੪. ਵਿਭਙ੍ਗਵਗ੍ਗੋ

੧. ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੭੨. ਏਕਾ ਰਤ੍ਤਿ ਏਕਰਤ੍ਤੋ, ਭਦ੍ਦੋ ਏਕਰਤ੍ਤੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨੁਯੋਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਨ ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸਹਚਰਣਤੋ ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਦ੍ਦੇਸਞ੍ਚ ਵਿਭਙ੍ਗਞ੍ਚ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਉਦ੍ਦਿਸਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸੋ, ਸਙ੍ਖੇਪਦੇਸਨਾ ਏਵ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸਪਦਾਨਂ ਜਨਨਿਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਮਾਤਾ ਵਿਯਾਤਿ ਮਾਤਿਕਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਹ ‘‘ਉਦ੍ਦੇਸਨ੍ਤਿ ਮਾਤਿਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਦੇਸਨਾ, ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਵਿਤ੍ਥਾਰਭਾਜਨਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਥਾਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਭਾਜੇਤਿ ਵਿਭਜਤਿ ਏਤੇਨਾ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ.

ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਖਣਤ੍ਤਯਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਅਤੀਤਂ. ਤਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਗਤਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤੀਤੇ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ’’ਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਨਾਨੁਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਹਿ ਨਾਨੁਭਵੇਯ੍ਯ, ਨਾਭਿਨਨ੍ਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ‘‘ਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਅਤੀਤੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਮਿਚ੍ਛਾਅਭਿਨਿਵਿਸਨਂ ਪਰਾਮਾਸੋ ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾ; ਏਵਂ ‘‘ਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਅਨਾਗਤੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਮਿਚ੍ਛਾਅਭਿਨਿਵਿਸਨਂ ਪਰਾਮਾਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਪਤ੍ਥਨਾਤਿ ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਨ ਪਤ੍ਥੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਯਦਤੀਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਅਪਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਚਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ‘‘ਅਤੀਤਂ ਤਣ੍ਹਾਦਿਵਸੇਨ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਸਸਵਿਸਾਣਂ ਵਿਯ, ਤਥਾ ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਨ ਪਤ੍ਥੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਅਤੀਤਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾਯ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨਤ੍ਤਾ, ਅਨਾਗਤਪਤ੍ਥਨਾ ਪਨ ਸਫਲਾਪਿ ਸਿਯਾਤਿ ਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾਤਿ? ਨ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸਵਿਘਾਤਭਾਵੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਹੀਨਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਸਭਾਵਂ. ਨਿਰੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਭਗ੍ਗਂ. ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਵਿਨਾਸਂ. ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਕਂ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ. ਅਜਾਤਨ੍ਤਿ ਨ ਜਾਤਂ. ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ.

ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਪੁਞ੍ਜੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਸੇਤ੍ਵਾ. ਅਰਞ੍ਞਾਦੀਸੁ ਵਾਤਿ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨਿਯਮਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਕਨ੍ਦਰਾਦੀਸੁ ਵਾਤਿ ਠਾਨਨਿਯਮਾਭਾਵਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਾਤਚ੍ਚਕਾਰਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਮਕਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਿਯਮਾਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵਿਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਅਕੋਪਨਿਯਾਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਸਂਹੀਰਂ ਅਸਂਕੁਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਗਾਥਾਯਮਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਿਂ ਏਤਾਯ ਪਰਿਯਾਯਕਥਾਯਾਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋਵ ਅਸਂਹੀਰਂ ਅਸਂਕੁਪ੍ਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਥਂ ਪਨ ਨਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਏਤੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾ ਬ੍ਰੂਹਨਾਯ, ਤੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨੁਬ੍ਰੂਹਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਬਹੁਲਂ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਆਦਿਤੋ ਤਾਪਨਂ ਆਤਾਪਨਂ, ਤੇਨ ਆਰਮ੍ਭਧਾਤੁਮਾਹ. ਪਰਿਤੋ ਤਾਪਨਂ ਪਰਿਤਾਪਨਂ, ਤੇਨ ਨਿਕ੍ਕਮਧਾਤੁਪਰਕ੍ਕਮਧਾਤੁਯੋ ਚਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਸਹਕਰਣਟ੍ਠੇਨ ਸੇਨਾ ਵਿਯਾਤਿ ਸੇਨਾ. ਸਙ੍ਗਰੋਤਿਆਦੀਸੁ ਮਿਤ੍ਤਾਕਾਰਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਾਮਪਯੋਗਮਾਹ. ਲਞ੍ਜਗ੍ਗਹਣੇਨ ਲਞ੍ਜਦਾਨਂ, ਤੇਨ ਦਾਨਪ੍ਪਯੋਗਂ. ਬਲਰਾਸੀਤਿ ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦਿਬਲਕਾਯੋ. ਤੇਨ ਦਣ੍ਡਭੇਦਾਨਿ ਵਦਤਿ. ਭੇਦੋਪਿ ਹਿ ਬਲਵਤੋ ਏਵ ਇਜ੍ਝਤਿ, ਸ੍ਵਾਯਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋਪਿ ਉਪਾਯਯੋਗੇਨ ਸਮ੍ਪਵਤ੍ਤੀਯਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਚ ਸਙ੍ਗਂ ਆਸਤ੍ਤਿਂ ਅਰਤਿ ਦੇਤੀਤਿ ਸਙ੍ਗਰੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਵਾ ਸਙ੍ਗਰਣਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ.

ਉਟ੍ਠਾਹਕਂ ਉਟ੍ਠਾਨਵੀਰਿਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਸਪਰਹਿਤਸੀਵਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਅਸਾਧੁਭਾਵਪਰਮ੍ਮੁਖਭਾਵਗਮਨੇਨ ਵਾ ਸਨ੍ਤੋ.

੨੭੩. ਮਨੁਞ੍ਞਰੂਪਵਸੇਨੇਵ ਏਵਂਰੂਪੋ ਅਹੋਸੀਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਂ ਅਨ੍ਵਾਗਮੇਤਿ ਤਤ੍ਥ ਨਨ੍ਦਿਯਾਸਮਨ੍ਵਾਨਯਨਤੋ. ਵੇਦਨਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਕੁਸਲਸੁਖਸੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾਵਸੇਨਾਤਿ ਕੁਸਲਵੇਦਨਾਵਸੇਨ ਸੁਖਵੇਦਨਾਵਸੇਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾਵਸੇਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਵੇਦਨਾਸਦ੍ਦੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਣ੍ਹਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਯ ਸਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾ ਸਿਦ੍ਧਾ ਏਵਾਤਿ – ‘‘ਤਣ੍ਹਂ ਸਮਨ੍ਵਾਨੇਤਿ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹੀਨਰੂਪਾਦਿ…ਪੇ… ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ ਅਮਨੁਞ੍ਞੋਪਿ ਸਮਾਨੋ ਸਮਨੁਞ੍ਞਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨ ਮਞ੍ਞਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਨਾਨੁਪਵਤ੍ਤਯਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਨਨ੍ਦਿਯਾ ਦੂਰੀਕਤਤ੍ਤਾ.

੨੭੪. ਉਲ਼ਾਰਸੁਨ੍ਦਰਭਾਵਮੁਖੇਨੇਵ ਅਨਾਗਤੇਸੁਪਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਕਪ੍ਪਨਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਏਵਂਰੂਪੋ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.

੨੭੫. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ ਯਥਾ ਨਨ੍ਦਿਯਾ ਅਸਮਨ੍ਵਾਨਯਨਜੋਤਨਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਤੁਂ, ‘‘ਅਤੀਤਂ ਨ ਨ੍ਵਾਗਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ, ‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤੀਤਂ ਅਨ੍ਵਾਗਮੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੭੩) ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਯੋ ਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ, ‘‘ਕਥਞ੍ਚ…ਪੇ… ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਯਿਦਂ ਪਰਮਗਮ੍ਭੀਰਂ ਸਤ੍ਥੁਦੇਸਨਾਨਯਂ ਅਨੁਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਚੋਦਿਤਂ, ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਯੋ ਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ, ‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੂ’’ਤਿ ਵਿਭਙ੍ਗਦੇਸਨਾ ਸਮ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸਾ ਏਵਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਏਵ. ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਸਂਹੀਰਤੀਤਿ ਮਾਤਿਕਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਯ ਮਾਤਿਕਾਵਸੇਨ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸੁਤਵਾ ਸੁਤਵਾ’’ਤਿ ਚ ਆਦਿਨਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਭਾਵਿਤਤਾਯ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਸਪਤ੍ਤੇਹਿ ਵਿਯ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਠਪਨਾਯ ਆਕਡ੍ਢੀਯਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸਯੇ ਤਤੋ ਏਵ ਅਪਾਯਸਮੁਦ੍ਦਂ ਸਂਸਾਰਸਮੁਦ੍ਦਂ ਆਨੀਯਤਿ. ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੋ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

੨. ਆਨਨ੍ਦਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੭੬. ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪੁਥੁਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਲਯਨਂ ਅਪ੍ਪਨਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਂ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਿਹਾਰੋ, ਇਧ ਪਨ ਅਰਿਯਵਿਹਾਰੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਜਾਨਨ੍ਤੋਵ ਭਗਵਾ ਕਥਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਜਾਨਨ੍ਤਾਪਿ ਤਥਾਗਤਾ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਜਾਨਨ੍ਤਾਪਿ ਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਾਰਾ. ੧੬).

੨੭੮. ਸਾਧੁਕਾਰਮਦਾਸੀਤਿ ਸਾਧੁਸਦ੍ਦਂ ਸਾਵੇਸਿ. ਤਂ ਪਨ ਪਸਂਸਾ ਹੋਤੀਤਿ ਪਸਂਸਤ੍ਥੋ ਸਾਧੁਸਦ੍ਦੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦੇਸਨਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਹਿ ਵਣ੍ਣੇਹਿ ਗੁਣਵਨ੍ਤੇ ਉਦਗ੍ਗਤਾਕਰਣਂ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਂ, ਕੇਵਲਂ ਗੁਣਸਂਕਿਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਥੋਮਨਾ ਪਸਂਸਾਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ.

ਆਨਨ੍ਦਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

੩. ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੭੯. ਉਣ੍ਹਭਾਵੇਨ ਤਪਨਤੋ ਤਪਂ ਉਦਕਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਪੋਦਾ, ਰਹਦੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਤੋਦਕਸ੍ਸ ਰਹਦਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਵੇਭਾਰਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਉਦਕਰਹਦਤੋ, ਤਂ ਰਹਦਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਾਗਭਵਨਾਗਤੋਪਿ ਹਿ ਸੋ ਰਹਦੋ ਤਤੋ ਉਪਰਿ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਜਲਾਸਯੇਨ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਤਪੋਦਾ ਨਾਮ ਨਦੀ ਸਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ਏਦਿਸਾਤਿ ਕੁਥਿਤਾ ਉਣ੍ਹਾ, ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਨਾਮਵਸੇਨ ਤਪੋਦਾਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੇਤਲੋਕੋਤਿ ਪੇਤਾਨਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਨਿਰਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਆਰਾਮਸ੍ਸਾਤਿ ਤਪੋਦਾਰਾਮਸ੍ਸ. ਤਤੋਤਿ ਤਪੋਦਾਸਙ੍ਖਾਤਨਦਿਤੋ. ਮਹਾਉਦਕਰਹਦੋਤਿ ਮਹਾਉਦਕਭਰਿਤਂ ਪਲ੍ਲਲਂ.

੨੮੦. ਸਮਿਦ੍ਧੋਤਿ ਉਲ਼ਾਰੋ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਮਸ੍ਸਾਤਿ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ, ਸੋ ਏਵ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਭੂਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤੀਤਂ ਅਨਾਗਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਧਭੇਦਮੁਖੇਨ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਬੋਧਵਚਨਂ.

੨੮੨. ਕਾਮਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਭਜਨਂ ਸਾਧਾਰਣਂ, ਪਠਮਦੁਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਨ ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਵਿਭਜਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਧ ਤਥਾ ਅਕਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਦੇਸਨਾਯ ਠਪਨਂ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਆਯਤਨਵਸੇਨ ਵਿਭਜਨਤ੍ਥਂ. ਏਵਂ ਵਿਭਿਨ੍ਨਾ ਹਿ ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਅਨਵਸੇਸਾ ਸਮ੍ਮਸਨੁਪਗਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ; ਅਯਂ ਕਿਰੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯੋ ਥੇਰੇਨ ਨਯਤੋ ਗਹਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਵਸੇਨੇਵ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਸੀਤਿ ਲੋਕਿਯਾਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ ਏਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਸਿ, ਯਥਾ ਤੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਯਦਿ ਭਗਵਤਾ ਇਧਾਪਿ ਵਿਭਜਨਂ ਇਚ੍ਛਿਤਂ ਸਿਯਾ, ਤਥਾ ਵਿਭਜੇਯ੍ਯ, ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਥਾ ਅਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾਵ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਵਸੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਵਿਭਜਨਂ ਭਗਵਤਾ ਚ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਨਯਗ੍ਗਾਹੇ ਠਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਵਿਭਜਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਨਯਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹਾ’’ਤਿ. ਭਾਰਿਯਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਕਤਂ. ਅਪਦੇ ਪਦਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਆਕਾਸੇ ਪਦਂ ਕਤਂ ਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਸਿਟ੍ਠਵਿਸਯਤਾਯ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਨਿਕਨ੍ਤਿਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਨਿਕਨ੍ਤਿਤਣ੍ਹਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ‘‘ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ. ਮਨੋਤਿ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਂ ਦ੍ਵਾਰਭੂਤਂ.

੨੮੩. ਪਤ੍ਥਨਾਵਸੇਨ ਠਪੇਸੀਤਿ ਪਤ੍ਥਨਾਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ.

ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ

ਸਮਤ੍ਤਾ.

੪. ਲੋਮਸਕਕਙ੍ਗਿਯਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੮੬. ਘਨਨਿਚਿਤਲੋਮੋ ਲੋਮਸੋ, ਅਯਂ ਪਨ ਅਪ੍ਪਤਾਯ ਲੋਮਸਕੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਈਸਕਲੋਮਸਾਕਾਰਤਾਯਾ’’ਤਿ, ਲੋਮਸਕੋ ਅਙ੍ਗਿਕੋ ਲੋਮਸਕਕਙ੍ਗਿਯੋ, ਪਠਮੋ ਕ-ਕਾਰੋ ਅਪ੍ਪਤ੍ਥੋ, ਦੁਤਿਯਂ ਪਨ ਪਦਵਡ੍ਢਨਮੇਵ. ਰਤ੍ਤਕਮ੍ਬਲਸਿਲਾਯਨ੍ਤਿ ਰਤ੍ਤਕਮ੍ਬਲਵਣ੍ਣਸਿਲਾਯਂ. ਓਰੁਯ੍ਹਾਤਿ ਆਕਾਸਤੋ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ. ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸ੍ਸ ਅਸਾਦਿਯਨਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਪਥੇ ਨ ਵਸਨ੍ਤਿ.

ਦਸਹਿ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਹਸ੍ਸੇਹੀਤਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਤੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਹਿ ਦੇਵਤਾਹੀਤਿ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਪਞ੍ਞਾਪਯੋਗਮਨ੍ਦਤਾਯ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਭਾਵਾਪਾਦਨੇਨ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਤੁਂ ਸਂਵੇਗਜਨਨਤ੍ਥਂ…ਪੇ… ਅਭਾਸਿ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦੇਵਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ, ਤਿਸ੍ਸਂ ਵਾ ਦੇਸਨਾਯਂ. ਦੇਵਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦੇਵਭਾਵਸ੍ਸ, ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਤਾਤਿ ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਿਯਾ.

ਸਵਨਮੁਖੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ ਅਤ੍ਥਸੋ ਚ ਉਪਧਾਰਣਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਵਾਚੁਗ੍ਗਤਕਰਣਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵਾਚਾਯ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਰਿਯਾਪੁਣਾਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਪਰਿਹਣਂ ਧਾਰਣਂ, ਤਂ ਪਨ ਪਰੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਵਾਚੇਨ੍ਤੋ ਧਾਰੇਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਲੋਮਸਕਕਙ੍ਗਿਯਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ

ਸਮਤ੍ਤਾ.

੫. ਚੂਲ਼ਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੮੯. ਅਙ੍ਗਸੁਭਤਾਯਾਤਿ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਹਤ੍ਥਪਾਦਾਦਿਸਰੀਰਾਵਯਵਾਨਂ ਸੁਨ੍ਦਰਭਾਵੇਨ. ਯਂ ਅਪਚ੍ਚਂ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਮੁਦ੍ਧਂ ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਲੋਕੇ ਮਾਣਵਵੋਹਾਰੋ, ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਤ੍ਤਾ ਦਹਰਕਾਲੇ ਸੁਦ੍ਧਧਾਤੁਕਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਤਰੁਣਕਾਲੇ ਵੋਹਰਿਂਸੂ’’ਤਿ. ਅਧਿਪਤਿਤ੍ਤਾਤਿ ਇਸ੍ਸਰਭਾਵਤੋ.

ਸਮਾਹਾਰਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਚਯਂ. ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਘਰਮਾਵਸੇਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਤਰੇਪਿ ਬ੍ਯਯਮਾਨੇ ਭੋਗਾ ਖੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਤਰੇਪਿ ਸਞ੍ਚਯਮਾਨੇ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਜਾਤਿਕੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਬ੍ਯਯਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਯਮੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਘਰਾਵਾਸਂ ਅਨੁਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਤਿ ਲੋਭਾਦੇਸਿਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਤਿ.

ਧਨਲੋਭੇਨ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਲੋਭਵਸਿਕਸ੍ਸ ਹਿ ਗਤਿ ਨਿਰਯੋ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਵਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਦਗਥਿਤਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸਾਦਗਥਿਤਂ ਵਾ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਕਾਲਙ੍ਕਰੇਯ੍ਯ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਵਦਾਮਿ – ਨਿਰਯਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੩੫). ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ ਕਤੋਕਾਸਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਭਾਵਤੋ.

ਪਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਅਧੋਮੁਖਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਓਨਾਮੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਚਾਰਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਿਤਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛੀਤਿ ਸੁਤਮੇਤਂ ਮਯਾ, ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਪਿਤਾ ਸੁਨਖੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ, ਏਤਂ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਿਮਿਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛਿ.

ਤਥੇਵ ਵਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾ ਸੁਨਖਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥੇਵ ਵਤ੍ਵਾ. ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ, ‘‘ਤੋਦੇਯ੍ਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸੁਨਖੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਤ੍ਥਂ, ਵਿਸਂਵਾਦਨਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਞਾਤੋਮ੍ਹਿ ਇਮਿਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੇਨ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਰਿਮਜਾਤਿਯਂ ਪਿਤਾਤਿ ਏਵਂ ਞਾਤੋ ਅਮ੍ਹੀਤਿ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਕਿਰ ਸੁਨਖੋ ਤਥਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਜਾਤਿਸ੍ਸਰਤਾਯ. ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭੁਕ੍ਕਰਣਂ ਪਨ ਪੁਰਿਮਜਾਤਿਸਿਦ੍ਧਵਾਸਨਾਯ. ਭਵਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਭਵਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ. ਨਾਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਭਾਵਨੇ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਜਾਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਜਾਤਂ ਗਤਿਂ. ਅਙ੍ਗਵਿਜ੍ਜਾਪਾਠਕੋ ਕਿਰੇਸ, ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਦੀਘਾਯੁਕਤਾਦਿਵਸੇਨ ਚੁਦ੍ਦਸ ਪਞ੍ਹੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿ; ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ, ‘‘ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਤਾਦਯੋ ਵਿਸੇਸਾ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਿਯਨ੍ਤਿ. ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ‘ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਿ ਯਾਵ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਕਾਰਣ’ਨ੍ਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਮੇਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞੇਨੇਵ ਕਾਰਣੇਨ. ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਕਥੇਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਾਯਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯੋ ਮੇ ਅਪਣ੍ਣਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ, ‘‘ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਂ ਮਨੁਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਥਕਸਾਵਨਂ ਨਾਮ ਮਹਾਮਨ੍ਤਵਿਜ੍ਜਾਵਸੇਨ ਹੋਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾ ਸੁਨਿਚ੍ਛਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਨੂਨਾਹਂ ਕਮ੍ਮਫਲਮਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਂ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਾਧੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਾਯਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤੇ ਪਞ੍ਹੇ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

ਭਣ੍ਡਕਨ੍ਤਿ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਂ, ਸਨ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਦਾਤਬ੍ਬਂ ਆਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤੂਪਚਿਤਕਮ੍ਮਫਲਭਾਗੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਦਾਯਜ੍ਜਂ ਕਾਰਣੋਪਚਾਰੇਨ ਵਦਨ੍ਤੋ, ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਏਤੇਸਂ ਦਾਯਜ੍ਜਂ ਭਣ੍ਡਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ – ਯਥਾ ‘‘ਕੁਸਲਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਦਾਨਹੇਤੁ ਏਵਮਿਦਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੮੦). ਯਵਤਿ ਫਲਂ ਸਭਾਵਤੋ ਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਮਿਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਤੇਨਾਤਿ ਯੋਨੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਏਤੇਸਂ ਯੋਨਿ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਮਤ੍ਤਵਸੇਨ ਬਜ੍ਝਤਿ ਸਂਬਜ੍ਝਤੀਤਿ ਬਨ੍ਧੁ, ਞਾਤਿ ਸਾਲੋਹਿਤੋ ਚ. ਕਮ੍ਮਂ ਪਨ ਏਕਨ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮੇਵਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਏਤੇਸਂ ਬਨ੍ਧੂ’’ਤਿ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਵਸ੍ਸਯੋ. ਕਮ੍ਮਸਦਿਸੋ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਇਸ੍ਸਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾ ਨ ਕਰੋਤਿ ਤਾਦਿਸਂ ਕਤ੍ਤੁਂ ਸਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਮ੍ਮਮੇਵਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਅਵਧਾਰਿਤਂ, ਨਨੁ ਕਿਲੇਸਾਪਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹੀਨਪਣੀਤਭਾਵਕਾਰਣਂ, ਨ ਕੇਵਲਨ੍ਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਕਿਲੇਸਪਯੋਗੇਨ ਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਪਵਤ੍ਤਿਤਮੇਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਥਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਸਞ੍ਜਾਨਾਸੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵਤ੍ਵਾ ਨਨੁ ਭਗਵਾ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕੋ ਪਰੇਸਂ ਞਾਪਨਤ੍ਥਮੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਮਾਨਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਕਿਰੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿ.

੨੯੦. ਸਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤੇਨ, ਯਥਾ ਤਂ ਫਲਂ ਦਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਕਤੇਨ, ਉਪਚਿਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾਦਿਸਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚੇ ਅਨੂਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਸਮਾਦਿਨ੍ਨੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮਾਦਾਨਂ ਨਾਮ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਗਹਣਂ ਪਰਾਮਸਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਗਹਿਤੇਨ ਪਰਾਮਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤਾਯ ਸੁਗਤਿਦੁਗ੍ਗਤੀਤਿ ਪਟਿਪਦਾ, ਕਮ੍ਮਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਪਥੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਏਸਾਤਿ ਪਟਿਪਦਾ. ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਉਪਘਾਤਕਮੇਵ ਸਿਯਾਤਿ ਉਪਪੀਲ਼ਕਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਬਲਵਕਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬਲਵਕਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ. ਵਦਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਪੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਉਪਪੀਲ਼ਕਸਭਾਵਂ ਕਮ੍ਮਂ ਜਨਕਸਭਾਵਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ? ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਵਚਨਂ, ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਾਪਿ ਕੇਚਿ ਆਲਮ੍ਬਨਵਸੇਨ ਸਮਤ੍ਥਾ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ – ਯਸ੍ਸਿਦਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਵਿਪਾਕਂ ਪੀਲ਼ੇਤਿ, ਸਚੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨੋਕਾਸੇ ਏਵ ਸਯਂ ਵਿਪਚ੍ਚਿਤੁਂ ਓਕਾਸਂ ਲਭੇਯ੍ਯ, ਅਪਾਯੇਸੁ ਏਵ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਪੇਯ੍ਯ, ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਬਲਵਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇਨ ਵਿਪਚ੍ਚਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਤਰਂ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਵਿਬਾਧੇਨ੍ਤਂ ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ ਨਾਮ ਜਾਤਂ. ਏਤਦਤ੍ਥਮੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਬਲਵਕਮ੍ਮੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਬਲਵਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਹਿ ਨੇਸਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਏਤਾ ਸਮਞ੍ਞਾ, ਯਦਿਦਂ ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ ਉਪਚ੍ਛੇਦਕਂ ਜਨਕਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਨ੍ਤਿ, ਨ ਕੁਸਲਾਨਿ ਵਿਯ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯ. ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵਿਹੇਠੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਘਾਟਨਾਦਿਵਸੇਨ ਉਚ੍ਛੁਤੇਲਯਨ੍ਤਾਦਯੋ ਵਿਯ ਉਚ੍ਛੁਤਿਲਾਦਿਕੇ ਵਿਬਾਧੇਤ੍ਵਾ. ਨਿਰੋਜਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਤੇਜਂ. ਨਿਯੂਸਨ੍ਤਿ ਨਿਰਸਂ. ਕਸਟਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਾਰਂ. ਪਰਿਸ੍ਸਯਨ੍ਤਿ ਉਪਦ੍ਦਵਂ.

ਇਦਾਨਿ ਪਰਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਉਪਨਯਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਤਤ੍ਥ, ‘‘ਦਾਰਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਨਾਸਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ਪੁਨ ‘‘ਦਾਰਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਮ੍ਭਦੋਹਨਾਤਿ ਕੁਮ੍ਭਪੂਰਖੀਰਾ. ਗੋਮਣ੍ਡਲੇਤਿ ਗੋਯੂਥੇ.

ਅਟ੍ਠੁਸਭਗਮਨਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਟ੍ਠਉਸਭਪ੍ਪਮਾਣਂ ਪਦੇਸਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਧਨੁਗ੍ਗਹੋ ਅਨੁਯਾਯਿਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਤਨ੍ਤਿ ਸਰਂ. ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੋ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਾਤੇਯ੍ਯ ਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਰਸ੍ਸ ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਵਾਲ਼ਮਚ੍ਛੋਦਕਨ੍ਤਿ ਮਕਰਾਦਿਵਾਲ਼ਮਚ੍ਛਵਨ੍ਤਂ ਉਦਕਂ.

ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਜਨਕਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਪਾਕਦਾਯਿਭਾਵਤੋ, ਨ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਮਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਂ. ਭੋਗਸਮ੍ਪਦਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਰੋਗ੍ਯਸਮ੍ਪਦਾਦਿ-ਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਦਾਦੀਨਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਨ ਦੀਘਾਯੁਕਤਾਦੀਨਿ ਹਿ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਤਾਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਨ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿ; ਅਞ੍ਞਂ ਦੀਘਾਯੁਕਤਾਕਰਣੇਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ; ਨ ਅਤਿਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਂ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਂ ਨੀਚਕੁਲੀਨਂ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਂ ਵਾ ਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤਤਾਦਿਵਸੇਨ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ’’ਤਿਆਦਿ, ਤਂ ਪਨ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਪੁਰਿਮਾਨੀਤਿ ਉਪਪੀਲ਼ਕੋਪਚ੍ਛੇਦਕਾਨਿ. ਉਪਪੀਲ਼ਕੁਪਘਾਤਾ ਨਾਮ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਪਟਿਬਾਹਕਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਅਕੁਸਲਾਨੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ ਕੁਸਲਮੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾ ਜਨਕਂ ਉਭਯਸਭਾਵਂ, ਏਵਂ ਇਤਰੇਸਮ੍ਪਿ ਉਭਯਸਭਾਵਤਾਯ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਯ ਨ ਕੋਚਿ ਵਿਰੋਧੋ. ਦੇਵਦਤ੍ਤਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਨਾਗਾਦੀਨਂ ਇਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਵਚ੍ਛਿਤਾਨਂ ਪੇਤਾਦੀਨਞ੍ਚ ਨਰਕਾਦੀਸੁ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨੁਪਪੀਲ਼ਨੁਪਘਾਤਨਾਨਿ ਨ ਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਬਹੂਸੁ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯੇਸੁ ਏਕੇਨ ਗਹਿਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਇਤਰੇਸਂ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਯਿਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾਪਿ ਸਮਤ੍ਥਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਕਮ੍ਮੇ ਕਤੇ ਜਨਕਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਕੁਸਲਫਲਂ ਵਾ ਅਕੁਸਲਫਲਂ ਵਾ ਬ੍ਯਾਧਿਧਾਤੁਸਮਤਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਬਾਧੀਯਤਿ, ਤਮੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਕਤੇ ਜਾਤਿਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਜਨਕਂ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਕਤੇ ਅਞ੍ਞੇਨ ਜਨਿਤਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਾ ਫਲਸ੍ਸ ਵਿਬਾਧਾਵਿਚ੍ਛੇਦਪਚ੍ਚਯਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਬ੍ਰੂਹਨਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਜਨਕਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾਨੁਰੂਪਂ ਪਰਿਵੁਤ੍ਤਿਚਿਰਤਰਪਬਨ੍ਧਾ ਹੋਤਿ, ਏਤਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ. ਤਥਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਤੇ ਜਨਕਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਕੁਸਲਫਲਂ ਅਕੁਸਲਫਲਂ ਵਾ ਬ੍ਯਾਧਿਧਾਤੁਸਮਤਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਬਾਧੀਯਤਿ, ਤਂ ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਕਤੇ ਜਨਕਸਾਮਤ੍ਥਿਯਵਸੇਨ ਚਿਰਤਰਪਬਨ੍ਧਾਰਹਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਚ੍ਛੇਦਕਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਉਪਘਾਤਕਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਾਰੋ.

ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਕਮ੍ਮੇਸੁ. ਉਪਚ੍ਛੇਦਕਕਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਆਯੁਨੋ ਉਪਘਾਤਕਕਮ੍ਮੇਨ. ਸ੍ਵਾਯਮੁਪਘਾਤਕਭਾਵੋ ਦ੍ਵਿਧਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮੁਨਾ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਤਥਾਭਿਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਤੇਨ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਤਾ ਅਵਸ੍ਸਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਨਤੋ. ਏਤੇਨ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਤਾਦਿਸਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯੁਪਘਾਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਤੋ ਕਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਫਲਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਦੀਘਾਯੁਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਪਘਾਤਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ਖੇਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਸ੍ਸਂ ਵਿਯ ਉਪਪਤ੍ਤਿਨਿਯਾਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਨਿਯਤਵਿਸੇਸੇ ਵਿਪਚ੍ਚਿਤੁਂ ਓਕਾਸੇ ਕਰੋਨ੍ਤੇ ਏਵ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮੇ ਆਕਡ੍ਢਿਯਮਾਨਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਤ੍ਥਾਯ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮੇਵ ਵਾ ਨਿਯਾਮੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਚੇਤਨਾਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਕਟੁਕਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਚੇਤਨਾਯ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਖੀਣਾਭਾਵਤੋ; ਇਤਰੇ ਪਨ ਨ ਤਥਾ ਭਾਰਿਯਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪੁਬ੍ਬਾ…ਪੇ… ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਯਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਂ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਮਨੁਸ੍ਸਾਮਨੁਸ੍ਸਪਰਿਸ੍ਸਯਾਤਿ ਮਾਨੁਸਕਾ ਅਮਾਨੁਸਕਾ ਚ ਉਪਦ੍ਦਵਾ. ਪੁਰਤੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਦ੍ਵਾਰਤੋ. ਪਚ੍ਛਤੋਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਵਤ੍ਥੁਤੋ. ਪਵਟ੍ਟਮਾਨਾਤਿ ਪਰਿਜਨਸ੍ਸ, ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਾ ਦੇਸੇਨ ਪਵਟ੍ਟਮਾਨਾ. ਪਰੇਹੀਤਿ ਪੁਰਾਤਨੇਹਿ ਪਰੇਹਿ. ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵਨ੍ਤਿ ਸਾਮਿਭਾਵਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਤਂ. ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤਿ ਇਣਾਯਿਕਾ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਤਿ ਵਣਿਜ੍ਜਾਦਿਕਮ੍ਮਾਨਿ. ਅਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਂ ਕਮ੍ਮਂ; ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵਿਰਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੀਘਾਯੁਕਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਹੋਤਿ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਭਾਵਤੋ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਦੀਘਾਯੁਕਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਸੁ ਕਮ੍ਮੇਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਤਂ ਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਵਿਭਾਵਨਨਯੇਨ.

ਵਿਹੇਠਨਕਮ੍ਮਾਦੀਨਿਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕੋਧਇਸ੍ਸਾਮਨਕਮਚ੍ਛੇਰਥਦ੍ਧਅਵਿਦ੍ਦਸੁਭਾਵਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਕਮ੍ਮਾਨਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਥੇਵਾਤਿ ਯਥਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਵਂ ਵਦਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥੇਵ ਵਦਮਾਨਾਨਿ ਵਿਯ. ‘‘ਯਂ ਯਦੇਵਾਤਿਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ (ਖੁ. ਪਾ. ੮.੧੦) ਵਚਨਤੋ ਯਥਾ ਸਬ੍ਬਕੁਸਲਂ ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਕੁਸਲਂ ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਵਿਪਤ੍ਤੀਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ, ‘‘ਉਪਪੀਲ਼ਨੇਨ ਨਿਬ੍ਭੋਗਤਂ ਆਪਾਦੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮਵਸੇਨਪਿ ਅਯਂ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਅਵਿਹੇਠਨਾਦੀਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਕ੍ਕੋਧਨ-ਅਨਿਸ੍ਸਾਮਨ-ਦਾਨ-ਅਨਤਿਮਾਨ-ਵਿਦ੍ਦਸੁਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਕਮ੍ਮਾਨਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

੨੯੩. ਇਸ੍ਸਾ ਮਨੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਇਸ੍ਸਾਮਨਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਸ੍ਸਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਉਪਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੋਤਿ ਅਕ੍ਕੋਸਵਤ੍ਥੂਹਿ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੋ. ਇਸ੍ਸਂ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਇਸ੍ਸਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਤਿ ਇਸ੍ਸਾਸਹਿਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖੋਤਿ ਅਪ੍ਪਾਨੁਭਾਵੋ ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਾਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਸਾ ਪਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਾਨੁਭਾਵਤਾ ਪਰਿਵਾਰਾਭਾਵੇਨ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਪਰਿਵਾਰੋ’’ਤਿ.

੨੯੪. ਮਚ੍ਛਰਿਯਵਸੇਨ ਨ ਦਾਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਨ ਦਾਤਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਮਚ੍ਛਰੀ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਤਿ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੇ ਯਥਾਰਹਂ ਦੇਤਿਯੇਵ.

੨੯੫. ਅਭਿਵਾਦੇਤਬ੍ਬਂ ਖੇਤ੍ਤਵਸੇਨ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਬੁਦ੍ਧਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਮਾਤੁਪਿਤੁਜੇਟ੍ਠਭਾਤਰਾਦਯੋ ਅਭਿਵਾਦਨਾਦਿਅਰਹਾ ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਥਦ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨ ਕਰਣਂ ਨੀਚਕੁਲਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਮੇਵ. ਨ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤੇ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਦਾਯਿਨੋ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਏਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮੇਵ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

੨੯੬. ਅਪਰਿਪੁਚ੍ਛਨੇਨਾਤਿ ਅਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਮਤ੍ਤੇਨ ਨਿਰਯੇ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ; ਅਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਹੇਤੁ ਪਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਕਰਣਾਦੀਹਿ ਸਿਯਾ ਨਿਰਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ, ‘‘ਨ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਅਪਰਿਪੁਚ੍ਛਕੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਪਾਪੇਸੀਤਿ ਦੇਸਨਂ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਾਪੇਸਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਚੂਲ਼ਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

੬. ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੯੮. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਮੋਘਭਾਵੋ ਨਾਮ ਫਲੇਨ ਤੁਚ੍ਛਤਾ ਫਲਾਭਾਵੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਮੋਘਨ੍ਤਿ ਤੁਚ੍ਛਂ ਅਫਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਥਂ ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਚਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਾਹ. ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਪਨ ‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਮੇਵ ਸਫਲਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ. ਸਫਲਞ੍ਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਸਤ੍ਥੁ ਅਭਿਮਤਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਇਦਞ੍ਚ ‘‘ਮੋਘਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ. ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਏਸਾਤਿ ਪੋਤਲਿਪੁਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ. ਅਭਿਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਕਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਸਾਪਿ ਹਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਪਾਕਟਾ ਜਾਤਾਤਿ. ਥੇਰੋਤਿ ਸਮਿਦ੍ਧਿਤ੍ਥੇਰੋ. ਯਥਾ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞਥਾਵ ਦੋਸਾਰੋਪਨਭਯੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਥੇਰੋ ਰਕ੍ਖਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ, ‘‘ਪਰਿਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਵੋਚਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਰਿਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਗਰਹਤੋ ਮੋਚਨੇਨ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਂ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਸ੍ਸਪਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮਯੇ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਙ੍ਖਤਸਙ੍ਖਾਰਤਾਯ ਰੂਪਮੇਵ ‘‘ਤਿਲਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾਵ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਸਮਾਗਮਦਸ੍ਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ, ਨ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਸ੍ਸਨਂ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਕੁਤੋ ਪਨੇਵਰੂਪਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪ’’ਨ੍ਤਿ.

੨੯੯. ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਂ. ਕਿਲੇਸਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਸਮ੍ਭਵਰਾਗਪਰਿਲ਼ਾਹਦੁਕ੍ਖਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਂ. ਸਚੇ ਭਾਸਿਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਇਮਂ ਈਦਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਸਮਿਦ੍ਧਿਨਾ ਭਾਸਿਤਂ ਸਿਯਾ ਨੁ ਭਗਵਾ, ਅਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੩੦੦. ਉਮ੍ਮਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਂ, ਕਥਾਮੁਲ਼੍ਹੇਨ ਅਨ੍ਤਰਾ ਅਞ੍ਞਾਣਵਿਸਯਪਞ੍ਹਾ ਉਮ੍ਮਙ੍ਗਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਪਞ੍ਹਾਉਮ੍ਮਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਨੇਵ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਅਯੋਨਿਸੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਵਿਸਯਨ੍ਤਿ? ਕਾਮਞ੍ਚੇਤਂ ਨ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਵਿਸਯਂ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪਰਿਭਣ੍ਡਞਾਵਿਸਯਂ ਪਨ ਸਿਯਾਤਿ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨੇਵਾਤਿ ਉਦਾਯਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨੇਵ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇਨ ਤਂ ਅਯੋਨਿਯੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਂ ਅਞ੍ਞਾਸਿ. ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਕਾਰੇਨ ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਸਮਿਦ੍ਧਿਤ੍ਥੇਰੇਨ ਅਨਭਿਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ, ‘‘ਯਂ ਅਭੂਤਂ, ਤਦੇਵ ਕਥੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯੋਨਿਸੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ, ‘‘ਕਿਂ ਸੋ ਵੇਦਿਯਤੀ’’ਤਿ ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਵੇਦਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਜਾਤਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਹਿਤਨ੍ਤਿ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੇਸੇਸੂਤਿ, ‘‘ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ.

ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਿਕਜ੍ਝਾਨਚੇਤਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ, ‘‘ਕੁਸਲਤੋ’’ਤਿ ਅਧਿਕਾਰਤੋ ਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਿਕਜ੍ਝਾਨਚੇਤਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤੇਸੁ ਕਾਮਾਵਚਰਰੂਪਾਵਚਰਸੁਖਵੇਦਨਿਯਕਮ੍ਮੇਸੁ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸੁਖਮ੍ਪੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ.

ਯਦਿ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਜਨੇਤਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ, ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸੇਵ ਜਨਨਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਾ ਪਨ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚੇਤਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਚੇਤਨਾਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਹਿ ‘‘ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾਲਾਭਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਮਨਸਾ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਅਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲੇਪਿ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਸੁਖਮ੍ਪਿ ਜਨੇਤਿ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕੁਸਲਸ੍ਸ ਸੋਲ਼ਸਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋ, ਅਯਞ੍ਚ ਨਯੋ ਹੇਟ੍ਠਾ, ‘‘ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਹੇਸਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਪੁਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਏਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ. ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਯੁਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਏਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ.

ਆਲਯੋਤਿ ਅਭਿਰੁਚਿ. ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਞਾਣਨ੍ਤਿ ਮਹਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਭਜਨੇ ਞਾਣਂ, ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਿਭਜਨਞਾਣਂ. ਭਾਜਨਂ ਨਾਮ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਅਯਂ ਪਨ ਉਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ…ਪੇ… ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਪਨ’’ਨ੍ਤਿ.

੩੦੧. ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ ਯਥਾਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਅਭਾਜਨਭਾਵਤੋ, ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਸਨ੍ਧਿਅਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਸਨ੍ਧੀਸੁ ਚ ਅਨਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਦਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਇਧ, ‘‘ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਂ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਂ ਆਰਬ੍ਭ. ਇਮਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਇਦਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ, ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਿਰ, ਭੋ, ਪਾਪਕਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਰ, ਭੋ, ਪਾਪਕਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨੀ’’ਤਿ ਚ ਆਦੀਨਿ ਹਤ੍ਥਿਦਸ੍ਸਕਅਨ੍ਧਾਵਿਯ ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤੇ ਏਵ ਠਤ੍ਵਾ ਅਚਿਤ੍ਤਕਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਵੀਰਿਯਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਆਤਾਪਨਵਸੇਨ ਆਤਪ੍ਪਂ, ਤਦੇਵ ਪਦਹਵਸੇਨ ਪਧਾਨਂ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਯੁਞ੍ਜਨਵਸੇਨ ਅਨੁਯੋਗੋ, ਤਥਾ ਭਾਵਨਾਯ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ, ਸਮ੍ਮਾ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ, ‘‘ਪਞ੍ਚਪਿ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਾਨੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਵਾ ਸਤਿਯਾ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਮਨਸਿਕਾਰੇ ਸਤਿ ਤਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਂ ਇਜ੍ਝਤਿ, ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਸਹਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਸਮਾਧਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਕਰਣਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ, ਤਂ ਪਨ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਕਰਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯੇ ਦਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਥਾਨਂ ਪੂਰਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਥਾਮੇਨਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਬਲੇਨ. ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੇਨਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਰਾਮਾਸੇਨ. ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾਤਿ, ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ, ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ. ਆਦਿਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਦਲ਼੍ਹਗ੍ਗਾਹਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਵੋਹਰਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਹਿਤਗ੍ਗਹਣਂ ਪਰੇਸਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਵੋਹਰਤਿ.

੩੦੨. ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਮ੍ਪੀਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ. ‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਵਚਨਮ੍ਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਭਾਜਨਂ ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਦ੍ਦੇਸਭਾਵਤੋ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਪਨਮੇਵ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾਨਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਤ੍ਥ ਪਨਾਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਠੇ. ਏਤੇਸਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਚਤੂਸੁਪਿ ਵਾਰੇਸੁ ਆਗਤਾਨਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾਨਂ. ਏਤ੍ਤਕਾਤਿ ਏਕਚ੍ਚਿਯਾ ਸਚ੍ਚਗਿਰਾ. ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾਤਿ ਅਨੁਜਾਨਿਤਾ. ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਾਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਿਤਾ. ਇਧ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਮੁਖੇਨ ਦੀਪਿਤਂ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਭਾਵਮਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਾਤਿਆਦਿਕੇ ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੂ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਦਂ ਵਚਨਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਿਰ, ਭੋ…ਪੇ… ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਤਥਾਵਾਦਿਨੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ. ਅਞ੍ਞੇਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ‘‘ਯੋ ਕਿਰ, ਭੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਕਾਰਣਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਾਰਣੇਨ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਿਰ, ਭੋ…ਪੇ… ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਅਪਾਯਂ…ਪੇ… ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਇਮੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਾਠਪਦੇਸੇਸੁ. ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਤੋ. ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ‘‘ਯੋ ਕਿਰ, ਭੋ…ਪੇ… ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ’’, ‘‘ਯਮ੍ਪਿ ਸੋ…ਪੇ… ਤੇ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ’’, ‘‘ਯਮ੍ਪਿ ਸੋ ਯਦੇਵ…ਪੇ… ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਪਾਠਪਦੇਸੇਸੁ. ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਾ ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸਾਨੇਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਤੋ ਚ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਤੇ ਅਪ੍ਪਹੀਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਪਦੇਸਞਾਣਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਂ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾਵ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸਸ੍ਸ ਤਥਾ ਆਗਮਨਾਦਿਅਤ੍ਥੇਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਞਾਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੩੦੩. ਇਮਿਨਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕੇਨ ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਤੋਤਿ ਤਤੋ ਕਰਿਯਮਾਨਕਮ੍ਮਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ. ਖਨ੍ਦੋਤਿ ਕੁਮਾਰੋ. ਸਿਵੋਤਿ ਇਸ੍ਸਰੋ. ਪਿਤਾਮਹੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ. ਇਸ੍ਸਰਾਦੀਹੀਤਿ ਇਸ੍ਸਰਬ੍ਰਹ੍ਮਪਜਾਪਤਿਆਦੀਹਿ. ਵਿਸਟ੍ਠੋਤਿ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਕਮ੍ਮੇਸੁ. ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਉਪਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਦੁਤਿਯਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ. ਅਪਰਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਯਾਯੇਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਭਵੇ.

ਏਕਂ ਕਮ੍ਮਰਾਸਿਨ੍ਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਭੇਦੇਨ ਏਕਂ ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਾਯਂ. ਏਕਂ ਵਿਪਾਕਰਾਸਿਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਙ੍ਗੇਨ ਏਕਂ ਵਿਪਾਕਸਮੁਦਾਯਂ. ਇਮਿਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕੇਨ ਸਮਣੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਅਦਿਟ੍ਠਾ. ਤਯੋਤਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਸ੍ਸ ਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤਯੋ. ਦ੍ਵੇ ਵਿਪਾਕਰਾਸੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨਿਯੋ ਅਪਰਾਪਰਿਯਾਯਵੇਦਨਿਯੋਤਿ ਦ੍ਵੇ ਵਿਪਾਕਰਾਸੀ. ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨਿਯਂ ਪਨ ਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਿਟ੍ਠੋ ਏਕੋ, ਅਦਿਟ੍ਠਾ ਤਯੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚ ਅਦਿਟ੍ਠੇ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਮ੍ਮਰਾਸੀ, ਤਥਾ ਦਿਟ੍ਠੋ ਏਕੋ, ਅਦਿਟ੍ਠਾ ਦ੍ਵੇਤਿ ਤਯੋ ਵਿਪਾਕਰਾਸੀ. ਇਮਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠਾਨਾਨਿ. ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਇਦਂ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਫਲਸ੍ਸ ਵਾ ਅਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ, ‘‘ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕੇਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਯੋ ਕਮ੍ਮਰਾਸੀ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਇਧ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕੇਨ ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ, ‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਭਵਤਿ ਵਡ੍ਢਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਭਬ੍ਬਂ, ਵਡ੍ਢਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਨ ਭਬ੍ਬਂ ਅਭਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਭੂਤਵਿਰਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲੇ ਭਾਸਨਂ ਦਿਬ੍ਬਨਂ ਆਭਾਸਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਆਭਾਸਤਿ ਅਭਿਭਵਤਿ ਪਟਿਬਾਹਤੀ’’ਤਿ. ਬਲਵਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਂ ਕਮ੍ਮਂ ਗਰੁਸਮਾਸੇਵਿਤਾਦਿਭੇਦਂ. ਆਸਨ੍ਨੇਤਿ ਮਰਣੇ, ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਮਰਣਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨੇ. ਬਲਵਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਗਰੁਸਮਾਸੇਵਿਤਤਾਦਿਵਸੇਨ ਬਲਵਂ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ. ਦੁਬ੍ਬਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੁਬ੍ਬਲਸ੍ਸ. ਆਸਨ੍ਨੇ ਕੁਸਲਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਇਧਾਪਿ ਆਸਨ੍ਨਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਮਰਣਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਕਾਲੇ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰੇਨ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਕਾਰਣਭੂਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ ਅਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਵਿਪਾਕਨ੍ਤਰੇਸੁ ਅਕੁਸਲਤਾਯ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਂ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਹਤ੍ਥਿਦਸ੍ਸਕਅਨ੍ਧਾਦਯੋ ਵਿਯ ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸਿਨੋਤਿ, ‘‘ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ…ਪੇ… ਉਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤਰਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਭਬ੍ਬਞ੍ਚੇਵ ਭਬ੍ਬਾਭਾਸਞ੍ਚ, ਭਬ੍ਬਂ ਅਭਬ੍ਬਾਭਾਸਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਯੇ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਪਠਮਦੁਤਿਯਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਪੁਰਿਮਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਯੋਜਨਾਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰਵਸੇਨ. ਅਯਮੇਵ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਯੋਜਨਾਨਯੋ. ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਹਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕੁਸਲਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਕੁਸਲਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ; ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸਪਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕੁਸਲਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਕਾਰਣਭੂਤਂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਅਕੁਸਲਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

੭. ਸਲ਼ਾਯਤਨਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੦੪. ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾ ਵਿਦਿਤਾਨਿ ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਵੇਦਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਹਵਿਪਸ੍ਸਨੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਜਾਨਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਮਨੋ ਸਵਿਸੇਸਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਏਤੇਹੀਤਿ ਮਨੋਪਵਿਚਾਰਾ, ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ. ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਹਿ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਾਨੁਮਜ੍ਜਨੇਹਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇਹਿ ਸਹ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਤਬ੍ਬਿਰਹਿਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਤ੍ਤਾ ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਵਟ੍ਟਂ ਵਿਵਟ੍ਟਞ੍ਚਾਤਿ ਸਤ੍ਤਪਦਾ, ਗੇਹਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਵਟ੍ਟਪਦਾ. ਯੋਗ੍ਗਾਨਂ ਦਮਨਆਚਰਿਯਾ ਯੋਗ੍ਗਾਚਰਿਯਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦਮੇਤਬ੍ਬਦਮਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਂ ਏਕਸਤ੍ਤਤਿਵਿਧਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਫਸ੍ਸਰੂਪਕਸ੍ਸੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ.

੩੦੫. ਇਧਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਛਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਯਦੇਸਨਾਯਂ. ਮਨੋਧਾਤੁਤ੍ਤਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਮੇਵ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਚਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਚਕ੍ਖੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਯਥਾ ਕੇਵਲੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਕੇਵਲੇਨ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦੇਨਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਮੁਖੇਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤਕਿਚ੍ਚਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ. ‘‘ਉਪਵਿਚਰਤਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਤਤ੍ਥ ਵਿਤਕ੍ਕਬ੍ਯਾਪਾਰੋਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਸੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਤਗ੍ਗਤਿਕੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਉਪਵਿਚਰਣਂ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂਯੇਵੇਤ੍ਥ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਸਙ੍ਖਾਤਾ ਮਨੋਪਵਿਚਾਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋਮਨਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤੋ ਉਪਵਿਚਾਰੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸੂਪਵਿਚਾਰੋ ਯਥਾ ‘‘ਆਜਞ੍ਞਰਥੋ’’ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.

੩੦੬. ਉਪਵਿਚਾਰਾਨਂ ਉਪਸ੍ਸਯਟ੍ਠੇਨ ਗੇਹਂ ਵਿਯਾਤਿ ਗੇਹਂ, ਰੂਪਾਦਯੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਾਨੀਤਿ ਕਾਮਗੁਣਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦਿਨਿਕ੍ਖਮਨਤੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ, ‘‘ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਾਨੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕਸਿਵਣਿਜ੍ਜਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਯਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਯੇਸਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਿਯਭਾਵੋ ਪਨ ਕਨ੍ਤਸਦ੍ਦੇਨੇਵ ਕਥਿਤੋਤਿ ਕਾਮਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਮਨੋ ਰਮੇਤੀਤਿ ਮਨੋਰਮਾਨਂ. ਲੋਕੇਨ ਆਮਸੀਯਤੀਤਿ ਲੋਕਾਮਿਸਂ, ਤਣ੍ਹਾ. ਤਾਯ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਇਟ੍ਠਭਾਵਾਪਾਦਨੇਨ ਪਟਿਸਙ੍ਖਤਤਾਯ ਚ ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਨਂ. ਅਤੀਤੇ ਕਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਿਕਅਨੁਭਵਨਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਦਿਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਂ ਦਿਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣਾਨੁਸ੍ਸਰੇਨ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਯਥਾਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰਨ੍ਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਾਕਾਰਂ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਨ੍ਤਿ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇਧਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੇਤਬ੍ਬਞ੍ਚੇਵ, ਤਤੋ ਏਵ ਪਲੋਕਿਤਂ ਭਙ੍ਗਞ੍ਚ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰੂਪਂ ਤੇਨੇਵਾਕਾਰੇਨ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਤ੍ਥਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਕਤਿਂ ਵਿਜਹਤਿ, ਵਿਜਹਿਤਞ੍ਚ ਜਰਾਵਤ੍ਥਾਯ ਤਤੋ ਵਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਵਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਞ੍ਚ ਭਙ੍ਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਇਮਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਪਕਤਿਵਿਜਹਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਨੁਬੋਧਞਾਣਂ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਉਪਵਿਚਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ – ‘‘ਛਸੁਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਭੇਦਂ ਪਸ੍ਸਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਖਣੇ ਖਣੇ ਭਿਜ੍ਜਨਸਭਾਵਂ ਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਨ ਪਸ੍ਸਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਮ੍ਹਿ ਤਿਕ੍ਖੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਗਤਮ੍ਹੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤੇ ਵਿਸਯਭੂਤੇ. ਤਿਕ੍ਖੇਤਿ ਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਞ੍ਚ ਸਮਤਾਯ ਤਿਬ੍ਬੇ. ਸੂਰੇਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਅਨਭਿਭੂਤਤਾਯ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਅਭਿਭਵਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਵਿਸਦੇ ਪਟੁਭੂਤੇ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇ.

ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਵੂਪਸਨ੍ਤਤਾਯ ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਂਸਾਰੇ ਭਯਸ੍ਸ ਇਕ੍ਖਨਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ, ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਅਮਾਨੁਸੀ ਰਤੀਤਿ ਵਿਵੇਕਰਤਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਰਤਿ. ਯਤੋ ਯਤੋਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾ ਨਯਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਯੇਨ ਯੇਨ ਸਮ੍ਮਸਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਞ੍ਚ ਭਙ੍ਗਞ੍ਚ. ਅਮਤਨ੍ਤਂ ਵਿਜਾਨਤਨ੍ਤਿ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਤਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਅਮਤਾਧਿਗਮਹੇਤੁਤਾਯ ਅਮਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇਤਿ ਰੂਪਾਦਿਵਸੇਨ ਛਬ੍ਬਿਧੇ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਯਥਾਰਹਂ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਆਪਾਥਗਤੇ. ਵਿਸਯੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ.

੩੦੭. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਅਨੁਤ੍ਤਰਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਨਾਮ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ. ਕਥਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਪਿਹਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਿ, ਨ ਹਿ ਅਧਿਗਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਿਹਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ? ਕੋ ਵਾ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਿਹਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਅਨੁਸ੍ਸੁਤਿਲਦ੍ਧਂ ਪਨ ਪਰਿਕਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਤ੍ਥਨਂ ਠਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਣਿਦਹਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਕੁਦਾਸ੍ਸੁ ਨਾਮਾਹਂ ਤਦਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਆਯਤਨਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮੇਵ ਛਲ਼ਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਮਾਦਿਕਾਰਣਭਾਵਤੋ, ਮਨਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨਭਾਵਤੋ ਚ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਤ੍ਥਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਤ੍ਥਨਾਯ ਸਹਾਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਨ ਹਿ ਲੋਭਦੋਸਾਨਂ ਸਹ ਵੁਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਪਤ੍ਥਨਾਮੂਲਕਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਪਟ੍ਠਾਪਯਤੋ ਪਦਸ੍ਸ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥਜੋਤਕਤਮਾਹ. ਏਵਨ੍ਤਿ ‘‘ਕੁਦਾਸ੍ਸੁਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ. ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਘਟੇਤਿ, ਏਵਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤੁਂ.

੩੦੮. ਅਞ੍ਞਾਣੁਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਅਞ੍ਞਾਣਸਹਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨਪਵਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਤੇਨ ਮਗ੍ਗੋਧਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਕਿਲੇਸੋਧਿਸ੍ਸ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਜਿਤਤ੍ਤਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਓਧਿਜਿਨੋ ਨਾਮ; ਤਦਭਾਵਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋਵ ਅਨੋਧਿਜਿਨੋ ਨਾਮ; ਸੇਖੋ ਪਨ ਸਿਯਾ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਓਧਿਜਿਨੋਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਨਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਅਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਆਯਤਿਂ ਵਿਪਾਕਂ ਜਿਨਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਯਤਿਂ ਵਿਪਾਕਂ ਜਿਨਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਖੀਣਾਸਵੋਵ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਵਿਪਾਕਜਿਨੋ ਨਾਮ; ਤਦਭਾਵਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਅਵਿਪਾਕਜਿਨੋ ਨਾਮ; ਸੇਖੋ ਪਨ ਸਿਯਾ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਵਿਪਾਕਜਿਨੋਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਨਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਅਨ੍ਧਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸਾਯਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਨ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਹਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਰਮ੍ਮਣਵਤ੍ਥੁਂ ਅਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸੇਵ, ਨ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ ਇਟ੍ਠੇ, ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਾਣੇਨ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਗੁਲ਼ਪਿਣ੍ਡਕੇ’’ਤਿਆਦਿ.

ਇਟ੍ਠੇ ਅਰਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਅਦੁਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਇਟ੍ਠੇ ਰਜ੍ਜਨਂ, ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਦੁਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯੋਨਿਯੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਹਿ ਤਂਤਂਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਜਵਨਨਿਯਮਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰੀਤੇਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਰਜ੍ਜਨਦੁਸ੍ਸਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਥਾਪਿਸ੍ਸ ਰਜ੍ਜਨਦੁਸ੍ਸਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨੇਤਿ ਅਸਮਂ ਅਯੁਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨੇ ਅਯੋਨਿਸੋ ਸਮ੍ਮੋਹਪੁਬ੍ਬਕਂ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਗਹਣੇ.

੩੦੯. ਪਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ ਚੇਵ ਬਹੁਲੀਕਰਣਵਸੇਨ ਚ. ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚੇਵ ਆਗਮ੍ਮ ਚਾਤਿ ਆਗਮਨਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇ ਚ ਕਤ੍ਵਾ. ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਉਸ੍ਸਾਰੇਨ੍ਤਾ ਸਮੁਸ੍ਸਾਰੇਨ੍ਤਾ.

ਸੋਮਨਸ੍ਸਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਰਿਕ੍ਖਕੇਨੇਵ ਸਰਿਕ੍ਖਕਂ ਜਹਾਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧਾਪਿ ਪਹਾਯਕਂ ਨਾਮ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤੋ ਬਲਵਮੇਵ, ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਸਾਤਿਸਯਂ ਪਨ ਬਲਵਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਬਲਵਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਧਿਗਮਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਹੇਤ੍ਥ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਮ੍ਪਿ ਪਹਾਨਂ ਜੋਤਿਤਂ.

ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਪਹਾਯਕਭਾਵੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾਕਥਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਲਾਭਿਨੋ ਚ ਲਾਭਿਨੋ ਚ ਪਕਿਣ੍ਣਕਸਙ੍ਖਾਰਸਮ੍ਮਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ, ‘‘ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰੇ ਚ ਪਾਦਕੇ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਤਿ ਭਾਵਨਾਯ ਪਗੁਣਭਾਵਂ ਆਗਮ੍ਮ ਕਦਾਚਿ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਵਸੇਨਪਿ ਹਿ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ, ਸਮ੍ਮਸਿਤਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵਾ ਆਗਮਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਬਹੁਲਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਭਾਵਤੋ ‘‘ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਵਾ’’ਤਿ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਾਨਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਾਵਾਤਿ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਾ ਏਵ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾ ਵਾ ਹੋਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਾਦਿਪਾਦਕਤੋ ਏਵ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਹਾਨਂ, ਇਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਲਕ੍ਖਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਏਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਵਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਾ ਆਸਨ੍ਨੇ ਸਮਾਪਨ੍ਨਜ੍ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਸਮ੍ਮਸਿਤਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਖਨ੍ਧਾ. ਪੁਗ੍ਗਲਜ੍ਝਾਸਯੋਤਿ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਸਿਤਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਚ ਭੇਦੇ ਸਤਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ, ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਮਯ੍ਹਂ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਂ ਝਾਨਂ ਭਵੇਯ੍ਯ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਵਤ੍ਤਅਜ੍ਝਾਸਯੋ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਵਾਦੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਠਮਥੇਰਵਾਦੇ. ਅਯਮੇਵ…ਪੇ… ਨਿਯਮੇਤਿ ਤਤੋ ਤਤੋ ਦੁਤਿਯਾਦਿਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਸ੍ਸ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਂ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਅਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਕਾਮਤਾ ਵਿਰਾਗਭਾਵਨਾਭਾਵਤੋ ਇਤਰਸ੍ਸ ਚ ਅਤਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਏਤੇਨੇਵ ਹਿ ਪਠਮਥੇਰਵਾਦੇ ਅਪਾਦਕਪਠਮਜ੍ਝਾਨਪਾਦਕਮਗ੍ਗਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇ ਚ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਿਕਾਦਿਮਗ੍ਗਾ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਯਮੇਹਿ ਤਂਤਂਝਾਨਿਕਾਵ. ਏਵਂ ਸੇਸਵਾਦੇਸੁਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਯਮੋ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਵਾਦੇ ਅਯਮੇਵ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵ ਨਿਯਮੇਤੀ’’ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਾਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਇਧ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੩੧੦. ਨਾਨਤ੍ਤਾਦਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਕੁਸਲਾਦਿਵਿਭਾਗਤੋ ਨਾਨਾਵਿਧਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਾ’’ਤਿ. ਨਾਨਤ੍ਤਸਿਤਾਤਿ ਰੂਪਸਦ੍ਦਾਦਿਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਨਿਸ੍ਸਯਾ. ਏਕਤ੍ਤਾ ਏਕਸਭਾਵਾ ਜਾਤਿਭੂਮਿਆਦਿਵਿਭਾਗਾਭਾਵਤੋ. ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਨਿਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਏਕਪ੍ਪਕਾਰੇਨੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਞ੍ਞਾਣੁਪੇਕ੍ਖਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਬਾਲਸ੍ਸ ਮੁਲ਼੍ਹਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੦੮). ਉਪਰਿ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੧੧). ਦ੍ਵੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਗਹਿਤਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਏਕਤ੍ਤਾ, ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ, ਨਾਨਤ੍ਤਸਿਤਾਯ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਪਕਾਸਿਤਭਾਵਤੋ ਚ.

ਅਞ੍ਞਾਣੁਪੇਕ੍ਖਾ ਅਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਦਾਦੀਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਰੂਪੇਸੂਤਿ ਚ ਇਮਿਨਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਰੂਪਾਯਤਨਵਿਸੇਸਾ ਏਵ ਗਹਿਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਕਸਿਣਰੂਪਾਨਿਪੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਰੂਪੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਭਾਵਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਕਤ੍ਤਸਿਤਭਾਵੋਪਿ ਇਧ ਏਕਤ੍ਤਵਿਸਯਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨੇਵ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਸੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ. ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਤੀਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਖਨ੍ਧਨਿਸ੍ਸਿਤਾ. ਸੇਸਾਸੁਪੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਨਿਸ੍ਸਿਤਾਦੀਸੁਪਿ.

ਅਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਾਯਾਤਿ ਅਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਾਯ. ਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਾਯ ਕਾਮਰੂਪਾਰੂਪਭੇਦਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਤਮ੍ਮਯਾ, ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾ, ਤੇਸਂ ਭਾਵੋ ਤਮ੍ਮਯਤਾ, ਤਣ੍ਹਾ ਯਸ੍ਸ ਗੁਣਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੇ ਸਦ੍ਦਨਿਵੇਸੋ, ਤਦਭਿਧਾਨਕੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਤਮ੍ਮਯਤਾ ਨਾਮ ਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ. ਅਤਮ੍ਮਯਤਾ ਤਮ੍ਮਯਤਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ‘‘ਯਦਤ੍ਥਿ ਯਂ ਭੂਤਂ, ਤਂ ਪਜਹਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੭੧; ਅ. ਨਿ. ੭.੫੫) ਏਵਮਾਗਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਚਿਨਨੇ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭੂਤਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ.

੩੧੧. ਯਦਰਿਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ, ਉਪਯੋਗਪੁਥੁਵਚਨੇ ਚ ਯ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਯੇ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਅਰਿਯੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਕਾਮਂ ‘‘ਅਰਿਯੋ’’ਤਿ ਪਦਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸਚ੍ਚਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਂ, ਵਕ੍ਖਮਾਨਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਾਵੇਣਿਕਤ੍ਤਾ, ‘‘ਅਰਿਯੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਯਮਾਨੁਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾ, ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾ, ਪਟਿਪਨ੍ਨਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ. ਸਤਿਂ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਪਟਿਘਾਨੁਨਯੇਹਿ ਅਨਵਸ੍ਸੁਤਤ੍ਤਾ ਤਦੁਭਯਨਿਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਦਾ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਮੇਵ ਸਾ ਨਿਚ੍ਚਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸਤਿਤਾ, ਨ ਇਤਰੇਸਂ ਆਵੇਣਿਕਧਮ੍ਮਭਾਵਤੋ. ਆਦਰੇਨ ਸੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾ ਇਧ ਸੁਸ੍ਸੂਸਾਤਿ ਤਦਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਸਦ੍ਦਹਿਤ੍ਵਾ ਸੋਤੁਂ ਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਨ ਅਞ੍ਞਾਤਿ ‘‘ਨ ਅਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਯਕਾਰਲੋਪੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਜਾਨਨਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥੁ ਓਵਾਦਸ੍ਸ ਅਨਾਦਿਯਨਮੇਵ ਵੋਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਞ੍ਞਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਦੋਮਨਸ੍ਸਵਸੇਨਾਤਿ ਇਦਂ ਇਧ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਪਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸਪਿ ਸਤ੍ਥੁ ਪਸਙ੍ਗਵਸੇਨ ‘‘ਨ ਚੇਵ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਮਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਪਟਿਸੇਧੇਨ੍ਤੋ – ‘‘ਅਪ੍ਪਤੀਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਨ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੇਤੁਘਾਤੋ ਹਿ ਤਥਾਗਤਾਨਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਕੇਸੁ ਪਨ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾਕਾਰਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਟਿਘਅਵਸ੍ਸਵੇਨਾਤਿ ਛਹਿ ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਪਟਿਘਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਨੇਨ, ਪਟਿਘਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪ੍ਪਿਲਾਵਿਤੋਤਿ ਨ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਉਪ੍ਪਿਲਾਵਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਏਵ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ. ਪਟਿਪਨ੍ਨਕੇਸੂਤਿ ਇਦਂ ਅਧਿਕਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਕੇਸੁਪਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾਕਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥੇਵ. ਏਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਚੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤ੍ਥੁ ਅਨਵਜ੍ਜਾਯ ਚਿਤ੍ਤਾਰਾਧਨਾਯ ਸਮ੍ਭਵਤੋ.

੩੧੨. ਦਮਿਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨਭਾਵਾਪਾਦਨੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਿਤੋ. ਇਰਿਯਾਪਥਪਰਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਅਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਏਕਦਿਸਾਯ ਏਵ ਸਤ੍ਤਦਿਸਾਵਿਧਾਵਨਸ੍ਸ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਸਾਰਿਤਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਦਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਏਕਦਿਸਾਧਾਵਨਮ੍ਪਿ ਅਨਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨੇਵ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਧਾਵਨ੍ਤੋ ਏਕਂਯੇਵ ਦਿਸਂ ਧਾਵਤੀ’’ਤਿ. ਕਾਯੇਨ ਅਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾਵਾਤਿ ਕਾਯੇਨ ਅਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਏਵ. ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠ ਦਿਸਾ ਵਿਧਾਵਤਿ, ਨ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਦਿਦਿਸਾਵਸੇਨ. ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵਾਤਿ ਏਕਨੀਹਾਰੇਨੇਵ, ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਾ ਦਿਵਸੇ ਏਕਭਾਗੇਨ. ‘‘ਪਹਾਰੋ’’ਤਿ ਹਿ ਦਿਵਸਸ੍ਸ ਤਤਿਯੋ ਭਾਗੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਧਾਵਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਝਾਨਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਅਕਲਙ੍ਕਮਪ੍ਪਤਿਸਾਤਂ ਜਵਨਚਿਤ੍ਤਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਸਲ਼ਾਯਤਨਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

੮. ਉਦ੍ਦੇਸਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੧੩. ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਸਨਂ ਉਦ੍ਦੇਸੋ, ਵਿਭਜਨਂ ਵਿਭਙ੍ਗੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਮਾਤਿਕਞ੍ਚ ਵਿਭਜਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਤੁਲੇਯ੍ਯਾਤਿਆਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਪਦਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਵੇਵਚਨਾਨਿ. ਅਥ ਵਾ ਤੁਲੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤੁਲਨਭੂਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਗ੍ਗਹਾਦਿਵਿਧਿਨਾ ਪਰਿਤੁਲੇਯ੍ਯ. ਤੀਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤੀਰਣਭੂਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਕਿਰਿਯਾਸਮਾਪਨਵਸੇਨ ਤੀਰੇਯ੍ਯ. ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਥਾਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਆਨਿਸਂਸੇ ਅਸ੍ਸਾਦਆਦੀਨਵੇ ਚ ਵਿਚਿਨੇਯ੍ਯ. ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਭੂਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨੇਯ੍ਯ. ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੂਤਿ ਰੂਪਾਦਿਪੁਥੁਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ. ਨਿਕਨ੍ਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਨਿਕਾਮਨਵਸੇਨ ਅਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ. ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ. ਗੋਚਰਜ੍ਝਤ੍ਤੇਤਿ ਝਾਨਾਰਮ੍ਮਣਭੂਤੇ. ਤਞ੍ਹਿ ਭਾਵਨਾਚਿਤ੍ਤੇਨਾਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਗੋਚਰਜ੍ਝਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਭਾਵਨਂ ਆਰਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਯਦਿ ਭਾਵਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਾਯ ਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਉਪਰਿ ਭਾਵਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸਂਕੋਚਵਸੇਨ ਸਣ੍ਠਿਤਂ ਨਾਮ, ਤਦਭਾਵੇਨ ਅਸਣ੍ਠਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ, ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਸਣ੍ਠਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਗੋਚਰਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਨਿਕਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਸਣ੍ਠਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ – ‘‘ਨਿਕਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਹਿ ਅਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਹਾਨਭਾਗਿਯਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਤਥਾ ਅਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਹਿ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਤਾਸਾਦਿਵਸੇਨ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸੇਯ੍ਯ. ਅਵਸੇਸਸ੍ਸ ਚ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ ਸੋਕਾਦਿਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ. ਅਵਸੇਸਸ੍ਸ ਚ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਸੀਸੇਨ ਵਿਪਾਕਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚੇਵ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੩੧੬. ਰੂਪਮੇਵ ਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਰਾਗਾਦਿਵਸੇਨ ਤਂ ਅਨੁਧਾਵਤੀਤਿ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੀ.

੩੧੮. ਨਿਕਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਸਣ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਸਣ੍ਠਿਤਂ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਪਹਾਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਉਪਰਿ ਵਿਸੇਸਾਵਹਤੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਕਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ.

੩੨੦. ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਤਿ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ, ‘‘ਏਤਂ ਮਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਣ੍ਹਾਦਿਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਉਪਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਤਾਸਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ, ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਥਂ ਪਨੇਸਾ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਮਹਾਥੇਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ਚੋਦਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਪੇਤਿ? ਉਪਾਦਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਭਾਵੇ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਯਦਿ ਹੀਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤ੍ਥਨਂ. ਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਵ ਅਸ੍ਸ ਤਥਾ ਉਪਾਦਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਤਥੇਵ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਆਕਾਰੇਨ. ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਾਪੀਤਿ ਗਹਿਤਪਰਾਮਟ੍ਠਾਪਿ. ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਯੋਨਿਸੋ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ, ਵਿਞ੍ਞੂਸੁ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਚ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਗਹਣਾਕਾਰਵਸੇਨ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਯਥਾਭੂਤਗਾਹਿਤਾਯ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਚ ਅਭਾਵਤੋ. ਅਤ੍ਥਤੋਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ. ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਯੇਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਉਪਾਦਾਤਬ੍ਬਾਕਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਤਂ ਅਨੁਪਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਏਵ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ.

ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਨ ਤਦੇਵ ਰੂਪਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਪਕਤਿਜਹਨੇਨ ਸਭਾਵਵਿਗਮੇਨ ਨਸ੍ਸਤਿ ਭਿਜ੍ਜਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਤਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਗਤਂ ਵਿਨਟ੍ਠਂ. ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਰੂਪਭੇਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭੇਦਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਨਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਂ; ਤਤੋ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਜਾ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਵਿਪਰਿਣਾਮਸ੍ਸ…ਪੇ… ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ. ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾ ਚਾਤਿ, ‘‘ਯਂ ਅਹੁ ਵਤ ਮੇ, ਤਂ ਵਤ ਮੇ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਖੇਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ. ਭਯਤਾਸੇਨਾਤਿ ਭਾਯਨਵਸੇਨਪਿ ਚਿਤ੍ਤੁਤ੍ਰਾਸੇਨ. ਤਣ੍ਹਾਤਾਸੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸਨੇਨ. ਸਵਿਘਾਤੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਘਾਤਨਵਿਘਾਤੇਨ ਸਵਿਘਾਤੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਚੇਤੋਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਦੁਕ੍ਖੋ. ਮਣਿਕਰਣ੍ਡਕਸਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਰਿਤ੍ਤਕਰਣ੍ਡਂਯੇਵ ਮਣਿਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕਰਣ੍ਡੋਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾਯ. ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਗਹਣਮ੍ਪਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਕ੍ਖਿਯਮੇਵਾਤਿ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

੩੨੧. ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ ਸਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਰੂਪਭੇਦਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਿਲੇਸਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਉਦ੍ਦੇਸਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

੯. ਅਰਣਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੨੩. ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਵਸੇਨਾਤਿ ਕਿਲੇਸਨਿਸ੍ਸਿਤਵਸੇਨ ਅਨੁਰੋਧਵਸੇਨ. ਨੇਵ ਉਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ. ਨ ਅਵਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਵਸੇਨ ਵਿਰੋਧਵਸੇਨ ਨ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ. ਅਨੁਰੋਧੇਨ ਵਿਨਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਵਸੇਨ ਯਥਾਭੂਤਗੁਣਕਥਨਂ ਨੇਵੁਸ੍ਸਾਦਨਾ ਵਜ੍ਜਾਭਾਵਤੋ; ਤਥਾ ਵਿਰੋਧੇਨ ਵਿਨਾ ਵਿਵੇਚਨਵਸੇਨ ਯਥਾਭੂਤਦੋਸਕਥਨਂ ਨ ਅਪਸਾਦਨਂ. ਸਭਾਵਮੇਵਾਤਿ ਯਥਾਭੂਤਸਭਾਵਮੇਵ ਕਸ੍ਸਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਨਾਦੇਸਕਰਣਵਸੇਨ ਕਥੇਯ੍ਯ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸੁਭੂਤਿਤ੍ਥੇਰੋ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਸੁਖਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਨਵਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿ. ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਅਵਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਾਯਂ ਰਹੋਵਾਦੋ ਪੇਸੁਞ੍ਞੂਪਸਂਹਾਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਿਸੁਣਵਾਚਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਖੀਣਾਤੀਤਿ ਖੀਣੋ, ਯੋ ਭਾਸਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਭਾਸਤਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਹਿਂਸਤਿ ਵਿਬਾਧਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਂ ਖੀਣਵਾਦਂ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਯਸ੍ਮਾ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਆਕਿਣ੍ਣੋ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਏਵ ਚ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਆਕਿਣ੍ਣਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਵਾਚ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਮਾਹ. ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾਤਿ, ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ. ਆਦਾਯਾਤਿ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ. ਵੋਹਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯ. ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਲੋਕਸਙ੍ਕੇਤਂ.

੩੨੪. ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਕਾਮੇਹਿ ਪਟਿਸਂਹਿਤਤ੍ਤਾ ਕਾਮਪਟਿਸਨ੍ਧਿ, ਕਾਮਸੁਖਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤੇਨ ਸੁਖੇਨਾ’’ਤਿ. ਸਦੁਕ੍ਖੋਤਿ ਵਿਪਾਕਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਂਕਿਲੇਸਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਦੁਕ੍ਖੋ. ਤਥਾ ਸਪਰਿਲ਼ਾਹੋਤਿ ਵਿਪਾਕਪਰਿਲ਼ਾਹੇਨ ਚੇਵ ਕਿਲੇਸਪਰਿਲ਼ਾਹੇਨ ਚ ਸਪਰਿਲ਼ਾਹੋ.

੩੨੬. ਵਟ੍ਟਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸੀਦਾਪਨਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਦਾਭਾਵੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਸਂਯੋਜੇਤੀਤਿ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਭਵਸਂਯੋਜਨਂ ਤਣ੍ਹਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਯੇਤਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਨ ਤਣ੍ਹਾਯੇਵ ਮਾਨਾਦਯੋਪਿ ਸਂਯੋਜਨਤ੍ਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਂਯੋਜਨਤੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਬਨ੍ਧਨਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਸਂਯੋਜਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੨੫-੧੨੬).

ਇਮਂ ਚਤੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿ, ‘‘ਯੇ ਕਾਮਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸੁਖਿਨੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨੁਯੋਗਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਾ, ਯੇ ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਗਤਂ ਇਮਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ. ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ’’ਤਿ, ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਠਪਿਤਭਾਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਭਗਵਤੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਸ੍ਸਾਦਨਾਅਪਸਾਦਨਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ ਤਥਾਗਤੇਨ ਵਿਨੇਤਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤੋ. ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ…ਪੇ… ਆਚਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੇਸਂ ਅਨੁਦ੍ਦੇਸਕਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ.

੩੨੯. ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਅਵਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਨਿਨ੍ਦਿਯਸ੍ਸ ਦੋਸਸ੍ਸ ਨਿਨ੍ਦਨਂ. ਨ ਹਿ ਕਦਾਚਿ ਨਿਨ੍ਦਿਯੋ ਪਸਂਸਿਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਕਾਲਂ ਞਤ੍ਵਾਵ ਕਥੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ, ‘‘ਯੁਤ੍ਤਪਤ੍ਤਕਾਲਂ ਞਤ੍ਵਾਵਾ’’ਤਿ. ਖੀਣਵਾਦੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਤਸ੍ਸ ਰਹੋਵਾਦੇਨ ਸਮਾਨਯੋਗਕ੍ਖਮਤ੍ਤਾ.

੩੩੦. ਘਾਤੀਯਤੀਤਿ ਵਧੀਯਤਿ. ਸਦ੍ਦੋਪਿ ਭਿਜ੍ਜਤਿ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਭੇਦੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਗੇਲਞ੍ਞਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਖੇਦਂ ਪਰਿਸ੍ਸਮਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਅਪਲਿਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਦੋਸੇਹਿ ਅਨਨੁਪਤਿਤਂ.

੩੩੧. ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਵੋਹਰਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤਂ, ਨ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਤਂ ਜਨਪਦਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦਾਚਰਤਿ. ਅਤਿਧਾਵਨਨ੍ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਂ ਨਾਮੇਤਂ ਲੋਕਸਙ੍ਕੇਤਸਿਦ੍ਧਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਥਾਮਸਾ ਪਰਾਮਸ੍ਸ ਵੋਹਰਣਂ.

੩੩੨. ਅਪਰਾਮਸਨ੍ਤੋਤਿ ਅਨਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੋ ਸਮਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤਤੋਵ ਵੋਹਰਤਿ.

੩੩੩. ਮਰਿਯਾਦਭਾਜਨੀਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਦਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਦਾਯ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਙ੍ਕਰਭਾਵਵਿਭਾਜਨਂ. ਰਣਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ ਏਤੇਹਿ ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਅਕਨ੍ਦਨ੍ਤਾਪਿ ਕਨ੍ਦਨਕਾਰਣਭਾਵਤੋਤਿ ਰਣਾ; ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾ, ਦਸਪਿ ਵਾ ਕਿਲੇਸਾ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਵਾ ਏਕਨ੍ਤਾਕੁਸਲਾ, ਤੇਹਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਦੁਕ੍ਖਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਿ; ਸਹ ਰਣੇਹੀਤਿ ਸਰਣੋ. ਰਣਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਰਾਗਾਦਿਰੇਣੂਸੁ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਰਜੋ ਸਕਿਲੇਸੋ’’ਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਸਦੁਕ੍ਖੋ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਕਾਮਸੁਖਾਨੁਯੋਗਾਦਯੋਪਿ ‘‘ਸਰਣੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਰਣਭਾਵੋ ਤਨ੍ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸਭਾਵਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਸਰਣਤਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਰਣੋਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਵਤ੍ਥੁਂ ਸੋਧੇਤੀਤਿ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਜ੍ਜਨੇਨ ਮਹਪ੍ਫਲਭਾਵਕਰਣੇਨ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਭੂਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ; ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁਵਿਸੋਧਨਂ ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਾਦੀਨਂ ਦਿਨ੍ਨਦਕ੍ਖਿਣਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਥੇਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾਯ ਮੁਦੁਭੂਤਚਿਤ੍ਤਬਹੁਮਾਨਪੁਬ੍ਬਕਂ ਦੇਨ੍ਤੀਤਿ, ‘‘ਸੁਭੂਤਿਤ੍ਥੇਰੋ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਦਾਯਕਤੋਪਿ ਦਕ੍ਖਿਣਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਤ੍ਥੁਸੋਧਨਂ ਪਨ ਪਟਿਭਾਗਤੋ. ਏਵਂ ਪਨ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਸਾਵਕਾਨਮ੍ਪਿ ਕਿਮੇਵਂ ਲਹੁਵੁਟ੍ਠਾਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਾਵਕੇਸੁ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵੋ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਇਤਰੋ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਮਹਾਸਾਵਕੇਸੁ ਕਿਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਪਕਤਿਸਾਵਕੇਸੁਪਿ ਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੇਸੁ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਆਮ ਸਕ੍ਕਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਅਰਣਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

੧੦. ਧਾਤੁਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੪੨. ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾਯੁਕਂ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਗਮਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੁਰਿਤਗਮਨਚਾਰਿਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਮ ਵਾਸੁਪਗਮਨੇਨ ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਫਾਸੁਕਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਸਚੇ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬੁਪਗਤੋ. ਦਿਨ੍ਨਂ ਦਿਨ੍ਨਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਕਵਾਰਂ ਦਿਨ੍ਨਂ ਦਿਨ੍ਨਮੇਵ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪੁਨ ਦਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਤਂ ਕਤਮੇਵਾਤਿ ਸਙ੍ਗਹਤ੍ਥਂ ਕਤਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਕਮ੍ਮਂ ਕਤਮੇਵ, ਨ ਤਂ ਪੁਨ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿਮ੍ਹਿ ਉਭਯਥਾਪਿ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਭਾਵੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਜਾਤਿਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਆਚਾਰਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋਪੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਕ੍ਕਸੀਲਤੋ ਆਗਮਨੇ. ਅਙ੍ਕੇ ਨਿਪਨ੍ਨਦਾਰਕਂ ਵਿਯ ਜਨਂ ਤੋਸੇਤਿ ਤੁਟ੍ਠਿਂ ਪਾਪੇਤਿ. ਰਤਨਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬਤਸਮੁਦ੍ਦਾਦਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਦੇਸਸ੍ਸ. ਦਸ੍ਸਨੀਯਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਸੁਖਾਵਹਂ. ਏਵਰੂਪਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨੀਯਂ ਸਵਨੀਯਞ੍ਚ.

ਅਨਗ੍ਘਕਮ੍ਬਲੇ ਮਹਗ੍ਘਕਮ੍ਬਲੇ. ਸਾਰਕਰਣ੍ਡਕੇਤਿ ਚਨ੍ਦਨਸਾਰਾਦਿਸਾਰਮਯਕਰਣ੍ਡਕੇ. ਲਿਖਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕਿਰਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਲਾਖਾਯ ਵਟ੍ਟਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਮੁਖਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਲਾਖਾਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ.

ਅਨ੍ਤੋ ਦੁਸ੍ਸਭਣ੍ਡਿਕਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਞ੍ਞਾਸਿ ਨਾਤਿਗਰੁਕਭਾਵਤੋ. ਅਨਗ੍ਘਾ ਅਹੇਸੁਨ੍ਤਿ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਫਸ੍ਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਮਾਣਮਹਤ੍ਤਦੁਨ੍ਨਿਮ੍ਮਾਪਿਯਤਾਹਿ ਮਹਗ੍ਘਾ ਅਹੇਸੁਂ, ਮਹਾਪੁਞ੍ਞੋ ਰਾਜਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਯਦਿ ਏਵਂ, ‘‘ਕਿਨ੍ਨੁ ਖੋ ਪੇਸੇਮੀ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੀਮਂਸਂ ਆਪਜ੍ਜੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੋਤਿ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰੋ ਰਾਜਾ. ਵਿਚਿਨਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋ ਰਤਨਸ੍ਸ ਅਨੇਕਵਿਧਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਿਞ੍ਚ ਪਣੀਤਤਰਾਦਿਭਾਵਤੋ. ਸੁਵਣ੍ਣਰਜਤਾਦੀਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਰਜਤਪਵਾਲ਼ਮਣਿਮੁਤ੍ਤਾਵੇਲ਼ੁਰਿਯਾਦਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਟਿਬਦ੍ਧਂ. ਪਦੇਸਨ੍ਤਿ ਗੁਣਵਸੇਨ ਏਕਦੇਸਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤਿ.

ਸਾਮਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ, ‘‘ਬੁਦ੍ਧਰਤਨਮ੍ਪਿ ਦੁਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬੁਦ੍ਧਰਤਨਸਮਂ ਰਤਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਪਰਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਦਿਸੋ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਪਠਮਬੋਧਿਯਂਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਘੋਸੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਰਾਜਾ ਤੁਟ੍ਠੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ, ‘‘ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂਯੇਵ ਪੇਸੇਤੁਂ ਲਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਏਕਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਆਵਾਸਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਪੁਬ੍ਬਦਿਸਾਮੁਖਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਦਿਸਾਭਿਮੁਖਂ ਸੀਹਪਞ੍ਜਰਂ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਸੁਵਿਭੂਤਾਲੋਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਏਵਂ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਈਦਿਸੋ ਸਮੁਦਾਗਮੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਏਵਂ ਦਸ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਮੁਦਾਗਮਸ੍ਸ ਤਦਨੁਰੂਪਾ ਅਯਂ ਫਲਸਮ੍ਪਦਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਤੁਸਿਤਭਵਨਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪ੍ਪਧਾਨੋ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਚ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਸਙ੍ਗਹੋ, ਤੇ ਚ ਉਦ੍ਦੇਸਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਗਹਿਤਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯੇ ਏਕਦੇਸੇਨ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਚੂਲ਼ਸੀਲਾਦੀਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲੇ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੮-੯) ਆਗਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਛਦ੍ਵਾਰਸਂਵਰਂ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਮਨਚ੍ਛਟ੍ਠਾਨਂ ਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਸਂਵਰਣਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਿਕਂ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਦ੍ਵਾਦਸਪ੍ਪਭੇਦਂ ਚੀਵਰਾਦਿਚਤੁਪ੍ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਤੋਸਂ. ਅਰਞ੍ਞਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਦੀਨਞ੍ਚ ਵਿਭਙ੍ਗਂ ਭਾਵਨਾਨੁਕੂਲਂ ਸੇਨਾਸਨਂ. ‘‘ਅਭਿਜ੍ਝਂ ਲੋਕੇ ਪਹਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਂ. ਪਰਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਕਸਿਣਾਦਿਪਰਿਕਮ੍ਮਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਨਯੇਨ ਅਟ੍ਠਤਿਂਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਿ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਯਾਵ ਆਸਵਕ੍ਖਯਾ ਇਮਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਏਕਦੇਸੇਨ ਲਿਖਿ. ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਨ੍ਤਿ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਭਾਵਨਾਯ ਪਯੋਗਂ.

ਕਿਲਞ੍ਜਮਯੇਤਿ ਨਾਨਾਵਿਧਭਿਤ੍ਤਿਵਿਭਤ੍ਤੇ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਰਤਨਪਰਿਸਿਬ੍ਬਿਤੇ ਕਿਲਞ੍ਜਮਯਸਮੁਗ੍ਗੇ. ਬਹਿ ਵਤ੍ਥੇਨ ਵੇਠੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਠਮਂ ਸੁਖੁਮਕਮ੍ਬਲੇਨ ਵੇਠੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਾਯ ਸਮੁਗ੍ਗੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਬਹਿ ਸੁਖੁਮਵਤ੍ਥੇਨ ਵੇਠੇਤ੍ਵਾ ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ. ਤਿਣਗਚ੍ਛਪਹਾਨਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨਾਦਿਨਾ ਸੋਧਿਤਮਤ੍ਤਕਮੇਵ ਹੋਤੁ, ਕਦਲਿਪੁਣ੍ਣਘਟਠਪਨਧਜਪਟਾਕੁਸ੍ਸਾਪਨਾਦਿਅਲਙ੍ਕਰਣੇਨ ਮਾ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰਾਜਾਨੁਭਾਵੇਨ ਪਟਿਯਾਦੇਥਾਤਿ ਮਮ ਰਾਜਾਨੁਰੂਪਂ ਸਜ੍ਜੇਥ, ਅਲਙ੍ਕਰੋਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨ੍ਤਰਭੋਗਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਨਂ. ਜਵਨਦੂਤੇਤਿ ਖਿਪ੍ਪਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਕਦੂਤਪੁਰਿਸੇ. ਤਾਲ਼ੇਹਿ ਸਹ ਅਵਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਤਾਲ਼ਾਵਚਰਾ.

ਰਞ੍ਞਾ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਕਤਪੂਜਾਸਕ੍ਕਾਰਸ੍ਸ ਅਮਚ੍ਚਤੋ ਸੁਤਤ੍ਤਾ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਉਚ੍ਚਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਨੀਚਾਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ. ਨਾਯਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਰਤਨਸ੍ਸ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਯਂ ਪਰਿਹਾਰੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਮਣਿਮੁਤ੍ਤਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸ ਰਤਨਸ੍ਸ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਮਣਿਮੁਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ. ਬਲਵਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਚਿਰਤਨਕਾਲਂ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਭਾਵਿਤਭਾਵਨਤਾਯ ਵਾਸਿਤਵਾਸਨਤਾਯ ਘਟੇ ਦੀਪੋ ਵਿਯ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਏਵ ਸਮੁਜ੍ਜਲਮਾਨਪਰਿਪਕ੍ਕਤਿਹੇਤੁਕਭਾਵਤੋ.

ਧਾਰੇਮੀਤਿ ਇਚ੍ਛਾਮਿ, ਗਣ੍ਹਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦ੍ਵੇਜ੍ਝਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇਲ਼੍ਹਕਭਾਵੋ. ਅਨ੍ਤਰਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਾਦਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਂ ਤਂ ਲੇਖਂ ਕਰੋਤਿ, ਏਕੇਨ ਪਾਦੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਸਾ ਗਤਮਗ੍ਗੇਨਾਤਿ ਤਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਵਿਵਟ੍ਟਮਾਨਾਯ ਨਾਸਿਤਾਯ ਗਤਮਗ੍ਗੇਨ. ਤਂ ਪਨ ਲੇਖਨ੍ਤਿ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿਨਾ ਕਤਲੇਖਂ. ਪਣ੍ਣਚ੍ਛਤ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਤਾਲਪਤ੍ਤਮੁਟ੍ਠਿਂ.

ਸਤ੍ਥੁਗਾਰਵੇਨਾਤਿ ਸਤ੍ਥਰਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪਸਾਦਪੇਮਬਹੁਮਾਨਸਮ੍ਭਵੇਨ. ਤਦਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂਯੇਵ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ, ‘‘ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ, ‘‘ਏਤ੍ਥ ਨੁ ਖੋ ਸਤ੍ਥਾ ਵਸਤੀ’’ਤਿ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ; ਰਾਜਗਹਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਪੇਸਿਤਸਾਸਨਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥ ਚ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਬਹੁਭਾਵਤੋ ਸਤ੍ਥਾ ਕਹਂ ਵਸਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਸਤ੍ਥੁ ਏਕਕਸ੍ਸੇਵ ਨਿਕ੍ਖਮਨਂ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਯੋਜਨਾਨਿ ਪਦਸਾ ਗਮਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਪੂਜਾਵਸੇਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਧਮ੍ਮਪੂਜਾਯ ਚ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਆਚਿਣ੍ਣਭਾਵੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤੋਯੇਵ. ਬੁਦ੍ਧਸੋਭਂ ਪਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਾਤਕਵੇਸੇਨ ਤਤ੍ਥ ਗਮਨਂ ਤਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਤ੍ਥਵਸੇਨ ਮਗ੍ਗਦਰਥਪਟਿਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਤ੍ਥਂ. ਅਪ੍ਪਟਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਮਗ੍ਗਦਰਥੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਭਾਜਨਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ. ਤਥਾਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਨਨੁ ਚ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਉਰੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵਿਸਾਲਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ਅਤਿਰੇਕਤਿਯੋਜਨਸਤਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨ੍ਵਯਤੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਚ ਮਚ੍ਛੇਰਵਿਨਯਨੇ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਓਵਾਦਦਾਨਂ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਖੁਮਾਲੋਤਿਆਦਿਨਾ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਗਾਰਵੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਧਮ੍ਮਗਾਰਵਂ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਸਮੇਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਭਗਵਤੋ ਕਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮਨਸ੍ਸ ਠਾਨਗਤਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਭਬ੍ਬਰੂਪਾਨਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਚਭਾਵੇਨ. ਆਨੁਭਾਵੇਨਾਤਿ ਇਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਯਥਾ ਸੋ ਸੋਤਪਥਂ ਨ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਂ ਵੂਪਸਮੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਅਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਬ੍ਭਮਰਹਿਤਂ ਨਿਲ੍ਲੋਲੁਪ੍ਪਂ. ‘‘ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਂ ਪਨੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਵਰਣਤ੍ਥਂ, ‘‘ਪਾਸਾਦਿਕੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਲਕ੍ਖਣੇ ਏਤਂ ਕਰਣਵਚਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾ ਇਰਿਯਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਮਨਾਪੋ ਹੋਤਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾਨਂ. ਸੀਹਸੇਯ੍ਯਾਯ ਨਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਪਿ ਹਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਸਰੀਰਾਵਯਵਾ ਅਧੋਖਿਤ੍ਤਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਟਿਯਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਊਰੁਸਨ੍ਧੀਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਜਾਣੁਸਨ੍ਧੀਨਂ ਵਸੇਨ ਚਤੁਸਨ੍ਧਿਕਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ. ਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ‘‘ਕਂਸਿ ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤੇ ਕਥਾਪਵਤ੍ਤਿ ਏਵ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਯ ਕਥਾਯ ਨ ਸਞ੍ਜਾਯਤੀਤਿ ਤਥਾ ਪਨ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਕਥਾਯ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਉਪਰਿ ਧਮ੍ਮਕਥਾ ਨ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਾ. ਕਥਾਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਤ੍ਥਂ ਕਥਾਪਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਕਥਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਤ੍ਥਂ ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿ.

ਸਭਾਵਮੇਵ ਕਥੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਗਵਤੋ ਅਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਕਂ ਕਥਮਹਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਮੇਵ ਕੇਵਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਮੇਵ ਕਥੇਤਿ; ਨ ਪਨ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸੁਪਾਕਟਂ ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧਂ ਬੁਦ੍ਧਰੂਪਕਾਯਸਭਾਵਂ. ਅਥ ਵਾ ਸਭਾਵਮੇਵ ਕਥੇਤੀਤਿ ‘‘ਇਦਮੇਵ’’ਨ੍ਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਤਦਾ ਭਗਵਤੋ ਰੁਚਿਯਾ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਰੂਪਕਾਯਸਭਾਵਮੇਵ ਕਥੇਤਿ ਅਪ੍ਪਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਤਥਾ ਹਿ ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਲਕ੍ਖਣਮੇਵ ਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੩੪੩. ‘‘ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਂ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਯ ਅਕਥਨੇ ਕਾਰਣਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਞ੍ਚ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਯਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਯਪਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਤਥਾ ਨ ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀ, ਪਗੇਵ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯਾਤਿ, ‘‘ਯਸ੍ਸ ਹਿ…ਪੇ… ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾ ਚ ਨਾਮ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਪਨ੍ਨਰਸ ਚਰਣਧਮ੍ਮਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸੀਲਸਂਵਰਂ…ਪੇ… ਇਮਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ. ਯਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਤਿ ਮਗ੍ਗਗਮਨੇਨ ਅਕਿਲਨ੍ਤਭਾਵਸਾਧਨਤ੍ਤਾ. ਚਿਰਕਾਲਂ ਪਰਿਭਾਵਿਤਾਯ ਪਰਿਪਕ੍ਕਗਤਾਯ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਦਾਯ ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਤਂ ਸਾਮਣੇਰਸੀਲਮ੍ਪਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਅਖਣ੍ਡਾਦਿਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਯਂ ਪੁਬ੍ਬਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੀਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਧਾਤੁਯੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਥੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਛਧਾਤੁਰੋ’’ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪ੍ਪਧਾਨਂ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਭਗਵਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਤ੍ਥਚਿ ‘‘ਤੇਵਿਜ੍ਜੋ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਤ੍ਥਚਿ – ‘‘ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧) ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਤ੍ਥਚਿ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੧੨੧) ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਤ੍ਥਚਿ – ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਮਾਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕਞ੍ਞਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੭੫) ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਛਧਾਤੁਰੋ’’ਤਿ ਹਿ ਸਮਾਸਤ੍ਥੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਅਵਯਵਤ੍ਥੋ ਪਨ ਅਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਥੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ, ਸੋ ਸਦ੍ਦਕ੍ਕਮੇਨ ਅਪ੍ਪਧਾਨੋਪਿ ਅਤ੍ਥਕ੍ਕਮੇਨ ਪਧਾਨੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯੇਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਯ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਸਚੇ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯਾਤਿ – ‘‘ਧਾਤੁਯੋ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਵੇਸੇਯ੍ਯ ਤਥਾ ਸਞ੍ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਨ੍ਦੇਹਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਸਤਿ ਪੁਰਿਸੇ ਕੋ ਕਰੋਤਿ? ਕੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਧਾਤੁਯੋ ਏਵਾਤਿ ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਇਦਂ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਇਦਨ੍ਤਿ ਸਂਸਯਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ? ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਵਿਯ ਦੇਸਿਯਮਾਨੇ ਅਤ੍ਥੇ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਥਾਭੂਤੋ ਚ ਦੇਸਨਾਯ ਅਭਾਜਨਭੂਤਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ. ਏਵਮਾਹਾਤਿ ਏਵਂ ‘‘ਛਧਾਤੁਰੋ’’ਤਿ ਆਹ.

ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਸੀਤਿ ਯਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਸਮੂਹਂ ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਿਸੇਸਵਿਸਿਟ੍ਠਂ – ‘‘ਪੁਰਿਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਇਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤ੍ਵਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਸਿ, ਸੋ ਛਧਾਤੁਰੋ. ਸਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਛਧਾਤੁਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੇਸੁ ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਰੇਸੁ ਸੁਖਾਵਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਚ ਤੇਸਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ, ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਏਵ. ਸੇਸਪਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਛਫਸ੍ਸਾਯਤਨੋ’’ਤਿਆਦਿਪਦੇਸੁਪਿ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤੁਰਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ, ਅਧਿਤਿਟ੍ਠਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਹਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਯੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਸਂ ਪਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸ੍ਵਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਤੋਤਿ ਵਟ੍ਟਤੋ. ਵਿਵਟ੍ਟਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵਿਨਿਵਟ੍ਟਿਤ੍ਵਾ ਅਪਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ. ਏਤ੍ਤੋਤਿ ਵਾ ਏਤੇਹਿ ਛਧਾਤੁਆਦੀਹਿ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਨਿਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਆਯਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਮਾਯ ਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਅਸਮ੍ਭਵੋਤਿ. ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਵਸੇਨ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਮਞ੍ਞਸ੍ਸਵਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਛਹਿਪਿ ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸੋਤਾਯ ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਿਸੋਸਿਤਾਯ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਗਤਾਯ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨ ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਮਾਨੇ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਅਨੁਪਸਨ੍ਤੋ ਕਿਲੇਸੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ – ‘‘ਮੁਨਿ ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਰਾਗਗ੍ਗਿਆਦੀਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ.

ਪਞ੍ਞਂ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ, ‘‘ਦਿਵਸਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਯ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੨੩; ੨.੨੪; ੩.੭੫; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੧੨੦; ਅ. ਨਿ. ੩.੧੫; ਵਿਭ. ੫੧੯; ਮਹਾਨਿ. ੧੬੧) ਅਪ੍ਪਮਾਦਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਾਧਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਂ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਏਤੇਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਮਾਹ. ਸਚ੍ਚਮਨੁਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਚ੍ਚਾਨੁਰਕ੍ਖਨਾਪਦੇਸੇਨ ਸੀਲਵਿਸੋਧਨਮਾਹ; ਸਚ੍ਚੇ ਠਿਤੋ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਸੀਲਂ ਅਵਿਕੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਤਂ ਕਰੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਚੀਸਚ੍ਚਂ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਕਿਲੇਸਪਰਿਚ੍ਚਾਗਂ ਬ੍ਰੂਹੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨਵਿਧਿਂ ਵਡ੍ਢੇਯ੍ਯ. ਕਿਲੇਸਵੂਪਸਮਨਂ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਤਿ ਯਥਾ ਤੇ ਕਿਲੇਸਾ ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਯਥਾਸਮੁਦਾਚਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਰਿਲ਼ਾਹਂ ਨ ਜਨੇਨ੍ਤਿ; ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵੂਪਸਮਨਵਿਧਿਂ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ ਪਞ੍ਞਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਂ. ਅਧਿਗਮਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਪਟਿਲਾਭਤ੍ਥਾਯ.

੩੪੭. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ, ‘‘ਚਤੁਰਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ, ਯਤ੍ਥ ਠਿਤਂ ਮਞ੍ਞਸ੍ਸਵਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੪੩) ਏਵਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ.

੩੪੮. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਆਦੀਹੀਤਿ ਏਵਮਾਦੀਹਿ. ਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਚ੍ਚਾਭਾਵਤੋ. ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਧਾਤੁਕਨ੍ਤਿ ਅਯਥਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਕਂ. ਯਥਾਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਸਭਾਵੇਨੇਵ. ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਧੁਤਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਲੇਸਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਯੋਗ੍ਗਂ ਧੁਤਙ੍ਗਂ. ਚਿਤ੍ਤਰੁਚਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਪਕਤਿਯਾ ਆਚਰਿਯੇਹਿ ਵਿਰੋਚੇਤਬ੍ਬਂ, ਚਰਿਯਾਨੁਕੂਲਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੂਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਧਾਤੁਵਿਭਙ੍ਗਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

੩੫੪. ਅਯਮ੍ਪੇਤ੍ਥਾਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਅਥਾਪਰਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯੇਵ ਅਵਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਉਪਰਿਦੇਸਨਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਸੋਪਿ ਹਿ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧੀਤਿ. ਨਨੁ ਚਾਯਂ ਯਥਾਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਪਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਯੋ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸਨਯੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤੇਨਾਹ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਂ ਵਾ ਪਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਦੇਸਨਾਯ ਸਾਨੁਸਨ੍ਧਿਤਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਅਨਨੁਸਨ੍ਧਿਕਂ ਦੇਸਨਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ. ਆਗਮਨੀਯਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨਾਤਿ ਯਸ੍ਸਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਆਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਵਸੇਨ. ਕਮ੍ਮਕਾਰਕਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਨੇਤਂ ਮਮ ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਿਚ੍ਚਕਾਰਕਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਹਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਵਸੇਨਾਤਿ ਯਥਾਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਭਾਜਨਵਸੇਨ. ਸਤ੍ਥੁ ਕਥਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਉਦ੍ਦੇਸਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਕਥਨਤ੍ਥਾਯ. ਅਕਥਿਤਭਾਵੋ ਏਵ ਹਿਸ੍ਸ ਅਵਸਿਟ੍ਠਤਾ ਕਥਨਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਯ ਚ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਗਮੇਨ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਨ ਪਹੀਨਭਾਵਤੋ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ. ਸਮੁਦਯਵਸੇਨ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਹਿਤਨ੍ਤਿ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ.

੩੬੦. ਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਵਸੇਨ, ਅਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਮੁਖੇਨ ਪਗੁਣਂ ਜਾਤਂ.

ਸਤ੍ਥੁ ਕਥਨਤ੍ਥਂਯੇਵ ਅਵਸਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, ‘‘ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਨਿਸੇਧੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤੁਂ, ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨੇਤਿ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਅਧਿਗਤਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨੇ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਗੁਣਂ ਤਵ ਇਦਂ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸੁਵਣ੍ਣਤਾਪਨਯੋਗ੍ਯਂ ਅਙ੍ਗਾਰਭਾਜਨਂ ਇਧ ‘‘ਉਕ੍ਕਾ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਙ੍ਗਾਰਕਪਲ੍ਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਯਥਾ ਤਤ੍ਥ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸੁਵਣ੍ਣਞ੍ਚ ਤਪ੍ਪਤਿ, ਏਵਂ ਪਟਿਯਾਦਿਯੇਯ੍ਯ. ਨੀਹਟਦੋਸਨ੍ਤਿ ਵਿਗਤੀਭੂਤਕਾਲ਼ਕਂ. ਅਪਨੀਤਕਸਾਵਨ੍ਤਿ ਅਪਗਤਸੁਖੁਮਕਾਲ਼ਕਂ.

ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁਕਾਮੇਨ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮੇ ਵਿਰਜ੍ਜਨਤ੍ਥਾਯ ਧਮ੍ਮੋ ਕਥੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ, ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚੋਦਨਾ ਕਤਾ. ਵਿਨੇਯ੍ਯਦਮਨਕੁਸਲੇਨ ਭਗਵਤਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਤਾਵ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਵਣ੍ਣੋ ਕਥਿਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਰਂ ਵਦਨ੍ਤੋ, ‘‘ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

੩੬੧. ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸ੍ਸ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਧਮ੍ਮਂ, ਯਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਗ੍ਗਹਣਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਗਹਣੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੇਨ. ਇਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਨ੍ਤਿ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ.

੩੬੨. ਤਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਅਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ. ਏਤਂ ਪਨ ਸਵਿਪਾਕਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮੇਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੁਯ੍ਯ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਤਂ. ਪਕਪ੍ਪਿਤਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਸਵਿਹਿਤਂ. ਆਯੂਹਿਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਿਤਂ. ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਕੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜੀਯਤਿ ਸਙ੍ਖਰੀਯਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਯ ਨ ਨਿਚ੍ਚਂ ਨ ਸਸ੍ਸਤਂ. ਅਥ ਖੋ ਖਣੇ ਖਣੇ ਭਿਜ੍ਜਨਸਭਾਵਤਾਯ ਤਾਵਕਾਲਿਕਂ. ਤਤੋ ਏਵ ਚਵਨਾਦਿਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਵਿਭਾਵਨਂ. ਦੁਕ੍ਖੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ. ਅਤਾਣਨ੍ਤਿ ਚਵਨਸਭਾਵਾਦਿਤਾਯ ਤਾਣਰਹਿਤਂ. ਅਲੇਣਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਅਰਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਲੀਯਨਟ੍ਠਾਨਰਹਿਤਂ. ਅਸਰਣਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਰਣਂ. ਅਸਰਣੀਭੂਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਰਣਂ.

ਸਮਤ੍ਤਪਤ੍ਤਵਿਸੇ ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਗਹਿਤੇ ਦੁਤ੍ਤਿਕਿਚ੍ਛਾ ਸਿਯਾਤਿ, ‘‘ਖਨ੍ਧਂ ਵਾ ਸੀਸਂ ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਮੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਾ – ਛੇਕੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਵਿਯ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ. ਵਿਸਵਿਕਾਰੋ ਵਿਯ ਕਿਲੇਸਦੁਕ੍ਖਾਨੁਬਨ੍ਧੋ, ਭਿਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵਿਸਂ ਠਾਨਤੋ ਚਾਵੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਆਰੋਪਨਂ ਵਿਯ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਨੁਭਾਵੇਨ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਮਭਵੇ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨੇ ਭਵਨਂ. ਭਿਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵਿਸਂ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਥਵਿਯਂ ਪਾਤਨਂ ਵਿਯ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਕਿਲੇਸਦੁਕ੍ਖਾਪਨਯਨਂ.

ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਂ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ. ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵੇਵਚਨਂ. ਸਬ੍ਬਮੇਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਅਧੁਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਆਦੀਨਵਂ. ਏਕਪਦੇਨੇਵ ‘‘ਸਙ੍ਖਤਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕਥੇਸਿ ਸਙ੍ਖਤਪਦੇਨੇਵ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ.

ਨਾਯੂਹਤੀਤਿ ਭਵਕਾਰਣਚੇਤਨਾਵਸੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਨ ਸਮੂਹੇਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਨ ਰਾਸਿਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਂ ਨਾਮ ਚੇਤਨਾਬ੍ਯਾਪਾਰੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਨ ਅਭਿਸਞ੍ਚੇਤਯਤੀ’’ਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਫਲੁਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਫਲੇਨ ਕਪ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਕਪ੍ਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਸਚੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਚੇਤਨਾ ਉਲ਼ਾਰਾ, ਫਲਮਹਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਵੁਡ੍ਢਿਯਾ ਹੋਤਿ, ਅਨੁਲ਼ਾਰਾ ਚ ਅਵੁਡ੍ਢਿਯਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵੁਡ੍ਢਿਯਾ ਵਾ ਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਵਾ’’ਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯੇ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬੁਦ੍ਧਸੁਬੁਦ੍ਧਤਾਯ ਸੀਹਸਮਾਨਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਚ ਦੇਸਨਂ ਉਕ੍ਕਂਸਤੋ ਸਾਵਕੇਹਿ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵਿਸੇਸਂ ਅਨਵਸੇਸੇਨ੍ਤੋ ਤਥਾ ਵਦਤਿ, ਨ ਸਾਵਕਵਿਸਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯਮੇਵ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟਂ ਗਣ੍ਹੀ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ…ਪੇ… ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਦੇਸਨਾਯ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟਂ ਗਣ੍ਹੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਥਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਇਤੋ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਾਧਿਗਮਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਉਪਰਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮੇ ਨੇਵ ਕਙ੍ਖਾ ਨ ਵਿਮਤਿ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਕਙ੍ਖਾਯ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਏਕਚ੍ਚੇਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਤਥਾ ਵਿਨੇਯ੍ਯਠਾਨੇਸੁ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਪਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਞ੍ਜਾਨਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਤੋ ਅਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

੩੬੩. ਅਨਜ੍ਝੋਸਿਤਾਤਿ ਅਨਜ੍ਝੋਸਨੀਯਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

੩੬੪. ਰਾਗੋਵ ਅਨੁਸਯੋ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ, ਸੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸੁਖਵੇਦਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਨ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ ਅਤ੍ਥਿ ਖਣਤ੍ਤਯਸਮਾਯੋਗਾਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਇਤਰਨ੍ਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਂ. ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਕੇਨਚਿ ਸਞ੍ਞੋਜਨੇਨ ਅਸਂਯੁਤ੍ਤਤਾਯ ਏਵ ਨਿਯਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ. ਕਾਯਸ੍ਸ ਕੋਟਿ ਪਰਮੋ ਅਨ੍ਤੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਯਕੋਟਿਕਂ. ਦੁਤਿਯਪਦੇਤਿ ‘‘ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇ. ਵਿਸੇਵਨਸ੍ਸਾਤਿ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ. ਸੀਤੀਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕਥਂ ਪਨ ਵੇਦਯਿਤਾਨਂ ਦ੍ਵਾਦਸਸੁ ਆਯਤਨੇਸੁ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਸੀਤਿਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ – ‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਮੁਦਯਪਞ੍ਹੇਨਾਤਿ ਮਹਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੪੦੦; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੩) ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨਿਰੋਧਪਞ੍ਹੇਨ. ਨਨੁ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਿਲੇਸਪਰਿਲ਼ਾਹਵਿਗਮੇ ਸੀਤਿਭਾਵੋ ਨਾਮ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧਮਤ੍ਤੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ; ਤੇਨ ਇਧ ਵੇਦਯਿਤਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਨ ਕਿਲੇਸਾਤਿ ਵੇਦਯਿਤਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਨਿਰੋਧਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸੀਤਿਭਾਵੋਪਿ ਕਿਲੇਸਸਮੁਚ੍ਛੇਦੇਨੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੇਦਯਿਤਾਨਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿ.

੩੬੫. ਇਦਂ ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞੋਜਨਾ ਦੀਪਸਿਖਾ ਵਿਯ, ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਕਪਲ੍ਲਿਕਾ ਵਿਯ ਵੇਦਨਾਯ ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ, ਤੇਲਂ ਵਿਯ ਕਿਲੇਸਾ, ਵਟ੍ਟਿ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਂ, ਉਪਹਰਣਕਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਵਟ੍ਟਗਾਮੀ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਸੀਸਚ੍ਛੇਦਕਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਕਰਣਤੋ, ਅਨਾਹਾਰਾਯ ਦੀਪਸਿਖਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਯਨਂ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਤੋ ਅਨਾਹਾਰਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਯਨਂ.

ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਸਮਾਧਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਹੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਭੂਤਾ ਤਯਾ ਪਗੁਣਸਮਾਧਿਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਤੋ ਚ. ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਾਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਤਰਾ. ਏਵਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਇਦਂਸਦ੍ਦਤ੍ਥਵਚਨੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਉਤ੍ਤਮੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਪਞ੍ਞਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਖੇਪੇਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ, ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੋ, ਤਂਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਯ ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੇ ਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇ ਞਾਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੇ ਸਨ੍ਤੇ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਞਾਣਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ, ‘‘ਏਵਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਿਨਾ ਪਰਮੇਨ ਪਞ੍ਞਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਭਿਕ੍ਖੁਨੋ.

੩੬੬. ਹੀਤਿ ਯਸ੍ਮਾ. ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਞਾਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਨ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ. ਕਾਮਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਅਕੋਪਨੀਯਤਾਯ ਅਕੁਪ੍ਪਾ, ‘‘ਸਚ੍ਚੇ ਠਿਤਾ’’ਤਿ ਪਨ ਵਚਨਤੋ, ‘‘ਅਕੁਪ੍ਪਾਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਵਿਤਥਨ੍ਤਿ ਨਟ੍ਠਂ, ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਚ ਵਿਪਰਿਣਾਮੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਯਾਦਿਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਤ੍ਥਾਯ ਜਾਤਂ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਾਦਿਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ਜਰਾਮਰਣੇਹਿ ਪਰਿਮੁਸਿਤਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ ‘‘ਮੁਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਮੋਸਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਨਸ੍ਸਨਸਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਅਵਿਤਥਨ੍ਤਿ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਵਿਤਥਂ ਨਾਮ, ਤਂ ਸਭਾਵੋ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਤੇਨੇਵ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵਚੀਸਚ੍ਚਤੋਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਯਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਤ੍ਤਂ ਵਚੀਸਚ੍ਚਂ, ਤਤੋ. ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਹਿ ਤਚ੍ਛਵਿਪਲ੍ਲਾਸਭੂਤਸਭਾਵੇਹਿ. ਇਤਿ ਨੇਸਂ ਯਥਾਸਕਂ ਸਭਾਵੇਨ ਅਵਿਤਥਭਾਵੇ ਅਮੋਸਧਮ੍ਮਤਾਯ ਤੇਹਿਪਿ ਅਵਿਤਥਭਾਵਾ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਵ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਭਾਵਤੋ.

੩੬੭. ਉਪਧੀਯਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਉਪਧੀ, ਖਨ੍ਧਾ ਕਾਮਗੁਣਾ ਚ. ਉਪਦਹਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਉਪਧੀ, ਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਪਰਿਪੂਰਾ ਗਹਿਤਾ ਪਰਾਮਟ੍ਠਾਤਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਤਣ੍ਹਾਯ ਗਹਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਰਾਮਟ੍ਠਾ. ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਪਰਿਚ੍ਚਾਗਤੋਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਚ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨਤੋ. ਉਤ੍ਤਰਿਤਰੋ ਵਿਸਿਟ੍ਠਤਰਸ੍ਸ ਪਹਾਨਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ.

੩੬੮. ਆਘਾਤਕਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਚੇਤਸਿਕਾਘਾਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ. ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਤ੍ਤਿਭਾਵਵਸੇਨ. ਸਮ੍ਪਦੁਸ੍ਸਨਵਸੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਦੁਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਤੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਯਦਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ ਚਾਗਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਨੇਸਂ ਵੂਪਸਮੋ ਉਪਸਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ ਸਮ੍ਪਜਹਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਾਪਾਦਨਂ ਚਾਗੋ, ਤਥਾ ਪਨ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨ ਯੋ ਸੋ ਨੇਸਂ ਤਦਾ ਵੂਪਸਨ੍ਤਤਾਯ ਅਭਾਵੋ, ਅਯਂ ਉਪਸਮੋਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ.

੩੬੯. ਮਞ੍ਞਿਤਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਨਾ, ‘‘ਏਤਂ ਮਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਪ੍ਪਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਬਨ੍ਧਨਤਣ੍ਹਾਗਾਹਾਦੀਨਂ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵਤੋ ਅਯਮਹਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਹਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਮਞ੍ਞਨਾਦਸ੍ਸਨਂ, ਸਾ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਿ ਮਾਨਮਞ੍ਞਨਾਯ ਅਤ੍ਤਨਿਯਗਾਹਵਸੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਸ੍ਵੇਵ ‘‘ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਗਹਿਤੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਯਮਹਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਤਣ੍ਹਾਮਞ੍ਞਿਤਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਆਬਾਧਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨ. ਮਞ੍ਞਨਾਵਸੇਨ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤਥਾ ਹੋਤਿ. ਅਨ੍ਤੋਦੋਸਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਦੁਟ੍ਠਭਾਵੇਨ. ਮਞ੍ਞਨਾਦੂਸਿਤਤ੍ਤਾ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਦੁਕ੍ਖਤਾਮੂਲਾਯਤ੍ਤੋ, ਕਿਲੇਸਾਸੁਚਿਪਗ੍ਘਰਣਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਭਙ੍ਗੇਹਿ ਉਦ੍ਧਮੁਦ੍ਧਂ ਪਕ੍ਕਪਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ ‘‘ਮਞ੍ਞਿਤਂ ਗਣ੍ਡੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਹਦਯਮਾਹਚ੍ਚ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ. ਮਞ੍ਞਿਤਞ੍ਹਿ ਪੀਲ਼ਾਜਨਨਤੋ ਅਨ੍ਤੋਤੁਦਨਤੋ ਦੁਰੁਦ੍ਧਰਣਤੋ ਸਲ੍ਲਂ. ਖੀਣਾਸਵਮੁਨਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਪਰਿਲ਼ਾਹਾਨਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਤ੍ਤਾ ਵੂਪਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤੋ ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿਯਂ ਠਿਤਂ. ਯਦਿ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੇਸਨਾਞਾਣਾਨੁਰੂਪਂ ਦੇਸਨਂ ਪਵਤ੍ਤਾਪੇਯ੍ਯ, ਮਹਾਪਥਵਿਂ ਪਤ੍ਥਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯ, ਆਕਾਸਂ ਪਸਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯ, ਅਨਨ੍ਤਾਪਰਿਮੇਯ੍ਯਲੋਕਧਾਤੁਯੋ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਸਂ ਠਿਤਾਕਾਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪੂਰਂ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯ ਦੇਸਨਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਸ੍ਸ ਵਿਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਮੇਵ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਨ ਤਤੋ ਪਰਂ ਅਣੁਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਡ੍ਢਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾਵ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਦੇਸਨਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਨਨੁ ਸਤ੍ਤਪਕਰਣਦੇਸਨਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾਤਿ? ਨ ਸਾਪਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਮਨ੍ਤਪਟ੍ਠਾਨਕਥਾਪਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਦੇਵਪਰਿਸਾਯ ਅਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਮੇਵ ਹਿ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਨ ਸਤ੍ਥੁਦੇਸਨਾਞਾਣਾਨੁਰੂਪਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਪਾਪੇਸਿ ਯਥਾਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਵਿਭਜਨਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਨਿਟ੍ਠਾਪਿਤਤ੍ਤਾ. ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ…ਪੇ… ਕਥੇਸਿ ਨਾਤਿਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਵਸੇਨ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ.

੩੭੦. ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਨਯਿਦਮਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ, ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਂ ਪਨੇਤਂ, ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ. ਤਥਾ ਹਿ, ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਇਦ੍ਧਿਮਯਪਰਿਕ੍ਖਾਰਲਾਭਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਪਤ੍ਥਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ, ਪਤ੍ਤਂ, ਚੀਵਰਮੇਵ ਵਾ ਦਿਨ੍ਨੇ ਚਰਿਮਭਵੇ ਇਦ੍ਧਿਮਯਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਕੇਚਿਵਾਦੋ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਓਕਾਸਾਭਾਵਤੋਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਯੁਪਰਿਕ੍ਖੀਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਦਕਤਿਤ੍ਥ…ਪੇ… ਆਰਦ੍ਧੋ ਪਰਮਪ੍ਪਿਚ੍ਛਭਾਵਤੋ.