੪. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਯੁਤ੍ਤਂ

੧. ਸੁਦ੍ਧਿਕਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸੁਦ੍ਧਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੭੧. ਚਤੁਭੂਮਕ …ਪੇ… ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਭਾਵਤੋ ਤੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ. ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ. ਚਤੁਭੂਮਕ …ਪੇ… ਵਸੇਨਾਤਿ ਚਤੁਭੂਮਕਧਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਚੇਵ ਕੁਸਲਾਦੀਹਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਕਧਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੁਤਿਯਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੭੭. ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਵਸੇਨਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਨ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸਙ੍ਗਹਂ. ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਵਸੇਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਵਿਜ੍ਜਾਦਿਂ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਨ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਨਿਰੋਧਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਨਿਰੋਧਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ. ਸੇਸੇਸੂਤਿ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਸੁ.

ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇਤਿ ‘‘ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇ ਅਨਵਜ੍ਜਪਕ੍ਖੇ. ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਵਸੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮੁਦਯਾਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਭਾਗਭੂਤਸਦ੍ਧਾਧਿਮੋਕ੍ਖਵਸੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਠਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਦ੍ਧਾ ਏਵ ਹੇਤ੍ਥ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਠਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਪਗ੍ਗਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਤਿਕ੍ਖਾਨਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਂ ਪਠਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਵਜ੍ਜਨਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਦੁਬ੍ਬਲਾ ਹਿ ਪਠਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਗ੍ਗਹਾਭਾਵਤੋ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਂ ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਬਲਵਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਕਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਿਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਨ ਛਨ੍ਦਵਸੇਨਾਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਕੁਸਲਚ੍ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਕਾਮਤਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮੁਦਯਾਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਲਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਏਵਮ੍ਪੀਤਿ ‘‘ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਵਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨਪਿ. ਛਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੂਤਿ ਦੁਤਿਯਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਛਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਮੇਵ ਕਥਿਤਂ. ਅਸ੍ਸਾਦਗ੍ਗਹਣੇਨ ਹਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ, ਆਦੀਨਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਗ੍ਗਹਣੇਨ ਨਿਰੋਧਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ. ਪਠਮਸੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਮੇਵਾਤਿ.

੮. ਦਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੭੮. ਸੋਤੋ ਆਪਜ੍ਜੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿ, ਅਨਾਗਤਂ ਪਤਿ ਪਠਮਮਗ੍ਗੋ. ਸੋਤੋਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸੋਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਆਪਜ੍ਜੀਯਤੀਤਿਆਦਿਤੋ ਪਟਿਪਜ੍ਜੀਯਤਿ. ਪਠਮਮਗ੍ਗਪਟਿਲਾਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਇਧ ‘‘ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਪਨ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਸਦ੍ਧਾ ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਸੀਲਞ੍ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਸਵਿਸਯੇਤਿ ਸਕਵਿਸਯੇ. ਜੇਟ੍ਠਕਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪਧਾਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਯਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਾਦਿਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਸਾਤਿਸਯਕਿਚ੍ਚਂ, ਤੇਸਂ ਕਿਚ੍ਚਾਤਿਰੇਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਹਿ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਾਤਿਰੇਕਟ੍ਠਾਨਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ. ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਹਨਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਪੁਰੇਚਾਰਂ ਧੋਰਯ੍ਹਂ. ਸੇਸਾਨਿ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ. ਤਦਨ੍ਵਯਾਨੀਤਿ ਤਦਨੁਗਤਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਕਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖਿਕਾਨਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖੇਤਿ ਝਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਸਮਾਧਿਪਧਾਨਤਾਯ ਝਾਨਾਨਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਦਞ੍ਚ ਵਚਨਂ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਦ੍ਧੂਪਨਿਸਞ੍ਹਿ ਸੀਲਨ੍ਤਿ. ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਭਿਸਮੇਤਬ੍ਬਾਨਿ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ.

੯-੧੦. ਪਠਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੪੭੯-੪੮੦. ਨੇਪਕ੍ਕਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯੇਤਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਿਪਾਯਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮੇ ਵਿਸੋਸੇਤਿ ਨਿਕ੍ਖਾਮੇਤੀਤਿ ਨਿਪਕੋ, ਥਿਰਤਿਕ੍ਖਸਤਿਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਨੇਪਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਸਤਿਯਾਪਿ ਨੇਪਕ੍ਕਭਾਵੋ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵ. ਏਵਞ੍ਹਿ ‘‘ਸਤਿਨੇਪਕ੍ਕੇਨਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਸਤਿਯਾ ਚ ਨੇਪਕ੍ਕੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਨ ਸਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨਾਮ ਕਤੋ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਅਸੁਕਂ ਨਾਮ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਮੇ ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ. ਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜੀਯਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਗਤੇਤਿ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿਯਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਦਯਞ੍ਚ ਵਯਞ੍ਚ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿਯਾ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿਯਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਰਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾਯਾ’’ਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਸਤਿਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਾਨਿ ‘‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ, ਚਿਰਕਤਮ੍ਪਿ ਚਿਰਭਾਸਿਤਮ੍ਪਿ ਸਰਿਤਾ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਾ, ਉਦਯਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਸੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਮਿਸ੍ਸਕਂ. ‘‘ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮੇਵ. ਅਯਮੇਵਾਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ਨਵਮੇ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਯਮੇਵ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਮਿਸ੍ਸਕਲੋਕੁਤ੍ਤਰਤ੍ਤਧਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ.

