੨. ਅਨੁਪਦਵਗ੍ਗੋ
੧. ਅਨੁਪਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੯੩. ਇਦ੍ਧਿਮਾਤਿ ਗੁਣੋ ਪਾਕਟੋ ਪਰਤੋਘੋਸੇਨ ਵਿਨਾ ਪਾਸਾਦਕਮ੍ਪਨਦੇਵਚਾਰਿਕਾਦੀਹਿ ਸਯਮੇਵ ਪਕਾਸਭਾਵਤੋ; ਧੁਤਵਾਦਾਦਿਗੁਣਾਨਮ੍ਪਿ ਤਥਾਭਾਵੇ ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਤੇਸਂ ਗੁਣਾਨਂ ਪਾਕਟਯੋਗਤੋ ਚ ਪਰੇਸਂ ਨਿਚ੍ਛਿਤਭਾਵਤੋ ਚ. ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਗੁਣਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪਭੇਦਪਭਾਵਿਤੇ ਗੁਣਵਿਸੇਸੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਤੇ ਹਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਰੇਸਂ ਅਵਿਸਯਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਕਥਿਤਾ ਜਾਨਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਿਸਭਾਗਾ ਸਭਾਗਾ ਨਾਮ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਬਹੁਲੇਸੁ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਸੁ, ਤੇ ਪਨ ਅਪ੍ਪਹੀਨਰਾਗਦੋਸਤਾਯ ਪਰਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪਿ ਗੁਣਂ ਮਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਅਵਣ੍ਣਮੇਵ ਘੋਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵਿਸਭਾਗ…ਪੇ… ਕਥੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਯਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਸਮੁਦਯਤੋ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ ਅਸ੍ਸਾਦਤੋ ਆਦੀਨਵਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਨਾ, ਅਯਂ ਧਾਤੁਕੁਸਲਤਾ. ਆਯਤਨਕੁਸਲਤਾਯਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਸੁ ਦ੍ਵਾਦਸਸੁ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਙ੍ਗੇਸੁ ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਕੁਸਲਤਾ. ਇਦਂ ਇਮਸ੍ਸ ਫਲਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਕਾਰਣਂ, ਇਦਂ ਅਟ੍ਠਾਨਂ ਅਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋ, ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਾਨਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਨਾ, ਅਯਂ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਕੁਸਲਤਾ. ਯੋ ਪਨ ਇਮੇਸੁ ਧਾਤੁਆਦੀਸੁ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗਗਤਿਯਾ ਪਣ੍ਡਾਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇਨ ਞਾਣੇਨ ਇਤੋ ਗਤੋ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਅਯਂ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਨਾਮਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ’’ਤਿ. ਮਹਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਤੋ ਮਹਤੀ ਪਞ੍ਞਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਦੀਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.
ਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਾਹਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਦੀਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਥੇਰੋ ‘‘ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਿਤ੍ਤੀਯਤਿ, ਤਾਸਂ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਇਦਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਅਯਂ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੨੧੬; ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧.੧੧੦; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧.੫੮੪) ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਮਹਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਕਿਚ੍ਚਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤਦਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਮਹਨ੍ਤੇ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਹੇਤੁਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਨਿਸ੍ਸਯਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਪਭੇਦਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਕਿਚ੍ਚਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਫਲਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਆਨਿਸਂਸਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਚ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਹੇਤੂ ਅਲੋਭਾਦਯੋ, ਪਚ੍ਚਯਾ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਸਦ੍ਧਾਸਤਿਵੀਰਿਯਾਦਯੋ. ਨਿਸ੍ਸਯਾ ਸਾਵਕਬੋਧਿਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਨਿਯਤਤਾ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਚ ਪੁਰਿਸਵਿਸੇਸਾ. ਪਭੇਦੋ ਚਾਰਿਤ੍ਤਾਦਿਵਿਭਾਗੋ. ਕਿਚ੍ਚਂ ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਿਧਮਨਂ. ਫਲਂ ਸਗ੍ਗਸਮ੍ਪਦਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਦਾ ਚ. ਆਨਿਸਂਸੋ ਪਿਯਮਨਾਪਤਾਦਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੯) ਆਕਙ੍ਖੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੬੪ ਆਦਯੋ) ਚ ਆਗਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਮਹਨ੍ਤਤਾ ਯਥਾਰਹਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਂ ਪਨ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵੋ ਮਹਾਵਿਸਯਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਮਹਾਵਿਸਯਤਾ ਬਹੁਧਾਤੁਕਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੨੪ ਆਦਯੋ) ਸਯਮੇਵ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ ਸਕਲਸਾਸਨਸਙ੍ਗਹਣਤੋ ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੧੮੯ ਆਦਯੋ) ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸੁ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੧੮੯ ਆਦਯੋ) ਆਗਤਨਯੇਨ. ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਂ ਵਿਭਙ੍ਗਾਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੩੫੫ ਆਦਯੋ) ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੩੫੫ ਆਦਯੋ) ਚ ਆਗਤਨਯੇਨ. ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਂ ਮਹਤੋ ਹਿਤਸ੍ਸ ਮਹਤੋ ਸੁਖਸ੍ਸ ਮਹਤੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਮਹਤੋ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ ਸਨ੍ਤਪਣੀਤਨਿਪੁਣਅਤਕ੍ਕਾਵਚਰਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯਭਾਵਤੋ ਚ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਨਂ ਮਹਾਸਮ੍ਭਾਰਤੋ ਮਹਾਵਿਸਯਤੋ ਮਹਾਕਿਚ੍ਚਤੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵਤੋ ਮਹਾਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਤੋ ਚ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨਾਦਿਮਹਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਮਹਨ੍ਤਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਨਾਨਾਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤੇਸੁਪਿ ‘‘ਏਕਵਿਧੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਏਕਾਦਸਵਿਧੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਏਕਵਿਧੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਬਹੁਵਿਧੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਏਕਵਿਧੇਨ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਏਕਵਿਧੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਬਹੁਵਿਧੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਏਕਵਿਧਾਦਿਵਸੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦਵਸੇਨਪਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਇਦਂ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਨਾਮ…ਪੇ… ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਂ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਦਸਾਯਤਨਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾ, ਦ੍ਵੇ ਚਤੁਭੂਮਕਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਯਤਨਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ.
ਨਾਨਾਧਾਤੂਸੂਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ ਨਾਮ…ਪੇ… ਅਯਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਸੋਲ਼ਸ ਧਾਤੁਯੋ ਕਾਮਾਵਚਰਾ, ਦ੍ਵੇ ਚਤੁਭੂਮਕਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਨਾਨਾਧਾਤੂਸੁ ਪਟਿਚ੍ਚ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਧਾਤੁਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾਨਂ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਧਾਤੂਸੁਯੇਵ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਏਕਦੇਸਤੋਵ, ਨੋ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤੋ, ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਕਧਾਤੂਨਂ ਪਨ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਪਨ, ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮ ਧਾਤੁਯਾ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧੋ ਸੇਤੋ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਕਣ੍ਹੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਬਹਲਤ੍ਤਚੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਤਨੁਤ੍ਤਚੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਏਵਰੂਪਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਪ੍ਫਂ ਨੀਲਂ ਪੀਤਂ ਲੋਹਿਤਂ ਓਦਾਤਂ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ, ਫਲਂ ਖੁਦ੍ਦਕਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦੀਘਂ ਵਟ੍ਟਂ ਸੁਸਣ੍ਠਾਨਂ ਮਟ੍ਠਂ ਫਰੁਸਂ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਮਧੁਰਂ ਤਿਤ੍ਤਕਂ ਅਮ੍ਬਿਲਂ ਕਟੁਕਂ ਕਸਾਵਂ, ਕਣ੍ਟਕੋ ਤਿਖਿਣੋ ਅਤਿਖਿਣੋ ਉਜੁਕੋ ਕੁਟਿਲੋ ਲੋਹਿਤੋ ਓਦਾਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ.
ਅਤ੍ਥੇਸੂਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ. ਨਾਨਾਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇਸੂਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਭੇਦਤੋ ਸਨ੍ਤਾਨਭੇਦਤੋ ਚ ਨਾਨਪ੍ਪਭੇਦੇਸੁ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਙ੍ਗੇਸੁ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਅਙ੍ਗਾਨਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸਞ੍ਞਿਤਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ਸਙ੍ਖਾਰਪਿਟਕੇ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਚ੍ਚਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾ’’ਤਿ. ਨਾਨਾਸੁਞ੍ਞਤਮਨੁਪਲਬ੍ਭੇਸੂਤਿ ਨਾਨਾਸਭਾਵੇਸੁ ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਾਦਿਵਿਰਹਤੋ ਸੁਞ੍ਞਸਭਾਵੇਸੁ, ਤਤੋ ਏਵ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਅਤ੍ਤਅਤ੍ਤਨਿਯਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭੇਸੁ ਸਭਾਵੇਸੁ. ਮ-ਕਾਰੋ ਹੇਤ੍ਥ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ. ਨਾਨਾਅਤ੍ਥੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਸਯੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਦਿਨਾਨਾਅਤ੍ਥੇਸੁ. ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਸਯੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯਾਦਿਨਾਨਾਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਨਿਰੁਤ੍ਤੀਸੂਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਚਨਸਙ੍ਖਾਤਾਸੁ ਨਾਨਾਨਿਰੁਤ੍ਤੀਸੁ. ਪਟਿਭਾਨੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਦੀਸੁ ਵਿਸਯਭੂਤੇਸੁ, ‘‘ਇਮਾਨਿ ਇਦਮਤ੍ਥਜੋਤਕਾਨੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੨੫-੭੪੫) ਤਥਾ ਤਥਾ ਪਟਿਭਾਨਤੋ ਪਟਿਭਾਨਾਨੀਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇਸੁ ਞਾਣੇਸੁ. ਪੁਥੁ ਨਾਨਾਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੂਤਿਆਦੀਸੁ ਸੀਲਸ੍ਸ ਪੁਥੁਤ੍ਤਂ ਨਾਨਤ੍ਤਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਇਤਰੇਸਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਯਂ ਪਨ ਅਭਿਨ੍ਨਂ ਏਕਮੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ ਪੁਥੁਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪੁਥੁ ਨਾਨਾਜਨਸਾਧਾਰਣੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨਾਦਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪੁਥੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ.
ਏਵਂ ਵਿਸਯਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯ ਮਹਤ੍ਤਂ ਪੁਥੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਹਾਸਭਾਵਂ, ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਸੇਨ ਜਵਨਭਾਵਂ, ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਤਿਕ੍ਖਾਦਿਭਾਵਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਕਤਮਾ ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਾਸਬਹੁਲੋਤਿ ਪੀਤਿਬਹੁਲੋ. ਸੇਸਪਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਾਨਿ. ਸੀਲਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ ਹਟ੍ਠਪਹਟ੍ਠੋ ਉਦਗ੍ਗੁਦਗ੍ਗੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਸਹਗਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ. ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾ ਹਿ ਪਞ੍ਞਾ ਅਭਿਰਤਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਫੁਲ੍ਲਾ ਵਿਕਸਿਤਾ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿ; ਨ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸੀਲਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਹਾਸਨੀਯਂ ਪਰਂ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸੀਲਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪੁਨ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਮਾਹ. ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸੀਘਂ ਵੇਗੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਦੂਰੀਭਾਵੇਨ ਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਸਾਤਿਸਯਤ੍ਤਾ ਇਨ੍ਦੇਨ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਵਜਿਰਂ ਵਿਯ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੀ ਅਦਨ੍ਧਾਯਨ੍ਤੀ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਵੇਗਸਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਵਂ ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਖਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਭਿਜ੍ਜਨਤੋ ਖਯਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਭਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਭਯਾਨਕਭਾਵਤੋ. ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਸਾਰਵਿਰਹਤੋ ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਾਦਿਵਿਰਹਤੋ ਚ. ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤੁਲਾਭੂਤਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਤੁਲੇਤ੍ਵਾ. ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਾਯ ਏਵ ਤੀਰਣਭੂਤਾਯ ਤੀਰੇਤ੍ਵਾ. ਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਯਾਥਾਵਤੋ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਰੂਪਨਿਰੋਧੇਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਭੂਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਨਿਨ੍ਨਪੋਣਪਬ੍ਭਾਰਵਸੇਨ. ਇਦਾਨਿ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ਪੁਨ ‘‘ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨਾਤਿ ਕੇਚਿ.
ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਭਾਵੋ ਨਾਮ ਸਵਿਸੇਸਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ, ‘‘ਖਿਪ੍ਪਂ ਕਿਲੇਸੇ ਛਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇ ਪਨ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞੋ ਹਿ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞੋ ਹੋਤਿ, ਪਟਿਪਦਾ ਚਸ੍ਸ ਨ ਚਲਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਆਸਨੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ.
‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖਯਧਮ੍ਮਾ ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਯਾਥਾਵਤੋ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਚ੍ਚਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧੋ ਇਜ੍ਝਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਕਾਰਣਮੁਖੇਨ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਉਬ੍ਬੇਗਬਹੁਲੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਉਬ੍ਬੇਗਬਹੁਲੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਪਵਤ੍ਤਸਂਵੇਗੋ. ਉਤ੍ਤਾਸਬਹੁਲੋਤਿ ਞਾਣੁਤ੍ਰਾਸਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਬਹੁਸੋ ਉਤ੍ਰਸ੍ਤਮਾਨਸੋ. ਤੇਨ ਆਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸਨਮਾਹ. ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਨਬਹੁਲੋਤਿ ਪਨ ਇਮਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਆਹ – ਅਰਤਿਬਹੁਲੋਤਿਆਦਿਨਾ ਤਸ੍ਸਾ ਏਵ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ. ਬਹਿਮੁਖੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਤੋ ਬਹਿਭੂਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਞਾਣਮੁਖੋ, ਤਥਾ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖੋ. ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧੋ, ਸੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬੇਧਾ, ਸਾਵ ਪਞ੍ਞਾ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਾ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦਿਕੋਤਿ ਪਦਂ, ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਪਦਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਦਂ ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਨੁਪਗਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਾ’’ਤਿ. ਝਾਨਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵਾਤਿ ਝਾਨਙ੍ਗਵਸੇਨਾਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਕਮਤ੍ਥੋ ਇਧ ਪਦਸਦ੍ਦੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਪਦਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਪਟਿਪਾਟਿਯਾ’’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਤਂਤਂਸਮਾਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਝਾਨਮੁਖੇਨ ਤੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਯਾਥਾਵਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਤਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਅਦ੍ਧਮਾਸੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਸਾਵਕਪਾਰਮੀਞਾਣਸ੍ਸ ਚ ਤਥਾ ਪਟਿਪਾਦੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪੀਤਿ ਯਦਿਪਿ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ; ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ਪਨ ਤਤੋ ਚਿਰੇਨ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਯਸ੍ਮਾ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞੋਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋਵ ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਰੋਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਾਤੁਂ, ‘‘ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਚਰਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰੋ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭੂਮਿ, ਤਂ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਂ. ਏਕਦੇਸਮੇਵਾਤਿ ਸਕਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਸਿਤੁਞ੍ਚ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਿਨੀਹਾਰਸਮੁਦਾਗਤਞਾਣਬਲਾਨੁਰੂਪਂ ਏਕਦੇਸਮੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਭਿਜਾਨਂ ਅਪਰਿਜਾਨਂ ਅਵਿਰਾਜਯਂ ਅਪ੍ਪਜਹਂ ਅਭਬ੍ਬੋ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੬) ਵਚਨਤੋ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਮੇਵ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਸਮ੍ਮਸਨੁਪਗਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਸਨ੍ਤਾਨਗਤੇ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ, ਪਰਸਨ੍ਤਾਨਗਤੇ ਚ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਾਨਵਿਭਾਗਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨਂ, ਅਯਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰੋ. ਥੇਰੋ ਪਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾਧਮ੍ਮੇਪਿ ਸਨ੍ਤਾਨਵਿਭਾਗੇਨ ਕੇਚਿ ਕੇਚਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਿ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਞਾਣੇਨ ਫੁਟ੍ਠਮਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਯਟ੍ਠਿਕੋਟਿਯਾ ਉਪ੍ਪੀਲ਼ੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਏਕਦੇਸਮੇਵ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਞਾਣੇਨ ਨਾਮ ਯਾਵਤਾ ਨੇਯ੍ਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾ ਅਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ‘‘ਯਟ੍ਠਿਕੋਟਿਯਾ ਉਪ੍ਪੀਲ਼ੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਪਦਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ‘‘ਏਕਦੇਸਮੇਵ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰੋ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਯਂ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਗਤਾ, ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਾ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਸੂਤਿ ਅਪਰੇ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਦ੍ਧਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨਯਂ ਓਸਰਿਤ੍ਵਾ ਛਤ੍ਤਿਂਸਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਮੁਖੇਨ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਮਹਾਵਜਿਰਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਸਨ੍ਤਾਨਗਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਜ੍ਝਿਮਦੇਸਵਾਸਿਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਗਤਾ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਾ ਚ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਵਾਸਿਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਗਤਾਤਿ ਕੇਚਿ. ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨੋਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਾਵਕਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭੂਮਿਯੇਵ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਥੇਰੋ ਸਾਤਿਸਯਂ ਨਿਰਵਸੇਸਂ ਅਨੁਪਦਧਮ੍ਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਂ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਂ ਸਮ੍ਮਸੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਾਵਕਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭੂਮੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਾ ਲੋਕਿਯਾਭਿਞ੍ਞਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਪਕਤਿਸਾਵਕਾ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਛਸੁ ਜਨੇਸੁ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਂ ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾਹਿ ਅਨਧਿਗਤਪਞ੍ਞਾਨੇਪੁਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਧਾਨਂ ਵਿਯ ਇਚ੍ਛਿਤਪਦੇਸੋਕ੍ਕਮਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਾਲੇ ਇਚ੍ਛਿਕਿਚ੍ਛਿਤਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇ ਯਥਾਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਠਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤਿ. ਲੋਕਿਯਾਭਿਞ੍ਞਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਪਨ ਪਕਤਿਸਾਵਕਾ ਯੇਨ ਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਨ੍ਤਿ; ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਵਿਪੁਲਞਾਣਤ੍ਤਾ. ਮਹਾਸਾਵਕਾ ਅਭਿਨੀਹਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਸਾਤਿਸਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਅਗ੍ਗਸਾਵਕੇਸੁ ਦੁਤਿਯੋ ਅਭਿਨੀਹਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਾਧਾਨਸ੍ਸ ਸਾਤਿਸਯਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਤਤੋਪਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕਂ ਕਰੋਤਿ. ਪਠਮੋ ਪਨ ਤਤੋ ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਾਵਕੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕਂ ਕਰੋਤਿ. ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ ਤੇਹਿਪਿ ਮਹਾਭਿਨੀਹਾਰਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਿਨੀਹਾਰਾਨੁਰੂਪਂ ਤਤੋਪਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ, ਸਮ੍ਮਦੇਵ, ਪਰਿਪੂਰਿਤਪਞ੍ਞਾਪਾਰਮਿਪਭਾਵਿਤ-ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਧਿਗਮਨਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਾਯਾਤਿ. ਯਥਾ ਨਾਮ ਕਤਵਾਲਵੇਧਪਰਿਚਯੇਨ ਸਰਭਙ੍ਗਸਦਿਸੇਨ ਧਨੁਗ੍ਗਹੇਨ ਖਿਤ੍ਤੋ ਸਰੋ ਅਨ੍ਤਰਾ ਰੁਕ੍ਖਲਤਾਦੀਸੁ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਲਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਪਤਤਿ; ਨ ਸਜ੍ਜਤਿ ਨ ਵਿਰਜ੍ਝਤਿ, ਏਵਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨਾ ਅਵਿਰਜ੍ਝਮਾਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸਮ੍ਮਸਨੀਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਯਾਥਾਵਤੋ ਨਾਨਾਨਯੇਹਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਯਂ ਮਹਾਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਭੇਦੋ ਗਣਤੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ.
ਏਤੇਸੁ ਚ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਾਰੋ ਖਜ੍ਜੋਤਪਭਾਸਦਿਸੋ, ਅਭਿਞ੍ਞਪ੍ਪਤ੍ਤਪਕਤਿਸਾਵਕਾਨਂ ਦੀਪਪਭਾਸਦਿਸੋ, ਮਹਾਸਾਵਕਾਨਂ ਓਕ੍ਕਾਪਭਾਸਦਿਸੋ, ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾਨਂ ਓਸਧਿਤਾਰਕਾਪਭਾਸਦਿਸੋ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਚਨ੍ਦਪਭਾਸਦਿਸੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਰਸ੍ਮਿਸਹਸ੍ਸਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਸਰਦਸੂਰਿਯਮਣ੍ਡਲਸਦਿਸੋ ਉਪਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਥਾ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਾਰੋ ਅਨ੍ਧਾਨਂ ਯਟ੍ਠਿਕੋਟਿਯਾ ਗਮਨਸਦਿਸੋ, ਲੋਕਿਯਾਭਿਞ੍ਞਪ੍ਪਤ੍ਤਪਕਤਿਸਾਵਕਾਨਂ ਦਣ੍ਡਕਸੇਤੁਗਮਨਸਦਿਸੋ, ਮਹਾਸਾਵਕਾਨਂ ਜਙ੍ਘਸੇਤੁਗਮਨਸਦਿਸੋ, ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾਨਂ ਸਕਟਸੇਤੁਗਮਨਸਦਿਸੋ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਮਹਾਜਙ੍ਘਮਗ੍ਗਗਮਨਸਦਿਸੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਮਹਾਸਕਮਗ੍ਗਗਮਨਸਦਿਸੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਅਰਹਤ੍ਤਞ੍ਚ ਕਿਰ ਪਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਰ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨੁਸ੍ਸਵਲਦ੍ਧੋਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਦੀਪੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਾਸਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਾਰਸ੍ਸ ਮਹਾਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਸੂਰਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣੇਨ. ਕਥਂ ਪਨਾਯਂ ਮਹਾਥੇਰੋ ਦਨ੍ਧਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਸੀਘਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਾਤਿਸਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਾਸੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਹਾਜਟਨ੍ਤਿ ਮਹਾਜਾਲਸਾਖਂ ਅਤਿਵਿਯ ਸਿਬ੍ਬਿਤਜਾਲਂ. ਯਟ੍ਠਿਂ ਪਨ ਸਾਰਂ ਵਾ ਉਜੁਂ ਵਾ ਨ ਲਭਤਿ ਵੇਣੁਗ੍ਗਹਣੇ ਅਨੁਚ੍ਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਵੇਣੁਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤੇਸੁ ਪੁਰਿਸੇਸੁ ਏਕੋ ਵੇਲ਼ੁਗ੍ਗਹਣੇ ਅਨੁਚ੍ਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਵੇਲ਼ੁਯਟ੍ਠਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਕੋ ਉਚ੍ਚਿਨਿਤ੍ਵਾ, ਏਵਂ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਕਂ. ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜਨਂ.
ਸਤ੍ਤਸਟ੍ਠਿ ਞਾਣਾਨੀਤਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੭੩ ਮਾਤਿਕਾ) ਆਗਤੇਸੁ ਤੇਸਤ੍ਤਤਿਯਾ ਞਾਣੇਸੁ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਛ ਅਸਾਧਾਰਣਞਾਣਾਨਿ ਸੁਤਮਯਞਾਣਾਦੀਨਿ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਿ ਸਤ੍ਤਸਟ੍ਠਿ ਞਾਣਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਸਾਵਕੇਹਿ ਪਵਿਚਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਨ ਇਤਰਾਨਿ. ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਂ ਪਞ੍ਞਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੫.੩੭੯; ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੫.੩੭੯) ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਦਿਕਾ, ਨਵਾਨੁਪੁਬ੍ਬਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਞ੍ਞਾਤਿ ਇਦਂ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਂ ਪਞ੍ਞਂ.
ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਸ. ਇਦਂ ਹੋਤੀਤਿ ਇਦਂ ਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਮ੍ਮਸਨਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕੋਟ੍ਠਾਸਨ੍ਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਸਮ੍ਮਸਿਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਿਭਾਗੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਗਂ.
੯੪. ਪਠਮੇ ਝਾਨੇਤਿ ਉਪਸਿਲੇਸੇ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੇ ਪਠਮੇ ਝਾਨੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਯੇ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਂਸਟ੍ਠਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਚ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਹਗਤੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮਞ੍ਞਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਵਤ੍ਥਿਤਾਤਿ ਕਤਵਵਤ੍ਥਨਾ ਨਿਚ੍ਛਿਤਾ. ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਤਿ ਞਾਣੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜ ਞਾਤਾ. ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋਤਿ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ. ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਪਨਂ. ਅਨੁਮਜ੍ਜਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਵਿਚਾਰਣਂ. ਫਰਣਂ ਪਣੀਤਰੂਪੇਹਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਨਂ, ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਭਾਵੋ ਵਾ. ਸਾਤਨ੍ਤਿ ਸਾਤਮਧੁਰਤਾ. ਅਧਿਕ੍ਖੇਪੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਂ ਸਮਾਧਾਨਂ. ਫੁਸਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਸਯਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਫੁਸਨਾਕਾਰੇਨ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਿ. ਵੇਦਯਿਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨਂ. ਸਞ੍ਜਾਨਨਂ ਨੀਲਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਂ. ਚੇਤਯਿਤਂ ਚੇਤਸੋ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋ. ਵਿਜਾਨਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਲਦ੍ਧਿ. ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕਤਾ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਂ, ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖੇ ਪਤਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਪਗ੍ਗਾਹੋ, ਅਧਿਗ੍ਗਹੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਾਨਂ, ਅਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਅਸ੍ਸੇਸੁ ਸਾਰਥਿ ਵਿਯ ਸਕਿਚ੍ਚਪਸੁਤੇਸੁ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਂ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨੁਨਯਨਂ ਸਂਚਰਣਂ ਅਨੁਨਯੋ. ਸਭਾਵਤੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਸਭਾਵਤੋ. ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਏਵ ਚੇਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਹਣਂ ਤੇਸਂਯੇਵ ਥੇਰੇਨ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਭਾਵਤੋ, ਤੇ ਏਵਸ੍ਸ ਤਦਾ ਉਪਟ੍ਠਹਿਂਸੁ, ਨ ਇਤਰੇਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵੀਰਿਯਸਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਞਾ; ਸਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਏਕਨ੍ਤਾਨਵਜ੍ਜਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਆਦਯੋ ਛ ਯੁਗਲ਼ਾ; ਅਲੋਭਾਦੋਸਾ ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਝਾਨਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਥੇਰੇਨ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਆਰਦ੍ਧਾ. ਤੇ ਨ ਉਪਟ੍ਠਹਿਂਸੂਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਅਪਰੇ.
ਵਿਦਿਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਪਿ ਨੇਸਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਪਜਾਨਨਂ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਤਂਞਾਣੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਤਂਞਾਣਤਾ, ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਸਂਵੇਦਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂਸਮਾਨਯੋਗਕ੍ਖਮਾਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ. ਞਾਣਬਹੁਤਾਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਬਹੁਭਾਵੋ, ਏਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਅਨੇਕਞਾਣਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ, ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਜਾਨਿਤੁਂ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਅਸਮ੍ਮੋਹਾਵਬੋਧੋ ਚ ਈਦਿਸਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਕੇਕਮੇਵ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਆਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ, ਨ ਚ ਆਵਜ੍ਜਨੇਨ ਵਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –
‘‘ਚੁਲ੍ਲਾਸੀਤਿਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਕਪ੍ਪਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮਰੂ;
ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਤੇਪਿ ਜੀਵਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸਂਯੁਤਾ’’ਤਿ. (ਮਹਾਨਿ. ੧੦, ੩੯) ਚ,
‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਯੁਗਾ ਗਹੀ’’ਤਿ ਚ –
ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤਾਯਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਯੇ ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਪਗੇਵ ਞਾਣੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਨਾਮ ਮਿਗਸੂਕਰਾਦੀਨਂ ਆਸਯੇਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੇ ਤਤ੍ਰ ਠਿਤਾ ਮਿਗਾ ਵਾ ਸੂਕਰਾ ਵਾ ਤਤੋ ਉਟ੍ਠਾਨਤੋਪਿ ਆਗਮਨਤੋਪਿ ਨੇਸਾਦਸ੍ਸ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਥੇਰੇਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ. ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਝਾਨਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਉਪ੍ਪਾਦਂ ਆਵਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਸੁ ਯਂ ਯਦੇਵ ਆਰਬ੍ਭ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ; ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਚਸ੍ਸ ਪਾਕਟਭਾਵੋ ਦੀਪਿਤੋ. ਨ ਹਿ ਆਵਜ੍ਜਨੇਨ ਵਿਨਾ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ‘‘ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਭਾਵਬੋਧਕੋ ਹਿ ਅਤ੍ਤਲਾਭੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਦਯੋ. ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਪਟਿਵੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਟਿ ਖਣੇ ਖਣੇ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ‘‘ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਵਿਦ੍ਧਂਸਭਾਵਬੋਧਕੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤੋ ਵਯੋ.
ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਉਪਯੋ ਰਾਗਵਸੇਨ ਉਪਗਮਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਯੋ, ਅਨਨੁਰੋਧੋ. ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਥਾ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਪਾਯੋ ਪਟਿਘਵਸੇਨ ਅਪਗਮਨਨ੍ਤਿ ਅਨਪਾਯੋ, ਅਵਿਰੋਧੋ. ‘‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਅਭਿਨਿਵੇਸਾਭਾਵਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਯੇਹਿ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤੋ. ਅਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੋਤਿ ਅਨੁਪਯਾਨਿਸ੍ਸਿਤਭਾਵਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਰਿਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਛਨ੍ਦਰਾਗੇਨ ਨ ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਨ ਵਿਬਨ੍ਧਿਤੋ. ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਤਤੋ ਏਵ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਕਾਮਰਾਗਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨੇਵ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ.
ਕਿਲੇਸਮਰਿਯਾਦਾ ਤੇਨ ਕਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤੇ ਸੋਲ਼ਸ ਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਚੇ ਰਾਗਾਦਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ; ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਯਾ ਕਿਲੇਸਮਰਿਯਾਦਾ ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗਿਨਾ ਵਾ ਕਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਤੇਸੂਤਿ ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ. ਏਕੋਪੀਤਿ ਰਾਗਾਦੀਸੁ ਏਕੋਪੀਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਨਾਪਾਥਗਮਨੇ ਸਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨ ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਰਨ੍ਤਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਮਰਿਯਾਦਾ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਪਚ੍ਚਨੀਕਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਗੇਵ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਾ ਇਦਾਨਿਪਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤਬ੍ਬਾ ਕਿਲੇਸਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਇਤੋਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਤੋ. ਅਨਨ੍ਤਰੋਤਿ ਉਪਰਿਮੋ ਝਾਨਾਦਿਵਿਸੇਸੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਜਾਨਨਸ੍ਸਾਤਿ, ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਉਤ੍ਤਰਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਜਾਨਨਸ੍ਸ. ਬਹੁਲੀਕਰਣੇਨਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨੇਨ.
ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਕਿਲੇਸਕਾਲੁਸਿਯਾਪਗਮਨੇਨ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਚਾਰਕ੍ਖੋਭਵਿਗਮੇਨ ਵਾ ਚੇਤਸੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਪਾਸਾਦਿਕਭਾਵੇਨ.
ਵੀਰਿਯਂ ਸਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਵੇਦਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਝਾਨੁਪੇਕ੍ਖਾਤਿ, ‘‘ਸੁਖਟ੍ਠਾਨੇ ਵੇਦਨੁਪੇਕ੍ਖਾਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਖਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਚ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਸੁ ਸੁਖਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ. ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮਧੁਰਚੇਤਯਿਤਭਾਵੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਵਿਸਟਵਿਤ੍ਥਤਭਾਵਤੋ ਯੋ ਸੋ ਚੇਤਸੋ ਆਭੋਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਦੀਸੁ ਸਤਿਯਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਸਾ ਥਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਤਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਸਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਨ ਝਾਨੁਪੇਕ੍ਖਾਦਯੋ.
੯੫. ਈਦਿਸੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਸਤਿਯਾ ਨ ਕਦਾਚਿਪਿ ਞਾਣਵਿਰਹੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ, ‘‘ਸਤਿਮਾ ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ ਹੋਤਿ. ਨ ਸਾਵਕਾਨਂ ਅਨੁਪਦਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸੁਖੁਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਕਲਾਪਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹਾ’’ਤਿ.
੯੬. ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਸ੍ਸਦਿਸ੍ਵਾ ਆਸਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਸਮਕਾਲਂ ਖੀਯਮਾਨਾ ਆਸਵਾ, ‘‘ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਮਾਨਕਾਲੇਪਿ ਹਿ ਏਦਿਸੋ ਸਦ੍ਦਪ੍ਪਯੋਗੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ –
‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੪, ੪੦੦; ੩.੪੨੧, ੪੨੫, ੪੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩-੪੫; ੨.੪.੬੦; ਕਥਾ. ੪੬੫, ੪੬੭).
‘‘ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਮਿਰਂ ਸਬ੍ਬਂ, ਉਗ੍ਗਤੇਜੋ ਸਮੁਗ੍ਗਤੋ;
ਵੇਰੋਚਨੋ ਰਸ੍ਮਿਮਾਲੀ, ਲੋਕਚਕ੍ਖੁਪਭਙ੍ਕਰੋ’’ਤਿ. (ਪਟ੍ਠਾ. ਅਨੁਟੀ. ੧.੨੫-੩੪; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੨.੫੮੦) ਚ –
ਏਵਮਾਦੀਸੁ. ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ ਵਾ ਅਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾਸਦ੍ਦੋ ਅਸਮਾਨਕਤ੍ਤੁਕੋ ਯਥਾ – ‘‘ਘਤਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਸੀਹਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੨.੮੦੨). ਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁਕੋ ਹਿ ਆਸਵਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯੋ ਪਰਿਞ੍ਞਾਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯੇ ਸਤਿ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਯੁਗਨਦ੍ਧਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਤਤ੍ਥ ਝਾਨਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਯੁਗਨਦ੍ਧਂ ਭਾਵੇਤਿ. ਏਵਂ ਯਾਵ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਯੁਗਨਦ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਥੇਰੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਵਾਰੋ ਇਧ ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ. ਦੀਘਨਖਸੁਤ੍ਤਦੇਸਨਾਯ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੦੫-੨੦੬) ਹਿ ਥੇਰੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਤਦਾ ਚ ਅਨਾਗਾਮੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਚਨਅਵਸਰੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਵਾਰੋ ਇਧ ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ – ‘‘ਸਬ੍ਬਸੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਥੇਰੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਪਣ੍ਡਿਤਗੁਣੇ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ. ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ ਪਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਆਚਿਣ੍ਣਸਮਾਚਿਣ੍ਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਰੋਧਂ ਪਨ…ਪੇ… ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਅਨ੍ਤਰਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਵੋਮਿਸ੍ਸਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਭੋਗੇਨ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਯੁਗਨਦ੍ਧਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਸੀਸਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਆਭੋਗਵਸੇਨ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਵਾਰੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਗੂਲ਼੍ਹੋ ਹੋਤਿ, ‘‘ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਭੋਗਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਸੀਸਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤੇਨ ਆਭੋਗਪਟਿਬਦ੍ਧਮੇਤੇਸਂ ਆਗਮਨਨ੍ਤਿ ਦੀਪਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਵਾਸਿਨੋ ਥੇਰਾ ਪਨਾਤਿਆਦਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਰੁਲ਼੍ਹਮੇਵ ਤਂ ਵਚਨਂ. ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਕਾਲੇ. ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਧਮ੍ਮੇਤਿ ਉਤੁਕਮ੍ਮਾਹਾਰਵਸੇਨ ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਧਮ੍ਮੇ.
੯੭. ਚਿਣ੍ਣਵਸਿਤਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਦੂਰਿਭਾਵੇਨ ਸੁਭਾਵਿਤਵਸੀਭਾਵਂ. ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਉਕ੍ਕਂਸਪਰਿਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਉਰੇ ਵਾਯਾਮਜਨਿਤਾਯ ਓਰਸੋ. ਪਭਾਵਿਤਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਂ. ਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮੇਨ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਅਧਿਗਮੇਨ ਅਰਿਯਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਜਾਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ‘‘ਧਮ੍ਮਜੋ ਧਮ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਧਮ੍ਮਦਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਨਵਵਿਧਸ੍ਸ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਦਾਯਸ੍ਸ. ਆਦਿਯਨਤੋਤਿ ਗਣ੍ਹਨਤੋ, ਸਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਾਦਨਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਅਨੁਪਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.
੨. ਛਬ੍ਬਿਸੋਧਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੯੮. ਖੀਣਾ ਜਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਤਿਕ੍ਖਯਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਕਤਂ ਹੋਤਿ ਅਰਹਤੋ ਤਦਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਮੇ ਪਰਿਯੋਸਿਤੋਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੇਨਪਿ. ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਵਸੇਨ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਸ੍ਸਪਿ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਾ ਨਿਟ੍ਠਾਪਿਤਭਾਵਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੇਨਪਿ. ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਾਵਂ, ਆਯਤਿਂ ਵਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਕਰਣੀਯਾਭਾਵਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੇਨਪੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਏਕੇਨਪਿ ਪਦੇਨ ਅਞ੍ਞਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਬਦ੍ਧਂ ਪਨ ਸੁਬਦ੍ਧਂ ਵਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਚਤੂਹਿ ਪਦੇਹਿ ਆਗਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਚੇਤਨਾਯ ਦਿਟ੍ਠਵਾਦਿਤਾ ਨਾਮ ਅਰਿਯਵੋਹਾਰੋ. ਸਭਾਵੋਤਿ ਪਕਤਿਅਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਸਦ੍ਦੋ, ‘‘ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਾ ਜਰਾਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੭੪-੨੭੫) ਵਿਯ ਤਸ੍ਮਾ, ਅਨੁਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਰਿਯਭਾਵਂ ਅਨੁਗਤਾ ਪਕਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਮਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਅਰਿਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਣੇ ਅਨਾਵਿਕਰੋਨ੍ਤਾਪਿ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਪਵੇਦਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਉਸ੍ਸਾਹਜਨਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਤਾਦਿਸਾਨਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮਯੇਯੇਵ ਆਵਿਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ – ‘‘ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
੯੯. ਦੁਬ੍ਬਲਨ੍ਤਿ ਫੇਗ੍ਗੁ ਵਿਯ ਸੁਭੇਜ੍ਜਨੀਯਂ ਬਲਵਿਰਹਿਤਂ, ਅਸਾਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਰਾਗੁਤਨ੍ਤਿ ਪਲੁਜ੍ਜਨਸਭਾਵਂ. ਵਿਗਚ੍ਛਨਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਵਿਨਾਸਗਮਨਸਭਾਵਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਵਿਪਰਿਣਾਮਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਸਲੇਸਸ੍ਸਪਿ ਅਭਾਵਤੋ ਅਸ੍ਸਾਸਵਿਰਹਿਤਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਵਸੇਨ ਚ ਯਥਾਰਹਂ ਉਪੇਨ੍ਤਿ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਯਾ, ‘‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤਿ ਦਲ਼੍ਹਗ੍ਗਾਹਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਾਦਾਨਾ. ਅਧਿਤਿਟ੍ਠਤਿ ਚੇਤਸੋ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਭੂਤਾਤਿ ਚੇਤਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਾਹੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਨਿਵਿਸਤੀਤਿ ਅਭਿਰਤਿਵਸੇਨ ਨਿਵਿਸਤਿ, ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਸਕ੍ਕਾਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਤਿ ‘‘ਏਤਂ ਮਮਂ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਏਤਾਹਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਾਹਿ, ਤਥਾ ਸਕ੍ਕਾਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸੇਤਿ ਏਤਾਹੀਤਿ ਅਨੁਸਯਾ, ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਯੋ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਹਿ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰਾਗਾਦਯੋ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਤਂਸਹਗਤਧਮ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ, ‘‘ਤਂ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਖਯਾ ਵਿਰਾਗਾਤਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਖਯੇਨ ਵਿਰਾਗੇਨਾ’’ਤਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਕਰਣਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵਿਰਾਗੇਨਾਤਿ ਚ ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਨਿਰੋਧੇਨਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵੇਵਚਨਾਨੇਵ ਉਪਯਾਦੀਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸੇਵ ਬੋਧਨਤੋ.
੧੦੦. ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੇਸਭੂਤਤ੍ਤਯਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪਞ੍ਚਾਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾ, ਨਿਜ੍ਜੀਵਟ੍ਠੇਨ ਧਾਤੁਚਾਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਧਾਤੁ. ਨ੍ਹਾਨੀਯਚੁਣ੍ਣਂ ਬਾਹਿਰਉਦਕਂ ਵਿਯ ਸੇਸਭੂਤਤ੍ਤਯਂ ਆਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਆਬਨ੍ਧਨਂ. ਪਚਨੀਯਭਤ੍ਤਂ ਬਾਹਿਰਤੇਜੋ ਵਿਯ ਸੇਸਭੂਤਤ੍ਤਯਂ ਪਰਿਪਾਚੇਤੀਤਿ ਪਰਿਪਾਚਨਂ. ਬਾਹਿਰਵਾਤੋ ਵਿਯ ਸੇਸਭੂਤਤ੍ਤਯਂ ਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤੀਤਿ ਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭਨਂ. ਧਾਤੁਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਧਾਤੂਤਿ ਅਸਮ੍ਫੁਸਿਤਭਾਵੋ ਤੇਸਂ ਵਿਪਰਿਮਟ੍ਠਤਾਭਾਵਤੋ. ਵਿਜਾਨਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਲਦ੍ਧਿ. ਅਹਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਅਹਂ, ‘‘ਰੂਪਧਮ੍ਮੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਕੋਟ੍ਠਾਸੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਨ ਉਪਗਮਿਂ ਨ ਗਣ੍ਹਿਂ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਨਿਸ੍ਸਿਤਾਪਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵ ਨਾਮਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਥਵੀਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤਾਵਾ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਾ ਪਨ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ‘‘ਏਕੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾ’’ਤਿ. ਉਪਾਦਾਰੁਪਮ੍ਪਿ ਕਾਮਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿ. ਤਥਾਪਿ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਤਂ ਨ ਉਦ੍ਧਟਂ. ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਰਤ੍ਤਾ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਕਾਸਸ੍ਸ ‘‘ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਚ ਤਥਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਭੂਤੁਪਾਦਾਰੂਪਂ ਆਕਾਸਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਵਿਯ ਭੂਤਰੂਪਾਨਿ, ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਵਿਯ ਚ ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਾਨਿ, ‘‘ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਰੂਪਵਤ੍ਥੁਕਾ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਆਕਾਸਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤਚਕ੍ਖਾਦਿਰੂਪਧਮ੍ਮਵਤ੍ਥੁਕਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਆਕਾਸਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਨਾਮਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਤਥਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਇਧਾਪੀਤਿ ਆਕਾਸਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤਪਦੇਪਿ, ਨ ਪਥਵੀਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤਪਦਾਦੀਸੁ ਏਵ. ਰੂਪਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਰੂਪਾਰੂਪਂ ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਅਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਹਜਾਤਾ…ਪੇ… ਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਸਿਦ੍ਧਂ ਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਰਿਯਾਯਸਿਦ੍ਧੇ ਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ – ‘‘ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪੁਰੇਜਾਤਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧੧) ਵਚਨਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਂ, ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਅਨਨ੍ਤਰਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ, ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
੧੦੧. ਰੁਪ੍ਪਤਿ ਵਣ੍ਣਵਿਕਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਹਦਯਙ੍ਗਤਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਰੂਪਾਯਤਨੇ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਆਪਾਥਮਨਾਗਤੇ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਪਨ ਆਪਾਥਮਨਾਗਤੇਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਲਬ੍ਭਤੇਵ ਤਂਸਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਥਨਤੋ. ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ. ਥੇਰੋ ਪਨ ਆਪਾਥਂ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸਾਪਿ ਰੂਪਾਯਤਨਸ੍ਸ ਰੂਪਭਾਵਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾਕਰਣਂ ਨਾਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ਛਨ੍ਨੋਵਾਦਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ, ‘‘ਉਪਰਿ ਛਨ੍ਨੋਵਾਦੇ ਕਿਨ੍ਤਿ ਕਰਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ, ਆਵੁਸੋ ਛਨ੍ਨ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੯੧) ਆਗਤਂ, ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਤਮੇਵ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਪਦੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਨ ਆਪਾਥਂ ਅਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ਅਵਿਸੇਸੇਨੇਵ ਰੂਪਾਯਤਨੇਨ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਗਾਹਾਭਾਵਸ੍ਸ ਜੋਤਿਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਯਿਦਂ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ. ਰੂਪਮੇਵਾਤਿ ਰੂਪਾਯਤਨਮੇਵ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ ਪਦਂ ਕਥਂ ਨੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੇਸੂਤਿ ਯੇਨ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਣ੍ਹਾਛਨ੍ਦੋਤਿ ਤਸ੍ਸਨਸਭਾਵੋ ਛਨ੍ਦੋ, ਨ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾ ਛਨ੍ਦੋਯੇਵਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਛਨ੍ਦੋ. ਰਜ੍ਜਨਵਸੇਨਾਤਿ ਵਤ੍ਥਂ ਵਿਯ ਰਙ੍ਗਜਾਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਰਞ੍ਜਨਵਸੇਨ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਵਸੇਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭਿਰਮਿਤ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦਨਵਸੇਨ. ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਤਣ੍ਹਾ ਹਿ ਨਨ੍ਦੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਯਨਵਸੇਨ ਤਣ੍ਹਾ.
੧੦੨. ਅਹਙ੍ਕਾਰੋਤਿ ‘‘ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੧੨੧, ੧੨੩੯; ਵਿਭ. ੮੩੨, ੮੬੬; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੧੦੮; ਮਹਾਨਿ. ੨੧, ੧੭੮) ਅਹਂਕਰਣਂ. ਯੇਨ ਹਿ ਮਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਏਤਂ ਮਮਙ੍ਕਾਰੋ. ਸ੍ਵੇਵਾਤਿ ‘‘ਅਹਙ੍ਕਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਾਨੋ. ਏਵਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਲੋਕਿਯਾਭਿਞ੍ਞਾਸੁ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਸੁ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਜ੍ਜਾਦ੍ਵਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ, ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਅਵਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ? ਇਤਰੋ ਇਧ ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਪੁਚ੍ਛਾ ਅਧਿਕਤਾ ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤਿਯਾ ਵਿਜ੍ਜਾ ਕਥਿਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਕਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਸੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮੇਤਂ ਤਤਿਯਵਿਜ੍ਜਾਯ ਏਵ ਆਗਤਤ੍ਤਾ. ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਵਸੇਨਪਿਸ੍ਸ ਸਮਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਛਬ੍ਬਿਸੋਧਨਨ੍ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਏਤ੍ਥ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਚੋਦਨਾਯ ਸੋਧਨਵਸੇਨ ਵਿਸੋਧਿਤਾ. ਏਕਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਏਕਵਾਰਵਸੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਏਕਮੇਵ ਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਵਾ ਛਬ੍ਬਿਸੋਧਨਤਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਚਤੂਹਿ ਆਹਾਰੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਹਾਰਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਤਿ? ਕੇਚਿ ਤਾਵ ਆਹੁ – ‘‘ਸਾਧੂਤਿ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਪਞ੍ਹੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਆਗਤੇਨ ਨਯੇਨ ਆਹਾਰਵਾਰੋ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ. ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤੇਸੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਹਾਰਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਆਗਤਾ ਏਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਗ੍ਗਹਣੇਨ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਗ੍ਗਹਣੇਨ ਫਸ੍ਸਾਹਾਰੋ, ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਹਾਰਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰੋ ਸਰੂਪਤੋਪਿ ਗਹਿਤੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
‘‘ਛਬ੍ਬਿਸੋਧਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਞ੍ਞਾਯ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਆਯਤਿਮ੍ਪਿ ਤਾਦਿਸੇਨ ਬ੍ਯਾਕਰਣੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ‘‘ਇਮੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਵਿਨਯਨਿਦ੍ਦੇਸਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਵਿਨਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਆਗਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ. ਵਿਨਯੇ ਵਾ ਆਗਤਨਿਦ੍ਦੇਸਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ.
ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਅਧਿਗਮੋ, ਝਾਨਾਦਿਅਧਿਗਮਪੁਚ੍ਛਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਾਦੀਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਪਾਯਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਅਧਿਗਮੋਪਾਯਪੁਚ੍ਛਾ. ਕਿਨ੍ਤੀਤਿ ਕੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਵਿਧਿਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਕਤਮੇਸਂ ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਲਾਭੀਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਅਧਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਭੇਦਾ ਝਾਨਾਦਿਵਿਸੇਸਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਤੇਸਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਨਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਧਿਗਮਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਵਾਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਬ੍ਯਾਕਰਣਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਨ ਸਕ੍ਕਾਰੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਬ੍ਯਾਕਰਣਞ੍ਹਿ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਯਾਥਾਵਤੋਪਿ ਹੋਤਿ, ਯਥਾ ਨਾਮ ਜਾਤਰੂਪਪਤਿਰੂਪਂ ਜਾਤਰੂਪਂ ਵਿਯ ਖਾਯਤੀਤਿ ਜਾਤਰੂਪਂ ਨਿਘਂਸਨਤਾਪਨਛੇਦਨੇਹਿ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਂ ਏਵਮੇਵਂ ਇਮੇਸੁ ਇਦਾਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਛਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸੋਧਨਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਦੀਸੂਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਧਿ-ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ-ਞਾਣਦਸ੍ਸਨ-ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ-ਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.
ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ ਅਧਿਗਤਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਾਭਾਵਤੋ. ਸੇਸਪੁਚ੍ਛਾਸੁਪਿ ‘‘ਪਾਕਟੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪਦੇ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਕੁਸਲਾਤਿ ਸਜ੍ਝਾਯਮਗ੍ਗਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸੁ ਨਿਪੁਣਾ. ਯਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਯਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਆਗਮਨਪਟਿਪਦਾ. ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸੁਦ੍ਧਾ ਉਦਾਹੁ ਅਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਵਿਚਾਰਣਵਸੇਨ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਸੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਮਾਦਪਟਿਪਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ. ਅਪਨੇਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ. ‘‘ਸੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸੁਜ੍ਝਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਦੀਘਰਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਯਦੀ’’ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯਦਿ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਯਦਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਖੀਣਾਸਵਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਦਿਸਾ ਪਟਿਪਦਾ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਕਿਲੇਸਤ੍ਤਾ.
ਨਦਿਯਾ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਟ੍ਠਾਨਂ ਨਦੀਮੁਖਦ੍ਵਾਰਂ. ਮਦ੍ਦਮਾਨੋਤਿ ਬਦਰਸਾਲ਼ਵਂ ਸਰਸਂ ਪਤ੍ਤੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਦਮਾਨੋ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਛਬ੍ਬਿਸੋਧਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.
੩. ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦੫. ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭਾਵਕਰਂ ਧਮ੍ਮਂ. ਸੋ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਪਵੇਣਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ – ‘‘ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ, ਏਸ ਨਯੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਏਵਂ ਪਧਾਨਂ ਅਨੁਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਯਥਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਥਾ ਪਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੋ ਉਦਾਹਰਣਪੁਬ੍ਬਕਂ ਹੇਤੁਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਯਥਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪੁਬ੍ਬਕਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਗ੍ਗਹਣਂ ਨਾਮ ਞਾਯਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਯਥਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯਾ ਨਿਦ੍ਧਾਰੀਯਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਥਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਅਸੇਵਨਾ ਚ ਬਾਲਾਨਂ, ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਞ੍ਚ ਸੇਵਨਾ’’ਤਿ. ਏਤਦੇਵ ਹਿ ਕੁਲਦ੍ਵਯਂ ‘‘ਉਚ੍ਚਕੁਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ. ਤਥਾਹਿ ਅਨ੍ਤਿਮਭਵਿਕਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਸੋਤਿ ਸਾਮੀਚਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਅਨ੍ਤਰਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਪਟਿਪਦਾ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਪੂਜਾਯ ਕਾਰਣਂ, ਨ ਉਚ੍ਚਕੁਲੀਨਤਾ. ਮਹਾਕੁਲਾਤਿ ਵਿਪੁਲਕੁਲਾ ਉਪਾਦਿਤੋਦਿਤਕੁਲਸਮ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੦੬. ਯਸਸਦ੍ਦੋ ਪਰਿਵਾਰਵਾਚਕੋ. ਯਸਸ੍ਸੀਤਿ ਚ ਸਾਤਿਸਯਪਰਿਵਾਰਵਨ੍ਤਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾਭਾਵਤੋ ਪਰੇਸਂ ਉਪਰਿਨਤ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਈਸੋ ਈਸਨਂ ਇਸ੍ਸਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਕ੍ਖਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਪਰਿਵਾਰਾ’’ਤਿ. ਅਭਾਵਤ੍ਥੋ ਹਿ ਇਧ ਅਪ੍ਪ-ਸਦ੍ਦੋ.
੧੦੭. ਨਵੇਵ ਧੁਤਙ੍ਗਾਨਿ ਆਗਤਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਂਸੁਕੂਲਿਕਸ੍ਸ ਤੇਚੀਵਰਿਕਤਾ ਸੁਕਰਾ. ਏਵਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡਪਾਤਿਕਸ੍ਸ ਸਪਦਾਨਚਾਰਿਕਤਾ ਸੁਕਰਾ. ਏਕਾਸਨਿਕਸ੍ਸ ਚ ਪਤ੍ਤਪਿਣ੍ਡਿਕਖਲੁਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਿਕਤਾ ਸੁਕਰਾ ਏਵਾਤਿ – ‘‘ਪਂਸੁਕੂਲਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਨਾਗਤਾਨਮ੍ਪਿ ਆਗਤਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਪਰਿਹਰਣਸੁਕਰਤਾਯ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਸਮਾਦਾਨਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੇਰਸ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
੧੦੮. ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਦਿਕਾਯ ਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਤਮ੍ਮਯਾ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪਕਤਿਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ ਤੇਸਂ ਭਾਵੋ ਤਮ੍ਮਯਤਾ, ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਅਤਮ੍ਮਯਤਾ, ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹਤਾ. ਤਂਯੇਵ ਕਾਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇਪਿ ਤਣ੍ਹਾਪਹਾਨਂਯੇਵ ਕਾਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤਮ੍ਮਯਤਾਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ. ਨ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ ਮਞ੍ਞਨਾਨਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਓਕਾਸੇ ਕਾਮਭਵਾਦਿਕੇ ਕੇਨਚਿ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥਾਦਿਨਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਵਿਹਾਰਪਰਿਵੇਣਾਦਿਨਾ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.
੪. ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾਸੇਵਿਤਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦੯. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਅਞ੍ਞਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਸਤ੍ਤਹਿ ਪਦੇਹੀਤਿ ਸਤ੍ਤਹਿ ਵਾਕ੍ਯੇਹਿ. ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤੇਨ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਪਦਂ, ਵਾਕ੍ਯਂ. ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਓਕਾਸਕਰਣਂ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦੇ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੧) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੧੩. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਪਟਿਲਾਭੋ. ਸਞ੍ਞਾਪਟਿਲਾਭੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯੋ…ਪੇ… ਨ ਗਹਿਤਾ ਕਮ੍ਮਪਥਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਮਨੋਸਮਾਚਾਰਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਾਰੇ ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ? ਕਾਮਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਵਯਵਿਭਾਵੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਕਮ੍ਮਪਥਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਨ ਉਦ੍ਧਟੋ.
੧੧੫. ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯਥਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਹਿਂਸਾਸਞ੍ਞਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਏਵਂ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਅਬ੍ਯਾਪਾਦਅਵਿਹਿਂਸਾਸਞ੍ਞਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਪਠਮੇਨ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਸਹਗਤਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਠਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ.
੧੧੭. ਤਿ ਕਾਮਭਵਾਦੀਨਂ ਅਪਰਿਯੋਸਾਨਾਯ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਇਚ੍ਛਤੋਪਿ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਭਵਾਨਂ ਅਪਰਿਯੋਸਾਨਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋਪਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਪਹਾਨਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਦੁਕ੍ਖੇਨ ਵਿਪਾਕਦੁਕ੍ਖੇਨ ਚ ਸਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ. ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਪਹਾਯ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਾਰਹੋ ਅਨਾਗਾਮੀ ਕਥਂ…ਪੇ… ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਾਗਾਮੀਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ, ਯਾਯ ਲਬ੍ਭਮਾਨਅਕੁਸਲਾਭਿਵੁਦ੍ਧਿਂ ਕੁਸਲਪਰਿਹਾਨਿਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋਪਿ ਸਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਅਤ੍ਤਭਾਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਯਥਾਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਅਕੁਸਲਪਰਿਹਾਨਿਂ ਕੁਸਲਾਭਿਵੁਦ੍ਧਿਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸਪਿ ਅਨ੍ਤਿਮਭਵਿਕਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਅਤ੍ਤਭਾਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਕੁਸਲਮੇਵ ਹਾਯਤਿ,ਨ ਕੁਸਲਂ ਤਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਿਪਕ੍ਖੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਮੇਵ ਗਬ੍ਭਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਤਿ, ਨ ਵਟ੍ਟਗਬ੍ਭਂ ਅਨ੍ਤਿਮਭਵਿਕਤਾਯ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸ੍ਸ, ਞਾਣਸ੍ਸ ਚ ਪਾਕਗਮਨਤੋ.
੧੧੯. ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸਾਤਿ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ‘‘ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਰਿਣਾਮੇਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ. ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਤਾਵ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਸੁਖਤੋ ਪਰਿਬਾਹਿਰਾ ਹੋਨ੍ਤੁ ਜਾਨਨ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤੀਤਿ ਅਨੇਕਂਸਿਕਤਂ ਚੋਦੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਤਰੋ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ, ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੇਕਂਸਿਕਤਂ ਪਰਿਹਰਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾਸੇਵਿਤਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.
੫. ਬਹੁਧਾਤੁਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੨੪. ਭਯਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩.੧) ਚਿਤ੍ਤਸਂਸਪ੍ਪਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤੁਤ੍ਰਾਸੋ’’ਤਿ. ਉਪਦ੍ਦਵੋਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਕ੍ਖੇਪਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੇਕਗ੍ਗਤਾਕਾਰੋ’’ਤਿ. ਉਪਸਗ੍ਗੋਤਿ ਉਪਸਜ੍ਜਨਂ. ਤਤੋ ਅਪ੍ਪਤੀਕਾਰਵਿਘਾਤਾਪਤ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਤੀਕਾਰਾਭਾਵੇਨ ਵਿਹਞ੍ਞਮਾਨਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਓਸੀਦਨਕਾਰਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਲਗ੍ਗਨਾਕਾਰੋ’’ਤਿ. ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤੁਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਦਿਵਸੇ ਅਨਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਸੁ. ਬਹਿ ਅਨਿਕ੍ਖਮਨਤ੍ਥਾਯ ਦ੍ਵਾਰੇ ਅਗ੍ਗਿਂ ਦਤ੍ਵਾ.
ਨਲ਼ੇਹੀਤਿ ਨਲ਼ਚ੍ਛਨ੍ਨਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਉਪਰਿ ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿਯੇਵ ਦਾਰੁਕਚ੍ਛਦਨਨਿਯਾਮੇਨ ਪਰਿਤੋਪਿ ਛਾਦਿਤਾ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਿਣੇਹਿ ਛਨ੍ਨਤਂ, ਸੇਸਸਮ੍ਭਾਰਾਨਂ ਰੁਕ੍ਖਮਯਤਞ੍ਚ ਅਤਿਦਿਸਤਿ. ਵਿਧਵਾਪੁਤ੍ਤੇਤਿ ਅਦਨ੍ਤਭਾਵੋਪਲਕ੍ਖਣਂ. ਤੇ ਹਿ ਨਿਪ੍ਪਿਤਿਕਾ ਅਵਿਨੀਤਾ ਅਸਂਯਤਾ ਅਕਿਚ੍ਚਕਾਰਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਮਤ੍ਥਕਂ ਅਪਾਪੇਤ੍ਵਾਵ ਨਿਟ੍ਠਾਪਿਤਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਏਵਮਕਾਸੀਤਿ? ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਾਕੋਸਲ੍ਲਦੀਪਨਤ੍ਥਮੇਵ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦੇਸਨਾਯ ਜਾਨਨਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਤੇ ਕਿਰ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠਾ ਵਿਯ ਠਿਤਾ. ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ.
੧੨੫. ਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੋਵ ਕਥਿਤੋ, ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਤੋ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਸਬ੍ਬਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਦ੍ਧੇਕਾਦਸ ਧਾਤੁਯੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਅਦ੍ਧਟ੍ਠਮਾ ਧਾਤੁਯੋ ਯਥਾਰਹਂ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਪਿ ਖਨ੍ਧਾ ਤਣ੍ਹਾਵਜ੍ਜਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ. ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਨਿਰੋਧਪਜਾਨਨਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਮਾਹ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪਮੁਖੋ ਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ. ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਥਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਸਨਸ੍ਸ ਭੂਮਿਯਾ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ. ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਕਥਿਤਂ ਤਂ ਪਨ ਲੋਕਿਯਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਨ੍ਤਿ ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਗ੍ਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ.
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਖੋਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਤ੍ਥਾ ਧਾਤੁਕੋਸਲ੍ਲਂ ਦੇਸੇਤੁਕਾਮੋਤਿ ਥੇਰੋ, ‘‘ਸਿਯਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਭਗਵਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦਿਵਸੇਨਪਿ ਧਾਤੁਕੋਸਲ੍ਲਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਦੇਸਨਾਕਾਰਣਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਪਥਵੀਧਾਤੁ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਾਪਿ ਹਿ ਆਦਿਤੋ ਛ ਧਾਤੁਯੋ. ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਤੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪੂਰੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਕਥਂ ਰੂਪਧਾਤੁਯੋ ਨੀਹਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤਂ ਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਧਾਤੁਪਥਵੀਧਾਤੁ ਆਦਿਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾਰੁਲ਼ਮੇਵ, ਕਾਯਧਾਤੁ ਪਨ ਨੀਹਰਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਕਂਸਮੇਵ ਨੀਹਰਣਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਵਸੇਨ ਮਨੋਧਾਤੂਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਭਾਗਵਸੇਨ ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਧਾਤੁ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਸਾਨੁਰੂਪਭਾਵਤੋ. ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਥ ਮਨੋਧਾਤੁ ਨਾਮਾਯਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਅਸਂਸਟ੍ਠਾ, ਵਿਸੁਂਯੇਵ ਚੇਸਾ ਧਾਤੂਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ ਅਟ੍ਠਾਰਸਧਾਤੁਦੇਸਨਾਯ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਭਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਛਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਯਦੇਸਨਾਯਂ ਪਨ ਸਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਯਸਙ੍ਗਹਿਤਾਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੨.੫੧੭) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਵਸੇਨਾਤਿ ਪੁਰੇਚਰਾਨੁਚਰਵਸੇਨ. ਮਨੋਧਾਤੂਤਿ ਵਿਪਾਕਮਨੋਧਾਤੁ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ ਪੁਰੇਚਰਣਤੋ, ਪਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਾਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਮਨੋਧਾਤੁਯਾ, ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਚ.
ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਾਵਦੇਵ ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਨਿਜ੍ਜੀਵਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਾਯ ਸਤ੍ਥੁ ਧਾਤੁਦੇਸਨਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਸਭਾਵਧਾਰਣਾਦਿਅਤ੍ਥੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨੇਸੁਪਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਪਧਾਨੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਏਸਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਸਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨਾਤਿ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਵਸੇਨ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਸੁਖੇਨ, ਏਵਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਾਤਿ. ਯਥਾ ਸੁਖਾਦੀਨਂਯੇਵ ਸਮੁਦਾਚਾਰੋ ਵਿਭੂਤੋ, ਨ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ, ਏਵਂ ਰਾਗਾਦੀਨਂਯੇਵ ਸਮੁਦਾਚਾਰੋ ਵਿਭੂਤੋ, ਨ ਮੋਹਸ੍ਸ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਵਿਭੂਤਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ. ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾਵ ਹੋਤਿ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ. ਸੇਸਾਸੁ ਸੋਮਨਸ੍ਸਧਾਤੁਆਦੀਸੁ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾਵ ਹੋਤਿ ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋ ਏਵ. ਨ ਹਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਦਯੋ ਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਵਿਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਧਾਤੁਤੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਆਦਯੋ ਚਤਸ੍ਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੋ ਤਾਸਂ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁਆਦਯੋ ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠ ਰੂਪਧਾਤੁਯੋ, ਮਨੋਧਾਤੁ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾ ਏਵ ਧਮ੍ਮਧਾਤੂਤਿ ਏਵਂ ਪਨ੍ਨਰਸ ਧਾਤੁਯੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਧਾਤੁਤੋ ਨੀਹਰਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੋਮਨਸ੍ਸਧਾਤੁਆਦਯੋ ਪਨ ਚਤਸ੍ਸੋ ਧਾਤੁਯੋ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁਅਨ੍ਤੋਗਧਾ, ਏਵਂ ਸੁਖਧਾਤੁਤੋ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਤਸ੍ਸਾ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾਨਂ ਕਾਯਧਾਤੁਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਧਾਤੂਨਞ੍ਚ ਨੀਹਰਣਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਦਸ੍ਸਿਤਨਯਾਤਿ, ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾਧਾਤੁਤੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪੂਰੇਤਬ੍ਬਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਇਧ ਕਾਮਧਾਤੁਆਦਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਦ੍ਵੇਧਾਵਿਤਕ੍ਕੇ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋਤਿ ਕਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋਤਿ ਵਿਹਿਂਸਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਸੋ ਯਾਵ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਸੋ ਮੇਤ੍ਤਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਵਿਹਿਂਸਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਸੋ ਕਰੁਣਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਪਨਤ੍ਥੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਆਗਤੋ ਏਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਧਾਤੁਤੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਾ ਰੂਪਧਾਤੁਆਦਯੋ ਛ, ਤਂਵਿਸਯਾ ਸਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਨਂ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁਆਦਯੋ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੁਆਦਯੋ ਪਨ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁਅਨ੍ਤੋਗਧਾ ਏਵ.
ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਯ ਵਿਸਯਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਮਧਾਤੂਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਾਵਚਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਕਾਮਧਾਤੂ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਰੂਪਤਣ੍ਹਾਯ ਵਿਸਯਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਰੂਪਧਾਤੁ, ਅਰੂਪਤਣ੍ਹਾਯ ਵਿਸਯਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਰੂਪਧਾਤੂਤਿ ਆਹ – ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰੂਪਾਵਚਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਕਾਮੋ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ, ਏਵਂ ਰੂਪਾਰੂਪਤਣ੍ਹਾ ਰੂਪਾਰੂਪਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਤਾ ਯਤ੍ਥ ਅਵਚਰਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਯੋਤਿ ਏਵਂ ਕਾਮਾਵਚਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਦਿਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਉਪਰਿਤੋ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤਿਦੇਵੇ ਅਨ੍ਤੋਕਰਿਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥਾਵਚਰਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਂ (ਵਿਭ. ੧੦੨੦) ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਵਚਰਾਤਿ ਅਵੀਚਿਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਕਾਸਾਯ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਯ ਵਿਸਯਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦੋਕਾਸਤਾ ਚ ਤਣ੍ਹਾਯ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਅਟ੍ਠਾਰਸਧਾਤੁਕਤ੍ਤਾ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਤੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪੂਰੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਧਮ੍ਮਧਾਤੁ ਏਕਦੇਸਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹਿ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾਤਿ.
ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਸਹਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਯਤ੍ਤਕਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ, ਤਤ੍ਥ ਤਨ੍ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇ ਸਮਾਗਤਾ ਵਿਯ ਹੋਤਿ ਵੇਕਲ੍ਲੇ ਤਦਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋ. ਸਙ੍ਖਤਧਾਤੁਤੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪੂਰੇਤਬ੍ਬਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁਏਕਦੇਸਭਾਵਤੋ.
੧੨੬. ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਮਯਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹਣਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾ, ਤੇਸੁ ਭਵਾ ਤਪ੍ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਿ. ਤਤੋ ਬਹਿਭੂਤਾਨਿ ਬਾਹਿਰਾਨਿ. ਆਯਤਨਕਥਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਕਥਾ ਚ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੧੦, ੫੭੦, ੫੭੧) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ.
੧੨੭. ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਠਾਨਂ ਅਟ੍ਠਾਨਂ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧.੨੬੮; ਵਿਭ. ਮੂਲਟੀ. ੮੦੯), ਨਤ੍ਥਿ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਨਵਕਾਸੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਦਤ੍ਥਨਿਗਮਨਮੇਵ ਹਿ ‘‘ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਭਯੇਨਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ, ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ ਚ ਕਾਰਣਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਏਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਗ੍ਗਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ਕੁਤੋ ਪਨਾਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ? ਲਿਙ੍ਗਤੋ. ਲਿਙ੍ਗਞ੍ਹੇਤਂ, ਯਦਿਦਂ ਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਗਮਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਚਤੁਭੂਮਕੇਸੂਤਿ ਇਦਂ ਚਤੁਤ੍ਥਭੂਮਕਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵੂਪਗਮਨਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ; ਨ ਪਨ ਤੇ ਆਰਬ੍ਭ ਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਗਮਨਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਚ ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਭੂਮਕਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਸਙ੍ਖਾਰਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਕਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਪ੍ਪਦੇਸਤ੍ਤਾ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਸਙ੍ਖਾਰਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਙ੍ਖਤਸਙ੍ਖਾਰੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਨ ਨਿਵਤ੍ਤਨੇ ਕਾਰਣਂ ਸਯਮੇਵ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਏਤਂ ਕਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ ਸੇਤੁਘਾਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਜੁਸ੍ਸਦਤ੍ਤਾਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸਵਿਧਮਨਤੇਜਸ੍ਸ ਅਧਿਕਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵੇਨ ਦੁਦ੍ਦਸਾ. ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪਕਰਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪ੍ਪਹੀਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਤੇ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਅਸੁਖੇ ‘‘ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਚ ਇਧ ਸੁਖਤੋ ਉਪਗਮਨਸ੍ਸ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਏਕਨ੍ਤ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨਾਤਿ ਪਧਾਨਦਿਟ੍ਠਿਮਾਹ. ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਵਿਸਯਭਾਵੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵਾਤਿ ‘‘ਕਸਿਣਾਦਿਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਸਙ੍ਗਹਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਗਹਣਂ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਯੇਸਂ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਉਪਗਮਨਂ ਭਵਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਵਸੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੂਤਿ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਹੀਤਿ ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਯਂ ਯਂ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਾਲੇ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਤਂ ਗਾਹਂ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਵਿਨਿਵੇਠੇਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਤ੍ਥ ਗਾਹੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਭੂਮਕਸਙ੍ਖਾਰਾ ਇਧ ਸਙ੍ਖਾਰਗ੍ਗਹਣੇਨ ਨ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੨੮. ਪੁਤ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਮਾਤਾਪਿਤੁਸਮਞ੍ਞਾ, ਦਤ੍ਤਕਿਤ੍ਤਿਮਾਦਿਵਸੇਨਪਿ ਪੁਤ੍ਤਵੋਹਾਰੋ ਲੋਕੇ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਚ ਖੋ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਸਿਦ੍ਧਂ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਜਨਿਕਾ ਵ ਮਾਤਾ ਜਨਕੋ ਪਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋਵ ਖੀਣਾਸਵੋ ਅਰਹਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਮਾਤੁਆਦੀਨਂਯੇਵ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪਨੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਅਭਬ੍ਬਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ ਤਦਞ੍ਞਂ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤੀਤਿ ਇਦਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਆਪਨ੍ਨਮੇਵਾਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਵਦਤਿ – ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਪਾਣਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ, ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਅਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਚੇਪਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਬਲਦੀਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਾਦਿਬਲਸਮਨ੍ਨਾਗਮਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨਾਗਤਸਦ੍ਧਾਦਿਬਲਵਸੇਨ ਹਿ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਾਦਿਸਂ ਸਾਵਜ੍ਜਂ ਨ ਕਰੋਤਿ.
ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਰਣੇਹੀਤਿ ਇਦਂ ਅਤ੍ਥਨਿਪ੍ਫਾਦਕਾਨਿ ਤੇਸਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯਾਨਿ ਚ ਕਾਰਣਾਨਿ ਕਾਰਣਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਸਹਯੋਗਕ੍ਖਮਤੋ. ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨੇਨਾਤਿ ਅਨੁਰੂਪਂ ਸਾਵਨੇਨ. ਭੇਦਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂ ਯਥਾ ਭੇਦੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨਸ੍ਸ ਸਾਵਨੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਨੁ ਤੁਮ੍ਹੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਣ੍ਣਮੂਲੇ ਵਚੀਭੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭੇਦਕਰਵਤ੍ਥੁਦੀਪਨਂ ਵੋਹਾਰੋ, ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਚ੍ਛਿਤਮਤ੍ਥਂ ਰਹਸ੍ਸਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਵਾ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ ਸਙ੍ਘਭੇਦਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਤਰੇ ਪਨ ਤੇਸਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਭੂਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵੋਹਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਵੋਹਾਰੇ. ਚੁਤਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਫਲਂ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਤਨ੍ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਕਰਣਸੀਲਾਨਿ, ਅਨਨ੍ਤਰਪ੍ਪਯੋਜਨਾਨਿ ਚਾਤਿ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਏਵ ‘‘ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ.
ਕਮ੍ਮਤੋਤਿ ‘‘ਏਵਂ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਵਿਭਾਗਤੋ. ਦ੍ਵਾਰਤੋਤਿ ਕਾਯਾਦਿਦ੍ਵਾਰਤੋ. ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਤਿਯਤੋਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਤਿਕਵਿਪਾਕਂ, ਇਦਂ ਨ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਤਿਕਵਿਪਾਕ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਤਿਯਵਿਭਾਗਤੋ. ਪਾਕਾਤਿ ‘‘ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ, ਇਦਂ ਨ ਵਿਪਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵਿਪਚ੍ਚਨਵਿਭਾਗਤੋ. ਸਾਧਾਰਣਾਦੀਹੀਤਿ ਗਹਟ੍ਠਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਾਸਾਧਾਰਣਤੋ, ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੇਦਨਾਦਿਵਿਭਾਗਤੋ ਚ.
ਯਸ੍ਮਾ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵੇ ਠਿਤਸ੍ਸੇਵ ਚ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਸੂਰਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿ, ਯਥਾ ਤਂ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਬੋਧਿਤ੍ਤਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਂ, ਏਵਂ ਮਨੁਸ੍ਸਭਾਵੇ ਠਿਤਸ੍ਸੇਵ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਸੂਰਭਾਵਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਸ੍ਸੇਵਾ’’ਤਿ. ਪਾਕਤਿਕਮਨੁਸ੍ਸਾਨਮ੍ਪਿ ਚ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿ. ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮਾਨਜਾਤਿਯਸ੍ਸ ਵਿਕੋਪਨੇ ਕਮ੍ਮਂ ਗਰੁਤਰਂ, ਨ ਤਥਾ ਵਿਜਾਤਿਯਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਂ ਮਾਤਰਂ ਵਾ ਪਿਤਰਂ ਵਾ’’ਤਿ. ਲਿਙ੍ਗੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇ ਚ ਸੋ ਏਵ ਏਕਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਭਵਙ੍ਗਪ੍ਪਬਨ੍ਧੋ, ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਪਬਨ੍ਧੋ ਚ, ਨ ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਲਿਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਰਹਨ੍ਤੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿਆਦਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਭਾਵਸਮਤ੍ਥਨਂ, ਚਤੁਕੋਟਿਕਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਾ ਕੋਟਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਇਤਰਾਸੁ ਵਿਸਙ੍ਕੇਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਯੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿਪਿ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸਙ੍ਕੇਤੋ, ਕਮ੍ਮਂ ਪਨ ਗਰੁਤਰਂ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਸਦਿਸਂ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਂ ਆਹਚ੍ਚੇਵ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ. ਅਯਂ ਪਞ੍ਹੋਤਿ ਞਾਪਨਿਚ੍ਛਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕਥਾ.
ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਂ ਫੁਸਤਿ ਮਰਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨੇਵ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਵਤ੍ਥੁਨੋ ਵਿਕੋਪਿਤਤ੍ਤਾ. ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਂ ਨ ਫੁਸਤਿ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਵਤ੍ਥੁਅਭਾਵਤੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਹਿ ਪੁਰਿਮਂ ਅਭਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ, ਵਧਕਚਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਨਾਨਨ੍ਤਰਿਯਭਾਵੇ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਙ੍ਗਾਮਚਤੁਕ੍ਕਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਤੇਨੇਵ ਪਯੋਗੇਨ. ਅਰਹਨ੍ਤਘਾਤੋ ਹੋਤਿਯੇਵ ਅਰਹਤੋ ਮਾਰਿਤਤ੍ਤਾ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸੇਵ ਦਿਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਵਧਕਚਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਪਬਨ੍ਧਵਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਚ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਚਾਗਚੇਤਨਾ, ਸਾ ਹਿ ਚਜਿਤਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਜਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਸਨ੍ਤਕਭਾਵਕਰਣਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸ ਚਜਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਸ੍ਸ ਤਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਕਤਂ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਦਿਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀਤਿ.
ਲੋਹਿਤਂ ਸਮੋ ਸਰਤੀਤਿ ਅਭਿਘਾਤੇਨ ਪਕੁਪ੍ਪਮਾਨਂ ਸਞ੍ਚਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਹਨ੍ਤਤਰਨ੍ਤਿ ਗਰੁਤਰਂ. ਸਰੀਰਪਟਿਜਗ੍ਗਨੇ ਵਿਯਾਤਿ ਸਤ੍ਥੁਰੂਪਕਾਯਪਟਿਜਗ੍ਗਨੇ ਵਿਯ.
ਅਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇਤਿ ਇਦਂ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਦੀਪਨਂ. ਭੇਦੋ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਭੇਦੋ ਹੋਤਿ. ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਈਦਿਸਕਰਣਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਭੇਦਾਯ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ. ਨਵਤੋ ਊਨਪਰਿਸਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਥਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਨ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ’’ ਇਮਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ, ਨ ਪਨ ‘‘ਭੇਦੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਨ੍ਤੇਨ ਹਿ ਨਵਨ੍ਨਮੇਵ ਵਸੇਨ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ. ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨੋ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਅਵਟ੍ਠਾਨਤੋ. ਸਙ੍ਘਭੇਦਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ.
ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਮੇਵ ਪੂਰੇਨ੍ਤਿ ਕਾਯਕਮ੍ਮਭਾਵੇਨੇਵ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤੋ.
‘‘ਸਣ੍ਠਹਨ੍ਤੇ ਹਿ…ਪੇ… ਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਕਥਾਯ ਨ ਸਮੇਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਕਥਾ. ਅਟ੍ਠ. ੬੫੪-੬੫੭) ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਆਪਾਯਿਕੋਤਿ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਯਂ ਸੋ ਏਕਂ ਕਪ੍ਪਂ ਅਸੀਤਿਭਾਗੇ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਏਕਭਾਗਮਤ੍ਤਂ ਕਾਲਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਆਯੁਕਪ੍ਪਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਪ੍ਪਵਿਨਾਸੇਯੇਵਾਤਿ ਪਨ ਆਯੁਕਪ੍ਪਵਿਨਾਸੇਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਵਿਰੋਧੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਣ੍ਠਹਨ੍ਤੇਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ‘‘ਸ੍ਵੇਵਵਿਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਿਯ ਅਭੂਤਪਰਿਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਦਿਵਸਮੇਵ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਤਿ ਤਤੋ ਪਰਂ ਕਪ੍ਪਾਭਾਵੇ ਆਯੁਕਪ੍ਪਸ੍ਸਪਿ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਅਵਿਰੋਧਤੋ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸੇਸਾਨੀਤਿ ਸਙ੍ਘਭੇਦਤੋ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਾਨਿ.
ਅਹੋਸਿਕਮ੍ਮਂ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਕਥਂ ਨੇਸਂ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਤਾ ਚੁਤਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਪਾਕਦਾਨਾਭਾਵਤੋ. ਅਥ ਸਤਿ ਫਲਦਾਨੇ ਚੁਤਿਅਨਨ੍ਤਰੋ ਏਵ ਏਤੇਸਂ ਫਲਕਾਲੋ, ਨ ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਫਲਕਾਲਨਿਯਮੇਨ ਨਿਯਤਤਾ ਨਿਚ੍ਛਿਤਾ, ਨ ਫਲਦਾਨਨਿਯਮੇਨ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਿਯਤਫਲਕਾਲਾਨਂ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਾਨਞ੍ਚ ਨਿਯਤਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਵਿਕਲਤਾਦੀਹਿ ਅਵਿਪਚ੍ਚਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਤਾ ਵਿਯ ਬਲਵਤਾ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯੇਨ ਵਿਪਾਕੇ ਦਿਨ੍ਨੇ ਅਵਿਪਚ੍ਚਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਾਨਂ ਫਲਦਾਨੇ ਨਿਯਤਸਭਾਵਾ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਸਭਾਵਾ ਚ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨ ਫਲਦਾਨਨਿਯਮੇਨੇਵ ਨਿਯਤਤਾ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਤਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਵਸ੍ਸਞ੍ਚ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਸਭਾਵਾ ਤਤੋ ਏਵ ਨਿਯਤਸਭਾਵਾ ਚ ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਬਲਵਤੋ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇ ਚੁਤਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਫਲਦਾਨਤੋ.
ਨਨੁ ਏਵਂ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਿਪਾਕਦਾਯਕੇ ਅਸਤਿ ਚੁਤਿਅਨਨ੍ਤਰਮੇਕਨ੍ਤੇਨ ਫਲਦਾਨਤੋ ਨਿਯਤਸਭਾਵਾ ਅਨਨ੍ਤਰਿਯਸਭਾਵਾ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਸਮਾਨਜਾਤਿਕੇਨ ਚੇਤੋਪਣਿਧਿਵਸੇਨ ਉਪਘਾਤਕੇਨ ਚ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਏਕਨ੍ਤਫਲਦਾਯਕਤ੍ਤਾਭਾਵਾ. ਨ ਪਨ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਅਸਮਾਨਜਾਤਿਕਂ ਫਲਨਿਵਤ੍ਤਕਂ ਅਤ੍ਥਿ ਸਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਰਿਯਾਨਂ ਅਵੀਚਿਫਲਤ੍ਤਾ. ਨ ਚ ਹੇਟ੍ਠੂਪਪਤ੍ਤਿਂ ਇਚ੍ਛਤੋ ਸੀਲਵਤੋ ਚੇਤੋਪਣਿਧਿ ਵਿਯ ਉਪਰੂਪਪਤ੍ਤਿਜਨਕਕਮ੍ਮਫਲਂ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਫਲਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਚੇਤੋਪਣਿਧਿ ਅਤ੍ਥਿ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਵੀਚਿਪਾਤਨਤੋ, ਨ ਚ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯੋਪਘਾਤਕਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਏਕਨ੍ਤਵਿਪਾਕਜਨਕਸਭਾਵਾ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ. ਅਨੇਕਾਨਿ ਚ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਾਨਿ ਕਤਾਨਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਵਿਪਾਕੇ ਨਿਯਤਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਉਪਰਤਾਵਿਪਚ੍ਚਨਸਭਾਵਾਸਙ੍ਕਤ੍ਤਾ ਨਿਚ੍ਛਿਤਾਨਿ ਸਭਾਵਤੋ ਨਿਯਤਾਨੇਵ. ਤੇਸੁ ਪਨ ਸਮਾਨਸਭਾਵੇਸੁ ਏਕੇਨ ਵਿਪਾਕੇ ਦਿਨ੍ਨੇ ਇਤਰਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤੇਨੇਵ ਕਤਤ੍ਤਾ ਨ ਦੁਤਿਯਂ ਤਤਿਯਂ ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਨ ਸਮਤ੍ਥਤਾਵਿਘਾਤਤ੍ਤਾਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਤੇਸਂ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਤਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿ; ਗਰੁਤਰਭਾਵੋ ਪਨ ਤੇਸੁ ਲਬ੍ਭਤੇਵਾਤਿ ਸਙ੍ਘਭੇਦਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਗਰੁਤਰਭਾਵੋਤਿ, ‘‘ਯੇਨ…ਪੇ… ਵਿਪਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਕਸ੍ਸ ਪਨ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਿਪਚ੍ਚਤੀਤਿ ਵਚਨੇਨ ਇਤਰੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਦਾਯਿਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਨੋ ਵਾ ਤਥਾ ਸੀਲਵਤੀਤਿ ਯਥਾ ਪਿਤਾ ਸੀਲਵਾ, ਤਥਾ ਸੀਲਵਤੀ ਨੋ ਵਾ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਚੇ ਮਾਤਾ ਸੀਲਵਤੀ, ਮਾਤੁਘਾਤੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਿਪਚ੍ਚਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਪਕਤਤ੍ਤੋਤਿ ਅਨੁਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ. ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕੋਤਿ ਅਪਾਰਾਜਿਕੋ. ਸਮਾਨਸੀਮਾਯਨ੍ਤਿ ਏਕਸੀਮਾਯਂ.
ਸਤ੍ਥੁਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਯਂ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ ਅਨੁਸਾਸਨਾਦਿ, ਤਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ. ਅਞ੍ਞਂ ਤਿਤ੍ਥਕਰਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ.
੧੨੯. ਅਭਿਜਾਤਿਆਦਿਸੁ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧.੨੭੭) ਪਕਪ੍ਪਨੇਨ ਦੇਵਤੂਪਸਙ੍ਕਮਨਾਦਿਨਾ ਜਾਤਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਨ ਸਮਾਨਯੋਗਕ੍ਖੇਮਂ ਦਸਸਹਸ੍ਸਪਰਿਮਾਣਂ ਠਾਨਂ ਜਾਤਿਖੇਤ੍ਤਂ, ਸਰਸੇਨੇਵ ਆਣਾਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਆਣਾਖੇਤ੍ਤਂ, ਵਿਸਯਭੂਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਸਯਖੇਤ੍ਤਂ. ਦਸਸਹਸ੍ਸੀ ਲੋਕਧਾਤੂਤਿ ਇਮਾਯ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਇਮਂ ਲੋਕਧਾਤੁਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ ਦਸਸਹਸ੍ਸੀ ਲੋਕਧਾਤੁ. ਤਤ੍ਤਕਾਨਂਯੇਵ ਜਾਤਿਖੇਤ੍ਤਭਾਵੋ ਧਮ੍ਮਤਾਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਪਰਿਗ੍ਗਹਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਤਤ੍ਤਕਂ ਏਵ ਜਾਤਿਖੇਤ੍ਤਂ ਤਨ੍ਨਿਵਾਸੀਨਂਯੇਵ ਚ ਦੇਵਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ’’ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਓਕ੍ਕਮਨਕਾਲਾਦੀਨਂ ਛਨ੍ਨਂ ਏਵ ਗਹਣਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਮਹਾਭਿਨੀਹਾਰਾਦਿਕਾਲੇਪਿ ਤਸ੍ਸ ਪਕਮ੍ਪਨਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤੋ. ਆਣਾਖੇਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਯਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਂਵਟ੍ਟਤਿ ਚ ਵਿਵਟ੍ਟਤਿ ਚ. ਆਣਾ ਵਤ੍ਤਤਿ ਆਣਾਯ ਤਨ੍ਨਿਵਾਸੀਨਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਸਿਰਸਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨੇਨ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਕੇਵਲਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਆਨੁਭਾਵੇਨੇਵ, ਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਪਨ ‘‘ਯਾਵਤਾ ਵਾ ਪਨ ਆਕਙ੍ਖੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੮੧) ਵਚਨਤੋ ਤਤੋ ਪਰਮ੍ਪਿ ਆਣਾ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ.
ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਪਨ ਅਤ੍ਥੀਤਿ, ‘‘ਨ ਮੇ ਆਚਰਿਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਦਿਸੋ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਂ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੫; ੨.੩੪੧; ਮਹਾਵ. ੧੧; ਕਥਾ. ੪੦੫; ਮਿ. ਪ. ੪.੫.੧੧) ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਲੋਕਧਾਤੁਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ, ‘‘ਕਿਂ ਪਨਾਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਤ੍ਥੇਤਰਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਮਸਮਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਯਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨੋਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੬੧), ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੇ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਂ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੬੧; ਮਿ. ਪ. ੫.੧.੧) ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਖੇਤ੍ਤਭੂਤਂ ਇਮਂ ਲੋਕਧਾਤੁਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਏਕਤੋਤਿ ਸਹ, ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਪਨ ਕਾਲੋ ਕਥਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਤਿ ਚਰਿਮਭਵੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਧਾਤੁਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਿਸਿਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਪਟਿਲੋਮਕ੍ਕਮੇਨ ਵਦਤਿ. ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇਤਿ ਚਰਿਮਭਵੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਂ ਧਾਤੁਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰੇ.
ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨ ਨਿਵਾਰਿਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੀਣਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਅਨ੍ਤਰਧਾਨੇਨ ਹਿ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਓਸਕ੍ਕਿਤਤ੍ਤਾ ਅਪਰਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਾਵਸਰਾ ਹੋਤਿ. ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਪਟਿਵੇਧਾਵਹਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾ. ‘‘ਪਰਿਯਤ੍ਤਿ ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਯਿਦਂ ਹੀਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਞ੍ਹਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਮਾਤਿਕਾਯ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾਯਾਤਿ, ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਾਲ਼ਿ ਮਾਤਿਕਾ, ਤਾਯ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾਯ ਨਿਦਾਨੁਦ੍ਦੇਸਸਙ੍ਖਾਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯੁਪਸਮ੍ਪਦਾਕਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਸਾਸਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਧਰਨ੍ਤੇਯੇਵ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਚ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਤਦੁਭਯਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਅਨ੍ਤੋਗਧਂ ਤਦੁਭਯਾਭਾਵੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਯਿਦਂ ਤਯਂ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਠਿਤਿਹੇਤੂਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਉਪਸਮ੍ਪਦਾਸੁ ਠਿਤਾਸੁ ਸਾਸਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਧੀਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਚ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਧੀਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਸਿਦ੍ਧੇ, ਸਿਦ੍ਧਾਸੁ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਉਪਸਮ੍ਪਦਾਸੁ ਚ ਸਾਸਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮਪਟਿਵੇਧਤੋ ਹਿ ਪਰਂ ਪਟਿਵੇਧਸਾਸਨਂ, ਪਚ੍ਛਿਮਸੀਲਤੋ ਚ ਪਰਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਾਸਨਂ ਵਿਨਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਓਸਕ੍ਕਿਤਂ ਨਾਮਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਕਪਟਿਵੇਧਸੀਲਭੇਦਦ੍ਵਯਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ਵਿਨਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਤੇਨ ਕਾਮਂ ‘‘ਸਾਸਨਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿ ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿ ਪਨ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਕਾਤਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਸਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਅਨ੍ਤਰਧਾਨਂ ਸਾਸਨੋਸਕ੍ਕਨਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਯਿਦਂ ਸਾਸਨੋਸਕ੍ਕਨਂ ਧਾਤੁਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਤੀਣਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਕਾਰੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਪਰਿਦੇਵਨਕਾਰੁਞ੍ਞਂ. ਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਦੀਪਨ੍ਤਰੇਸੁ ਦੇਵਨਾਗਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇਸੁ ਚ ਵਿਪ੍ਪਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਮਹਾਬੋਧਿਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨਂ, ਰਸ੍ਮਿਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਉਟ੍ਠਾਨਂ, ਏਕਜਾਲੀਭਾਵੋ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਸਤ੍ਥੁ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਤ੍ਤਾਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਅਚ੍ਛਰਿਯਤ੍ਤਾਭਾਵਦੋਸਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬੁਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਮਜ੍ਝੇ ਭਿਨ੍ਨਂ ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਵਿਯ ਏਕਸਦਿਸਾਤਿ ਤੇਸਂ ਦੇਸਨਾਪਿ ਏਕਰਸਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਦੇਸਨਾਯ ਚ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਏਤੇਨਪਿ ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਤ੍ਤਮੇਵ ਸਾਧੇਤਿ. ਵਿਵਾਦਭਾਵਤੋਤਿ ਏਤੇਨ ਵਿਵਾਦਾਭਾਵਤ੍ਥਂ ਦ੍ਵੇ ਏਕਤੋ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਮਿਲਿਨ੍ਦਪਞ੍ਹੇ. ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਏਕਬੁਦ੍ਧਧਾਰਣੀ. ਏਤੇਨ ਏਵਂ ਸਭਾਵਾ ਏਤੇ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾ, ਯੇਨ ਦੁਤਿਯਬੁਦ੍ਧਗੁਣੇ ਧਾਰੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਾ ਅਯਂ ਲੋਕਧਾਤੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਨਞ੍ਹਿ ਗੁਣਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਾਰਿਯੋ ਵਿਸੇਸੋ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਧਾਰੇਤੁਨ੍ਤਿ, ‘‘ਨ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਅਧਾਰਣਂ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰੇਨਪਿ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਲੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਚਲੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦੇਯ੍ਯ. ਕਮ੍ਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਵੇਧੇਯ੍ਯ. ਨਮੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਕਪਸ੍ਸੇਨ ਨਮੇਯ੍ਯ. ਓਨਮੇਯ੍ਯਾਤਿ ਓਸੀਦੇਯ੍ਯ. ਵਿਨਮੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਿਵਿਧਂ ਇਤੋਚਿਤੋ ਚ ਨਮੇਯ੍ਯ. ਵਿਕਿਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਾਤੇਨ ਥੁਸਮੁਟ੍ਠਿ ਵਿਯ ਵਿਪ੍ਪਕਿਰੇਯ੍ਯ. ਵਿਧਮੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸੇਯ੍ਯ. ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਤਥਾਭੂਤਾ ਚ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਠਾਨਮੁਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਪਾਦਿਕਾਤਿ ਸਮਂ ਉਦ੍ਧਂ ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸਮੁਪਾਦਿਕਾ, ਉਦਕਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਸਮਂ ਗਾਮਿਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਣ੍ਣੇਨਾਤਿ ਸਣ੍ਠਾਨੇਨ. ਪਮਾਣੇਨਾਤਿ ਆਰੋਹੇਨ. ਕਿਸਥੂਲੇਨਾਤਿ ਕਿਸਥੂਲਭਾਵੇਨ, ਪਰਿਣਾਹੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਛਾਦੇਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰੋਚੇਨ੍ਤਂ ਰੁਚਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਂ. ਤਨ੍ਦੀਕਤੋਤਿ ਤੇਨ ਭੋਜਨੇਨ ਤਨ੍ਦੀਭੂਤੋ. ਅਨੋਨਮਿਤਦਣ੍ਡਜਾਤੋਤਿ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਭੋਜਨੇਨ ਓਨਮਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਅਨੋਨਮਿਤਦਣ੍ਡੋ ਵਿਯ ਜਾਤੋ. ਸਕਿਂ ਭੁਤ੍ਤੋ ਵਮੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਆਲੋਪਂ ਅਜ੍ਝੋਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵਮੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਅਤਿਧਮ੍ਮਭਾਰੇਨ ਪਥਵੀ ਚਲਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮੇਨ ਨਾਮ ਪਥਵੀ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਸਾ ਕਿਂ ਤੇਨੇਵ ਚਲਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਪੁਨ ਥੇਰੋ ‘‘ਰਤਨਂ ਨਾਮ ਲੋਕੇ ਕੁਟੁਮ੍ਬਂ ਸਨ੍ਧਾਰੇਨ੍ਤਂ ਅਭਿਮਤਞ੍ਚ ਲੋਕੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਰੁਸਭਾਵਤਾਯ ਸਕਟਭਙ੍ਗਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਅਤਿਭਾਰਭੂਤਂ ਦਿਟ੍ਠਂ. ਏਵਂਧਮ੍ਮੋ ਚ ਹਿਤਸੁਖਵਿਸੇਸੇਹਿ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤੋ ਅਭਿਮਤੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਗਮ੍ਭੀਰਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨ ਗਰੁਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਅਤਿਭਾਰਭੂਤੋ ਪਥਵੀਚਲਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵੇ ਸਕਟਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤੇਨੇਵ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਓਕ੍ਕਮਨਾਦਿਕਾਲੇ ਪਥਵੀਕਮ੍ਪਨਕਾਰਣਂ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਕਸਕਟਤੋ ਰਤਨਨ੍ਤਿ ਏਕਸ੍ਮਾ, ਏਕਸ੍ਸ ਵਾ ਸਕਟਸ੍ਸ ਰਤਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਕਟਤੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਓਸਾਰਿਤਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਚਾਰਿਤਂ, ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਗ੍ਗੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇਹਿ ਅਗ੍ਗੋ.
ਸਭਾਵਪਕਤੀਤਿ ਸਭਾਵਭੂਤਾ ਅਕਿਤ੍ਤਿਮਾ ਪਕਤਿ. ਕਾਰਣਮਹਨ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਮਹਨ੍ਤੇਹਿ ਬੁਦ੍ਧਕਾਰਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਾਰਮਿਤਾਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਥਵਿਆਦੀਨਿ ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ, ਮਹਨ੍ਤਾ ਚ ਸਕ੍ਕਭਾਵਾਦਯੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸਯੇ ਏਕੇਕਾ ਏਵ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਪਿ ਮਹਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸਯੇ ਏਕੋਵ, ਕੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ? ਬੁਦ੍ਧਭੂਮਿ, ਯਾਵਤਕਂ ਵਾ ਞੇਯ੍ਯਂ. ਏਵਂ ‘‘ਆਕਾਸੋ ਵਿਯ ਅਨਨ੍ਤਵਿਸਯੋ ਭਗਵਾ ਏਕੋਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਪਰਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਸੁ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਇਮਿਨਾਵ ਪਦੇਨਾਤਿ ‘‘ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਏਵ ਪਦੇਨ. ਦਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨਿ ਜਾਤਿਖੇਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਏਕਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਨੇਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਏਕਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਨੇਵ. ਯਥਾ – ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇਯੇਵ, ਤਤ੍ਥਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮਪਦੇਸੇ ਏਵਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ; ਏਵਂ ‘‘ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ’’ਤਿ ਜਾਤਿਖੇਤ੍ਤੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੇਪਿ ਇਮਿਨਾਵ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ.
ਵਿਵਾਦੂਪਚ੍ਛੇਦਤੋਤਿ ਵਿਵਾਦੂਪਚ੍ਛੇਦਕਾਰਣਾ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਯੋ ਵਿਵਾਦੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋਯੇਵੇਤ੍ਥ ਵਿਵਾਦੁਪਚ੍ਛੇਦੋ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਦੀਪੇਤਿਆਦਿਨਾ ਦੀਪਨ੍ਤਰੇਪਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਪਗੇਵ ਏਕਦੀਪੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੋ ਪਰਿਹਾਯੇਥਾਤਿ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸ੍ਸ ਪਦੇਸੇ ਏਵ ਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਰਿਹਾਯੇਯ੍ਯ.
੧੩੦. ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਭਾਵੋ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਯੋਗ੍ਗਭਾਵਤੋ. ਲਿਙ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਪੁਰਿਸਭਾਵੋ. ਹੇਤੂਤਿ ਮਨੋਵਚੀਪਣਿਧਾਨਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਦਾ. ਸਤ੍ਥਾਰਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥੁਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵੋ. ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਤਿ ਕਮ੍ਮਕਿਰਿਯਵਾਦੀਸੁ ਤਾਪਸੇਸੁ, ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ. ਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਦਾ. ਅਧਿਕਾਰੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਅਧਿਕੋ ਸਕ੍ਕਾਰੋ. ਛਨ੍ਦਤਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਸਾਤਿਸਯੋ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਕੁਸਲਚ੍ਛਨ੍ਦੋ. ਅਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸਮੋਧਾਨਾਤਿ ਏਤੇਸਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਯੋਗੇਨ. ਅਭਿਨੀਹਾਰੋਤਿ ਕਾਯਪਣਿਧਾਨਂ. ਸਮਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਪਰਮਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਾ ਚਰਿਯਾਪਿਟਕਵਣ੍ਣਨਾਯ (ਚਰਿਯਾ. ਅਟ੍ਠ. ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾ) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੂਰਮੇਵਾਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਲਕ੍ਖਣਤਾਯ ਸਤ੍ਤੁਸ੍ਸਦਾਦੀਹਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਹਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ. ਨ ਹਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਕੋਸੋਹਿਤਵਤ੍ਥਗੁਯ੍ਹਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਦੁਤਿਯਪਕਤਿ ਚ ਨਾਮ ਪਠਮਪਕਤਿਤੋ ਨਿਹੀਨਾ ਏਵ. ਤੇਨੇਵਾਹ ਅਨਨ੍ਤਰਵਾਰੇ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਇਧ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਪੁਰਿਸਭੂਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋ. ਤੇਨ ਅਸਤਿਪਿ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗੇ ਪੁਰਿਸਾਕਾਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਂਯੇਵ ਹਿ ਪੁਰਿਸਾਕਾਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਯਂ ਪੁਰਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਤਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਮਾਨੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
੧੩੧. ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਯਾ ਕਮ੍ਮਨਿਯਾਮੋ ਨਾਮ ਕਥਿਤੋ. ਸਮਞ੍ਜਨਂ ਸਮਙ੍ਗੋ, ਸੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਮਙ੍ਗੀ, ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਸਮਞ੍ਜਨਸੀਲੋ ਵਾ ਸਮਙ੍ਗੀ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਆਯੂਹਨਸਮਙ੍ਗਿਤਾ, ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਪਕਚੇਤਨਾਵਸੇਨ ਚੇਤਨਾਸਮਙ੍ਗਿਤਾ. ਚੇਤਨਾਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਵਾ ਆਯੂਹਨਸਮਙ੍ਗਿਤਾ, ਤਂਤਂਚੇਤਨਾਖਣਵਸੇਨ ਚੇਤਨਾਸਮਙ੍ਗਿਤਾ. ਕਤੂਪਚਿਤਸ੍ਸ ਅਵਿਪਕ੍ਕਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਕਮ੍ਮਸਮਙ੍ਗਿਤਾ, ਕਮ੍ਮੇ ਪਨ ਵਿਪਚ੍ਚਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੇ ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਿਪਾਕਸਮਙ੍ਗਿਤਾ. ਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਕਾਲਵਸੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਮਙ੍ਗਿਤਾ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇਤਿ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਸਮੀਹਨਕ੍ਖਣੇ. ਤਥਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਦਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ. ਯਥਾ ਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਫਲਦਾਨਸਮਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਕਤਂ ਉਪਚਿਤਂ. ਵਿਪਾਕਾਰਹਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯਭਵਾਦੀਸੁ ਵਿਪਚ੍ਚਨਾਰਹਂ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਚਲਤੀਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਏਕੇਨ ਹਿ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਤਜ੍ਜੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਤੇ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ.
ਸੁਨਖਜੀਵਿਕੋਤਿ ਸੁਨਖੇਹਿ ਜੀਵਨਸੀਲੋ. ਤਲਸਨ੍ਥਰਣਪੂਜਨ੍ਤਿ ਭੂਮਿਤਲਸ੍ਸ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਸਨ੍ਤਰਣਪੂਜਂ. ਆਯੂਹਨਚੇਤਨਾਕਮ੍ਮਸਮਙ੍ਗਿਤਾਵਸੇਨਾਤਿ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਅਪਰਾਪਰਂ ਆਯੂਹਨੇਨ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਪਕਚੇਤਨਾਯ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਕਪ੍ਪਨੇ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਕਰਞਾਣੇਨ ਅਖੇਪਿਤਤ੍ਤਾ ਯਥੂਪਚਿਤਕਮ੍ਮੁਨਾ ਚ ਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵਸ੍ਸ ਵਸੇਨ.
੧੩੨. ਏਵਂ ਸਸ੍ਸਿਰਿਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਨੇਕਧਾਤੁਵਿਭਜਨਾਦਿਨਾ ਨਾਨਾਨਯਵਿਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਪਰਮਨਿਪੁਣਗਮ੍ਭੀਰਤਾਯ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਸੋਭਂ ਕਤ੍ਵਾ.
ਨਂ ਧਾਰੇਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਧਾਤੁਆਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਵਟ੍ਟੀਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਾ ਏਤੇਹੀਤਿ ਪਰਿਵਟ੍ਟਾ, ਦੇਸਨਾਭੇਦਾ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਰਿਵਟ੍ਟਾ ਏਤਸ੍ਸ, ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾਤਿ ਚਤੁਪਰਿਵਟ੍ਟੋ, ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ. ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਸੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨਤ੍ਥੇਨ ਆਦਾਸੋਤਿ ਧਮ੍ਮਾਦਾਸੋ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਯਥਾਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਦਾਸੋਤਿਪਿ ਧਮ੍ਮਾਦਾਸੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਆਦਾਸੇਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਮੁਖੇ ਮਲਦੋਸਹਰਣਂ, ਏਵਂ ਇਮਿਨਾਪਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਯੋਗੀਨਂ ਮੁਖੇ ਮਲਦੋਸਹਰਣਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮਥਾਧਿਗਮੇਨ ਯੋਗਿਨੋ ਜਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾ; ਤਸ੍ਮਾ ਅਮਤਪੁਰਪ੍ਪਵੇਸਨੇ ਉਗ੍ਘੋਸਨਮਹਾਭੇਰਿਤਾਯ ਚ ਅਮਤਦੁਨ੍ਦੁਭਿ. ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਸਙ੍ਗਾਮਵਿਜਯੋਤਿ ਅਨੁਤ੍ਤਰਭਾਵਤੋ ਕਿਲੇਸਸਙ੍ਗਾਮਵਿਜਯੋ, ‘‘ਵਿਜੇਤਿ ਏਤੇਨਾ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਬਹੁਧਾਤੁਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.
੬. ਇਸਿਗਿਲਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩੩. ਸਮਞ੍ਞਾਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ, ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਮਯਂ ਨਾਮਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯ, ਤਥਾਪਞ੍ਞਾਪਨਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਨਾਮਮੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਰਿਮਪਦਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੇਸੇਸੁਪੀਤਿ ‘‘ਪਣ੍ਡਵਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਤੀਸੁ ਵਾਰੇਸੁਪਿ.
ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਤਾਵ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਤਦਾ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਪਬ੍ਬਤੇਹਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਨ ਭਗਵਤੋ ਪਬ੍ਬਤੇਹਿ ਕਥਿਤੇਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਇਸਿਗਿਲਿਭਾਵੋਤਿ ਇਸਿਗਿਲਿਨਾਮਤਾ. ਇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ, ਇਮਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਚੇਤਿਯਗਬ੍ਭੇਤਿ ਚੇਤਿਯਘਰੇ ਚੇਤਿਯਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ. ਯਮਕਮਹਾਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਯਮਕਕਵਾਟਯੁਤ੍ਤਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਰਂ. ਦ੍ਵੇਧਾ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਮਣ੍ਡਪਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਲੇਣਂ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇਧਾ ਕਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਵਸਿਂਸੁ.
ਵਸਿਤਕਾਲਞ੍ਚ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਤੇਸਂ ਮਾਤੁਯਾ ਯਾਵ ਤਤਿਯਭਵਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਮੁਦਾਗਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਅਤੀਤੇ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਤ੍ਥੇਸੀਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਕਿਰ ਖੇਤ੍ਤਕੁਟਿਯਾ ਵੀਹਯੋ ਭਜ੍ਜਨ੍ਤਿਯਾ ਤਤ੍ਥ ਮਹਾਕਰਞ੍ਜਪੁਪ੍ਫਪ੍ਪਮਾਣਾ ਮਹਨ੍ਤਾ ਮਨੋਹਰਾ ਪਞ੍ਚਸਤਮਤ੍ਤਾ ਲਾਜਾ ਜਾਯਿਂਸੁ. ਸਾ ਤਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤੇ ਪਦੁਮਿਨਿਪਤ੍ਤੇ ਠਪੇਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਮਯੇ ਏਕੋ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਗ੍ਗਹਤ੍ਥਂ ਅਵਿਦੂਰੇ ਖੇਤ੍ਤਪਾਲ਼ਿਯਾ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸਾ ਸੁਪੁਪ੍ਫਿਤਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਏਕਂ ਪਦੁਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਲਾਜੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਮਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਆਨੁਭਾਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਞ੍ਚਸਤਪੁਤ੍ਤੇ ਲਭੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚ ਪੁਤ੍ਤਸਤਾਨਿ ਪਤ੍ਥੇਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਖਣੇਤਿ ਯਦਾ ਸਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਥਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਸਿ; ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਖਣੇ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਮਿਗਲੁਦ੍ਦਕਾ ਸਮ੍ਭਤਸਮ੍ਭਾਰਾ ਪਰਿਪਕ੍ਕਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਞਾਣਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਮਧੁਰਮਂਸਂ ਦਤ੍ਵਾ, ‘‘ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਪੁਤ੍ਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ ਪਤ੍ਥਯਿਂਸੁ. ਅਤੀਤਾਸੁ ਅਨੇਕਜਾਤੀਸੁ ਤਸ੍ਸਾ ਪੁਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਤਥਾ ਤੇਸਂ ਅਹੋਸੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਾਦੁਦ੍ਧਾਰੇਤਿ ਪਾਦੁਦ੍ਧਾਰੇ ਪਾਦੁਦ੍ਧਾਰੇ. ਪਾਦੁਦ੍ਧਾਰਸੀਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨਂ ਆਹ.
ਗਬ੍ਭਮਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਂ ਗਬ੍ਭਮਲਂ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਂਸੇਦਜਭਾਵੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਓਪਪਾਤਿਕਭਾਵੇਨਾਤਿ ਕੇਚਿ. ਖਯਵਯਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨਾਮਰੂਪਦਸ੍ਸਨਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਚ, ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣੇ ਦਿਟ੍ਠੇ, ‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਦਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸੇਸਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਞਾਣਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਯਿਂਸੂਤਿ ਦ੍ਵੇ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਪਾਰਮਿਤਾਯ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਯਮੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਞਾਣਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਤਂਯੇਵ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿਂਸੂਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਯਂ ਤੇਸਂ ਬ੍ਯਾਕਰਣਗਾਥਾ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ.
ਸਰੋਰੁਹਨ੍ਤਿ ਸਰਸਿ ਜਾਤਂ. ਪਦੁਮਪਲਾਸਪਤ੍ਤਜਨ੍ਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕਮਹਨ੍ਤੇਹਿ ਕਮਲਦਲੇਹਿ ਸਹਜਾਤਂ. ਖੁਦ੍ਦਕਮਹਨ੍ਤਕਮਲਦਲਸਙ੍ਖਾਤਾਨਿ ਵਾ ਪਦੁਮਪਲਾਸਪਤ੍ਤਾਨਿ ਏਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਪਦੁਮਪਲਾਸਪਤ੍ਤਂ, ਪਦੁਮਗਚ੍ਛਂ. ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਪਦੁਮਪਲਾਸਪਤ੍ਤਜਂ. ਸੁਪੁਪ੍ਫਿਤਨ੍ਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪੁਪ੍ਫਿਤਂ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਕਸਿਤਂ. ਭਮਰਗਣਾਨੁਚਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਭਮਰਗਣੇਹਿ ਅਨੁਕੁਲਞ੍ਚੇਵ ਅਨੁਪਰਿਬ੍ਭਮਿਤਞ੍ਚ. ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯੁਪਗਤਨ੍ਤਿ ਖਣੇ ਖਣੇ ਵਣ੍ਣਭੇਦਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਉਪਗਤਂ. ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਸਹਿਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਏਕੋ ਚਰੇਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਮਾਦਿਸੋ ਹੋਤੁਕਾਮੋ ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਚਰੇ ਖਗ੍ਗਵਿਸਾਣਕਪ੍ਪੋਤਿ.
੧੩੫. ਸਤਿਸਾਰਸੀਲਸਾਰਾਦਿਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨੇਨ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਸਾਰਭੂਤਾ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਿਗਤਤ੍ਤਾ ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖਾ. ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਣ੍ਹਤਾਯ ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹਾ. ਮਾਨਚ੍ਛਿਦੋਤਿ ਥੁਤਿਵਚਨਂ.
ਏਤੇਸਂ ਏਕਨਾਮਕਾਯੇਵਾਤਿ ਏਤੇਸਂ ਆਗਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਨਾਗਤਾ ਅਞ੍ਞੇ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਸਮਾਨਨਾਮਕਾ ਏਵ. ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟੀਕਰਣਤ੍ਥਂ ‘‘ਇਮੇਸੁ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਅਵਤ੍ਵਾਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਸਰੂਪਤੋ ਅਵਤ੍ਵਾ. ਅਞ੍ਞੇ ਚਾਤਿ ਅਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਆਹ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਇਸਿਗਿਲਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.
੭. ਮਹਾਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩੬. ਦੋਸੇਹਿ ਆਰਕਾਤਿ ਅਰਿਯਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਦ੍ਦੋਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਪਨ ਨਿਦ੍ਦੋਸਤਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਸਵਿਸੇਸਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਨ੍ਦਰੋ ਪਸਤ੍ਥੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ ਸਮਾਧਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਪਨਿਸੀਦਤਿ ਏਤ੍ਥ ਫਲਂ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯਾਤਿ ਉਪਨਿਸਂ, ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਉਪਨਿਸਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਕਰੋਤਿ ਪਰਿਵਾਰੇਤੀਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਪਰਿਕ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਸਪਰਿਵਾਰ’’ਨ੍ਤਿ.
ਪਰਿਵਾਰਿਤਾਤਿ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਪਰਿਵਾਰਨ੍ਤੇਹਿ ਵਿਯ ਉਪਗਤਾ. ਪੁਰੇਚਾਰਿਕਾਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਭਾਵਨਾ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਪੁਰਸ੍ਸਰਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਚਾ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਵੀਮਂਸਗ੍ਗਹਣਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵੀਮਂਸਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਨਾਨਾਖਣਿਕਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵੀਮਂਸਨਪਰਿਯੋਸਾਨੇਤਿ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਅਨੁਲੋਮਞਾਣਸ੍ਸ ਓਸਾਨੇ. ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਂ ਵਟ੍ਟਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਯਮਾਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸਯਿਤਂ ਕਿਲੇਸਵਟ੍ਟਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ. ਵੂਪਸਮਯਮਾਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਵੂਪਸਮਯਮਾਨਾਤਿ ਵਾ ਤਤੋ ਏਵ ਅਵਸਿਟ੍ਠਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣਵਸੇਨ ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਦੁਵਿਧਾਪੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਦੁਵਿਧਾਪਿ. ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਸਹਿਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ.
ਲਕ੍ਖਣੇ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਮਾਨੇ ਲਕ੍ਖਣਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ…ਪੇ… ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਮ੍ਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਭਾਵਨਾਕਿਚ੍ਚਤੋ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਤਦਧਿਗਤਅਸਮ੍ਮੋਹਤਾਯ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਪਟਿਵੇਧਕਿਚ੍ਚਤੋ. ਤਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਪਜਾਨਨਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਵਬੋਧੋ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ.
ਦ੍ਵਾਯਨ੍ਤਿ -ਕਾਰੋ ਦੀਘਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦ੍ਵਯਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਅਵਯਵਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦ੍ਵਯਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦੁਵਿਧਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ. ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਏਕੋ ਭਾਗੋ ਸੋ ਏਵ ਪੁਞ੍ਞਭਾਗਿਕੋ, ਕ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਯ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ‘‘ਪੁਞ੍ਞਭਾਗਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸਾਤਿ ਖਨ੍ਧਪਬਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ.
ਅਮਤਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ. ਪਞ੍ਞਪੇਤੀਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਾਦਿਪਕਾਰਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮੋਹਸ੍ਸ ਵਿਦ੍ਧਂਸਨੇਨ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇਤਿ ਅਮਤਦ੍ਵਾਰਪਞ੍ਞਾਪਨੇ ਅਤ੍ਥੇ. ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਾ. ਮਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਚ ਅਵਯਵੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੇਸਧਮ੍ਮੇ ਅਙ੍ਗਿਕਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਪਜਹਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਜਹਨਾਯ. ਪਟਿਲਾਭਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਕੁਸਲਵਾਯਾਮੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋਵ ਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤੋ ਵਾਯਾਮੋ. ਸਰਤੀਤਿ ਸਤੋ, ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਸਰਣਂ ਸਤਿਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਯਥਾਭੂਤਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸਤਿਯੋ ਸਹਜਾਤਾ ਚ ਪੁਰੇਜਾਤਾ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ, ‘‘ਇਤਿਯਿਮੇ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਨੁਪਰਿਧਾਵਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਨ ਵਚਨਤੋ, ‘‘ਏਤ੍ਥ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਏਵ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਸਹਚਰਣਭਾਵੇਨ ਪਰਿਵਾਰਣਂ ਯੋਜਿਤਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਜੀਵਾਨਂ ਗਹਣਂ ਇਤਰੇਸਂ ਪਰਿਵਾਰਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਤੇ ਏਵ ਪਰਿਵਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਵਨ੍ਤੇ ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਙ੍ਕਰਤੋ ਸਮ੍ਮੋਹਜਨਨਤੋ ਚ. ਤਯੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਵਾਯਾਮਸਤਿਯੋ ਸਹਜਾਤਪਰਿਵਾਰਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣਿਕਾਨਂ ਤੇਸਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਖਣਵਿਰਤੀਨਂ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ.
੧੩੭. ਤਕ੍ਕਨਵਸੇਨ ਲੋਕਸਿਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਏਵਞ੍ਚੇਵਞ੍ਚ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਂ ਤਕ੍ਕਨਂ ਕੂਪੇ ਵਿਯ ਉਦਕਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਆਕਡ੍ਢਨਂ ਵਿਤਕ੍ਕਨਂ ਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨਾਤਿ ਤਂ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ. ਤਕ੍ਕਨਂ ਕਪ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਚ ਅਤਂਸਹਜਾਤਾਨਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਕਗ੍ਗੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮਾਧਿਨਾ ਲਦ੍ਧੁਪਕਾਰਸ੍ਸੇਵ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਨਾਪਰਿਯਾਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਾ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਭਿਰੋਪੇਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਅਸਤਿ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਤ੍ਤਨੋਯੇਵ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਭਿਰੁਹਤੀਤਿ, ਏਤੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਹਣਂ ਨਾਮ ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧਂ, ਨ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਮਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਨਿਰੋਪਨਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸਭਾਵਾਵਿਤਕ੍ਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਸਵਿਤਕ੍ਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਵਿਸੇਸੋ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਜਾਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣੇ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਪਾਕਟੋਯਮਤ੍ਥੋ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ – ਯਥਾ ਕੋਚਿ ਰਾਜਵਲ੍ਲਭਂ, ਤਂਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਨਂ ਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਰਾਜਗੇਹਂ ਆਰੋਹਤਿ ਅਨੁਪਵਿਸਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰੋਹਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਨਿਰੋਪਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਅਵਿਤਕ੍ਕਸਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਚੇਤਸੋ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੭).
ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰੋਹਤੀਤਿ? ਵਿਤਕ੍ਕਬਲੇਨੇਵ. ਯਥਾ ਹਿ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਰਿਚਯੇਨ ਤੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਨਿਰਾਸਙ੍ਕੋ ਰਾਜਗੇਹਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਏਵਂ ਪਰਿਚਯੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰੋਹਤਿ. ਪਰਿਚਯੇਨਾਤਿ ਚ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਵਿਤਕ੍ਕਭਾਵਨਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪਰਿਚਯੇਨ. ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਹਿ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਰੁਹਨਂ ਚਿਰਪਰਿਚਿਤਂ; ਤੇਨ ਤਂ ਕਦਾਚਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਤੇਵ; ਯਥਾ ਞਾਣਸਹਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਚਿਰਪਰਿਚਿਤਂ ਕਦਾਚਿ ਞਾਣਰਹਿਤਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ; ਯਥਾ ਵਾ ਕਿਲੇਸਸਹਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਿਲੇਸਰਹਿਤਮ੍ਪਿ ਪਰਿਚਯੇਨ ਕਿਲੇਸਵਾਸਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਵਾਚਂ ਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਵਾਚਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਵਚੀਘੋਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲੋਕਿਯਵਿਤਕ੍ਕੋ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਚਿਤ੍ਤਸਹਗਤੋ ਵਾਚਂ ਸਙ੍ਖਰੋਤਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਨਨਤੋ. ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋਤ੍ਵੇਵ ਪਨਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਹੋਤਿ ਰੁਲ਼੍ਹਿਤੋ, ਤਂਸਮਤ੍ਥਤਾਨਿਰੋਧਤੋ ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ. ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਿਵਿਧੇ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇ ਕਦਾਚਿ ਕਤਮਂ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤੀਤਿ? ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਏਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ, ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਯੇਵ ਚ ਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਤੀਣਿ ਨਾਮਾਨਿ ਲਭਤਿ ਤਿਵਿਧਸ੍ਸਪਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇਨ ਸਾਤਿਸਯਂ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣਤੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦੀਸੁਪਿ.
੧੩੮. ਵਿਰਮਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵੇਰਮਣੀ ਵਿਰਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਾ ਮੁਸਾਵਾਦਤੋ ਵਿਰਮਣਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਚੇਤਨਾਪਿ ਵੇਰਸ੍ਸ ਮਣਨਤੋ ਵਿਨਾਸਨਤੋ ਵਿਰਤਿਪੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵਿਰਤਿਪਿ ਚੇਤਨਾਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਆਰਕਾ ਰਮਤੀਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਹਿ ਦੂਰਤੋ ਸਮੁਸ੍ਸਾਰੇਤਿ. ਵਿਨਾ ਤੇਹਿ ਰਮਤੀਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਭਵਤਿ. ਤਤੋ ਤਤੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠੇ ਅਦਿਟ੍ਠਵਾਦਾਦਿਤੋ ਮੁਸਾਵਾਦਾ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ.
੧੪੦. ਤਿਵਿਧੇਨ ਕੁਹਨਵਤ੍ਥੁਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਸੇਵਨ-ਸਾਮਨ੍ਤਜਪ੍ਪਨ-ਇਰਿਯਾਪਥਪਵਤ੍ਤਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ ਤਿਵਿਧੇਨ ਕੁਹਨਵਤ੍ਥੁਨਾ. ਏਤਾਯ ਕੁਹਨਾਯ ਕਰਣਭੂਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੀਲਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਤ੍ਤਵਿਸਯਲਾਭਹੇਤੁ ਅਕ੍ਕੋਸਨਖੁਂਸਨਵਮ੍ਭਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਿਸਨਂ ਘਟ੍ਟਨਂ ਵਿਹੇਠਨਂ ਨਿਪ੍ਪੇਸੋ. ਇਤੋ ਲਦ੍ਧਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ, ਤਤੋ ਲਦ੍ਧਂ ਪਰਸ੍ਸ ਦਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਲਾਭੇਨ ਲਾਭਂ ਨਿਜਿਗੀਂਸਤੀਤਿ ਲਾਭੇਨ ਲਾਭਂ ਨਿਜਿਗੀਂਸਨਾ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤੋ ਕੁਹਨਾਦਿਵਸੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵੋ. ਕੋ ਪਨ ਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਜੀਵਹੇਤੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਾਸਂਯੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣਂ, ‘‘ਆਜੀਵੋ ਕੁਪ੍ਪਮਾਨੋ ਕਾਯਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਏਵ ਕੁਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੧੪੧. ਸਮ੍ਮਾ ਪਸਤ੍ਥਾ ਸੋਭਨਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਅਵਸ੍ਸਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਪਹੋਤਿ ਭਵਤਿ ਤਾਯ ਸਹੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਮਾਞਾਣਨ੍ਤਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਠਿਤੇ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਹ – ‘‘ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਞਾਣਂ ਪਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਮਿਨਾ ਕਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ? ਯਥਾ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਿਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਮਗ੍ਗਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣੇ ਠਿਤੋ, ‘‘ਸਮ੍ਮਾਞਾਣੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਮਗ੍ਗਫਲਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਪਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਫਲਸਮਾਧਿ ਤਾਵ ਪਵਤ੍ਤਤੁ, ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਤਮ੍ਪਿ ਅਕੁਪ੍ਪਭਾਵਤਾਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਮਾਧਿਭਾਵਤੋ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਤੇਵਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤਿ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਫਲਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਫਲਭੂਤਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਾਨਿ, ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਪਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸਮ੍ਮਾਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ ਸਮ੍ਮਾਞਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਫਲਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਫਲਧਮ੍ਮਸਹਚਰਿਤਤਾਯ ਵਿਪਾਕਸਭਾਵਤਾਯ ਚ ‘‘ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇ ਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਲ੍ਲੇਖਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੮੩) ‘‘ਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.
੧੪੨. ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਾਤਿ ਨਿਜ੍ਜੀਰਿਤਾ, ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਤਾ ਵਿਨਾਸਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਫਲਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਾਰੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਨਿਜ੍ਜੀਰਣਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨਿਜ੍ਜੀਰਣਂ ਪਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਾ…ਪੇ… ਮਗ੍ਗੋ ਕਥਿਤੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ. ਵਿਦਿਤਕਰਣਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖੇਨ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਾਨਂ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਪਾਕਟਕਰਣਟ੍ਠੇਨ. ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਸਚ੍ਛਿਕਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਭਾਵੇਨ.
ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਾਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਕੋਟ੍ਠਾਸਾ. ਮਹਾਵਿਪਾਕਦਾਨੇਨਾਤਿ ਮਹਤੋ ਵਿਪੁਲਸ੍ਸ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਸੁਖਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚੇਵ ਕਾਯਿਕਾਦਿਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਦਾਨੇਨ.
ਯਥਾ ਮਹਾਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਦਾਨੇਨ ਮਹਾਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਂ, ਤਥਾ ਬਹੁਤਾਯਪਿ ਮਹਾਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬਹੁਅਤ੍ਥੋਪਿ ਹਿ ਮਹਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਮਹਾਜਨੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੬੫). ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਭੇਦੇਨ ਦਸ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਧਮ੍ਮਾ ਕਥਿਤਾ, ਵਤ੍ਥੁਭੇਦੇਨੇਵ, ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਦਸ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵੀਸਤਿ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਪਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਦਸ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਪਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਸ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵੀਸਤਿ, ਤਥਾ ਫਲਵਸੇਨ ਤੇਸੁ ਏਵਂ ਵੀਸਤਿ. ਕਥਂ ਵਾਰੇਪਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ ਦਸਾਤਿ ਵੀਸਤਿ? ਏਵਮੇਤੇ ਦ੍ਵੇ ਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਾਨਿ ਪੁਰਿਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਾ ਵਿਭਾਵਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੧੪੩. ਪਸਂਸਿਯਸ੍ਸ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਂ ਨਿਨ੍ਦਿਯਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੋਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਸਂਸਿਯਂ ਨਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਪਸਂਸਿਯਸ੍ਸ ਗੁਣਪਰਿਧਂਸਨਮੁਖੇਨੇਵ ਹਿ ਨਿਨ੍ਦਿਯਸ੍ਸ ਪਸਂਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਨਾਮਾਯਂ ਸੋਭਨਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋਪਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਗਰਹਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਮਾਦੀਤਿ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਹੇਤੁ ਨਤ੍ਥਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਾਯਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੬੮; ਮ. ਨਿ. ੨.੨੨੭) ਏਵਮਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋਤਿ ਏਵਂ ਹੇਤੁ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਾਦਿਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮਾਤਿ ਓਗਾਲ਼੍ਹਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਾਮਾ. ਏਵਰੂਪਂ ਲਦ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਚੂਲ਼ਪੁਣ੍ਣਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਦਿਸੋ ਹਿ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਨਮ੍ਪਿ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸੋ.
ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਨ੍ਦਾਭਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਨਾਮੇਤੇ ਗਰਹਨ੍ਤੀ’’ਆਦਿਨਾ ਉਪਰਿ ਪਰੇਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨਿਨ੍ਦਾਭਯੇਨ. ਘਟ੍ਟਨਭਯੇਨਾਤਿ ਤਥਾ ਪਰੇਸਂ ਆਸਾਦਨਾਭਯੇਨ. ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਪਰੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਰਿ ਕਾਤਬ੍ਬਨਿਗ੍ਗਹੋ ਉਪਾਰਮ੍ਭੋ, ਗਰਹਤੋ ਪਰਿਤ੍ਤਾਸੋ ਉਪਾਰਮ੍ਭਭਯਂ, ਤਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਉਪਵਾਦਭਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਵਾਦਭਯੇਨਾ’’ਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਮਹਾਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.
੮. ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੪੪. ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕੇ ਕਰਣਵਚਨਂ. ‘‘ਅਪਰਂ ਵਿਸੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਵਿਸਯੋ ਚ ਪੁਬ੍ਬਸਦ੍ਦੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸੀਲਪਰਿਪੂਰਣਾਦਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬਵਿਸੇਸਤੋ’’ਤਿ.
੧੪੫. ਆਰਦ੍ਧੋ ਯਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਰਾਧਿਤੋ. ਯਦਤ੍ਥਾਯ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ, ਵਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿ ਚ, ਤਦੇਵੇਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਤਂ ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਕੋਮੁਦੀਤਿ ਕੁਮੁਦਵਤੀ. ਤਦਾ ਕਿਰ ਕੁਮੁਦਾਨਿ ਸੁਪੁਪ੍ਫਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਕੁਮੁਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਕੋਮੁਦੀ’’ਤਿ. ਕੁਮੁਦਾਨਂ ਸਮੂਹੋ, ਕੁਮੁਦਾਨਿ ਏਵ ਵਾ ਕੋਮੁਦਾ, ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕੋਮੁਦੀਤਿ. ਪਵਾਰਣਸਙ੍ਗਹਨ੍ਤਿ ਮਹਾਪਵਾਰਣਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਆਗਮਨੀਯਸਙ੍ਗਹਣਂ.
ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸਾਤਿ ਆਰਭਿਤਵਿਪਸ੍ਸਨਸ੍ਸ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਧ ਓਸਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸਾ ਪਵਾਰਿਤਪਵਾਰਣਾ ‘‘ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸੋਧੇਸ੍ਸਾਮ, ਯਥਾਲਦ੍ਧਂ ਵਿਸੇਸਞ੍ਚ ਪਵੇਦਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ. ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਇਮੇ ਤਰੁਣਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਭਿਕ੍ਖੂ. ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸੇਨਾਸਨਸਪ੍ਪਾਯਾਦਿਅਲਾਭੇਨ. ਅਪਲਿਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਂ. ਸੇਨਾਸਨਂ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸਭਾਵਤੋ. ਏਕਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨੋਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਦਿਨ੍ਨੋਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਤਸੁਤਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਏਕਮਾਸਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਓਸਰਿਂਸੁ.
੧੪੬. ਅਲਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਓਪਾਯਿਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ‘‘ਅਲਮੇਵ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੭੨; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੨੪, ੧੨੮, ੧੩੪, ੧੪੩) ਵਿਯ. ਪੁਟਬਦ੍ਧਂ ਪਰਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਅਸਿਤਂ ਪੁਟੋਸਂ ਅ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਓ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਾਥੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.
੧੪੭. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਕਥਿਤਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਮੁਖੇਨੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾ ਕਥਿਤਾ. ਨ ਹਿ ਕੇਵਲਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਿਚ੍ਚਂ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ. ਬਹੂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰਰੁਚਿਕਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ.