੫. ਚੂਲ਼ਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੮੯. ਅਙ੍ਗਸੁਭਤਾਯਾਤਿ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਹਤ੍ਥਪਾਦਾਦਿਸਰੀਰਾਵਯਵਾਨਂ ਸੁਨ੍ਦਰਭਾਵੇਨ. ਯਂ ਅਪਚ੍ਚਂ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਮੁਦ੍ਧਂ ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਲੋਕੇ ਮਾਣਵਵੋਹਾਰੋ, ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਤ੍ਤਾ ਦਹਰਕਾਲੇ ਸੁਦ੍ਧਧਾਤੁਕਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਤਰੁਣਕਾਲੇ ਵੋਹਰਿਂਸੂ’’ਤਿ. ਅਧਿਪਤਿਤ੍ਤਾਤਿ ਇਸ੍ਸਰਭਾਵਤੋ.

ਸਮਾਹਾਰਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਚਯਂ. ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਘਰਮਾਵਸੇਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਤਰੇਪਿ ਬ੍ਯਯਮਾਨੇ ਭੋਗਾ ਖੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਤਰੇਪਿ ਸਞ੍ਚਯਮਾਨੇ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਜਾਤਿਕੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਬ੍ਯਯਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਯਮੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਘਰਾਵਾਸਂ ਅਨੁਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਤਿ ਲੋਭਾਦੇਸਿਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਤਿ.

ਧਨਲੋਭੇਨ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਲੋਭਵਸਿਕਸ੍ਸ ਹਿ ਗਤਿ ਨਿਰਯੋ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਵਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਦਗਥਿਤਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸਾਦਗਥਿਤਂ ਵਾ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਕਾਲਙ੍ਕਰੇਯ੍ਯ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਵਦਾਮਿ – ਨਿਰਯਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੩੫). ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ ਕਤੋਕਾਸਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਭਾਵਤੋ.

ਪਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਅਧੋਮੁਖਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਓਨਾਮੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਚਾਰਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਿਤਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛੀਤਿ ਸੁਤਮੇਤਂ ਮਯਾ, ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਪਿਤਾ ਸੁਨਖੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ, ਏਤਂ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਿਮਿਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛਿ.

ਤਥੇਵ ਵਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾ ਸੁਨਖਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥੇਵ ਵਤ੍ਵਾ. ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ, ‘‘ਤੋਦੇਯ੍ਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸੁਨਖੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਤ੍ਥਂ, ਵਿਸਂਵਾਦਨਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਞਾਤੋਮ੍ਹਿ ਇਮਿਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੇਨ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਰਿਮਜਾਤਿਯਂ ਪਿਤਾਤਿ ਏਵਂ ਞਾਤੋ ਅਮ੍ਹੀਤਿ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਕਿਰ ਸੁਨਖੋ ਤਥਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਜਾਤਿਸ੍ਸਰਤਾਯ. ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭੁਕ੍ਕਰਣਂ ਪਨ ਪੁਰਿਮਜਾਤਿਸਿਦ੍ਧਵਾਸਨਾਯ. ਭਵਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਭਵਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ. ਨਾਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਭਾਵਨੇ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਜਾਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਜਾਤਂ ਗਤਿਂ. ਅਙ੍ਗਵਿਜ੍ਜਾਪਾਠਕੋ ਕਿਰੇਸ, ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਦੀਘਾਯੁਕਤਾਦਿਵਸੇਨ ਚੁਦ੍ਦਸ ਪਞ੍ਹੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿ; ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ, ‘‘ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਤਾਦਯੋ ਵਿਸੇਸਾ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਿਯਨ੍ਤਿ. ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ‘ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਿ ਯਾਵ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਕਾਰਣ’ਨ੍ਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਮੇਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞੇਨੇਵ ਕਾਰਣੇਨ. ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਕਥੇਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਾਯਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯੋ ਮੇ ਅਪਣ੍ਣਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ, ‘‘ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਂ ਮਨੁਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਥਕਸਾਵਨਂ ਨਾਮ ਮਹਾਮਨ੍ਤਵਿਜ੍ਜਾਵਸੇਨ ਹੋਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾ ਸੁਨਿਚ੍ਛਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਨੂਨਾਹਂ ਕਮ੍ਮਫਲਮਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਂ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਾਧੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਾਯਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤੇ ਪਞ੍ਹੇ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

ਭਣ੍ਡਕਨ੍ਤਿ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਂ, ਸਨ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਦਾਤਬ੍ਬਂ ਆਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤੂਪਚਿਤਕਮ੍ਮਫਲਭਾਗੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਦਾਯਜ੍ਜਂ ਕਾਰਣੋਪਚਾਰੇਨ ਵਦਨ੍ਤੋ, ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਏਤੇਸਂ ਦਾਯਜ੍ਜਂ ਭਣ੍ਡਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ – ਯਥਾ ‘‘ਕੁਸਲਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਦਾਨਹੇਤੁ ਏਵਮਿਦਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੮੦). ਯਵਤਿ ਫਲਂ ਸਭਾਵਤੋ ਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਮਿਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਤੇਨਾਤਿ ਯੋਨੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਏਤੇਸਂ ਯੋਨਿ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਮਤ੍ਤਵਸੇਨ ਬਜ੍ਝਤਿ ਸਂਬਜ੍ਝਤੀਤਿ ਬਨ੍ਧੁ, ਞਾਤਿ ਸਾਲੋਹਿਤੋ ਚ. ਕਮ੍ਮਂ ਪਨ ਏਕਨ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮੇਵਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਏਤੇਸਂ ਬਨ੍ਧੂ’’ਤਿ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਵਸ੍ਸਯੋ. ਕਮ੍ਮਸਦਿਸੋ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਇਸ੍ਸਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾ ਨ ਕਰੋਤਿ ਤਾਦਿਸਂ ਕਤ੍ਤੁਂ ਸਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਮ੍ਮਮੇਵਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਅਵਧਾਰਿਤਂ, ਨਨੁ ਕਿਲੇਸਾਪਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹੀਨਪਣੀਤਭਾਵਕਾਰਣਂ, ਨ ਕੇਵਲਨ੍ਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਕਿਲੇਸਪਯੋਗੇਨ ਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਪਵਤ੍ਤਿਤਮੇਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਥਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਸਞ੍ਜਾਨਾਸੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵਤ੍ਵਾ ਨਨੁ ਭਗਵਾ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕੋ ਪਰੇਸਂ ਞਾਪਨਤ੍ਥਮੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਮਾਨਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਕਿਰੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿ.

੨੯੦. ਸਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤੇਨ, ਯਥਾ ਤਂ ਫਲਂ ਦਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਕਤੇਨ, ਉਪਚਿਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾਦਿਸਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚੇ ਅਨੂਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਸਮਾਦਿਨ੍ਨੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮਾਦਾਨਂ ਨਾਮ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਗਹਣਂ ਪਰਾਮਸਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਗਹਿਤੇਨ ਪਰਾਮਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤਾਯ ਸੁਗਤਿਦੁਗ੍ਗਤੀਤਿ ਪਟਿਪਦਾ, ਕਮ੍ਮਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਪਥੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਏਸਾਤਿ ਪਟਿਪਦਾ. ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਉਪਘਾਤਕਮੇਵ ਸਿਯਾਤਿ ਉਪਪੀਲ਼ਕਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਬਲਵਕਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬਲਵਕਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ. ਵਦਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਪੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਉਪਪੀਲ਼ਕਸਭਾਵਂ ਕਮ੍ਮਂ ਜਨਕਸਭਾਵਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ? ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਵਚਨਂ, ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਾਪਿ ਕੇਚਿ ਆਲਮ੍ਬਨਵਸੇਨ ਸਮਤ੍ਥਾ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ – ਯਸ੍ਸਿਦਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਵਿਪਾਕਂ ਪੀਲ਼ੇਤਿ, ਸਚੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨੋਕਾਸੇ ਏਵ ਸਯਂ ਵਿਪਚ੍ਚਿਤੁਂ ਓਕਾਸਂ ਲਭੇਯ੍ਯ, ਅਪਾਯੇਸੁ ਏਵ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਪੇਯ੍ਯ, ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਬਲਵਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇਨ ਵਿਪਚ੍ਚਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਤਰਂ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਵਿਬਾਧੇਨ੍ਤਂ ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ ਨਾਮ ਜਾਤਂ. ਏਤਦਤ੍ਥਮੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਬਲਵਕਮ੍ਮੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਬਲਵਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਹਿ ਨੇਸਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਏਤਾ ਸਮਞ੍ਞਾ, ਯਦਿਦਂ ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ ਉਪਚ੍ਛੇਦਕਂ ਜਨਕਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਨ੍ਤਿ, ਨ ਕੁਸਲਾਨਿ ਵਿਯ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯ. ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵਿਹੇਠੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਘਾਟਨਾਦਿਵਸੇਨ ਉਚ੍ਛੁਤੇਲਯਨ੍ਤਾਦਯੋ ਵਿਯ ਉਚ੍ਛੁਤਿਲਾਦਿਕੇ ਵਿਬਾਧੇਤ੍ਵਾ. ਨਿਰੋਜਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਤੇਜਂ. ਨਿਯੂਸਨ੍ਤਿ ਨਿਰਸਂ. ਕਸਟਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਾਰਂ. ਪਰਿਸ੍ਸਯਨ੍ਤਿ ਉਪਦ੍ਦਵਂ.

ਇਦਾਨਿ ਪਰਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਉਪਨਯਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਤਤ੍ਥ, ‘‘ਦਾਰਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਨਾਸਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ਪੁਨ ‘‘ਦਾਰਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਮ੍ਭਦੋਹਨਾਤਿ ਕੁਮ੍ਭਪੂਰਖੀਰਾ. ਗੋਮਣ੍ਡਲੇਤਿ ਗੋਯੂਥੇ.

ਅਟ੍ਠੁਸਭਗਮਨਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਟ੍ਠਉਸਭਪ੍ਪਮਾਣਂ ਪਦੇਸਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਧਨੁਗ੍ਗਹੋ ਅਨੁਯਾਯਿਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਤਨ੍ਤਿ ਸਰਂ. ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੋ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਾਤੇਯ੍ਯ ਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਰਸ੍ਸ ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਵਾਲ਼ਮਚ੍ਛੋਦਕਨ੍ਤਿ ਮਕਰਾਦਿਵਾਲ਼ਮਚ੍ਛਵਨ੍ਤਂ ਉਦਕਂ.

ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਜਨਕਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਪਾਕਦਾਯਿਭਾਵਤੋ, ਨ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਮਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਂ. ਭੋਗਸਮ੍ਪਦਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਰੋਗ੍ਯਸਮ੍ਪਦਾਦਿ-ਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਦਾਦੀਨਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਨ ਦੀਘਾਯੁਕਤਾਦੀਨਿ ਹਿ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਤਾਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਨ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿ; ਅਞ੍ਞਂ ਦੀਘਾਯੁਕਤਾਕਰਣੇਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ; ਨ ਅਤਿਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਂ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਂ ਨੀਚਕੁਲੀਨਂ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਂ ਵਾ ਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤਤਾਦਿਵਸੇਨ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ’’ਤਿਆਦਿ, ਤਂ ਪਨ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਪੁਰਿਮਾਨੀਤਿ ਉਪਪੀਲ਼ਕੋਪਚ੍ਛੇਦਕਾਨਿ. ਉਪਪੀਲ਼ਕੁਪਘਾਤਾ ਨਾਮ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਪਟਿਬਾਹਕਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਅਕੁਸਲਾਨੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ ਕੁਸਲਮੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾ ਜਨਕਂ ਉਭਯਸਭਾਵਂ, ਏਵਂ ਇਤਰੇਸਮ੍ਪਿ ਉਭਯਸਭਾਵਤਾਯ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਯ ਨ ਕੋਚਿ ਵਿਰੋਧੋ. ਦੇਵਦਤ੍ਤਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਨਾਗਾਦੀਨਂ ਇਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਵਚ੍ਛਿਤਾਨਂ ਪੇਤਾਦੀਨਞ੍ਚ ਨਰਕਾਦੀਸੁ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨੁਪਪੀਲ਼ਨੁਪਘਾਤਨਾਨਿ ਨ ਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਬਹੂਸੁ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯੇਸੁ ਏਕੇਨ ਗਹਿਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਇਤਰੇਸਂ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਯਿਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾਪਿ ਸਮਤ੍ਥਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਕਮ੍ਮੇ ਕਤੇ ਜਨਕਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਕੁਸਲਫਲਂ ਵਾ ਅਕੁਸਲਫਲਂ ਵਾ ਬ੍ਯਾਧਿਧਾਤੁਸਮਤਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਬਾਧੀਯਤਿ, ਤਮੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਕਤੇ ਜਾਤਿਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਜਨਕਂ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਕਤੇ ਅਞ੍ਞੇਨ ਜਨਿਤਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਾ ਫਲਸ੍ਸ ਵਿਬਾਧਾਵਿਚ੍ਛੇਦਪਚ੍ਚਯਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਬ੍ਰੂਹਨਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਜਨਕਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾਨੁਰੂਪਂ ਪਰਿਵੁਤ੍ਤਿਚਿਰਤਰਪਬਨ੍ਧਾ ਹੋਤਿ, ਏਤਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ. ਤਥਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਤੇ ਜਨਕਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਕੁਸਲਫਲਂ ਅਕੁਸਲਫਲਂ ਵਾ ਬ੍ਯਾਧਿਧਾਤੁਸਮਤਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਬਾਧੀਯਤਿ, ਤਂ ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਕਤੇ ਜਨਕਸਾਮਤ੍ਥਿਯਵਸੇਨ ਚਿਰਤਰਪਬਨ੍ਧਾਰਹਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਚ੍ਛੇਦਕਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਉਪਘਾਤਕਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਾਰੋ.

ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਕਮ੍ਮੇਸੁ. ਉਪਚ੍ਛੇਦਕਕਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਆਯੁਨੋ ਉਪਘਾਤਕਕਮ੍ਮੇਨ. ਸ੍ਵਾਯਮੁਪਘਾਤਕਭਾਵੋ ਦ੍ਵਿਧਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮੁਨਾ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਤਥਾਭਿਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਤੇਨ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਤਾ ਅਵਸ੍ਸਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਨਤੋ. ਏਤੇਨ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਤਾਦਿਸਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯੁਪਘਾਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਤੋ ਕਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਫਲਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਦੀਘਾਯੁਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਪਘਾਤਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ਖੇਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਸ੍ਸਂ ਵਿਯ ਉਪਪਤ੍ਤਿਨਿਯਾਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਨਿਯਤਵਿਸੇਸੇ ਵਿਪਚ੍ਚਿਤੁਂ ਓਕਾਸੇ ਕਰੋਨ੍ਤੇ ਏਵ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮੇ ਆਕਡ੍ਢਿਯਮਾਨਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਤ੍ਥਾਯ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮੇਵ ਵਾ ਨਿਯਾਮੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਚੇਤਨਾਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਕਟੁਕਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਚੇਤਨਾਯ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਖੀਣਾਭਾਵਤੋ; ਇਤਰੇ ਪਨ ਨ ਤਥਾ ਭਾਰਿਯਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪੁਬ੍ਬਾ…ਪੇ… ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਯਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਂ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਮਨੁਸ੍ਸਾਮਨੁਸ੍ਸਪਰਿਸ੍ਸਯਾਤਿ ਮਾਨੁਸਕਾ ਅਮਾਨੁਸਕਾ ਚ ਉਪਦ੍ਦਵਾ. ਪੁਰਤੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਦ੍ਵਾਰਤੋ. ਪਚ੍ਛਤੋਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਵਤ੍ਥੁਤੋ. ਪਵਟ੍ਟਮਾਨਾਤਿ ਪਰਿਜਨਸ੍ਸ, ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਾ ਦੇਸੇਨ ਪਵਟ੍ਟਮਾਨਾ. ਪਰੇਹੀਤਿ ਪੁਰਾਤਨੇਹਿ ਪਰੇਹਿ. ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵਨ੍ਤਿ ਸਾਮਿਭਾਵਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਤਂ. ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤਿ ਇਣਾਯਿਕਾ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਤਿ ਵਣਿਜ੍ਜਾਦਿਕਮ੍ਮਾਨਿ. ਅਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਂ ਕਮ੍ਮਂ; ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵਿਰਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੀਘਾਯੁਕਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਹੋਤਿ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਭਾਵਤੋ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਦੀਘਾਯੁਕਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਸੁ ਕਮ੍ਮੇਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਤਂ ਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਵਿਭਾਵਨਨਯੇਨ.

ਵਿਹੇਠਨਕਮ੍ਮਾਦੀਨਿਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕੋਧਇਸ੍ਸਾਮਨਕਮਚ੍ਛੇਰਥਦ੍ਧਅਵਿਦ੍ਦਸੁਭਾਵਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਕਮ੍ਮਾਨਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਥੇਵਾਤਿ ਯਥਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਵਂ ਵਦਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥੇਵ ਵਦਮਾਨਾਨਿ ਵਿਯ. ‘‘ਯਂ ਯਦੇਵਾਤਿਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ (ਖੁ. ਪਾ. ੮.੧੦) ਵਚਨਤੋ ਯਥਾ ਸਬ੍ਬਕੁਸਲਂ ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਕੁਸਲਂ ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਵਿਪਤ੍ਤੀਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ, ‘‘ਉਪਪੀਲ਼ਨੇਨ ਨਿਬ੍ਭੋਗਤਂ ਆਪਾਦੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮਵਸੇਨਪਿ ਅਯਂ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਅਵਿਹੇਠਨਾਦੀਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਕ੍ਕੋਧਨ-ਅਨਿਸ੍ਸਾਮਨ-ਦਾਨ-ਅਨਤਿਮਾਨ-ਵਿਦ੍ਦਸੁਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਕਮ੍ਮਾਨਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

੨੯੩. ਇਸ੍ਸਾ ਮਨੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਇਸ੍ਸਾਮਨਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਸ੍ਸਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਉਪਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੋਤਿ ਅਕ੍ਕੋਸਵਤ੍ਥੂਹਿ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੋ. ਇਸ੍ਸਂ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਇਸ੍ਸਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਤਿ ਇਸ੍ਸਾਸਹਿਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖੋਤਿ ਅਪ੍ਪਾਨੁਭਾਵੋ ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਾਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਸਾ ਪਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਾਨੁਭਾਵਤਾ ਪਰਿਵਾਰਾਭਾਵੇਨ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਪਰਿਵਾਰੋ’’ਤਿ.

੨੯੪. ਮਚ੍ਛਰਿਯਵਸੇਨ ਨ ਦਾਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਨ ਦਾਤਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਮਚ੍ਛਰੀ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਤਿ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੇ ਯਥਾਰਹਂ ਦੇਤਿਯੇਵ.

੨੯੫. ਅਭਿਵਾਦੇਤਬ੍ਬਂ ਖੇਤ੍ਤਵਸੇਨ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਬੁਦ੍ਧਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਮਾਤੁਪਿਤੁਜੇਟ੍ਠਭਾਤਰਾਦਯੋ ਅਭਿਵਾਦਨਾਦਿਅਰਹਾ ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਥਦ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨ ਕਰਣਂ ਨੀਚਕੁਲਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਮੇਵ. ਨ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤੇ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਦਾਯਿਨੋ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਏਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮੇਵ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

੨੯੬. ਅਪਰਿਪੁਚ੍ਛਨੇਨਾਤਿ ਅਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਮਤ੍ਤੇਨ ਨਿਰਯੇ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ; ਅਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਹੇਤੁ ਪਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਕਰਣਾਦੀਹਿ ਸਿਯਾ ਨਿਰਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ, ‘‘ਨ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਅਪਰਿਪੁਚ੍ਛਕੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਪਾਪੇਸੀਤਿ ਦੇਸਨਂ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਾਪੇਸਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਚੂਲ਼ਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.