ਸੁਦ੍ਧਿਕਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਮੁਦੁਤਰਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਟਿਲਾਭਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੮੧. ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇ ਆਰਬ੍ਭਾਤਿ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਆਰਬ੍ਭ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇ ਆਰਬ੍ਭ ਵੀਰਿਯਂ ਪਟਿਲਭਤੀ’’ਤਿ ਦੇਸਨਾ ਆਗਤਾ, ਏਵਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਆਰਬ੍ਭ ਸਤਿਂ ਪਟਿਲਭਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਪਨ ਨ ਤਥਾ ਦੇਸੇਤਿ.

੨. ਪਠਮਸਂਖਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੮੨. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਤਿਕ੍ਖਾਦਿਭਾਵੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵਾ ਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਵਾ ਫਲਵਸੇਨ ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਤੋਤਿ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਥ ਮੁਦੁਭਾਵੋ ਏਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਗਹਿਤੋਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਤਿਕ੍ਖਭਾਵੇ ਅਸਤਿ ਨ ਹੋਤਿ ਤਿਕ੍ਖਾਦਿਭਾਵੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਤੋ ਹਿ ਅਯਂ ਮੁਦੁ, ਇਤੋ ਤਂ ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਾਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਤਿਕ੍ਖਮੁਦੁਭਾਵਾਨਂ ਪਾਰਾਪਾਰਂ ਵਿਯ. ਇਦਾਨਿ ‘‘ਤਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਮਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ. ਇਤਰਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਸਮਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵਾ ਪਰਿਯਤ੍ਤਾਨਿ, ਸਮਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਤਤੋ ਮੁਦੁਤਰਾਨਿ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀਮਗ੍ਗਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤਤੋਤਿ ਹਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਿਯੇਵ, ‘‘ਤਤੋ ਮੁਦੁਤਰਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪਠਮਮਗ੍ਗੋ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ ਵਾ ਸਿਯਾ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ ਵਾਤਿ ਬ੍ਯਭਿਚਰਤਿ? ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੇਕਦੇਸਵਸੇਨੇਵ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਪਠਮਮਗ੍ਗਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਯੋ ਹਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਅਕੋਪੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਤਤੋ ਮੁਦੁਤਰਾਨਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇਨ ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਤ੍ਥਾਯ ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਚੇ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀਗੋਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤੋ ਮੁਦੁਤਰਾਨੀਤਿ ‘‘ਤਤੋ ਮੁਦੁਤਰਾਨਿ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀਮਗ੍ਗਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਾਮਾਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤੋ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਮੁਦੁਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਸਯਮੇਵ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਧਮ੍ਮੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯ ਮਗ੍ਗਸੋਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ, ਪਞ੍ਞੁਤ੍ਤਰੋ ਅਰਿਯੋ. ਸਦ੍ਧਾਯ ਮਗ੍ਗਸੋਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੀਤਿ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ, ਸਦ੍ਧੁਤ੍ਤਰੋ ਅਰਿਯੋ.

ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਸਭਾਵਤੋ ਚ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਇਦਾਨਿ ਫਲਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਮਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਟ੍ਠਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਜਾਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਦ੍ਵੇਪਿ ਇਧ ਤਤਿਯਵਾਰੇ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਕਥਂ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਗਮਨੇਨਪਿ ਮਗ੍ਗੇਨਪੀ’’ਤਿ. ਤਦੁਭਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ.

ਮਗ੍ਗੋ ਤਿਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੂਰਂ ਞਾਣਂ ਵਹਤੀ’’ਤਿ. ਅਸਙ੍ਖਾਰੇਨਾਤਿ ਸਰਸੇਨੇਵ. ਅਪ੍ਪਯੋਗੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀਪੁਗ੍ਗਲੋ ਹਿ ਆਗਮਨਮ੍ਹਿ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨ ਅਕਿਲਮਨ੍ਤੋਵ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਕਿਲਮਨ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਕਿਲੇਸਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ ਅਦਨ੍ਧਂ ਤਿਖਿਣਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਹਤਿ, ਯਥਾ ਨਾਮ ਤਿਖਿਣੇਨ ਅਸਿਨਾ ਕਦਲਿਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਛਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ ਮਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ, ਅਸਿ ਖਿਪ੍ਪਂ ਵਹਤਿ, ਸਦ੍ਦੋ ਨ ਸੁਯ੍ਯਤਿ, ਬਲਵਵਾਯਾਮਕਿਚ੍ਚਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਰੂਪਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰਿਨੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰਿਨੋ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਕ੍ਖਣੇ ਕਿਲੇਸਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ ਦਨ੍ਧਂ ਨ ਤਿਖਿਣਂ ਅਸੂਰਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਹਤਿ, ਯਥਾ ਨਾਮ ਨਾਤਿਤਿਖਿਣੇਨ ਅਸਿਨਾ ਕਦਲਿਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਛਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਮਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ, ਅਸਿ ਸੀਘਂ ਨ ਵਹਤਿ, ਸਦ੍ਦੋ ਸੁਯ੍ਯਤਿ, ਬਲਵਵਾਯਾਮਕਿਚ੍ਚਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਰੂਪਾ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰਿਨੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯੇ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਵਸੇਸਾ ਚ ਕਿਲੇਸਾ ਖੀਯਨ੍ਤਿ ਸਂਯੋਜਨਕ੍ਖਯਾਯ ਯੋਗਤ੍ਤਾ.

੩. ਦੁਤਿਯਸਂਖਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੮੩. ਤਤੋਤਿ ਫਲਤੋ ਫਲਵੇਮਤ੍ਤਤਾਯ ਚਰਿਯਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤੇਨ. ਫਲਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਾਦਿਨਾਨਤ੍ਤਂ. ਪੁਗ੍ਗਲਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਆਦਿਪੁਗ੍ਗਲਨਾਨਤ੍ਤਂ.

੪. ਤਤਿਯਸਂਖਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੮੪. ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਹਿ ਚ ਪਰਿਤੋ ਪੂਰਣੇਨ ਪਰਿਪੂਰਂ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਆਰਾਧੇਤਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਿ. ਤਯੋ ਪਦੇਸਮਗ੍ਗੇਤਿ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਏਕਦੇਸਭੂਤੇ ਤਯੋ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗੇ. ਪਦੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਫਲਤ੍ਤਯਂ. ਚਤੂਸੂਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਗ੍ਗੇ ਪਠਮਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਤਤਿਯੇ ‘‘ਤਤੋਤਿ ਫਲਵਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਚਤੁਤ੍ਥੇ ‘‘ਪਰਿਪੂਰਂ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਆਰਾਧੇਤਿ, ਪਦੇਸਂ ਪਦੇਸਕਾਰੀ’’ਤਿ, ‘‘ਚਤੂਸੁਪਿ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਮਿਸ੍ਸਕਾਨੇਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨੀ’’ਤਿ ਪਨ ਵਚਨਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨਪਿ ਯੋਜਨਾ ਲਬ੍ਭਤੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੫-੭. ਪਠਮਵਿਤ੍ਥਾਰਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੪੮੫-੪੮੭. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਮਗ੍ਗਫਲਵਸੇਨ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬਸੋਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਏਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਨਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਿਹਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਆਯੁਵੇਮਜ੍ਝਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ, ਅਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਅਪ੍ਪਯੋਗੇਨ ਸਰਸਤੋਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨਤੋ ਅਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ, ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯਤੋ ਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ, ਉਦ੍ਧਂ ਵਾਹਿਭਾਵੇਨ ਉਦ੍ਧਮਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾਸੋਤਂ ਵਟ੍ਟਸੋਤਂ ਵਾਤਿ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤੋ, ਉਦ੍ਧਂ ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਭਿਤਬ੍ਬਤੋ ਉਦ੍ਧਮਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸੋਤਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤੋ, ਅਕਨਿਟ੍ਠਭਵਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਕਨਿਟ੍ਠਗਾਮੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਠਾਨੇਤਿ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ. ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਯੇਵ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਭਵੇ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਯੇਵ, ਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚ ਠਤ੍ਵਾ. ਪਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਾਨਿ ਨੀਹਰਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ‘‘ਤਤੋ ਮੁਦੁਤਰੇਹਿ ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਾਨਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਹਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਮਨਨ੍ਤਰਾਯ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨਤੋ ਪਠਮਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ. ਤਤ੍ਥ ਆਯੁਪ੍ਪਮਾਣਵੇਮਜ੍ਝਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨਤੋ ਦੁਤਿਯਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ, ਆਯੁਵੇਮਜ੍ਝਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨਤੋ ਤਤੋ ਪਰਂ ਤਤਿਯਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਪਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਾਨੀ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਨਨੁ ਅਸਙ੍ਖਾਰਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸ ਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਨੋਪਿ ਏਤੇਵ ਪਞ੍ਚ ਜਨਾ’’ਤਿ.

ਤੀਣਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਾਨੀਤਿ ‘‘ਤਤੋ ਮੁਦੁਤਰੇਹਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਤੀਣਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਪਦਾਨਿ. ਇਧ ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਨ ਗਹਿਤੋ, ਸੋ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇ ਠਤ੍ਵਾ ਨੀਹਰਿਤਬ੍ਬੋ, ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਮੁਦੁਤਰੇਹਿ ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਹੋਤਿ. ਸਕਦਾ…ਪੇ… ਮੁਦੁਤਰਾਨੀਤਿ ਇਦਂ ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਏਕਬੀਜਿਸਙ੍ਖਾਤਸੋਤਾਪਨ੍ਨਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਮੁਦੁਤਰਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤੀਣਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀਤਿਆਦਿਦ੍ਵਯਂ ਕੋਲਂਕੋਲਾਦਿਦ੍ਵਯੇਨ ਗਹਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਹੀਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਵਰਣਂ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਛਟ੍ਠਸਤ੍ਤਮਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੇਵਾਤਿ ਛਟ੍ਠਸਤ੍ਤਮਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਮਿਸ੍ਸਕਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ, ਇਧ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨੀਤਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ.

੮. ਪਟਿਪਨ੍ਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੮੮. ਤਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਫਲਵਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਅਟ੍ਠਹੀਤਿ ਚਤੂਹਿ ਫਲੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਚ ਮਗ੍ਗੇਹੀਤਿ ਅਟ੍ਠਹਿ. ਬਹਿਭੂਤੋ ਨ ਅਨ੍ਤੋਭਾਵੋ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨੇਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ ਮਗ੍ਗਫਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ.

੯-੧੦. ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੪੮੯-੪੯੦. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਦ੍ਦੋ ਪਰਿਪੂਰਿਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ’’ਤਿ. ਮਿਸ੍ਸਕਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋਵ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ.

ਮੁਦੁਤਰਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਛਲ਼ਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਗ੍ਗੋ

੨. ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੯੨. ਇਤ੍ਥਿਭਾਵੇਤਿ ਇਤ੍ਥਿਤਾਯ. ਇਨ੍ਦਟ੍ਠਂ ਕਰੋਤਿ ਤਥਾਸਤ੍ਤਜਨਸਾਮਞ੍ਞਕਾਰਣਭਾਵਤੋ. ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਏਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ. ਜੀਵਿਤੇਤਿ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜੀਵਨੇ ਪਾਲਨੇ ਪਵਤ੍ਤਨੇ. ਵਟ੍ਟਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਵਟ੍ਟਹੇਤੁਭੂਤਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਇਮੇਸੁ ਹਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਸਤਿ ਵਟ੍ਟਂ ਵਤ੍ਤਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ.

੩. ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੯੩. ਅਜਾਨਿਤਪੁਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਮਾਹ, ਤਥਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਞਾਤਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਆਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਾ, ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ ਞਾਤਮਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦੀਨਂ ਛਅਰਿਯਾਨਂ ਏਤਂ ਨਾਮਂ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਅਞ੍ਞਾਤਾਵੀਸੂਤਿ ਆਜਾਨਿਤਵਨ੍ਤੇਸੁ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਗ੍ਗਫਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਤਿਸਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸੇਸਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਸਮਾਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਞ੍ਞਾਤਾਵੀਸੁ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਮਗ੍ਗਫਲੇਸੁ. ਤੇਨ ਤੇਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਅਨਞ੍ਞਾਤਜਾਨਨਾਦਿਆਕਾਰੇਨ.

੪. ਏਕਬੀਜਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੯੪. ਵਿਪਸ੍ਸਨਤੋ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਂ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੀਣਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਾਨਿ ਏਵਮਿਧ ਪਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਾਨਿ ਨੀਹਰਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਏਕਬੀਜਿਆਦਿਵਿਭਾਵਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਾਮ ਤੇਨਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਤੁਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਪਞ੍ਚਪਿ ਤੇ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭੇਦਾਯੇਵਾਤਿ ‘‘ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇ ਠਤ੍ਵਾ ਨੀਹਰਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਏਕਬੀਜੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਬੀਜਂ ਨਾਮ ਕਥਿਤਂ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਬੀਜਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਏਕਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਗ੍ਗਹਣਂ, ਸੋ ਏਕਬੀਜਿ ਨਾਮ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਾਨੁਸਕਂ ਭਵਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਮਤ੍ਤਂ, ਦੇਵਭਵਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ. ਭਗਵਤਾ ਗਹਿਤਨਾਮਾਨੇਤਾਨਿ. ਏਤ੍ਤਕਞ੍ਹਿ ਪਮਾਣਂ ਗਤੋ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਕੋਲਂਕੋਲੋ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਏਕਬੀਜੀਤਿ ਭਗਵਤਾ ਏਤੇਸਂ ਨਾਮਂ ਗਹਿਤਂ.

ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਭਵੇਤਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਏਵ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਭਵੇ. ਸਮ੍ਬੋਧਿਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੋ ਪਰਂ ਅਯਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਗਤਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ. ਕੁਲਤੋ ਕੁਲਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਕੋਲਂਕੋਲੋ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹਿ ਨੀਚਕੁਲੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਭੋਗੇਸੁ ਕੁਲੇਸੁ ਏਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੇਵਲੋਪਿ ਹਿ ਕੁਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਮਹਾਭੋਗਕੁਲਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਕੁਲਾਨੀਤਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤਯੋ ਵਾ ਭਵੇਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਮਿਸ੍ਸਕਭਵੇਨ ਕਥਿਤੋ. ਜਾਤਸ੍ਸ ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਵਿਯ ਅਰਿਯਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਜਾਤਸ੍ਸ ਨਾਮਮੇਤਂ, ਯਦਿਦਂ ਨਿਯਤੋਤਿ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਾਦਿਕੋਤਿ ਚ ਸਮਞ੍ਞਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਭਗਵਤਾ ਗਹਿਤਨਾਮਵਸੇਨੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਯਦਿ ਪੁਬ੍ਬਹੇਤੁਨਿਯਮਤੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਚ ਨਿਯਤੋਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾਭਾਵਤੋ ਪੁਬ੍ਬਹੇਤੁਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਦਿ ਤਸ੍ਸਪਿ ਪੁਬ੍ਬਹੇਤੁਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਸਿਯਾ, ਤਾਵ ਨਿਯਮਤੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਏਵ ਨਿਯਮਿਤੋ, ਯਾਵਞ੍ਚ ਅਕਨਿਟ੍ਠਂ ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਹੇਤੁ ਨਾਮ, ਅਹੇਤੁਕਤਾ ਆਪਨ੍ਨਾ, ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਹੇਤੁ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਹੇਤੁ ਚੇ? ਨਿਯਮਤੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਚ ਨਿਯਤੋਤਿ ਪਠਮਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨੇਵ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਉਪਰਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਤਾਦਿਨਿਯਮੇ ਸਤਿ ਸਤ੍ਤਮਭਵਾਦਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਪਵਤ੍ਤਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲਭੂਤਾ ਕਿਲੇਸਾ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਖੀਣਾਤਿ ਉਪਰਿ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗਾ ਅਕਿਚ੍ਚਾ ਸਿਯੁਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਠਮਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਕਤੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਯਦਿ ਉਪਰਿ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗਾ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਾਦਿਤਂ ਨਿਯਮੇਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਕਿਚ੍ਚਕਤਾ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਅਥ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਪ੍ਪਹਾਨਂ ਤਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਪਹਾਨੇਨ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਾਦਿਨਿਯਮਤਾਯ. ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਾਵ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਤ੍ਤਭਵਾਦਿਤੋ ਉਦ੍ਧਮਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਤੇਨ ਵਿਨਾਨੇਨ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਚ ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਠਮਮਗ੍ਗੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਵ ਉਪਰਿ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਿ ਉਪਰਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਚੇ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਵਟ੍ਟਜ੍ਝਾਸਯੋ. ਤਤ੍ਰੇਕਚ੍ਚੇ ਪਾਕਟੇ ਪਞ੍ਞਾਤੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਧਟ੍ਠਕਵੋਕਿਣ੍ਣਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਭਵੇ ਠਿਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਦੇਵਵਸੇਨ ਵੋਕਿਣ੍ਣਭਵੂਪਪਤ੍ਤਿਕੋ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਚ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ਨਾਮਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮੋਤਿ ਨਾਮਂ ਕਥਿਤਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਕਾਮਭਵੇ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਤਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸੋਧੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਕੇਨਚਿ ਤੇਪਿਟਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯਮੇਵ ਮਯ੍ਹਂ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਸੋਧੇਯ੍ਯਾਮੀਤਿ ਪਰਤੀਰਂ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਂ ਗਤੋ. ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਏਕਮੁਖੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠੇਨਪਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤੀਹਿ ਏਵ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਹਿ ਮਗ੍ਗਂ ਲਭਤੀਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਭੇਦੇਨ ਤਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸੁਞ੍ਞਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤਾ, ਤਥਾ ਤਯੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਛ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਵ ਸਦ੍ਧਾਧੁਰਪਞ੍ਞਾਧੁਰਵਸੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ. ਤਥਾ ਅਰਹਨ੍ਤੋ, ਤਯੋ ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਨੋ ਏਕੋ ਉਪਹਚ੍ਚਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਏਕੋ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤੋ ਅਕਨਿਟ੍ਠਗਾਮੀਤਿ ਪਞ੍ਚ, ਤੇ ਅਸਙ੍ਖਾਰਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਭੇਦੇਨ ਦਸਾਤਿ ਅਵਿਹਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁਪਿ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸ, ਅਕਨਿਟ੍ਠੇ ਪਨ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਕਥਿਤਾ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਸ੍ਸ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ.

੫-੧੦. ਸੁਦ੍ਧਕਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੪੯੫-੫੦੦. ਯਥਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਤਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨੀਯਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਤਂਦ੍ਵਾਰਿਕਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਅਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ ਤੇਹਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨੀਯਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਧਿਪਤੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਇਨ੍ਦਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਸੁਪਿ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਕਥਿਤਾਨਿ ਸਭਾਵਾਦਿਵਿਭਾਵਨਸ੍ਸ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ.

ਛਲ਼ਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਗ੍ਗੋ

੧-੫. ਸੁਦ੍ਧਿਕਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੫੦੧-੫੦੫. ਯਥਾ ਚਕ੍ਖੁ ਦਸ੍ਸਨੇ ਅਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਏਵਂ ਸੁਖਵੇਦਨਾ ਸੁਖਨੇ ਅਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਸੇਸਂ ਤੇਭੂਮਕਨ੍ਤਿ ਸੇਸਂ ਭੂਮਿਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਤੇਭੂਮਕਂ.

੬. ਪਠਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੦੬. ਕਾਯਿਕਨ੍ਤਿ ਅਯਮਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਕਾਯਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਰੂਪਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਸੁਖਂ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਸਰੂਪਨ੍ਤਿ. ਸਾਦਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ਧਮ੍ਮਪਦਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਸ੍ਸਾਦਯਤੀਤਿ ਸਾਤਂ, ਮਧੁਰਂ. ਵੇਦਯਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਯਨਂ, ਅਨੁਭਵਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਵਿਸਿਟ੍ਠੋਤਿ ਫਸ੍ਸਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਿਸਦਿਸੋ. ਕਾਯਿਕਨ੍ਤਿ ਪਸਾਦਕਾਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਚੇਤਸਿਕਨ੍ਤਿ ਚੇਤੋਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਾਯਪਸਾਦ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਸਾਦਕਾਯੇ ਵਤ੍ਥੁਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੯. ਕਟ੍ਠੋਪਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੦੯. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਰਣੀਨਨ੍ਤਿ ਅਧਰੁਤ੍ਤਰਾਰਣੀਨਂ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਦ੍ਵਯਂ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਿਤਮਤ੍ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨ ਸਮੋਧਾਨਗਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਸਮੋਧਾਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨ ਹਿ ਤੇਜੋਪਾਤੁਭਾਵੋ. ਅਧਰਾਰਣੀ ਵਿਯ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਸਤਿਪਿ ਵਾਯਾਮੇ ਤਜ੍ਜਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਤੋ. ਉਤ੍ਤਰਾਰਣੀ ਵਿਯ ਫਸ੍ਸੋ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਫਸ੍ਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਸਙ੍ਘਟ੍ਟੋ ਵਿਯ ਫਸ੍ਸਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਂ ਅਰਣਿਦ੍ਵਯਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਾ ਵਿਯ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸੇਵ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ. ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਯ ਵੇਦਨਾ ਅਨੁਦਹਨਟ੍ਠੇਨ ਖਣਿਕਾਵਾਯਞ੍ਚ. ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਾਰਣੀ ਵਿਯ ਇਨ੍ਧਨਾਪਾਤਗਹਣਾਦੀਸੁ ਉਸ੍ਸਾਹਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਫਸ੍ਸੋ ਅਧਰਾਰਣੀ ਵਿਯ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਨਿਰੀਹਤਾਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਸਾਧਨਤੋ.

੧੦. ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੧੦. ਰਸਨਂ ਭਞ੍ਜਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਰਸੋ. ਯੋ ਯੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਰਸੋ ਯਥਾਧਮ੍ਮਰਸੋ, ਤੇਨ ਯਥਾਧਮ੍ਮਰਸੇਨ. ਪਟਿਪਾਟਿਯਾਤਿ ਕਮੇਨ, ਉਭਯੇਨਪਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਕ੍ਕਮੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਭਙ੍ਗੇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਯੁਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਤੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਭਙ੍ਗੇ. ਅਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਸੇਸਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਵਿਯ ‘‘ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਇਦਂ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਕਸੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਵਲਿਯਾ ਖਰਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਯ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ. ਤਨ੍ਤਿ ਕਣ੍ਟਕਵੇਦਨਾਦਿਂ. ਏਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ.

ਤੇਸਂ ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਂ. ਕਾਰਣਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਤਂਤਂਅਸਾਧਾਰਣਕਾਰਣਵਸੇਨ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਦੀਨਂ ਵਾ’’ਤਿ ਆਹ.

ਏਕਤੋਵਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਣਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਏਕਜ੍ਝਮੇਵ. ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਂ ਉਪਚਾਰਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੋਮਨਸ੍ਸਾਦੀਨਂ. ਅਤਿਸਯਨਿਰੋਧੋਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਹਾਨਂ ਉਜੁਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਵੂਪਸਮੋ. ਨਿਰੋਧੋਯੇਵਾਤਿ ਨਿਰੋਧਮਤ੍ਤਮੇਵ. ਨਾਨਾਵਜ੍ਜਨੇਤਿ ਯੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨੇਨ ਅਪ੍ਪਨਾਵੀਥਿ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਭਿਜ੍ਜਾਵਜ੍ਜਨੇ, ਅਨੇਕਾਵਜ੍ਜਨੇ ਵਾ. ਅਪ੍ਪਨਾਵੀਥਿਯਞ੍ਹਿ ਉਪਚਾਰੋ ਏਕਾਵਜ੍ਜਨੋ, ਇਤਰੋ ਅਨੇਕਾਵਜ੍ਜਨੋ ਅਨੇਕਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਵਿਸਮਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਕਿਲਮਥੋ ਵਿਸਮਾਸਨੁਪਤਾਪੋ. ਪੀਤਿਫਰਣੇਨਾਤਿ ਪੀਤਿਯਾ ਫਰਣਰਸਤ੍ਤਾ. ਪੀਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਵਾ ਪਣੀਤਰੂਪਾਨਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਨਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬੋ ਕਾਯੋ ਸੁਖੋਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਪਚ੍ਚਯੇਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਟ੍ਠਾਨਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ‘‘ਪਹੀਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਪਹੀਨਸ੍ਸਪਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਏਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ ਅਤਿਚਿਰਂ ਵਿਤਕ੍ਕਯਤੋ ਵਿਚਾਰਯਤੋ ਕਾਯੋਪਿ ਕਿਲਮਿ, ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਿਹਞ੍ਞੀ’’ਤਿ ਚ ਵਚਨਤੋ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਖੇਦਾਨਂ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਪਚ੍ਚਯਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਭਾਵੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੁਪਚਾਰੇ ਅਸ੍ਸ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਭਵੇਯ੍ਯ. ‘‘ਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਵਚਨਂ ਉਪਚਾਰਕ੍ਖਣੇ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਹੀਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਪਹੀਨਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਪਹੀਨਮ੍ਪਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪੀਤਿ ਵਿਯ ਨ ਦੂਰੇਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਾਨਾਵਜ੍ਜਨੁਪਚਾਰੇ ਪਹੀਨਮ੍ਪਿ ਪਹਾਨਙ੍ਗਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਅਵਿਹਤਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ‘‘ਤਾਦਿਸਾਯ ਆਸੇਵਨਾਯ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਮਗ੍ਗਵੀਥਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਜਵਨਵਾਰਾ ਸਦਿਸਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਅਪ੍ਪਨਾਵਾਰਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਜਵਨਵਾਰਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਪਰਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਸੁਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਅਨਵਸੇਸਂ.

ਤਥਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਤਥਭਾਵਾਯ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ. ਸਾ ਪਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨੇਨ ਵਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਾਯ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ਦ੍ਵੀਸੂਤਿ ਨਵਮਦਸਮੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ.

ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਜਰਾਵਗ੍ਗੋ

੧. ਜਰਾਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੧੧. ਪਮੁਖੇ, ਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਛਿਮਭਾਗੇ ਆਤਪੋ ਪਚ੍ਛਾਤਪੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਛਾਤਪੇ. ਸੋ ਹਿ ਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਪਮੁਖਭਾਵੇਨ ਕਤੋ. ਕਿਂ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਵਜਿਰਸਾਰਂ ਸਰੀਰਂ ਓਤਾਪੇਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਦੇਸਿਤਸਮਯੇ. ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾਯ ਕਾਯਚਿ ਪਭਾਯ ਅਨਭਿਭਵਨੀਯਤ੍ਤਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਬੁਦ੍ਧਾਭਾ ਸੂਰਿਯਾਭਾਯ ਅਨਭਿਭਵਨੀਯਾ, ਘਮ੍ਮਸਭਾਵਤਾਯ ਪਨ ਰਸ੍ਮੀਨਂ ਪਰਿਤੋ ਫਰਨ੍ਤੀ ਸੂਰਿਯਾਭਾ ਤਿਖਿਣਾ ਉਣ੍ਹਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਰਸ੍ਮਿਤੇਜ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਥੇਵ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸੁਵਣ੍ਣਾਵਟ੍ਟਂ ਵਿਯਾਤਿ ਅਚ੍ਛੇ ਸੁਵਣ੍ਣਪਤ੍ਤੇ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤਆਵਟ੍ਟਂ ਵਿਯ. ਗਰਹਣਚ੍ਛਰਿਯਂ ਨਾਮ ਕਿਰੇਤਂ ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਮੇਤਂ ਅਵਿਸਿਚ੍ਛੇਫਲਵਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਨ ਏਵਮੇਤਰਹੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਾਕਟਵਸੇਨ ਵਦਤਿ, ਨ ਇਤਰੇਸਮ੍ਪੀਤਿ. ਸਿਰਾਜਾਲਾਤਿ ਸਿਰਾਸਨ੍ਤਾਨਾ. ਏਵਰੂਪਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਪਾਕਤਿਕਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰਂ ਵਿਯ ਨ ਹੋਤਿ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰਸ੍ਸ ਉਲ਼ਾਰਤਮਤ੍ਤਾ ਵਿਪਚ੍ਚਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯਨ੍ਤਗਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਪਾਕਟ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਲਿਯਾਵਟ੍ਟਕਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਕਂ ਵਲਿਯਾਵਟ੍ਟਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੇਸਗ੍ਗਪ੍ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਸਿਰਾਜਾਲਾਨਿ. ਪੁਰਤੋ ਵਙ੍ਕੋਤਿ ਥੋਕਂ ਪੁਰਤੋ ਨਤਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸ੍ਵਾਯਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਪਾਕਟੋ’’ਤਿ. ਨਯਗ੍ਗਾਹਤੋਤਿ ਅਨੁਮਾਨਤੋ. ਧੀ ਤਨ੍ਤਿ ਧੀ-ਸਦ੍ਦਯੋਗੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਧੀਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਧਿਕ੍ਕਾਰੋਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਾਪਯੋਗੋ. ਤਂ ਫੁਸਤੂਤਿ ਤੁਯ੍ਹਂ ਪਾਪੁਣਾਤੁ.

੨. ਉਣ੍ਣਾਭਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੧੨. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਅਞ੍ਞੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ. ਨ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਿਸਯਭਾਵਤੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਅਞ੍ਞਵਿਸਯਤਂ ਅਨ੍ਵਯਤੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਸਚੇ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਵਿਸਯਾਨਿ ਪਟਿਸਰਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਪਟਿਸਰਣਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ ਹਿ ਅਸਤਿਪਿ ਤਾਦਿਸੇ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਯਾਥਾਵਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨਨਤੋ ਪਵੇਦਨਵਿਜਾਨਨਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਿ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਮਨੋ ਪਟਿਸਰਣਂ, ਮਨੋਵ ਨੇਸਂ ਗੋਚਰਵਿਸਯਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤੀ’’ਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਮਨੋ ਹਿ ਸਵਿਸੇਸਂ ਮਨੋਵਿਸਯਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ, ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਮਨੋ ਮਨਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਚ੍ਚਨੁਭਵਤਿ. ਰਜ੍ਜਨਾਦਿਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਦਹਨਾਦਿਪਿ ਗਹਿਤਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ.

ਦੁਬ੍ਬਲਭੋਜਕਾਤਿ ਅਪ੍ਪਾਨੁਭਾਵਾ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗਾ. ਆਯਨ੍ਤਿ ਭੋਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਯੋਤ੍ਤਬਨ੍ਧਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਕਹਾਪਣੋ ਯੋਤ੍ਤਕਹਾਪਣੋ. ਅਦ੍ਦੁਬਨ੍ਧਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਕਹਾਪਣੋ ਅਦ੍ਦੁਕਹਾਪਣੋ. ਮਾਘਾਤਘੋਸਨਾਯ ਕਤਾਯ ਹਿਂਸਾਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਕਹਾਪਣੋ ਮਾਪਹਾਰਕਹਾਪਣੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਮਾਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਹਾਪਣੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਤਵਤ੍ਥੁਕਨ੍ਤਿ ਸਤਕਰੀਸਵਤ੍ਥੁਕਂ.

ਮਗ੍ਗਸਤੀਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਤਿ. ਭਾਵਨਮਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਜਵਨਮਨੋ ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾਵ ਮਗ੍ਗਸਤਿਂ ਪਟਿਸਰਤਿ ਤਪ੍ਪਰਿਯੋਸਾਨਤ੍ਤਾ. ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਾਤਿ ਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਪਟਿਸਰਤਿ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਸਤਿਯਾ. ਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਉਭਯਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਾਯੇਵਾਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਰਣਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਰਣਂ ਅਸਙ੍ਖਤਾਮਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਨਿਚ੍ਚਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਸਯਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਅਰਿਯਾਨਂ ਪਟਿਸਰਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਰਹਤੋ ਗਤੀ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੩੩੯). ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤਾ. ਨ ਤਤੋ ਪਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਗਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਓਸਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਿਯੋਸਾਨਂ.

ਮੂਲਜਾਤਾ ਜਾਤਮੂਲਾ. ਤਤੋ ਏਵ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ. ਕਾ ਪਨਸ੍ਸਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਗ੍ਗੇਨ ਆਗਤਸਦ੍ਧਾ’’ਤਿ. ਮਗ੍ਗੋ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਅਸਂਹਾਰਿਯਸਦ੍ਧਾਯ ਮੂਲਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਚੇਵ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਪਞ੍ਚ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਹੀਨਾਨਿ. ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਾਨਿ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਪਹੀਨਾਨਿ, ਇਤਰਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਝਾਨੇਨ ਪਹੀਨਾਨੀਤਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਕਿਲੇਸਸਂਯੋਜਨੇਸੁ ਏਕਦੇਸਵਿਗਮੇਨੇਵ ਬਹਿਦ੍ਧਾਸਂਯੋਜਨੋ ਵਿਯ ਜਾਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਝਾਨਅਨਾਗਾਮਿਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੋ ਅਪਰਿਹੀਨ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

੫. ਪਠਮਪੁਬ੍ਬਾਰਾਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੧੫. ਪੁਬ੍ਬਕੋਟ੍ਠਕੇ ਏਵਂ ਆਗਤਸੁਤ੍ਤਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਫਲਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੇਵ ਕਥਿਤਾਨਿ ਅਗ੍ਗਫਲਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਆਗਤਤ੍ਤਾ.

੧੦. ਆਪਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੨੦. ਉਪਰਿ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਹ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਤੋ ਉਪਰਿ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗਾ. ਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਇਦਾਨਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭੂਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮੇ ਖੋ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਅਗ੍ਗਭੂਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਅਤਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਯਾਥਾਵਤੋ ਪਸ੍ਸਾਮਿ. ਚਤੂਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹੀਤਿ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਹਿ ਚਤੂਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ. ਸਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲਸਹਗਤਾ ਸਿਯਾਤਿ ਮਿਸ੍ਸਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਜਰਾਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਸੂਕਰਖਤਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਾਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੨੧. ਸੂਰਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤਿਸੂਰਭਾਵੇਨ. ਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਾਯ.

੨. ਮਲ੍ਲਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੨੨. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ. ‘‘ਅਰਿਯਞਾਣਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਅਰਿਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ਯਥਾ ਤਥਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਤਾਦਿਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਮ੍ਪਿ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਮਿਸ੍ਸਕਾਨਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ਪਿ ਮਿਸ੍ਸਕਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਨ ਕੋਚਿ ਵਿਰੋਧੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਤਮ੍ਪਿ ਪਨ…ਪੇ… ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ.

੩. ਸੇਖਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੨੩. ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਨਯਗ੍ਗਾਹੇਨ, ਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ. ਨ ਹਿ ਅਰਿਯਾਪਿ ਅਨਧਿਗਤਂ ਮਗ੍ਗਫਲਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ.

੬. ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੨੬. ਸਾਸਵੇਸੂਤਿ ਚਤੁਰਾਸਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸੇਸਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ. ਤੇਸੁਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਅਨਤ੍ਥਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਖਤਿ ਨਾਮ.

੮. ਸੂਕਰਖਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੨੮. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਤਂ ਸੂਕਰਖਤਲੇਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਏਤਂ ‘‘ਸੂਕਰਖਤਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਨ੍ਤਿ ਭਾਵਜੋਤਕਂ ਨਪੁਂਸਕਵਚਨਂ ਯਥਾ ‘‘ਵਿਸਮਂ ਵਾਤਾ ਵਾਯਨ੍ਤਿ, ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦੀ’’ਤਿ. ਕਿਚ੍ਚਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਸਂਕਾਸਨਟ੍ਠੇਨ ਸਪਤਿਸੋ, ਸਪਤਿਸੋ ਏਵ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਜੇਟ੍ਠਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋਤਿ ਸਜੇਟ੍ਠਕੋ’’ਤਿ.

ਸੂਕਰਖਤਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੫੩੧-੬੫੦. ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਫਲਾਨਂ ਹੇਤੁਭੂਤਾਨਿ ‘‘ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿਯੇਵ ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ ‘‘ਸਤ੍ਤ ਫਲਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਚ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਾਨਿ ‘‘ਇਮੇਸਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤਾਨਿਸਂਸਾ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਫਲਾਨਂ. ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਫਲਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਤੀਤਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਦ੍ਵੇ ਫਲਾਨਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯੇਹਿ ਪਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪਨ ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਂ ਸੇਸਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਪੁਬ੍ਬਭਾਗਾਨਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ.

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਯੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.