੧-੨. ਅਵਿਜ੍ਜਾਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧-੨. ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਚਰਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਹਿ ਅਞ੍ਞਾਣਲਕ੍ਖਣਾ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਾਕਾਰੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਤਦਾਕਾਰਾਨੁਵਿਧਾਨਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਸੁਭਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਸਭਾਵੇਪਿ ਧਮ੍ਮੇ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸਾ ਤੇਸਂ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ. ਯਂ ਪਨ ਮੋਹੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਾਪਕਿਰਿਯਾਯ ਆਦੀਨਵਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਕਾਮੇਸੁ ਮਿਚ੍ਛਾ ਚਰਤਿ, ਮੁਸਾ ਭਣਤਿ, ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਵਿਵਿਧਂ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਂ ਆਚਰਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਚ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਚ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ. ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਾਯਾਤਿ ਤਬ੍ਭਾਵਾਪਜ੍ਜਨਾਯ ਅਕੁਸਲਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਸਭਾਵਪਟਿਲਾਭਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਲਾਭਾਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਭੂਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਦੇਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਏਤਂ ਪਾਪਾਜਿਗੁਚ੍ਛਨਤਾਯ ਪਾਪਤੋ ਅਲਜ੍ਜਨਾਕਾਰਸਣ੍ਠਿਤਂ ਅਹਿਰਿਕਂ, ਪਾਪਾਨੁਤ੍ਰਾਸਤਾਯ ਪਾਪਤੋ ਅਭਾਯਨਾਕਾਰਸਣ੍ਠਿਤਞ੍ਚ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ, ਏਤਂ ਦ੍ਵਯਂ ਅਨੁਦੇਵ ਅਨ੍ਵਾਗਤਮੇਵ. ਅਨੁ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਏਤਨ੍ਤਿ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਅਨੁਦੇਵਾਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਸਹੇਵ ਏਕਤੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ, ਏਵਂ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਵਸੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਵੀਮਂਸਾਧਿਪਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਆਧਿਪਚ੍ਚਾਕਾਰਵਸੇਨ ਚ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਦ੍ਵੀਹੇਵਾਤਿ ਚ ਅਵਧਾਰਣਂ ਆਧਿਪਚ੍ਚਾਕਾਰਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ.

ਲਜ੍ਜਨਾਕਾਰਸਣ੍ਠਿਤਾਤਿ ਪਾਪਤੋ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨਾਕਾਰਸਣ੍ਠਿਤਾ. ਭਾਯਨਾਕਾਰਸਣ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਸਨਾਕਾਰਸਣ੍ਠਿਤਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਹਿਰਿਓਤ੍ਤਪ੍ਪੇ. ਵਿਦਤਿ, ਵਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵਾ ਵਿਜ੍ਜਾ. ਵਿਦ੍ਦਸੂਤਿ ਚ ਸਪ੍ਪਞ੍ਞਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਦ੍ਦਸੁਨੋਤਿ ਵਿਦੁਨੋ’’ਤਿ. ਯਾਥਾਵਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਂਕਿਲੇਸਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਾ ਵਿਜ੍ਜਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਏਕਤੋ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਜੀਵਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਅਨੇਕਰੂਪਤ੍ਤਾ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਏਕਤੋ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਭਿਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਤਾਸਂ ਤਤ੍ਥ ਸਰੂਪਤੋ ਅਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਏਕਾ ਏਵ ਹਿ ਵਿਰਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਵਿਰਤੀਨਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਯਥਾ ਏਕਾ ਏਵ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਾਨਿ ਚ ਖੋ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਅਟ੍ਠਪਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕੇ ਮਗ੍ਗੇ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕੇਤਿ ਪਠਮਝਾਨਵਨ੍ਤੇ.

ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਨੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਸਲ਼ਾਯਤਨਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਏਵ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਵਸੇਨਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ. ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਖੋ ਪਨਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵਚਨਂ ਤਦਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਿਰਤੀਨਂ ਅਭਾਵਂ ਞਾਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਰਤਿ ਅਨਿਯਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਭਾਵਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦੀਪਿਤੋ, ਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਵਿਰਤੀਨਂ ਅਭਾਵੋ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਮਗ੍ਗਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਵਾਰੋ ਆਗਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਮ੍ਪਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ. ‘‘ਏਕਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਕਾਲੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਕਾਲੇਤਿ ਲੋਕਿਯਕਾਲੇ. ਤੇਨ ‘‘ਏਕਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਕਿਚ੍ਚਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਿਰਤਿਉਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾਦੀਨਿ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਮਗ੍ਗਸਮਯੇ ਪਜਹਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਿ ‘‘ਪਞ੍ਚ ਕਾਰਕਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਕਿਰਿਯਾ ਹਿ ਵਿਰਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਏਤਾਨਿ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ. ਵਿਰਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਵਿਰਮਣਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਕਾਰਾਪਕਭਾਵੇਨ, ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੇਨ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਵਿਰਤਿਤ੍ਤਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ.

ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਪੂਰਤੀਤਿ ਇਮੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਹਿ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਪੂਰਤਿ ਨਾਮ ਤੇਹਿ ਵੀਰਿਯਾਦਿਕੇਹਿ ਤਦਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਤਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਏਕਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ ਇਮਾਨੇਵ ਪਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਵਿਰਤਿਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਕਾਰਾਪਕਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੪੯੪) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਞ੍ਚੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਿਰਤਿ ਪਨ ਅਨਿਯਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਛਅਙ੍ਗਿਕੋ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਯਿਦਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਵਾਰਦੇਸਨਾਯ ਕਾਰਣਕਿਤ੍ਤਨਮਗ੍ਗੋ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਯਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਕਾ ਦਸ, ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਕੁਸਲਾ ਚ ਦਸਾਤਿ ਵੀਸਤਿ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖਿਯਾ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਕਾ ਦਸ, ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਕੁਸਲਾ ਚ ਦਸਾਤਿ ਵੀਸਤਿ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਿਯਾ ਮਹਾਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਮਹਾਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਮਿਸ੍ਸਕੋਵ ਕਥਿਤੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸਪਿ ਇਧ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ.

ਯਸ੍ਮਾ ਕੋਸਲਸਂਯੁਤ੍ਤੇਪਿ ਇਧ ਚ ਥੇਰੇਨ ‘‘ਉਪਡ੍ਢਮਿਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਾ ਹੇਵਂ ਆਨਨ੍ਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਕਲਮੇਵਿਦਂ ਆਨਨ੍ਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਗਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਕੋਸਲਸਂਯੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕੋਸਲਸਂਯੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵਾ’’ਤਿ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.