿ.
ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਠਾਨੀਯਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾ, ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਠਾਨੀਯਾਤਿ ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਟ੍ਠਾਨੀਯਾਤਿ ‘‘ਪੀਤਿਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੀਤਿਪਿ ਤਥਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ‘‘ਪੀਤਿਯਾ ਏਵ ਤਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਰਥਪਸ੍ਸਦ੍ਧੀਤਿ ਦਰਥੋ ਕਿਲੇਸਪਰਿਲ਼ਾਹੋ, ਸੋ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਦਰਥਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ, ਕਾਯਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਵੇਦਨਾਦਿਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਵਿਯ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸਪਿ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਂ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਂ, ਤਤੋ ਏਵੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤਾ ਲਹੁਤਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਦੁਵਿਧਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਸਮਾਹਿਤਾਕਾਰਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨੋ ਸਮਥੋਵ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਂ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ. ਵਿਵਿਧਂ ਅਗ੍ਗਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਬ੍ਯਗ੍ਗੋ, ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਰਸੋ ਭਨ੍ਤਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਕਗ੍ਗਭਾਵਤੋ ਬ੍ਯਗ੍ਗਪਟਿਪਕ੍ਖੋਤਿ ਅਬ੍ਯਗ੍ਗੋ, ਸਮਾਧਿ, ਸੋ ਏਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਯੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਕਾਰਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਕਾਰੋ, ਯੋ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਕਾਰੋ, ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਸੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਕਾਰੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨੀਯਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਕਥਿਤਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸੇਵ ਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ. ਸੇਸਾਤਿ ਵੀਰਿਯਾਦਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋਵ ਸਾਤਿਸਯੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਕਾਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.