੪. ਪਦਟ੍ਠਾਨਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੬੬. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਸਂਕਿਲੇਸਤੋ ਰਕ੍ਖਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤੀਣਿ ਸੁਚਰਿਤਾਨਿ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਰਕ੍ਖਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਾਯਂ ਰਕ੍ਖਿਤਚਿਤ੍ਤਤਾ, ਸਾ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸੁਚਰਿਤਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਤ੍ਤਾਧੀਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਪਰਾਧੀਨਂ.

ਤਤੋ ਏਵਾਤਿ ਕਾਰਣਗ੍ਗਹਣੇਨ ਫਲਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵ.

੬੮. ਤਤ੍ਥ ਇਤਿਸਦ੍ਦੋਤਿ ‘‘ਪਰਿਪਾਲੀਯਤੀ’’ਤਿ ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ.

੭੩-੪. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਾਵੀਰਿਯਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਦਿ ਤਿਵਿਧਂ ਸੀਲਂ ਗਹਿਤਂ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਪਾਕਟੋਯਮਤ੍ਥੋ, ਤਥਾ ਸੇਸਮ੍ਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਤੋ ਪਰੇਸੁ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾ’’ਤਿ.

੭੬. ਹੇਤੁਹੇਤੁਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਵਿਭਾਗੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ.

ਪਦਟ੍ਠਾਨਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਮਿਸ੍ਸਕਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ

ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਹਾਰਾਨਂ ਯੋਜਨਾਨਯਦਸ੍ਸਨਤ੍ਤਾ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਦੇਸਨਾ ਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਦੇਸਨਾ ਵਿਯ ਨ ਹਾਰਸਰੂਪਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੇਟਕੋਪਦੇਸੇ ਆਗਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਅਪਰੇਹਿ ਵਿਪਰਿਯਾਯੇਹਿ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਯੋਜਨਾਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਜ੍ਜਾਯ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਲੋਭਾਦੋਸਲੋਭਦੋਸਾਪਿ ਪਰਮ੍ਪਰਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਦਾਨਭਾਵਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਛ ਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਮੂਲਾਨੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਥਾ ਚ ਨਿਦਾਨਭਾਵੇਨ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸੇਵਤ੍ਤਨੇਨਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਲਬ੍ਭਤੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਾਧਿਪਤਿਕਾਨਂ ਅਧਿਪਤਿ, ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਲੋਭਸ੍ਸਾਤਿ ਅਲੋਭਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦੇਨਾਤਿ ਕੁਸਲਚ੍ਛਨ੍ਦੇਨ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਦ੍ਦੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਦੀਸੁ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ –

‘‘ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ;

ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ‘ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਰੇ’’ਤਿ. (ਇਤਿਵੁ. ਅਟ੍ਠ. ੧੦੯; ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩੫੯; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੨.੬੬) –

ਤੇਸੁ ਇਧ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕੁਸਲਚ੍ਛਨ੍ਦੇਨਾ’’ਤਿ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦੇਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤੇਨ, ਨ ਅਧਿਪਤਿਭੂਤੇਨ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਅਲੋਭਪ੍ਪਧਾਨੋ ਚੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤਿ, ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦੇਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤੇਨ ਮਨੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮਨੋ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਤੇਸਂ ਜੇਟ੍ਠਂ, ਪਧਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਨੋਸੇਟ੍ਠਾਤਿ ਮਨੋ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਮਨੋਮਯਤਾ ਮਨੇਨ ਕਤਾਦਿਭਾਵੋ, ਸੋ ਚ ਮਨਸ੍ਸ ਤੇਸਂ ਸਹਜਾਤਾਦਿਨਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਏਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਨੋਮਯਾਤਿ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ. ਤੇ ਪਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਦੀਪਕੋ, ਤੇਨੇਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਯਦਿਪਿ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਛਨ੍ਦਾਦਯੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਏਵ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਨ ਸਵਿਸੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਸ੍ਸ ਮਨਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਨੋਮਯਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦਸਮੁਦਾਨੀਤਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦਿਛਨ੍ਦੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਉਦ੍ਧਮੁਦ੍ਧਂ ਨੀਤਾ, ਤਤੋ ਸਮੁਦਾਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਤੋ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ. ਤਜ੍ਜਾਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨ ਸਹਾਧਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ਫਸ੍ਸਸਮੋਧਾਨਾ. ‘‘ਫੁਟ੍ਠੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦੇਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਚੇਤੇਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੯੩) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਕਾਯਙ੍ਗਵਾਚਙ੍ਗਚੋਪਨਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਮਨਸਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਇਦਂ ਕੁਸਲਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ. ਤਂ ਪਨ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਸਹਗਤਂ, ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਸਹਗਤਂ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤਨ੍ਤਿ ਤਿਵਿਧਂ ਹੋਤਿ.

ਭਾਸਤੀਤਿ ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਾਦਿਨਾ ਵਾਚਙ੍ਗਚੋਪਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿਯਾ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਂ ਸਾਧੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਤੋ ਪਵਤ੍ਤਕੁਸਲਵਚੀਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਪ੍ਫਾਰਤੋ, ਤਥਾ ਸਾਦਿਯਨਤੋ ਚ ਭਾਸਤੀ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਸਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ. ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ, ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਹਿਤਾਹਿਤਾਨਿ ਕਾਰਣਾਕਾਰਣੇਹਿ ਕਾਯਙ੍ਗਚੋਪਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿਯਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਂ ਸਾਧੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰਤੋ ਪਵਤ੍ਤਕੁਸਲਕਾਯਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਪ੍ਫਾਰਤੋ, ਤਥਾ ਸਾਦਿਯਨਤੋ ਚ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੭੬ ਮਿਸ੍ਸਕਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ). ਕਮ੍ਮਪਥਵਸੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਵਸੇਨ ਤਂ ਤਿਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਤਿ ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾਦਸ੍ਸਿਤਾ’’ਤਿ. ਦਸਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨਾਪਿ ਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਸੋ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਭਾਸਤਿ ਵਾ ਕਰੋਤਿ ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਮਨਸਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਨਿਯਮਤ੍ਥੋ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ. ਤਥਾ ਚੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਂ.

ਦਸਵਿਧਸ੍ਸ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸਵਿਧਸ੍ਸ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਕਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਵਕ੍ਖਮਾਨਨਯੇਨ ਵਾ ਦਸਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਨਨੁ ਤਤ੍ਥ ਦਾਨਾਦਿਮਯਂ ਤਿਵਿਧਮੇਵ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਪਨ ਇਤਰੇਸਂ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ.

‘‘ਸੁਖਮਨ੍ਵੇਤੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸੁਖਾਨੁਗਮਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਧਸ੍ਸੁ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਭੂਤਂ, ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਨੁਸਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਫਸ੍ਸਸਮ੍ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਯਂ ਮਨੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਗਾਥਾਤ੍ਥਵਸੇਨ ਚਤੁਸਚ੍ਚਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਿ. ਆਦਿਤੋ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤੇਸੁ ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਖਨ੍ਧਮੁਖੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਭਿਨ੍ਨਰੁਚਿਭਾਵਤੋ ਨਾਨਾਨਯੇਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭੂਮਿਕੋਸਲ੍ਲਤ੍ਥਂ, ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਂ…ਪੇ… ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ. ਸਚ੍ਚਮੁਖੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਕੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਂ ਯੋਜੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ, ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਮਨਨਲਕ੍ਖਣੇਤਿ ਮਨਨਲਕ੍ਖਣਹੇਤੁ. ‘‘ਮਨਨਲਕ੍ਖਣੇਨਾ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਈਹਾਭਾਵਤੋ ਬ੍ਯਾਪਾਰਾਭਾਵਤੋ. ਯੇਨ ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਮਨੋ ‘‘ਪਸਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਂ ਮਨੇ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਅਕਾਲੁਸਿਯਤੋ, ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਓਕਪ੍ਪਨਤੋ ਚ ਪਸਨ੍ਨੇਨਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਸਾਦਿਯਨਤੋਤਿ ਵਾਚਾਯ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਵਤ੍ਵਾਵ ਫਸ੍ਸਸਾਦਿਯਨਤੋ ਅਨੁਜਾਨਤੋ. ਦੁਤਿਯੇ ਤਥਾ ਸਾਦਿਯਨਤੋਤਿ ਕਾਯੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਵਾਚਾਯ ਸਂਵਿਧਾਨਤੋ. ਤਥਾ ਪਸੁਤਤ੍ਤਾਤਿ ਯਥਾ ਸੁਖਮਨ੍ਵੇਤਿ, ਤਥਾ ਉਪਚਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤੋਤਿ ਤਤੋ ਕਾਰਣਾ, ਮਨਸਾ ਪਸਨ੍ਨੇਨ, ਭਾਸਨੇਨ, ਕਰਣੇਨ ਚ ਹੇਤੁਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇ. ਤਤੋਤਿ ਤਤੋ ਏਵ. ਯੋ ਹਿ ਪਸਨ੍ਨਮਨੋ ਤੇਨ ਯਂ ਭਾਸਨਂ, ਕਰਣਞ੍ਚ, ਤਤੋ ਏਵ ਨਂ ਸੁਖਮਨ੍ਵੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਾਤਭਾਵਤੋਤਿ ਸਾਤਵੇਦਨਾਭਾਵਤੋ. ਇਟ੍ਠਭਾਵਤੋਤਿ ਮਨਾਪਭਾਵਤੋ. ਕਮ੍ਮਤੋ ਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਫਲਦਾਨਸਮਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਤੂ…ਪੇ… ਅਨ੍ਵੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣਾਯਤ੍ਤ ਵੁਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਕਤਭਾਵਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਤੋਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਕਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਤਦਞ੍ਞਸਨ੍ਤਾਨਾ ਸਙ੍ਕਮਨਤੋ.

ਆਧਿਪਚ੍ਚਯੋਗਤੋਤਿ ਸਹਜਾਤਾਧਿਪਤਿਵਸੇਨ ਆਧਿਪਚ੍ਚਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤਤੋ ਏਵਾਤਿ ਆਧਿਪਚ੍ਚਯੋਗਤੋ ਏਵ. ਮਨਸ੍ਸਾਤਿ ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕੁਸਲਭਾਵੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵਿਭਜ੍ਜਬ੍ਯਾਕਰਣੇਸੁ ਤੇਸਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਯਂ ਸਦ੍ਧਾ, ਤਦਾਕਾਰਾ ਪਨ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਤਥਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਨਾਯਂ ਪਸਾਦੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੭੬ ਮਿਸ੍ਸਕਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ). ਸੁਖਂ ਅਨ੍ਵੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਫਲਦਾਨੇ ਸਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਫਲਦਾਨਸਮਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਕਤਂ ਉਪਚਿਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ.

ਮਨੋਪਵਿਚਾਰਾ ਇਧ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸੂਪਵਿਚਾਰਾ, ਉਪੇਕ੍ਖੂਪਵਿਚਾਰਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਕੁਸਲਾਧਿਕਾਰਤ੍ਤਾ. ਤੇ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨਾਨਿਸ੍ਸਾਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਨੋ ਮਨੋਪਵਿਚਾਰਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੁਸਲੋ ਤਾਵ ਫਸ੍ਸੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਾਦਿਨਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ‘‘ਫੁਟ੍ਠੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦੇਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਚੇਤੇਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੯੩) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤੁਭੂਮਕਸ੍ਸ. ਕਾਮਾਵਚਰਾ ਹਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਯਥਾਰਹਂ ਚਤੁਭੂਮਕਸ੍ਸਾਪਿ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਇਤਰਭੂਮਕਾਪਿ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਮਨਸਾ ਭਾਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਪਚ੍ਚਯਂ ਭਾਸਨਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਾਸਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘‘ਭਾਸਤੀਤਿ ਯਮਿਦਂ ਪਦਂ, ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਗਹਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਕਰੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਆਜੀਵਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਨ ਇਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੇ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਆਜੀਵਟ੍ਠਮਕੇ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਿ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੇ ਠਿਤਸ੍ਸੇਵ ਕਾਯਾਦੀਸੁ ਸੁਭਸਞ੍ਞਾਦਿਵਿਦ੍ਧਂਸਿਨੀ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ…ਪੇ…ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਜੇਟ੍ਠਕਸੀਲਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ, ਸਦ੍ਧਾਸਾਧਨੋ ਚ ਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਂ ਸੀਲਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਾਨਂ. ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਤਾਯਾਤਿ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਹੇਤੁਕਤਾਯ.

ਪਦਤ੍ਥੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਮਨਨਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਜਾਨਨਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ.

ਅਯਂ ਆਵਟ੍ਟੋਤਿ ਅਯਂ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਧਮ੍ਮਾਵਟ੍ਟਨਵਸੇਨ ਆਵਟ੍ਟੋ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਕੁਸਲਮੂਲਸਮ੍ਮਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾਦਿਨਿਦ੍ਧਾਰਣਾ ਸਭਾਗਧਮ੍ਮਾਵਟ੍ਟਨਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਭਵਤਣ੍ਹਾਨਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਾ ਵਿਸਭਾਗਧਮ੍ਮਾਵਟ੍ਟਨਾ.

ਵਿਭਤ੍ਤਿਹਾਰੇ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਮਿਵਿਭਾਗਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾ, ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਭਾਗਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਯਿਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨਯਿਦਂ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਯੋਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਂ ਵਿਵਰਤਿ. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਅਨ੍ਵੇਤੀ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਹਿਤੇਸਿਤਾ ਕੁਸਲਮੇਵਾਤਿ? ਨਯਿਦਮੀਦਿਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਧਮ੍ਮਂ ਪਨ ਧਮ੍ਮੋਤਿ, ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਨ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪਨੇਨ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਬੀਜਭੂਤੇਸੁ ਸਕਲਹਿਤਸੁਖੁਪਾਯਪਟਿਕ੍ਖੇਪਕੇਸੁ ਤਿਤ੍ਥਕਰੇਸੁ ਅਸਨ੍ਤਗੁਣਸਮ੍ਭਾਵਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਿਚ੍ਛਾਧਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋ ਹਿ ਲੋਕੇ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਾਤੁਕਾਮਂ ਪਾਪਿਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਟਿਬਾਹਤਿ, ਸੋਪਿ ਗਾਰਯ੍ਹੋ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਅਰਿਯਵਿਨਯੇ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਬਾਹਨ੍ਤੇਸੂਤਿ ਦੁਕ੍ਖਫਲਾਵ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾਪਸਂਸਾ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਮੋਘਪੁਰਿਸ, ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਚ੍ਛਰਾਯਾਮਿ, ਅਪਿਚ ਤੁਯ੍ਹੇਵੇਤਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ…ਪੇ… ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੭), ‘‘ਯੋ ਨਿਨ੍ਦਿਯਂ ਪਸਂਸਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੬੬੩; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੦, ੧੮੧; ਅ. ਨਿ. ੪.੩; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੯੨), ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ਅਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਮੂਲਂ ਬਾਲੂਪਸੇਵਨਾ’’ਤਿ ਚ.

ਇਦਞ੍ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ…ਪੇ…ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧, ੨) ਪਠਮਂ ਗਾਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ.

ਕਿਚ੍ਚਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਂ. ਪਧਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਪਧਾਨਭਾਵਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾ. ਸਹਜਾਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮਨਸਾ ਸਹਭਾਵਪਞ੍ਞਾਪਨਾ.

ਮਹਾਭੂਤਾਤੀਤਿ ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਮਹਾਭੂਤਾਵਿਨਾਭਾਵੀ ਸਬ੍ਬੋ ਰੂਪਧਮ੍ਮੋ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ.

‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ’’ਤਿ ਸਮਾਸਪਦੇ ‘‘ਮਨੋ’’ਤਿ ਪਦਂ ਤਦਵਯਵਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੇਵ ਪਦਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਤਿ ਪਦਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ. ‘‘ਛਾਯਾਵ ਅਨਪਾਯਿਨੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸੁਖਾਨੁਗਮਸ੍ਸ ਉਦਾਹਰਣਮਤ੍ਤਂ, ਨ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਪਰਿਸਮਾਪਨਂ. ‘‘ਸੁਖਮਨ੍ਵੇਤੀ’’ਤਿ ਪਨ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਪਰਿਸਮਾਪਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਦਸੁਦ੍ਧਿ ਚੇਵ ਆਰਮ੍ਭਸੁਦ੍ਧਿ ਚਾ’’ਤਿ.

ਏਕਤ੍ਤਤਾਤਿ ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਦਿਸਾਮਞ੍ਞਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਪਸਾਦੋ ਧਾਰਣਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਿਸੇਸੇ ਅਵਟ੍ਠਾਪਨਤੋ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਸਾਦੋ ਸਿਨੇਹਸਭਾਵੋ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ ਵਿਯ ਲੂਖਸਭਾਵਂ ਦੋਸਂ ਵਿਨੋਦੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤੋ’’ਤਿ. ਬਹਿਦ੍ਧਾਤਿ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਓਕਪ੍ਪਨਤੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਦਹਨਤੋ.

ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਾਦਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਸਂਵੇਗਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਕਸਿਣਮਣ੍ਡਲਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਦਯੋਤਿ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਦ੍ਵਾਰਧਮ੍ਮਾ, ਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਯਥਾ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਦਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਏਵਂ ਫਸ੍ਸੋਪੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯਤਾਸਾਮਞ੍ਞਮੇਵ ਉਪਸਂਹਰਤਿ ਤਥਾ-ਸਦ੍ਦੋ. ਵੇਦਨਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ ਗਹਿਤਾ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਦਯੋਤਿ ਨਾਮਰੂਪਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ.

‘‘ਸੀਲਮਯਸ੍ਸ ਅਦੋਸੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਖਨ੍ਤਿਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਸੀਲਸ੍ਸ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਸੋਤਿ ਏਵਂ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ. ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਾਵਨਾਪਹਾਨਸਮਾਰੋਪਨਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਵਸੇਨ ਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਸਮਾਰੋਪੇਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਯੋਜੇਤੁਨ੍ਤਿ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਵਸੇਨ ਪਦਟ੍ਠਾਨਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਉਦਾਹਰੀਯਤਿ.

ਏਵਂ ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾਯ ਵਸੇਨ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਯੋਜਨਾਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਗਾਥਾਨ੍ਤਰੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਥਾ ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਨਾਮਯਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਭਾਵਨਾਮਯਂ.

‘‘ਅਲੋਭੋ ਕੁਸਲਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਦਾਨਾਦੀਨਂ ਅਲੋਭਾਦਿਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਰਾਗਾਦੀਨਂ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਚ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ.

ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਸੀਲੋ ਅਲੋਭਜ੍ਝਾਸਯੋ ਕਾਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸੀਲਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦਦਤੋ…ਪੇ… ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਨਾਮ ਕਿਲੇਸਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾਵਤ੍ਥਾਨਂ, ਤਪ੍ਪਹਾਨਂ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਮਜ੍ਝਿਮਾਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਵਤ੍ਥਾਨਂ. ਸੁਖੁਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਯਾਵਤ੍ਥਾਨਂ. ਕਤਾਵੀਭੂਮਿ ਨ੍ਤਿ ਖੀਣਾਸਵਭੂਮਿਂ.

ਦਦਤੋਤਿ ਮਗ੍ਗਸਹਗਤੇਨ ਅਲੋਭੇਨ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਭਯਦਾਨਂ ਦਦਤੋ. ਪੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਂ. ਸਂਯਮਤੋਤਿ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਜੀਵੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠੇਕਟ੍ਠਾਦਿਸਂਕਿਲੇਸਤੋ ਮਗ੍ਗਸਂਯਮੇਨ ਸਂਯਮਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਵੇਰਨ੍ਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਪਾਪਂ. ਕੁਸਲੋਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਕੁਸਲੋ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ. ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਤਂ ਤਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਪਾਪਧਮ੍ਮਂ ਓਧਿਸੋ ਜਹਾਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ.

‘‘ਦਦਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਉਦ੍ਧਟਾਨੀਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵਿਭਾਗੇਨ ਤਾਨਿ ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭੂਮਿ ਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਕਤਭਾਵਦੀਪਨਤੋ. ਅਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਦੀਪਨਤੋ.

ਸਗ੍ਗਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ.

ਪੁਞ੍ਞੇ ਕਥਿਤੇ ਪੁਞ੍ਞਫਲਮ੍ਪਿ ਕਥਿਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦਦਤੋ…ਪੇ… ਦੇਸਨਮਾਹਾ’’ਤਿ. ਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਿਨਾ ਸਂਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਕੁਸਲੋ…ਪੇ… ਦੇਸਨਮਾਹਾ’’ਤਿ.

ਵੇਰਸਦ੍ਦੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾਦਿਪਾਪਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ. ਦ੍ਵੇਪਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ ਚ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਦ੍ਵੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੭੬).

ਕਾਰਣੂਪਚਾਰੇਨ, ਕਾਰਣਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਾ ਫਲਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਸੁਗਤਿਯੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦੇਸਨਾਯ ਫਲਂ, ਤਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਸੀਲਂ ਭਾਵਨਾ ਉਪਾਯੋ, ‘‘ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਦਾਨਾਦੀਸੁ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਆਣਤ੍ਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਫਲਾਦੀਨਿ ਯਥਾਰਹਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ.

ਵਿਚਯੋਤਿ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ, ਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ. ‘‘ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਦਾਨਮਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਦਤ੍ਥਵਿਚਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ, ਇਤਰੇ ਚ ਵਿਚਯਹਾਰਪਦਤ੍ਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਚਿਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਬ੍ਬੋਤਿ ਸਕਲੋ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ.

ਦਾਨਾਭਿਰਤਸ੍ਸ ਚਾਗਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦਦਤੋ…ਪੇ… ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਿਰਤਿਸਚ੍ਚੇ, ਵਚੀਸਚ੍ਚੇ ਚ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਸਚ੍ਚਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਂਯਮ…ਪੇ… ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਕੋਸਲ੍ਲਯੋਗਤੋ ਚ ਪਾਪਪ੍ਪਹਾਨਤੋ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕੁਸਲੋ…ਪੇ… ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਨਵਸੇਸਰਾਗਾਦੀਸੁ ਪਹੀਨੇਸੁ ਉਪਸਮੋ ਉਪਟ੍ਠਿਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਰਾਗ…ਪੇ… ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਕੁਸਲੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੁਸਲੋ…ਪੇ… ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਦਿਭਾਵੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਭਾਵਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਖੇਪੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨਾਤਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ.

ਅਵੇਰਤਨ੍ਤਿ ਅਸਪਤ੍ਤਤਂ. ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨੇਹੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਦਾਨਸ੍ਸ ਮਹਪ੍ਫਲਤਾ, ਸੀਲਾਦਿਗੁਣੇਹਿ ਸਤ੍ਥੁ ਅਨੁਤ੍ਤਰਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਭਾਵੋ, ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਇਮਸ੍ਸ ਦਾਨਸ੍ਸ ਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਵ. ਨਿਬ੍ਬਚਨਨਿਦਾਨਸਨ੍ਧਯੋ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਚਨਨਿਦਾਨਸਨ੍ਧਯੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.

ਪਟਿਪਕ੍ਖਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਦੇਸਨਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਨਿਦ੍ਦੇਸਨੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤੋ ਅਯਂ ਮਚ੍ਛਰਿਯਾਦਿਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਿਕੋ ਸਮੁਦਯੋ. ਅਲੋਭੇਨ…ਪੇ… ਦਾਨਾਦੀਹੀਤਿ ਯੇਹਿ ਅਲੋਭਾਦੀਹਿ ਦਾਨਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਦਾਨਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਿ ‘‘ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਕੁਸਲਾਨੀ’’ਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਂ.

ਭਯਹੇਤੁ ਦੇਤਿ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਾਦਿਵਸੇਨ. ਰਾਗਹੇਤੁ ਦੇਤਿ ਸਭਾਗਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ. ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਹੇਤੁ ਦੇਤਿ ਲਞ੍ਜਾਦਿਵਸੇਨ. ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤੋ ਵਾ ਕਰੁਣਾਖੇਤ੍ਤੇ. ਅਪਚਯਮਾਨੋ ਗੁਣਖੇਤ੍ਤੇ, ਉਪਕਾਰਖੇਤ੍ਤੇ ਵਾ. ਭਯੂਪਰਤੋਤਿ ਭਯੇਨ ਓਰਤੋ. ਤੇਨ ਤਥਾਰੂਪੇਨ ਸਂਯਮੇਨ ਵੇਰਂ ਨ ਚਿਯਤੇਵ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋਤਿ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਦਦਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾ ਦਾਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਏਵਂ ਪਹਾਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨਪਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਕੁਸਲੋ ਪਨ ਨ ਜਹਾਤੀ’’ਤਿ.

ਕਮ੍ਮਫਲਂ ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੋ ਦਾਨਕਿਰਿਯਾਯਂ ਪਦਹਨ੍ਤੋ ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਦਾਨਂ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਤ੍ਥ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਦਹਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪੁਰਕ੍ਖਰੋਨ੍ਤੋ ਦਾਨੇ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦਾਨਂ ਨਾਮ…ਪੇ… ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਭਾਵਨਾਪਹਾਨਸਮਾਰੋਪਨਾਨਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸਰੂਪਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵੇਵਚਨਸਮਾਰੋਪਨਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਂ ਸੀਲਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ. ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਯਦੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ, ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.