੭. ਮਹਾਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩੬. ਦੋਸੇਹਿ ਆਰਕਾਤਿ ਅਰਿਯਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਦ੍ਦੋਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਪਨ ਨਿਦ੍ਦੋਸਤਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਸਵਿਸੇਸਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਨ੍ਦਰੋ ਪਸਤ੍ਥੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ ਸਮਾਧਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਪਨਿਸੀਦਤਿ ਏਤ੍ਥ ਫਲਂ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯਾਤਿ ਉਪਨਿਸਂ, ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਉਪਨਿਸਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਕਰੋਤਿ ਪਰਿਵਾਰੇਤੀਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਪਰਿਕ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਸਪਰਿਵਾਰ’’ਨ੍ਤਿ.

ਪਰਿਵਾਰਿਤਾਤਿ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਪਰਿਵਾਰਨ੍ਤੇਹਿ ਵਿਯ ਉਪਗਤਾ. ਪੁਰੇਚਾਰਿਕਾਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਭਾਵਨਾ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਪੁਰਸ੍ਸਰਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਚਾ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਵੀਮਂਸਗ੍ਗਹਣਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵੀਮਂਸਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਨਾਨਾਖਣਿਕਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵੀਮਂਸਨਪਰਿਯੋਸਾਨੇਤਿ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਅਨੁਲੋਮਞਾਣਸ੍ਸ ਓਸਾਨੇ. ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਂ ਵਟ੍ਟਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਯਮਾਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸਯਿਤਂ ਕਿਲੇਸਵਟ੍ਟਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ. ਵੂਪਸਮਯਮਾਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਵੂਪਸਮਯਮਾਨਾਤਿ ਵਾ ਤਤੋ ਏਵ ਅਵਸਿਟ੍ਠਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣਵਸੇਨ ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਦੁਵਿਧਾਪੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਦੁਵਿਧਾਪਿ. ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਸਹਿਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ.

ਲਕ੍ਖਣੇ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਮਾਨੇ ਲਕ੍ਖਣਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ…ਪੇ… ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਮ੍ਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਭਾਵਨਾਕਿਚ੍ਚਤੋ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਤਦਧਿਗਤਅਸਮ੍ਮੋਹਤਾਯ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਪਟਿਵੇਧਕਿਚ੍ਚਤੋ. ਤਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਪਜਾਨਨਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਵਬੋਧੋ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ.

ਦ੍ਵਾਯਨ੍ਤਿ -ਕਾਰੋ ਦੀਘਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦ੍ਵਯਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਅਵਯਵਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦ੍ਵਯਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦੁਵਿਧਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ. ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਏਕੋ ਭਾਗੋ ਸੋ ਏਵ ਪੁਞ੍ਞਭਾਗਿਕੋ, ਕ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਯ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ‘‘ਪੁਞ੍ਞਭਾਗਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸਾਤਿ ਖਨ੍ਧਪਬਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ.

ਅਮਤਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ. ਪਞ੍ਞਪੇਤੀਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਾਦਿਪਕਾਰਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮੋਹਸ੍ਸ ਵਿਦ੍ਧਂਸਨੇਨ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇਤਿ ਅਮਤਦ੍ਵਾਰਪਞ੍ਞਾਪਨੇ ਅਤ੍ਥੇ. ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਾ. ਮਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਚ ਅਵਯਵੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੇਸਧਮ੍ਮੇ ਅਙ੍ਗਿਕਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਪਜਹਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਜਹਨਾਯ. ਪਟਿਲਾਭਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਕੁਸਲਵਾਯਾਮੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋਵ ਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤੋ ਵਾਯਾਮੋ. ਸਰਤੀਤਿ ਸਤੋ, ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਸਰਣਂ ਸਤਿਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਯਥਾਭੂਤਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸਤਿਯੋ ਸਹਜਾਤਾ ਚ ਪੁਰੇਜਾਤਾ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ, ‘‘ਇਤਿਯਿਮੇ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਨੁਪਰਿਧਾਵਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਨ ਵਚਨਤੋ, ‘‘ਏਤ੍ਥ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਏਵ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਸਹਚਰਣਭਾਵੇਨ ਪਰਿਵਾਰਣਂ ਯੋਜਿਤਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਜੀਵਾਨਂ ਗਹਣਂ ਇਤਰੇਸਂ ਪਰਿਵਾਰਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਤੇ ਏਵ ਪਰਿਵਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਵਨ੍ਤੇ ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਙ੍ਕਰਤੋ ਸਮ੍ਮੋਹਜਨਨਤੋ ਚ. ਤਯੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਵਾਯਾਮਸਤਿਯੋ ਸਹਜਾਤਪਰਿਵਾਰਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣਿਕਾਨਂ ਤੇਸਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਖਣਵਿਰਤੀਨਂ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ.

੧੩੭. ਤਕ੍ਕਨਵਸੇਨ ਲੋਕਸਿਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਏਵਞ੍ਚੇਵਞ੍ਚ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਂ ਤਕ੍ਕਨਂ ਕੂਪੇ ਵਿਯ ਉਦਕਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਆਕਡ੍ਢਨਂ ਵਿਤਕ੍ਕਨਂ ਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨਾਤਿ ਤਂ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ. ਤਕ੍ਕਨਂ ਕਪ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਚ ਅਤਂਸਹਜਾਤਾਨਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਕਗ੍ਗੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮਾਧਿਨਾ ਲਦ੍ਧੁਪਕਾਰਸ੍ਸੇਵ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਨਾਪਰਿਯਾਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਾ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਭਿਰੋਪੇਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਅਸਤਿ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਤ੍ਤਨੋਯੇਵ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਭਿਰੁਹਤੀਤਿ, ਏਤੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਹਣਂ ਨਾਮ ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧਂ, ਨ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਮਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਨਿਰੋਪਨਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸਭਾਵਾਵਿਤਕ੍ਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਸਵਿਤਕ੍ਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਵਿਸੇਸੋ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਜਾਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣੇ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਪਾਕਟੋਯਮਤ੍ਥੋ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ – ਯਥਾ ਕੋਚਿ ਰਾਜਵਲ੍ਲਭਂ, ਤਂਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਨਂ ਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਰਾਜਗੇਹਂ ਆਰੋਹਤਿ ਅਨੁਪਵਿਸਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰੋਹਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਨਿਰੋਪਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਅਵਿਤਕ੍ਕਸਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਚੇਤਸੋ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੭).

ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰੋਹਤੀਤਿ? ਵਿਤਕ੍ਕਬਲੇਨੇਵ. ਯਥਾ ਹਿ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਰਿਚਯੇਨ ਤੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਨਿਰਾਸਙ੍ਕੋ ਰਾਜਗੇਹਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਏਵਂ ਪਰਿਚਯੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰੋਹਤਿ. ਪਰਿਚਯੇਨਾਤਿ ਚ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਵਿਤਕ੍ਕਭਾਵਨਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪਰਿਚਯੇਨ. ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਹਿ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਰੁਹਨਂ ਚਿਰਪਰਿਚਿਤਂ; ਤੇਨ ਤਂ ਕਦਾਚਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਤੇਵ; ਯਥਾ ਞਾਣਸਹਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਚਿਰਪਰਿਚਿਤਂ ਕਦਾਚਿ ਞਾਣਰਹਿਤਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ; ਯਥਾ ਵਾ ਕਿਲੇਸਸਹਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਿਲੇਸਰਹਿਤਮ੍ਪਿ ਪਰਿਚਯੇਨ ਕਿਲੇਸਵਾਸਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਵਾਚਂ ਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਵਾਚਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਵਚੀਘੋਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲੋਕਿਯਵਿਤਕ੍ਕੋ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਚਿਤ੍ਤਸਹਗਤੋ ਵਾਚਂ ਸਙ੍ਖਰੋਤਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਨਨਤੋ. ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋਤ੍ਵੇਵ ਪਨਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਹੋਤਿ ਰੁਲ਼੍ਹਿਤੋ, ਤਂਸਮਤ੍ਥਤਾਨਿਰੋਧਤੋ ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ. ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਿਵਿਧੇ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇ ਕਦਾਚਿ ਕਤਮਂ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤੀਤਿ? ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਏਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ, ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਯੇਵ ਚ ਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਤੀਣਿ ਨਾਮਾਨਿ ਲਭਤਿ ਤਿਵਿਧਸ੍ਸਪਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇਨ ਸਾਤਿਸਯਂ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣਤੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦੀਸੁਪਿ.

੧੩੮. ਵਿਰਮਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵੇਰਮਣੀ ਵਿਰਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਾ ਮੁਸਾਵਾਦਤੋ ਵਿਰਮਣਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਚੇਤਨਾਪਿ ਵੇਰਸ੍ਸ ਮਣਨਤੋ ਵਿਨਾਸਨਤੋ ਵਿਰਤਿਪੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵਿਰਤਿਪਿ ਚੇਤਨਾਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਆਰਕਾ ਰਮਤੀਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਹਿ ਦੂਰਤੋ ਸਮੁਸ੍ਸਾਰੇਤਿ. ਵਿਨਾ ਤੇਹਿ ਰਮਤੀਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਭਵਤਿ. ਤਤੋ ਤਤੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠੇ ਅਦਿਟ੍ਠਵਾਦਾਦਿਤੋ ਮੁਸਾਵਾਦਾ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ.

੧੪੦. ਤਿਵਿਧੇਨ ਕੁਹਨਵਤ੍ਥੁਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਸੇਵਨ-ਸਾਮਨ੍ਤਜਪ੍ਪਨ-ਇਰਿਯਾਪਥਪਵਤ੍ਤਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ ਤਿਵਿਧੇਨ ਕੁਹਨਵਤ੍ਥੁਨਾ. ਏਤਾਯ ਕੁਹਨਾਯ ਕਰਣਭੂਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੀਲਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਤ੍ਤਵਿਸਯਲਾਭਹੇਤੁ ਅਕ੍ਕੋਸਨਖੁਂਸਨਵਮ੍ਭਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਿਸਨਂ ਘਟ੍ਟਨਂ ਵਿਹੇਠਨਂ ਨਿਪ੍ਪੇਸੋ. ਇਤੋ ਲਦ੍ਧਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ, ਤਤੋ ਲਦ੍ਧਂ ਪਰਸ੍ਸ ਦਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਲਾਭੇਨ ਲਾਭਂ ਨਿਜਿਗੀਂਸਤੀਤਿ ਲਾਭੇਨ ਲਾਭਂ ਨਿਜਿਗੀਂਸਨਾ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤੋ ਕੁਹਨਾਦਿਵਸੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵੋ. ਕੋ ਪਨ ਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਜੀਵਹੇਤੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਾਸਂਯੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣਂ, ‘‘ਆਜੀਵੋ ਕੁਪ੍ਪਮਾਨੋ ਕਾਯਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਏਵ ਕੁਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੧੪੧. ਸਮ੍ਮਾ ਪਸਤ੍ਥਾ ਸੋਭਨਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਅਵਸ੍ਸਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਪਹੋਤਿ ਭਵਤਿ ਤਾਯ ਸਹੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਮਾਞਾਣਨ੍ਤਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਠਿਤੇ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਹ – ‘‘ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਞਾਣਂ ਪਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਮਿਨਾ ਕਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ? ਯਥਾ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਿਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਮਗ੍ਗਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣੇ ਠਿਤੋ, ‘‘ਸਮ੍ਮਾਞਾਣੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਮਗ੍ਗਫਲਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਪਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਫਲਸਮਾਧਿ ਤਾਵ ਪਵਤ੍ਤਤੁ, ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਤਮ੍ਪਿ ਅਕੁਪ੍ਪਭਾਵਤਾਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਮਾਧਿਭਾਵਤੋ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਤੇਵਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤਿ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਫਲਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਫਲਭੂਤਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਾਨਿ, ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਪਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸਮ੍ਮਾਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ ਸਮ੍ਮਾਞਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਫਲਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਫਲਧਮ੍ਮਸਹਚਰਿਤਤਾਯ ਵਿਪਾਕਸਭਾਵਤਾਯ ਚ ‘‘ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇ ਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਲ੍ਲੇਖਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੮੩) ‘‘ਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.

੧੪੨. ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਾਤਿ ਨਿਜ੍ਜੀਰਿਤਾ, ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਤਾ ਵਿਨਾਸਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਫਲਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਾਰੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਨਿਜ੍ਜੀਰਣਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨਿਜ੍ਜੀਰਣਂ ਪਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਾ…ਪੇ… ਮਗ੍ਗੋ ਕਥਿਤੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ. ਵਿਦਿਤਕਰਣਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖੇਨ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਾਨਂ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਪਾਕਟਕਰਣਟ੍ਠੇਨ. ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਸਚ੍ਛਿਕਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਭਾਵੇਨ.

ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਾਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਕੋਟ੍ਠਾਸਾ. ਮਹਾਵਿਪਾਕਦਾਨੇਨਾਤਿ ਮਹਤੋ ਵਿਪੁਲਸ੍ਸ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਸੁਖਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚੇਵ ਕਾਯਿਕਾਦਿਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਦਾਨੇਨ.

ਯਥਾ ਮਹਾਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਦਾਨੇਨ ਮਹਾਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਂ, ਤਥਾ ਬਹੁਤਾਯਪਿ ਮਹਾਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬਹੁਅਤ੍ਥੋਪਿ ਹਿ ਮਹਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਮਹਾਜਨੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੬੫). ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਭੇਦੇਨ ਦਸ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਧਮ੍ਮਾ ਕਥਿਤਾ, ਵਤ੍ਥੁਭੇਦੇਨੇਵ, ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਦਸ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵੀਸਤਿ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਪਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਦਸ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਪਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਸ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵੀਸਤਿ, ਤਥਾ ਫਲਵਸੇਨ ਤੇਸੁ ਏਵਂ ਵੀਸਤਿ. ਕਥਂ ਵਾਰੇਪਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ ਦਸਾਤਿ ਵੀਸਤਿ? ਏਵਮੇਤੇ ਦ੍ਵੇ ਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਾਨਿ ਪੁਰਿਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਾ ਵਿਭਾਵਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

੧੪੩. ਪਸਂਸਿਯਸ੍ਸ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਂ ਨਿਨ੍ਦਿਯਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੋਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਸਂਸਿਯਂ ਨਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਪਸਂਸਿਯਸ੍ਸ ਗੁਣਪਰਿਧਂਸਨਮੁਖੇਨੇਵ ਹਿ ਨਿਨ੍ਦਿਯਸ੍ਸ ਪਸਂਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਨਾਮਾਯਂ ਸੋਭਨਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋਪਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਗਰਹਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਮਾਦੀਤਿ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਹੇਤੁ ਨਤ੍ਥਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਾਯਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੬੮; ਮ. ਨਿ. ੨.੨੨੭) ਏਵਮਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋਤਿ ਏਵਂ ਹੇਤੁ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਾਦਿਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮਾਤਿ ਓਗਾਲ਼੍ਹਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਾਮਾ. ਏਵਰੂਪਂ ਲਦ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਚੂਲ਼ਪੁਣ੍ਣਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਦਿਸੋ ਹਿ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਨਮ੍ਪਿ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸੋ.

ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਨ੍ਦਾਭਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਨਾਮੇਤੇ ਗਰਹਨ੍ਤੀ’’ਆਦਿਨਾ ਉਪਰਿ ਪਰੇਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨਿਨ੍ਦਾਭਯੇਨ. ਘਟ੍ਟਨਭਯੇਨਾਤਿ ਤਥਾ ਪਰੇਸਂ ਆਸਾਦਨਾਭਯੇਨ. ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਪਰੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਰਿ ਕਾਤਬ੍ਬਨਿਗ੍ਗਹੋ ਉਪਾਰਮ੍ਭੋ, ਗਰਹਤੋ ਪਰਿਤ੍ਤਾਸੋ ਉਪਾਰਮ੍ਭਭਯਂ, ਤਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਉਪਵਾਦਭਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਵਾਦਭਯੇਨਾ’’ਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਮਹਾਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.