੫. ਰਾਹੁਲੋਵਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੧੬. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਪਾਚੇਨ੍ਤੀਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਮੁਤ੍ਤਿਭੂਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਾਚੇਨ੍ਤਿ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਨੀਯਾ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਕਾਰਣਧਮ੍ਮਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਕਾਰਣਵਸੇਨਾ’’ਤਿ, ਅਰਹਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸਮ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਯੋ ਵਿਸੁਜ੍ਝਮਾਨਾ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾਵ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾਦੀਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੋਚੇਨ੍ਤਾ ਅਗ੍ਗਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਬਾਲਪਰਿਵਜ੍ਜਨੇਨ ਪਣ੍ਡਿਤਪਯਿਰੁਪਾਸਨੇਨ ਪਸਾਦਾਵਹਧਮ੍ਮਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਚ ਹੋਤਿ. ਤਤੋ ਇਧ ਪਨ੍ਨਰਸ ਧਮ੍ਮਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇਤਿ ਸਦ੍ਧਾਰਹਿਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ. ਤੇ ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨ ਕਦਾਚਿ ਸਦ੍ਧਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤੇਸਂ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਆਪਜ੍ਜਨੇਨ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਅਸਦ੍ਧਿਯਮੇਵ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਪਟਿਭਯਮਗ੍ਗੋ ਵਿਯ ਦੂਰਤੋ ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਨ੍ਤਿ ਚ ਸਦ੍ਧਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾ ਅਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਦ੍ਧੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇਤਿ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ. ਤੇ ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੂਤਿ ਚ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਰਤਨਾਨਿ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਫਲਾਨਿ ਚ. ਸੇਵਤੋਤਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਵਡ੍ਢੇਤੁਞ੍ਚ ਨਿਸੇਵਤੋ. ਸੇਸਪਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਾਨਿ. ਅਥ ਵਾ ਸੇਵਤੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤੋ. ਭਜਤੋ ਤੇਸਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਭਤ੍ਤਿਂ ਕੁਬ੍ਬਤੋ. ਪਯਿਰੁਪਾਸਤੋਤਿ ਤੇਸਂ ਓਵਾਦਾਨੁਸਾਸਨਿਕਰਣਵਸੇਨ ਉਪਟ੍ਠਹਤੋ. ਪਸਾਦਨੀਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਨਾਮ ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਗੁਣਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਪਸਾਦਾਵਹਾ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨੀਯਸੁਤ੍ਤਾਦਯੋ. ਤੇ ਹਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਸਨ੍ਨਾ ਉਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਤੀਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਇਮੇਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਤੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਦੂਰੀਭਾਵਤੋ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਸੂਪਹਾਰਤੋ ਚ ਆਸੇਵਨਂ ਭਾਵਨਂ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤਿ ਮਗ੍ਗਫਲਾਵਹਭਾਵੇਨ ਅਚ੍ਛਤਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਕੁਸੀਤੇਤਿ ਅਲਸੇ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰੇ. ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੇਤਿ ਪਗ੍ਗਹਿਤਵੀਰਿਯੇ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੇ. ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਉਪਾਯਪ੍ਪਧਾਨੇ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਅਵੇਕ੍ਖਤੋ. ਤੇ ਹਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਲੀਨਂ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਆਰਮ੍ਭਧਾਤੁਆਦਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਧਿਨਾ ਸਤਿਸਮ੍ਪਦਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਅਸਮਾਹਿਤੇ ਭਨ੍ਤਮਿਗਭਨ੍ਤਗੋਣਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗੇ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇ. ਸਮਾਹਿਤੇ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਨਾ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਨਾ ਚ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤੇ. ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖੇਤਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਾਦਿਝਾਨਾਨਿ ਪਠਮਾਦਿਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਚ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਉਪਰੂਪਰਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਸਮਾਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਤਿ ਨਿਪ੍ਪਞ੍ਞੇ, ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਸਵਨਸਮ੍ਮਸਨਾਭਾਵੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਞ੍ਞਾਰਹਿਤੇ ਚ. ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤੇਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਚੇਵ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇ. ਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਭੇਦਂ ਞਾਣਸ੍ਸ ਚਰਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ, ਯਤ੍ਥ ਵਾ ਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣਸ੍ਸ ਚਰਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਵਿਧਮਤਿ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧੇਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸਮੂਹੇ.

ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਕਾਰਣਾਨਿ, ‘‘ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਨੀਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਇਧ ਸਦ੍ਧਾਦਿਕੇ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਅਪਰੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਨੀਯਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਪਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਨੀਯਤਾਯ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਾ ਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾਦਯੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ ਸੀਲਸਂਵਰੋ ਅਭਿਸਲ੍ਲੇਖਕਥਾ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭੋ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਾ ਪਞ੍ਞਾ ਇਮੇ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ‘‘ਮੇਘਿਯਸੁਤ੍ਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ’’ (ਉਦਾ. ਅਟ੍ਠ. ੩੧) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤਲੋਕਂ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ.

੪੧੯. ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਾਹੁਲਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਪਰਿਪਕ੍ਕਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟ੍ਠਪਿਤਪਤ੍ਥਨਾ ਦੇਵਤਾ ਉਦਿਕ੍ਖਮਾਨਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, – ‘‘ਕਦਾ ਨੁ ਖੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੇ ਵਿਨੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਸਤ੍ਥਾ ਏਵਂ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਸਿ, ਤਾਵਦੇਵ ਸਮਾਨਜ੍ਝਾਸਯਤਾਯ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਤਙ੍ਖਣਂ ਆਗਮੇਨ੍ਤਿਯੋ ਤਾ ਦੇਵਤਾਯੋ ਤਂ ਸਮਵਾਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਧਵਨਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾ. ਉਪਾਲਿਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਦੀਘਨਖਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੇਸੁ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋਤਿ ਤੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ (ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੩੦) ਪਠਮਮਗ੍ਗੋ ‘‘ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਤਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਯੁਨੋ ਪਨ ਫਲਞਾਣਾਨਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਸਾਤਿਸਯਾਨੀਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਯੁਸੁਤ੍ਤੇ(ਮ. ਨਿ. ੨.੩੮੩ ਆਦਯੋ) ਤੀਣਿ ਫਲਾਨਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਾਹੁਲਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਫਲਞਾਣਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ ਸਾਤਿਸਯੋ, ਤਾਹਿ ਚ ਦੇਵਤਾਹਿ ਯਂ ਞਾਣਂ ਅਧਿਗਤਂ, ਤਂ ਸਾਤਿਸਯਮੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗਾ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਞਾਣੇ ਅਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਵਿਸੇਸੋਤਿ? ਆਮ ਅਤ੍ਥਿ. ਸੋ ਚ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਕਾਰਵਿਸੇਸੇਨ ਲਭੇਯ੍ਯ ਕਾਚਿ ਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਾ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ‘‘ਨੋ ਚ ਖੋ ਯਥਾ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਪਤਿ ਵਿਸੇਸਕਿਤ੍ਤਨੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਂ ਪਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਹੁਲੋ ਵਿਯ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਸਬ੍ਬਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਾ ਪਗੇਵ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਫਲਾਨਿ ਅਧਿਗਣ੍ਹਿਂਸੂਤਿ? ਨੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਿਤ੍ਤਕਾ ਪਨ ਤਾ ਦੇਵਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਾਸਞ੍ਚ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਰਾਹੁਲੋਵਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.