੧੦. ਦੇਵਦੂਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੬੧. ਦ੍ਵੇ ਅਗਾਰਾਤਿਆਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਸਦ੍ਵਾਰਾ…ਪੇ… ਅਨੁਵਿਚਰਨ੍ਤੇਪੀ’’ਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਹਿ ਅਸ੍ਸਪੁਰਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੩੨; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੪੩੨) ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੩੯੭) ਤਥਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਸ੍ਸਪੁਰਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨੬੨. ਨਿਰਯਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦੇਸਨਂ ਦੇਵਲੋਕੇਨ ਓਸਾਪੇਤੀਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਂਵੇਜੇਤ੍ਵਾ ਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮੇਹਿ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ. ਦੁਤਿਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਦਿਦਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਿਸਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਇਦਾਨਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ, ‘‘ਸਚੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋਤਿ ਭਗਵਾ.

ਏਕਚ੍ਚੇ ਥੇਰਾਤਿ (ਕਥਾ. ਅਨੁਟੀ. ੮੬੬-੮੬੮; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩.੩੬) ਅਨ੍ਧਕਾਦਿਕੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਾਦਿਨੋ ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਨੇਰਯਿਕੇ ਨਿਰਯੇ ਪਾਲੇਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਨਿਗ੍ਗਨ੍ਤੁਮਪ੍ਪਦਾਨਵਸੇਨ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਰਯਪਾਲਾ. ਨੇਰਯਿਕਾਨਂ ਨਰਕਦੁਕ੍ਖੇਨ ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧਾਯ ਅਲਂ ਸਮਤ੍ਥਾਤਿ ਵਾ ਨਿਰਯਪਾਲਾ. ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’’ਤਿਵਚਨਂ. ਪਟਿਸੇਧਿਤਮੇਵਾਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇ ਨਿਰਯਪਾਲਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਕਾਰਣਿਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ (ਕਥਾ. ੮੬੬) ਪਟਿਸੇਧਿਤਮੇਵ. ਯਦਿ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਨਾਮ ਨ ਸਿਯੁਂ, ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾਪਿ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਸਤਿ ਹਿ ਕਾਰਣਿਕੇ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾਯ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ‘‘ਕਿਂ ਪਨੇਤੇ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਨੇਰਯਿਕਾ, ਉਦਾਹੁ ਅਨੇਰਯਿਕਾ’’ਤਿ. ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ – ਯਦਿ ਤਾਵ ਨੇਰਯਿਕਾ, ਇਮੇ ਨਿਰਯਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯੇਨ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਸਯਮ੍ਪਿ ਨਿਰਯਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਥਾ ਸਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਨੇਰਯਿਕਾਨਂ ਯਾਤਨਾਯ ਅਸਮਤ੍ਥਾ ਸਿਯੁਂ, ‘‘ਇਮੇ ਨੇਰਯਿਕਾ, ਇਮੇ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’’ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਾਨਞ੍ਚ ਨ ਸਿਯਾ, ਯੇ ਚ ਯੇ ਯਾਤੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਸਮਾਨਰੂਪਬਲਪ੍ਪਮਾਣੇਹਿ ਇਤਰੇਸਂ ਭਯਸਨ੍ਤਾਸਾ ਨ ਸਿਯੁਂ. ਅਥ ਅਨੇਰਯਿਕਾ, ਨੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਕਥਂ ਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਅਨੇਰਯਿਕਾ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਅਨਿਰਯਗਤਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋ. ਨਿਰਯੂਪਪਤ੍ਤਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਕਮ੍ਮਤੋ ਹਿ ਅਞ੍ਞੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰਕ੍ਖਸਜਾਤਿਕਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਵਾਦਿਨੋ –

‘‘ਕੋਧਨਾ ਕੁਰੂਰਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਪਾਪਾਭਿਰੁਚਿਨੋ ਸਦਾ;

ਦੁਕ੍ਖਿਤੇਸੁ ਚ ਨਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਯਮਰਕ੍ਖਸਾ’’ਤਿ. (ਕਥਾ. ਅਨੁਟੀ. ੮੬੬-੮੬੮; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩.੩੬);

ਤਤ੍ਥ ਯਦੇਕੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਾਤਨਾਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਥ ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਯਾਤੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਤਯਿਦਂ ਅਸਾਰਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾਨਂ ਨੇਰਯਿਕਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ. ਯਦਿਪਿ ਅਨੇਰਯਿਕਾ ਨਿਰਯਪਾਲਾ, ਅਯੋਮਯਾਯ ਪਨ ਆਦਿਤ੍ਤਾਯ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਾਯ ਸਜੋਤਿਭੂਤਾਯ ਨਿਰਯਭੂਮਿਯਾ ਪਰਿਕ੍ਕਮਮਾਨਾ ਕਥਂ ਦਾਹਦੁਕ੍ਖਂ ਨਾਨੁਭਵਨ੍ਤੀਤਿ? ਕਮ੍ਮਾਨੁਭਾਵਤੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾਦਯੋ ਨੇਰਯਿਕੇ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤਾ ਇਦ੍ਧਿਬਲੇਨ ਨਿਰਯਭੂਮਿਂ ਉਪਗਤਾ ਦਾਹਦੁਕ੍ਖੇਨ ਨ ਬਾਧੀਯਨ੍ਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਯਸ੍ਸ ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਭਾਵਤੋਤਿ ਚੇ? ਇਦਮ੍ਪਿ ਤਂਸਮਾਨਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਭਾਵਤੋ. ਤਥਾਰੂਪੇਨ ਹਿ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਨਿਰਯਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਬਾਧਿਤਾ ਏਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨੇਰਯਿਕੇ ਯਾਤੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਚੇਤ੍ਤਕੇਨ ਬਾਹਿਰਵਿਸਯਾਭਾਵੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਤਾਯ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਦ੍ਵਾਰਪੁਰਿਸੇਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚ ਇਟ੍ਠਂ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠਂ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਚ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਯਦੇਕੇ ਵਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਤੇਜਸਾ ਪਰੂਪਤਾਪਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਤਦਪਾਹਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਅਨੇਰਯਿਕਾਨਂ ਨੇਸਂ ਕਥਂ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਭਵੋ’’ਤਿ ਨਿਰਯੇ ਨੇਰਯਿਕਾਨਂ ਯਾਤਨਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਨੇਰਯਿਕਸਤ੍ਤਯਾਤਨਾਯੋਗ੍ਯਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਤਾਦਿਸਨਿਕਨ੍ਤਿਵਿਨਾਮਿਤਂ ਨਿਰਯਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ. ਤੇ ਚ ਨੇਰਯਿਕੇਹਿ ਅਧਿਕਤਰਬਲਾਰੋਹਪਰਿਣਾਹਾ ਅਤਿਵਿਯ ਭਯਾਨਕਦਸ੍ਸਨਾ ਕੁਰੂਰਤਰਪਯੋਗਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਨੇਵ ਤਤ੍ਥ ਨੇਰਯਿਕਾਨਂ ਵਿਬਾਧਕਕਾਕਸੁਨਖਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਕਥਂ ਅਞ੍ਞਗਤਿਕੇਹਿ ਅਞ੍ਞਗਤਿਕਬਾਧਨਨ੍ਤਿ ਚ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਤਥਾ ਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਯਂ ਪਨੇਕੇ ਵਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਅਸਤ੍ਤਸਭਾਵਾ ਏਵ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਨਿਰਯਸੁਨਖਾਦਯੋ ਚਾ’’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਤਥਾ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਨ ਹਿ ਕਾਚਿ ਅਤ੍ਥਿ ਤਾਦਿਸੀ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਯਾ ਅਸਤ੍ਤਸਭਾਵਾ, ਸਮ੍ਪਤਿਸਤ੍ਤੇਹਿ ਅਪ੍ਪਯੋਜਿਤਾ ਚ ਸਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਾ. ਪੇਤਾਨਂ ਪਾਨੀਯਨਿਵਾਰਕਾਨਂ ਦਣ੍ਡਾਦਿਹਤ੍ਥਪੁਰਿਸਾਨਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਭਾਵੇ, ਅਸਤ੍ਤਭਾਵੇ ਚ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੁਪਿਨੋਪਘਾਤੋਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਿਚ੍ਚਸਮਤ੍ਥਤਾ ਪਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਮਤ੍ਤੇਨਪਿ ਤਦਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੁਪਿਨੇ ਆਹਾਰੂਪਭੋਗਾਦਿਨਾ ਨ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿ, ਇਦ੍ਧਿਨਿਮ੍ਮਾਨਰੂਪਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਲਦ੍ਧਪਰਿਹਾਰਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਯਸ੍ਸ ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਭਾਵਤੋ. ਇਧਾਪਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਭਾਵਤੋਤਿ ਚੇ? ਤਂ ਨ, ਅਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਨੇਰਯਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਤੋ ਨਿਰਯਪਾਲਾਤਿ ਅਸਿਦ੍ਧਮੇਤਂ, ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਚ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਭਾਵੋ ਏਵ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ. ਸਕ੍ਕਾ ਹਿ ਵਤ੍ਤੁਂ, ‘‘ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਾ ਨਿਰਯਪਾਲਸਞ੍ਞਿਤਾ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਸਾਭਿਸਨ੍ਧਿਕਪਰੂਪਘਾਤੀ ਅਤ੍ਥਿ ਕਿਚ੍ਚਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਓਜਾਹਾਰਾਦਿਰਕ੍ਖਸਸਨ੍ਤਤਿ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਅਭਿਸਨ੍ਧਿਪੁਬ੍ਬਕਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਤਥਾ ਤਥਾ ਅਭਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਯਾਤਨਤੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਨ ਸਙ੍ਘਾਤਪਬ੍ਬਤਾਦੀਹਿ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਤਾ. ਯੇ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਭੂਤਵਿਸੇਸਾ ਏਵ ਏਤੇ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤੋ ਭੇਰਵਾਕਾਰਾ ‘ਨਰਕਪਾਲਾ’ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਂ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਦਸਿਦ੍ਧਂ ਉਜੁਕਮੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ, – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇਸੁ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’’ਤਿ (ਕਥਾ. ੮੬੬) ਵਾਦਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤਤ੍ਤਾ.

ਅਪਿਚ ਯਥਾ ਅਰਿਯਵਿਨਯੇ ਨਰਕਪਾਲਾਨਂ ਭੂਤਮਤ੍ਤਤਾ ਅਸਿਦ੍ਧਾ, ਤਥਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਵਾਦਿਨੋਪਿ ਤੇਸਂ ਭੂਤਮਤ੍ਤਤਾ ਅਸਿਦ੍ਧਾਵ ਸਬ੍ਬਸੋ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿ ਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਅਪ੍ਪਟਿਜਾਨਨਤੋ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਭੂਤਾਨਿ ਨਾਮ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੋਹਰਤਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਦੀਨਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤੀਤਿ? ਤਿਟ੍ਠਤੇਸਾ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਤਕ੍ਕਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਸਮ੍ਮੋਹਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਂ ਵਾਦਵੀਮਂਸਾ, ਏਵਂ, ‘‘ਅਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰਯੇ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’’ਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸਤਿ ਚ ਨੇਸਂ ਸਬ੍ਭਾਵੇ, ਅਸਤਿਪਿ ਬਾਹਿਰੇ ਵਿਸਯੇ ਨਰਕੇ ਵਿਯ ਦੇਸਾਦਿਨਿਯਮੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵਾਦੋ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਸਤਿ ਏਵ ਪਨ ਬਾਹਿਰੇ ਵਿਸਯੇ ਦੇਸਾਦਿਨਿਯਮੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਦੇਵਦੂਤਸਰਾਪਨਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਯਥੂਪਚਿਤੇ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇ ਯਮੇਤਿ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ ਯਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਯਮਸ੍ਸ ਵੇਮਾਨਿਕਪੇਤਾਨਂ ਰਾਜਭਾਵਤੋ ਰਞ੍ਞੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਯਮਰਾਜਾ ਨਾਮ ਵੇਮਾਨਿਕਪੇਤਰਾਜਾ’’ਤਿ. ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਂ. ਵੇਮਾਨਿਕਪੇਤਾਤਿ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਵਸੇਨ ਮਿਸ੍ਸਕਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਦੇਵਤਾ ਵਿਯ ਸੁਕ੍ਕੇਨ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇ ਮਗ੍ਗਫਲਭਾਗਿਨੋਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਾਨੁਰੂਪਂ ਕਦਾਚਿ ਪੁਞ੍ਞਫਲਂ, ਕਦਾਚਿ ਅਪੁਞ੍ਞਫਲਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਯੇਸਂ ਪਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪੁਞ੍ਞਫਲਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਪੁਞ੍ਞਫਲਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਕਟੁਕਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵੇ ਠਿਤਾਨਂ ਮੁਦੁਕਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਪਰੇ. ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਰਾਜਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਿਕਭਾਵੋ ਧਮ੍ਮਦੇਵਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਯਮਿਤਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਦ੍ਵਾਰੇਸੂਤਿ ਅਵੀਚਿਮਹਾਨਰਕਸ੍ਸ ਚਤੂਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ.

ਜਾਤਿਧਮ੍ਮੋਤਿ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਜਾਤਿਪਕਤਿਕੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਜਾਤਿਸਭਾਵੋ’’ਤਿ. ਸਭਾਵੋ ਚ ਨਾਮ ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਉਣ੍ਹਤਾ ਵਿਯ ਨ ਕਦਾਚਿਪਿ ਵਿਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਜਾਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ.

੨੬੩. ਇਦਾਨਿ ਜਾਤਿਯਾ ਦੇਵਦੂਤਭਾਵਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਦਹਰਕੁਮਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਵਂ ਵਦਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵਾਚਾਯ ਅਵਦਨ੍ਤੋਪਿ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞੂਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਜੇਗੁਚ੍ਛਅਸਮਤ੍ਥਦਹਰਾਵਤ੍ਥਾ ਜਾਤਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਾਮਞ੍ਚਾਯਂ ਆਗਤਾ ਏਵ, ਸਾ ਪਨ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਯ ਉਪਰਿਪਿ ਆਗਮਨਾਯ ਪਯੋਗੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ, ਅਨਾਗਤਾਯ ਨ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਜਾਤਿ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਇਤਿ ਤਸ੍ਸਾ…ਪੇ… ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਵੇਦਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਊਰੁਬਲਨ੍ਤਿ ਊਰੁਬਲੀ. ਤੇਨ ਦੂਰੇਪਿ ਗਮਨਾਗਮਨਲਙ੍ਘਨਾਦਿਸਮਤ੍ਥਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਬਾਹੁਬਲਨ੍ਤਿ ਪਨ ਇਮਿਨਾ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਸਮਤ੍ਥਤਂ, ਜਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵੇਗਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਸਮਤ੍ਥਤਂ. ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ ਨਟ੍ਠਾ. ਸੇਸਂ ਪਠਮਦੇਵਦੂਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਵਿਵਿਧਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਆਦਹਤੀਤਿ ਬ੍ਯਾਧਿ, ਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ ਆਧੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਬ੍ਯਾਧਿ, ਤੇਨ ਬ੍ਯਾਧਿਨਾ. ਅਭਿਹਤੋਤਿ ਬਾਧਿਤੋ, ਉਪਦ੍ਦੁਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੨੬੫. ਕਾਰਣਾ ਨਾਮ ‘‘ਹਤ੍ਥਚ੍ਛੇਦਾਦਿਭੇਦਾ ਅਧਿਕਪੀਲ਼ਾ ਕਰੀਯਤਿ ਏਤਾਯਾ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾਤਨਾ, ਸਾ ਏਵ ਕਾਰਣਿਕੇਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾ ਯਾਤਨਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੨੬੬. ਬਹੁਂ ਪਾਪਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਬਹੁਸੋ ਪਾਪਂ ਕਤਂ. ਤੇਨ ਪਾਪਸ੍ਸ ਬਹੁਲੀਕਰਣਮਾਹ. ਬਹੂਤਿ ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ. ਮਹਤ੍ਥੋਪਿ ਹਿ ਬਹੁਸਦ੍ਦੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ‘‘ਬਹੁ ਵਤ ਕਤਂ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ, ਗਰੁਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੋਤਿ ਗਰੁਕਂ ਬਹੁਲਂ ਵਾ ਪਾਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿਯੇਵ, ਨ ਯਮਪੁਰਿਸੇਹਿ ਯਮਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨੀਯਤਿ. ਪਰਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਮਾਣਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯ ਕਾਲਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯ ਚ ਪਰਿਤ੍ਤਂ, ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਅਗਰੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਦੁਤਿਯਸ੍ਮਿਂ ਅਬਹੁਲਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ, ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ ਦਣ੍ਡਮੇਵ. ਅਨੁਵਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਟਕਰਣਟ੍ਠਾਨਂ. ਪਰਿਤ੍ਤਪਾਪਕਮ੍ਮਾਤਿ ਦੁਬ੍ਬਲਪਾਪਕਮ੍ਮਾ. ਤੇ ਹਿ ਪਾਪਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵਤੋ ਕਤੂਪਚਿਤਸ੍ਸ ਚ ਓਕਾਸਾਰਹਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯਪਿ ਸਰਨ੍ਤਿ.

ਆਕਾਸਚੇਤਿਯਨ੍ਤਿ ਗਿਰਿਸਿਖਰੇ ਵਿਵਟਙ੍ਗਣੇ ਕਤਚੇਤਿਯਂ. ਅਗ੍ਗਿਜਾਲਸਦ੍ਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਟਪਟਾ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗਿਜਾਲਾਯ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਮਯਾ ਤਦਾ ਆਕਾਸਚੇਤਿਯੇ ਪੂਜਿਤਰਤ੍ਤਪਟਾ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੂਜਿਤਪਟਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿ. ਪਞ੍ਚਹਿਪਿ ਨ ਸਰਤੀਤਿ ਬਲਵਤਾ ਪਾਪਕਮ੍ਮੇਨ ਬ੍ਯਾਮੋਹਿਤੋ ਪਞ੍ਚ ਸਞ੍ਞਾਣਾਨਿ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤੁਣ੍ਹੀ ਹੋਤਿ ਕਮ੍ਮਾਰਹੋ ਅਯਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਪਤੀਕਾਰਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ.

੨੬੭. ਅਵੀਚਿਮਹਾਨਿਰਯੋ ਉਬ੍ਬੇਧੇਨਪਿ ਯੋਜਨਸਤਮੇਵਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਨਵਨਵਯੋਜਨਿਕਾ ਹੋਤਿ ਪੁਥੁਲਤੋ. ਮਹਾਨਿਰਯਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਥਾਪਿ ਭਿਤ੍ਤਿਸਤਂ ਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਂ ਹੋਤੀਤਿ ਉਸ੍ਸਦਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ‘‘ਦਸਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨੬੮. ਝਾਯਤੀਤਿ ਪਟਿਪਾਕਤਿਕਂ ਹੋਤਿ. ਤਾਦਿਸਮੇਵਾਤਿ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਉਬ੍ਭਤਂ ਸਦਿਸਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬਹੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਵਾ ਬਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਦ੍ਵਾਰਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.

ਛਨ੍ਨਂ ਜਾਲਾਨਨ੍ਤਿ ਚਤੂਹਿ ਦਿਸਾਹਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਉਪਰਿ ਚ ਉਬ੍ਭਤਾਨਂ ਛਨ੍ਨਂ ਜਾਲਾਨਂ. ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਤਾ ਨਿਰਯਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਕਮ੍ਮਕਤਾਨਞ੍ਚ ਬਹੁਭਾਵਤੋ ਜਾਲਾਨਂ ਤਾਵ ਸਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਨਿਰਨ੍ਤਰਤ੍ਤਾ ਅਵੀਚਿ ਹੋਤੁ; ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਨ ਕਥਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਤਾਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ…ਪੇ… ਏਕਂ ਦੁਕ੍ਖਸਹਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਂ ਸਨ੍ਤੀਰਣਂ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਦ੍ਵੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਚਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਛ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਨਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪੀਤਿ ਯਦਿਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤਾਨਿਪਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾਪਿ ਲਦ੍ਧਾਵਸਰਾ; ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾ ਪਨ ਬਲਵਤਰਾ ਨਿਸਿਤਨਿਸਿਤੇਨ ਤਿਖਿਣੇਨ ਸਤ੍ਥੇਨ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਸਰੀਰਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪਨੇਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਤਾ ਵੇਦਨਾ ਅਭਿਭਵਨ੍ਤੀ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਨ੍ਤੀ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ ਨਿਰਨ੍ਤਰਾ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨੁਦਹਨਬਲਵਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾਤਿ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਤਿਵਿਯ ਅਨਿਟ੍ਠਫਲਤਾਯ ਅਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯਥਾ ਇਟ੍ਠਫਲਬਹੁਤਾਯ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾ ਝਾਨਾਦਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇ ਚ ਸੁਗਤਿਭਵੇ ਚ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾ ਸੁਖਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਿਰਨ੍ਤਰਤਾਯ ਅਵੀਚੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੨੬੯. ਏਕੋ ਪਾਦੋ ਮਹਾਨਿਰਯੇ ਹੋਤਿ, ਏਕੋ ਗੂਥਨਿਰਯੇ ਨਿਪਤਤਿ, ਕਮ੍ਮਵੇਗੁਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾ ਪਦਮਾਵਹਤਿ ਸੇਸਾਰਮ੍ਭਤਾਯ. ਹਤ੍ਥਿਗੀਵਪ੍ਪਮਾਣਾ ਪਰਿਣਾਹੇਨ. ਏਕਦੋਣਿਕਨਾਵਾਪ੍ਪਮਾਣਾ ਆਯਾਮੇਨ.

ਪੋਕ੍ਖਰਪਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਖੁਰਧਾਰਾਸਦਿਸਾਨਿ ਤਿਖਿਣਗ੍ਗਾਨਿ ਅਯੋਸੂਲਮਯਾਨੇਵ ਪਦੁਮਪਤ੍ਤਾਨਿ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਖੁਰਧਾਰਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾਭੂਮਿਯਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ, ਵੇਤ੍ਤਲਤਾਯੋ ਚ ਤਿਖਿਣਧਾਰਕਣ੍ਟਕਾ ਅਯੋਮਯਾ ਏਵ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕੁਸਤਿਣਾਨੀਤਿ ਕੁਸਤਿਣਜਾਤਿਤਾਯ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਖਰਵਾਲਿਕਾਤਿ ਖਰਾ ਤਿਖਿਣਕੋਟਿਕਾ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕਸਣ੍ਠਾਨਾ ਵਾਲਿਕਾ.

੨੭੦. ਦਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਫੁਸੇਤੀਤਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਦਨ੍ਤੇ ਯਥਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਮੁਖੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਏਵਂ ਸੁਫੁਸਿਤੇ ਕਰੋਤਿ. ਤਮ੍ਬਲੋਹਪਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਕਾਰਣਤੋ ਪਟਿਲੋਮਤੋਪਿ ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾਨਂ ਕਾਰਣਮਾਹ. ਦੁਤਿਯੇਨਾਤਿ ਕੁਠਾਰੀਹਿ ਤਚ੍ਛਨੇਨ. ਤਤਿਯੇਨਾਤਿ ਵਾਸੀਹਿ ਤਚ੍ਛਨੇਨ. ਅਵਿਜਹਿਤਮੇਵ ਸਂਵੇਗਹੇਤੁਤਾਯ ਲੋਕਸ੍ਸ ਮਹਤੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਂਵਤ੍ਤਨਤੋ.

੨੭੧. ਹੀਨਕਾਯਂ ਹੀਨਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਉਪਗਤਾ. ਉਪਾਦਾਨੇਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇਪਿ ਉਪਾਦਾਨੇ. ਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਗਹਣੇ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਜਰਾਮਰਣਂ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਉਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਜਾਤਿਯਾ ਮਰਣਸ੍ਸ ਚ ਕਾਰਣਭੂਤੇ’’ਤਿ. ਅਨੁਪਾਦਾਤਿ ਅਨੁਪਾਦਾਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨੁਪਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ.

ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਨਾਮਾਤਿ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਚਰਿਮਚਿਤ੍ਤਨਿਰੋਧੇਨ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਲੇਸਸ੍ਸਪਿ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ.

ਦੇਵਦੂਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਚ ਸੁਞ੍ਞਤਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ.