੪. ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਦੇਸਨਾਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੫. ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਸਞ੍ਞਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਾਨੁਗਤਸਞ੍ਞਭਾਵਂ, ‘‘ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ’’ਤਿ ਅਯਂ ਸਞ੍ਞਾ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਾ ਅਤ੍ਥਾਨੁਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਸਂਵਣ੍ਣਿਤਪਦਮੇਵ. ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਵੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੪੨੦) ਵਚਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਤ੍ਥ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਪਿਟਕਸ੍ਸ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਲਕ੍ਖਣਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ, ਤਞ੍ਚ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕੇ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੇ ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦੇਸਨਾਹਾਰੇਨ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ.

ਯੇਸਂ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਂ ਵਿਭਜਨਲਕ੍ਖਣੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ, ਤੇ ਗਾਥਾਯ, ਇਧਾਪਿ ਚ ਆਗਤੇ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਆਦੀਨਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਦਾਹਰਣਵਸੇਨ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਸਂ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਵਤਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਕਤਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਆਦੀਨਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਯੋ ਇਧ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਂ ਉਦ੍ਦੇਸੋ, ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਚੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਕਮ੍ਮਕਰਣਤ੍ਥਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਿਸਯਵਿਸਯਿਤਾਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਗਾਥਾਦ੍ਵਯੁਦਾਹਰਣਂ, ਤਥਾ ਕਾਮਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ, ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧਸ੍ਸਾਪਿ ਆਦੀਨਵਸ੍ਸ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਸ੍ਸਾਪਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਸ੍ਸ ਨਿਦਸ੍ਸਨਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਉਦਾਹਟਾ.

ਧਮ੍ਮੋ ਹਵੇ ਰਕ੍ਖਤਿ ਧਮ੍ਮਚਾਰਿਨ੍ਤਿ (ਜਾ. ੧.੧੦.੧੦੨-੧੦੩; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੫, ੨੬, ੩੧; ਪੇਟਕੋ. ੨੨) ਏਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਚਾਰਿਨੋ ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨੇਹਿ ਸਾਤਿਸਯਾਰਕ੍ਖਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਹਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਭਾਵੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਾ ਉਪਨਿਧਾਯ ਸਬ੍ਬਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿਯੋ ਦੁਗ੍ਗਤੀ’’ਤਿ.

ਅਵੇਕ੍ਖਸ੍ਸੂਤਿ ਵਿਧਾਨਂ. ਤਸ੍ਸਾ ਪਨ ਅਵੇਕ੍ਖਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰੋ, ਵਿਸਯੋ, ਕਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤੋ, ਲੋਕਂ, ਮੋਘਰਾਜਾ’’ਤਿ ਪਦਤ੍ਤਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤੋ…ਪੇ… ਆਣਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਅਨਤ੍ਤਸਭਾਵਤਾਯ, ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਚ ਸਿਯਾ. ਯਤੋ ਤੇ ਨ ਵਸਵਤ੍ਤਿਨੋ, ਅਤ੍ਤਸਾਰਵਿਰਹਿਤਾ ਚ, ਯਤੋ ਤੇ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਰਿਤ੍ਤਾ, ਤੁਚ੍ਛਾ ਚ ਅਤ੍ਤਨਾ, ਤਦੁਭਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਅਵਸਵਤ੍ਤਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਏਵਂ ਮਚ੍ਚੁਤਰੋ ਸਿਯਾਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਚ੍ਚੁਤਰੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਧਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਮਚ੍ਚੁਤਰਣਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾ ਦੇਸਨਾਯ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਸਿਜ੍ਝਮਾਨਂ ਸਾਤਿਸਯਂ ਫਲਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਯਂ…ਪੇ… ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ.

੬. ਉਦਾਹਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਆਦਿਪੁਗ੍ਗਲਪਯੋਜਿਤੋ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਸੁ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਵਿਸੇਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਘਟਿਤਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰੇਨ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਵਿਞ੍ਞਾਣਸਨ੍ਤਾਨੇਨ ਆਲਮ੍ਬਿਤਮਤ੍ਤਂ. ਸਸ੍ਸਤਾਦਿਆਕਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਾਕਾਰਸ੍ਸ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਦ੍ਵਯਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਚਾਲੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਅਨੁਲੋਮਿਕਖਨ੍ਤਿ, ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਂ ਵਾ. ਏਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਚਤੁਕ੍ਕੇ ਆਸਯਸਾਮਞ੍ਞਤਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠੀ ਚ, ਖਨ੍ਤਿ ਚੇਵਾਨੁਲੋਮਿਕਾ;

ਯਥਾਭੂਤਞ੍ਚ ਯਂ ਞਾਣਂ, ਏਤਂ ਆਸਯਸਞ੍ਞਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੧.੧੩੬; ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ; ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੧.ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ, ਵੇਰਞ੍ਜਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾ; ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.ਵੇਰਞ੍ਜਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾ);

ਚਲਨਾਯਾਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਾਯ. ਪਰਾਨੁਵਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਾਯ. ਉਗ੍ਘਟਿਤੇ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂਤਿ ਮੂਲਵਿਭੁਜਾਦਿਪਕ੍ਖੇਪੇਨ ਸਦ੍ਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਵਿਸਮਂ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੭੦) ਵਿਯ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਨ੍ਦਂ ਸਣਿਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਆਦੀਨਵਨਿਸ੍ਸਰਣਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਵਨਿਸ੍ਸਰਣਾਨਂ ਵਿਭਾਵਨਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਤ੍ਤਯਵਿਨਯਨਸਮਤ੍ਥਾ.

ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚਾਤਿ ਏਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ. ਯਦਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਭਾਵਨਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਵਿਨਯਨਸਮਤ੍ਥਾ, ਕਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਮੋ ਨ ਗਹਿਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਦੀਨਵਾਵਚਨਤੋ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਯਂ ਨਯੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਮਤ੍ਤੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੁਂ, ਨੇਯ੍ਯਂ ਵਾ, ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਆਦੀਨਵੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ? ਤਥਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਗਹਿਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਦੀਨਵਾਵਚਨਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਦੇਸਨਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਗਹਿਤਂ ‘‘ਸੁਤ੍ਤੇਕਦੇਸਂ ਗਾਥਂ ਵਾ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਪਦਪਰਮਅਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਉਪਾਯਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਸ੍ਸ ਅਨਾਮਟ੍ਠਤ੍ਤਾ.

‘‘ਕਲ੍ਯਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਇਟ੍ਠਵਿਪਾਕੋ, ‘‘ਪਾਪਕ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਵਿਪਾਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ’’ਤਿ. ਲਾਭਾਦੀਨਂ ਪੁਞ੍ਞਫਲਤ੍ਤਾ ਤਦਨੁਰੋਧਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਲਾਭਾਦੀਨਂ ਆਦੀਨਵਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਕਾਮਾਤਿ ਕਿਲੇਸਕਾਮਸਹਿਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਾ. ਵਿਰੂਪਰੂਪੇਨਾਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਰੂਪਾਕਾਰੇਨ. ਮਥੇਨ੍ਤੀਤਿ ਮਦ੍ਦਨ੍ਤਿ. ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹੀਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਉਪਗਤੋ ਅਮ੍ਹਿ. ਅਪਣ੍ਣਕਨ੍ਤਿ ਅਵਿਰਜ੍ਝਨਕਂ. ਸਾਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਸਮਣਭਾਵੋ. ਸਮਿਤਪਾਪਭਾਵੋਯੇਵ ਸੇਯ੍ਯੋ ਸੁਨ੍ਦਰਤਰੋ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਕਾਮਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਰਾ ਮਧੁਰਾ ਮਨੋਰਮਾ’’ਤਿ ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ‘‘ਵਿਰੂਪਰੂਪੇਨ ਮਥੇਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ, ‘‘ਅਪਣ੍ਣਕਂ ਸਾਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਯਂ…ਪੇ… ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚਾ’’ਤਿ.

ਫਲਾਦੀਨਂ ਏਕਕਵਸੇਨ ਚ ਤਿਕਵਸੇਨ ਚ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਉਦਾਹਟਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦੁਕਵਸੇਨਪੀ’’ਤਿ.

ਸੁਖਾ ਪਟਿਪਦਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਯਾ ਦ੍ਵੇ ਪਟਿਪਦਾ, ਤਾਸੁ ਏਕੇਕਾ ਦਨ੍ਧਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਤਾਯ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਪਦਾਭਿਞ੍ਞਾਕਤੋ ਵਿਭਾਗੋ ਪਟਿਪਦਾਕਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਕਤਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ‘‘ਪਥਵੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਵਤ੍ਤਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਠਮਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ. ਉਪਚਾਰਨ੍ਤਿ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਂ. ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਝਾਨਮ੍ਪਿ ‘‘ਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਦਞ੍ਞਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਪਞ੍ਞਤੋ ਅਧਿਕਾ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਕਿਲੇਸੇਤਿ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਕਾਰੇ, ਤਂਸਹਗਤਕਿਲੇਸੇ ਚ. ਅਙ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਨ੍ਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਝਾਨਙ੍ਗਪਟਿਲਾਭਂ.

ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੋਤਿ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋ. ਰੂਪਾਰੂਪਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਲਕ੍ਖਣਾਦੀਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਰੂਪਾਰੂਪਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਦਨ੍ਧਤਾ ਚ ਨਾਮਰੂਪਵਵਤ੍ਥਾਨਾਦੀਨਂ ਕਿਚ੍ਛਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਸਿਯਾਤਿ ਨ ਰੂਪਾਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਕਿਚ੍ਛਤਾਯ ਏਵ ਦੁਕ੍ਖਾਪਟਿਪਦਤਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ਨਾਮਰੂਪਵਵਤ੍ਥਾਪਨਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਨੀਕਕਿਲੇਸਮਨ੍ਦਤਾਯ ਸੁਖਸਿਦ੍ਧਿਯਮ੍ਪਿ ਤਥਾਸਿਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਹਗਤਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਮਨ੍ਦਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਤੋ. ਰੂਪਾਰੂਪਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛੇਨਪਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਾਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਮਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਨ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਸਤ੍ਤਾਦਿਕੋ’’ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਾਪਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਕਤਰੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਾਰੋ ਯੁਤ੍ਤਰੂਪੋਤਿ? ਯੋ ਕੋਚਿ ਸਕਿਂ, ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ, ਅਨੇਕਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਹਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਾਰੇਸੁ ਸਕਿਂ, ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਾਰੋ ਸੁਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਏਵ, ਨ ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਸੁਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਪਿਚ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਾਵਸਾਨੇ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਕਿਚ੍ਛਤਾਵਾਰੋ ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਤ੍ਥ ਦਨ੍ਧਤ੍ਤਾ ਪਟਿਪਦਾਯ ਏਤਸ੍ਸ ਅਕਿਚ੍ਛਤ੍ਤੇਪਿ ਪੁਰਿਮਾਨਂ ਕਿਚ੍ਛਤ੍ਤੇ ਦੁਕ੍ਖਾਪਟਿਪਦਤਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਵ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਕਿਚ੍ਛਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਪਰਮੁਕ੍ਕਂਸਗਤਾ ਸੁਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਯਥਾ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਕਿਚ੍ਛਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਦਨ੍ਧਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਚਤੁਤ੍ਥੀ, ਤਦੁਭਯਵੋਮਿਸ੍ਸਤਾਵਸੇਨ ਦੁਤਿਯਾ, ਤਤਿਯਾ ਚ ਞਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਇਮਿਨਾ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਕ੍ਖਿਕਾ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਹੇਤੁਪਾਯਫਲੇਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤਤਾ, ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞਤਾ ਚ ਪਠਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਹੇਤੁ, ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤਤਾ, ਉਦਤ੍ਥਪਞ੍ਞਤਾ ਚ ਦੁਤਿਯਾਯ, ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤਤਾ, ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞਤਾ ਚ ਤਤਿਯਾਯ, ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤਤਾ, ਉਦਤ੍ਥਪਞ੍ਞਤਾ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਿਯਾ. ਉਪਾਯੋ ਪਨ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸਤਿਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਝਾਨਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਸਚ੍ਚਾਨਿ ਚ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾਨਿ. ਫਲਂ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ.

ਸਮਾਧਿਮੁਖੇਨਾਤਿ ਸਮਾਧਿਮੁਖੇਨ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗੇਨ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾ’’ਤਿ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣੇ. ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਸੇਕ੍ਖਫਲ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕਾਮਧਾਤੁਸਮਤਿਕ੍ਕਮ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਸੋਤਿ ਅਨਾਗਾਮੀ.

ਤੇਨਾਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ. ਤਤੋਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ. ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਵਸੇਨ ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਮਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਨ੍ਨਾਧਿਕਰਣਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਨ ‘‘ਚੇਤਸੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਵਸੇਨ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਦਾਨਂ ਸਮਾਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਰਿਯਾਯੇਨ ਚੇਤੋ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਯੋਜਨਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਥਾਸਮ੍ਭਵ’’ਨ੍ਤਿ.

ਹਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਗਤਿਅਤ੍ਥੋ, ਗਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਞਾਣਗਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਹਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਗਮੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਨੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਾ.

੭. ਤਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗਂ. ਞਾਣਵਿਭਾਗੇਨਾਤਿ ਸੁਤਮਯਾਦਿਞਾਣਪ੍ਪਭੇਦੇਨ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਤਾਤਿਆਦਿਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗਭੂਤੇ ਦੇਸਨਾਭਾਜਨੇ. ਦੇਸਨਾਯਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ. ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ. ‘‘ਸ੍ਵਾਯਂ ਹਾਰੋ ਕਥਂ ਸਮ੍ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਪਠਨ੍ਤਿ.

ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਧਮ੍ਮਤ੍ਥਾਨਂ ਵੀਮਂਸਨਪਞ੍ਞਾ. ਅਧਿਕਾਰਤੋਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਯਤੀ’’ਤਿਆਦਿਅਧਿਕਾਰਤੋ. ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਆਦਿਵੇਨੇਯ੍ਯਵਿਨਯਨਸਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ. ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਅਧਿਕਾਰਤੋ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਵਾ’’ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਵੀਮਂਸਾਦਿਪਰਿਯਾਯਵਤੀ ਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪਵਸੇਨ, ਵੀਮਂਸਾਦਿਵਿਭਾਗਵਤੀ ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪਵਸੇਨ, ਚਿਨ੍ਤਾਯ ਹੇਤੁਭੂਤਾਯ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਯੋਜੇਤੁਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾ’’ਤਿ.

ਸੁਤਚਿਨ੍ਤਾਮਯਞਾਣੇਸੂਤਿ ਸੁਤਮਯਞਾਣੇ ਚ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਞਾਣੇ ਚ ਸੁਤਚਿਨ੍ਤਾਮਯਞਾਣੇਸੁ ਚ ਸੁਤਚਿਨ੍ਤਾਮਯਞਾਣੇਸੂਤਿ ਏਕਦੇਸਸਰੂਪੇਕਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਞਾਣੇਯੇਵ ਹਿ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਚਰਿਮਭਵੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇ ਸੁਤਚਿਨ੍ਤਾਮਯਞਾਣੇਸੂਤਿ. ਤੇਹੀਤਿ ਤਥਾ ਪਠਨ੍ਤੇਹਿ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਅਰੂਪਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਟਿਪਦਾਕਥਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ.

੮. ਪਰਤੋ ਘੋਸੋ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਚ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਨਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਆਵੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਦੁਤਿਯਂ ਆਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਾਵਨਾਮਯਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਾਵਕਾਨਮੇਵ ਵਾ ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਆਦਿਵਿਭਾਗਕਥਨਤੋ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਏਕਸੇਸਨਯੋਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ‘‘ਆਸਯਪਯੋਗਪਬੋਧਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਚਕ੍ਕਦ੍ਵਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਹੇਤੁਸਙ੍ਗਹਾਨਿ ਸੁਤਚਿਨ੍ਤਾਮਯਞਾਣਾਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਚੇਤਾਸਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਪਰਿਕ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਅਨਭਿਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ. ਸੁਤਮਯਞਾਣਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਰਿਮਸਿਦ੍ਧਸ੍ਸ.

੯. ਦੇਸਨਾਪਟਿਪਦਾਞਾਣਵਿਭਾਗੇਹੀਤਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦੇਸਨਾਦਿਦੇਸਨਾਵਿਭਾਗੇਹਿ, ਦੁਕ੍ਖਾਪਟਿਪਦਾਦਿਪਟਿਪਦਾਵਿਭਾਗੇਹਿ, ਸੁਤਮਯਞਾਣਾਦਿਞਾਣਵਿਭਾਗੇਹਿ.

ਅਵਸਿਟ੍ਠਪਾਰਿਸਜ੍ਜੇਨਾਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਗਹਪਤਿਪਰਿਸਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਨ. ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਸਮਣਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਤਾਵਤਿਂਸਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਿਸਾਤਿ ਇਮਾਸਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ.

ਸਮਤ੍ਥੇਤੀਤਿ ਸਮਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤ੍ਥਂ ਕਰੋਤਿ.

ਤਮੇਵ ਦ੍ਵਾਦਸਪਦਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਛਛਕ੍ਕਪਰਿਯਾਯਤ੍ਥਸ੍ਸ (ਮ. ਨਿ. ੩.੪੨੦ ਆਦਯੋ). ਸਬ੍ਬਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾ ਛਛਕ੍ਕਪਰਿਯਾਯਸ੍ਸ, ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਸੁਤ੍ਤੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੧; ਮਹਾਵ. ੧੩; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੩੦) ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ…ਪੇ… ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਵਿਸਯਿਭਾਵੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਾਨਂ, ਵਿਸਯਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤੇਸਂ…ਪੇ… ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ.

ਪਦਾਵਯਵੋ ਅਕ੍ਖਰਾਨਿ. ਪਦਤ੍ਥੋਤਿ ਪਦਤ੍ਥਾਵਯਵੋ. ਪਦਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸਾਤਿ ਪਦਤ੍ਥਾਵਬੋਧਸ੍ਸ. ਵਿਸੇਸਾਧਾਨਂ ਵਿਸੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਵਾਕ੍ਯਭੇਦੇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸੇਸੇ. ਚਿਤ੍ਤਪਰਿਤੋਸਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਰਾਧਨਂ. ਬੁਦ੍ਧਿਨਿਸਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤੇਜਨਂ ਤਿਕ੍ਖਭਾਵਕਰਣਂ. ਨਾਨਾਵਾਕ੍ਯਵਿਸਯਤਾਪਿ ਸਿਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ ਪਦਾਦੀਹਿਪਿ ਸਙ੍ਕਾਸਨਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਏਕਵਾਕ੍ਯਵਿਸਯਤਾਯ ਹਿ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਂ ਸਙ੍ਕਾਸਨਾਦਯੋ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਅਕ੍ਖਰਾਦਿਵਿਸਯਾ ਏਵਾਤਿ ਨਿਯਮੋ ਸਿਯਾ. ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਂ ਨਾਨਾਵਾਕ੍ਯਵਿਸਯਤ੍ਥੇਨ.

ਉਗ੍ਘਟਨਾਦਿਅਤ੍ਥਾਨੀਤਿ ਉਗ੍ਘਟਨਵਿਪਞ੍ਚਨਨਯਨਪ੍ਪਯੋਜਨਾਨਿ.

੧੦. ਉਪਤਿਟ੍ਠਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਧਿਕਰਣਤ੍ਥਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਪਤਿਟ੍ਠਨਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾ ‘‘ਪਦਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਦਂ ਨੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦੇਸਨਾਗਮਨੇਹੀਤਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਗਮਨਦੇਸਨਾਗਮਨੇਹਿ. ‘‘ਕਿਚ੍ਛਂ ਵਤਾਯਂ ਲੋਕੋ ਆਪਨ੍ਨੋ ਜਾਯਤਿ ਚ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਜਰਾਮਰਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਗਹਨਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਨਿਸਾਨਸਿਲਾਯਂ ਫਰਸੁਂ ਨਿਸੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਕਿਲੇਸਗਹਨਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਲੋਕਨਾਥੋ ਞਾਣਫਰਸੁਂ ਤੇਜੇਨ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਾਯ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਪਾਕਗਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਧਿਗਮਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਗਬ੍ਭਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਨਾਨਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਦਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਅਨੇਕਾਕਾਰਵੋਕਾਰਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਛਤ੍ਤਿਂਸਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਮੁਖੇਨ ਯਂ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ, ਤਂ ‘‘ਮਹਾਵਜਿਰਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਚਤੁਵੀਸਤਿਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਞ੍ਚਾਰਿਮਹਾਵਜਿਰਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੧੪੧) ਆਗਤਂ, ਤਂ ਦੇਵਸਿਕਂ ਵਲ਼ਞ੍ਜਨਕਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਪੁਰੇਚਰਾਨੁਚਰਞਾਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਪਨ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਞਾਣਵਜਿਰਮੋਹਜਾਲਪਦਾਲਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਦੇਸਨਾਯਾਤਿ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਇਦਂ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਨਿਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ ਅਨ੍ਤੋਨੀਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜਿਤੋ’’ਤਿ ਆਹ.

ਦੇਸਨਾਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧. ਜਾਤਿਲਿਙ੍ਗਕਾਲਸਾਧਨਵਿਭਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਿਸੇਸਾਦਿਤੋ ਸਦ੍ਦਤੋ ਪਦਵਿਚਯੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਰਿਯਮਾਨੋ ਚ ਯਥਾਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵ ਕਤੋ ਸੁਕਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮਪਦਂ …ਪੇ… ਅਯਂ ਸਦ੍ਦਤੋ ਪਦਵਿਚਯੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੋ ਪਨਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਤਿ ਤਂਤਂਪਦਵਚਨੀਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭੇਦਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇਹਿ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਕਥਨਂ.

ਵਿਚਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਪਦਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਪਦਸ੍ਸ. ‘‘ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਪਦਾਨਿਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਪਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨੇਕੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਉਦ੍ਧਾਰੋ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰੋ. ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਪਨ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨੇਕੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਉਦ੍ਧਾਰੋ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰੋ. ਸਬ੍ਬੇ ਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨੇ ਸਬ੍ਬੇ ਪਦਤ੍ਥੇ. ਨਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਤਿ ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦਿਵਸੇਨ ਨਵਪ੍ਪਕਾਰੇ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਨਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਵਿਚਯਲਕ੍ਖਣੇਨ ਹਾਰੇਨ ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਨਵਪ੍ਪਕਾਰਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦਿਕੇ’’ਤਿਆਦਿ.

‘‘ਕੋਸਲਾਨਂ ਪੁਰਾ ਰਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਕਾ (ਸੁ. ਨਿ. ੯੮੨) ਛਪਞ੍ਞਾਸ ਗਾਥਾ ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾ. ‘‘ਪਾਰਾਯਨਮਨੁਗਾਯਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੧੩੭ ਆਦਯੋ) ਪਨ ਆਦਿਕਾ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ ਗਾਥਾ ਅਨੁਗੀਤਿਗਾਥਾ. ਇਦਂ ਨਾਮਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਪਾਰਾਯਨ’’ਨ੍ਤਿ ਨਾਮਂ ਕਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਾਰਂ ਗਮਨੀਯਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਸ੍ਸ ‘ਪਾਰਾਯਨਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਅਧਿਵਚਨ’’’ਨ੍ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ਪਾਰਾਯਨਤ੍ਥੁਤਿਗਾਥਾ; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪਾਰਾਯਨਤ੍ਥੁਤਿਗਾਥਾ ੧੪੯ ਆਦਯੋ). ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਸ੍ਸ ਦੇਸਨਾਕਾਲੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਅਯਨ੍ਤਿ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਾ, ਏਕਂਸੇਨ ਵਾ ਬ੍ਯਾਕਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਾ, ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣਯੋਗ੍ਗਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਠਪਨੀਯਾਤਿ ਠਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਯਨ੍ਤਰਪਰਿਚਯੇਨ ਨਿਵਾਰਣਧਮ੍ਮਂ ਪਤਿ ਸਂਸਯਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਕਤਿਯਾ ਪਨ ਨਿਵਾਰਣਧਮ੍ਮਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਞਾਤੁਕਾਮਤਾਯ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾਪਿ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਲੋਕਸ੍ਸ ਨਿਵਾਰਣਾਦੀਨਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ.

ਏਕਵਤ੍ਥੁਪਰਿਗ੍ਗਹਾਤਿ ਏਕਸ੍ਸ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਗਹਣਤੋ.

ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਕਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਵਿਵਟ੍ਟਪਕ੍ਖੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ, ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਰਿਯਾਨਮ੍ਪਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਲੋਕੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਵਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖਚਾਤੁਦ੍ਦਸੀਘਨਵਨਸਣ੍ਡਮੇਘਪਟਲਚ੍ਛਾਦਨਅਡ੍ਢਰਤ੍ਤੀਨਂ ਵਸੇਨ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ. ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਹੇਤੂ’’ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਮਸ੍ਸ ਮਹਬ੍ਭਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਜਪ੍ਪਾਭਿਲੇਪਨਂ ਅਸ੍ਸ ਬ੍ਰੂਮੀ’’ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਜਪ੍ਪਾ ਤਣ੍ਹਾ ਅਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ, ‘‘ਸਬ੍ਬਸੋਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਅਨ੍ਵਯਤੋ, ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਚ ਸਾਤਿਸਯਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨੀਵਰਣਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤੋ ਪਕਾਸਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੦੪; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੧), ਰਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੧, ੨੭) ਗਾਥਾਦ੍ਵਯੇਨਾਪਿ ਅਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਰੂਪਾਵਚਰਾਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਮੁਚ੍ਚਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਤੋ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮੁਚ੍ਚਨਂ. ਤਂ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਗਹਣੇਨ.

ਏਕਾਧਾਰਨ੍ਤਿ ਏਕਵਤ੍ਥੁ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਨਿਵਾਰਣਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਂ ਪਿਧਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਅਤ੍ਥਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਨੇਕਾਧਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਵਾਰਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਂਵਰਂ…ਪੇ… ਪਿਧਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੦੪੧; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩). ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ‘‘ਨਿਵਾਰਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਂ, ਸਂਵਰਂ, ਪਿਧਾਨਞ੍ਚ ਕਥੇਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਵੋਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੋਤਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ‘‘ਵੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਦੁਵਿਧਤ੍ਥਵਿਸਯਤਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘ਏਵ’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਵੋਦਾਯਤਿ…ਪੇ… ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ.

ਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਾਵਿਜ੍ਜਾਸੋਤਾਪਿ ਤਣ੍ਹਾਸੋਤਾਨੁਗਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਨੁਰੋਧਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਉਪਚਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤੁਪਚਾਰਵਸੇਨ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਤੋ ਯਾਵ ਮਨਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵਾਰਤੋ. ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨਾਤ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯਨਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਨਉਨ੍ਨਮਨਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ.

ਤਮੇਵ ਸਤਿਨ੍ਤਿ ਯਾਯਂ ਸਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਸੋਤਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਮੇਵ ਸਤਿਂ. ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਂ ਪਿਧਾਨਂ ਬ੍ਰੂਮਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਪਿਧਾਯਿਕਾਪਿ ਸਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਞ੍ਞਾਨੁਗਾ, ਪਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਮੇਵੇਤ੍ਥ ਅਧਿਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯੇਤੇ ਪਿਧੀਯਰੇ’’ਤਿ.

ਸਂਵਰਪਿਧਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਂਵਰਸਦ੍ਦੇਨ ਨਿਵਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਯਸ੍ਮਿਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਅਨਧਿਗਤੇ ਯਂ ਯਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਗਤੇ ਤਂ ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨਾਮਰੂਪੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੇਨ ਸਹੇਵਾ’’ਤਿ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੋ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾਤਿ. ਅਨੁਸਨ੍ਧੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ, ਇਧ ਪੁਚ੍ਛਿਯਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਹ ਵਿਸਯੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਏਵ ਵਿਸਯੋ. ਪਹਾਤਬ੍ਬਸਭਾਵਂ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ. ‘‘ਸਂਯੋਜਨਿਯੇਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ ਤਣ੍ਹਾ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੫੩, ੫੭) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਹਾਯਕਸਭਾਵਂ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਹ ਵਿਸਯੇਨ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚੇਸੂ’’ਤਿ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਸਮੁਦਯੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਪਹੀਯਤੀ’’ਤਿ ਆਰਦ੍ਧਂ, ‘‘ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤੀਣਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਭਾਵਨਾਯ ਸਤ੍ਤ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਨ ਵਿਭਾਗਵਚਨਮੇਵ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਹਾਯਕਵਿਭਾਗਮੁਖੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

ਨਿਰਵਸੇਸਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਾ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਤਰੇਹਿ ਪਨ ਨਿਰਵਸੇਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਪ੍ਪਭੇਦੇਨ ਤੇਧਾਤੁਕੇ ਭਵਤ੍ਤਯੇ. ਸਂਯੋਜਨਵਸੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ ਯੋਜਨਵਸੇਨ ਬਨ੍ਧਨਵਸੇਨ.

੧੨. ਅਗ੍ਗਫਲਞਾਣਤਾਯ ਏਕਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖਯਾਨੁਪ੍ਪਾਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਫਲਵੋਹਾਰੇਨ ਦ੍ਵੇ ਨਾਮਾਨਿ ਲਭਤਿ.

ਸੋਮਨਸ੍ਸਨਾਮਲਾਭੋ ਇਮਿਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਕੇਤੇਨਾਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਖਯੇ…ਪੇ… ਸਮਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹ.

੧੩. ਤਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵਾਤਿ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਪਞ੍ਚਰੂਪਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ. ਸਹਚਰਣਾਦਿਨਾਤਿ ਸਹਜਾਤਾਦਿਅਨਨ੍ਤਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਚੇਵ ਨਿਸ੍ਸਯਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਨਾ ਚ. ‘‘ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਹਿਤਤਾ ਅਵਿਸਿਟ੍ਠਤਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਗਹਣੀਯਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ.

ਕਥਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਮਾਧਿਨਾ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ.

ਪਦਹਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਧਾਨਂ, ਵੀਰਿਯਂ. ਤੇਤਿ ਵੀਰਿਯਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਏਕਰਸੇਨਾਤਿ ਯਥਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਏਕਰਸਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਏਕਰਸਭਾਵੇਨ ਸਰਣਤੋ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਤ ਵੀਰਿਯਂ ਵਾਹੇਸੀਤਿ ਯੋਗਿਨਾ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬਤੋ ਤਦੁਪਗਵੀਰਿਯਵਾਹਨਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ…ਪੇ… ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ’’ਤਿ.

ਇਦ੍ਧਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਠਮੋ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੋ, ਦੁਤਿਯੋ ਕਰਣਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਪਾਦਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਏਕੋ ਕਰਣਤ੍ਥੋ ਏਵ. ਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ ਚ ਇਦ੍ਧੀ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਚ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ ਚ ਇਦ੍ਧੀ ਪਜ੍ਜਨਕਰਣੇਨ ਪਾਦੇਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਪਠਮੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਇਦ੍ਧਿ ਏਵ ਪਾਦੋ’’ਤਿ ਕਥਂ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਤਥਾ ਇਦ੍ਧਿਕਿਰਿਯਾਕਰਣੇਨ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਾ ਬੁਦ੍ਧਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਇਦ੍ਧਿ ਪਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਾਕਰਣੇਨ ਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕਰਣਾਨਂ ਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ‘‘ਦੁਤਿਯੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਦੋ’’ਤਿ ਕਥਂ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਸਕ੍ਕਾ, ਪਾਦਸ੍ਸ ਇਜ੍ਝਮਾਨਕੋਟ੍ਠਾਸ ਇਜ੍ਝਨਕਰਣੂਪਾਯਭਾਵਤੋ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਪਠਮੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਦੋ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਇਦ੍ਧਿ ਏਵ ਪਾਦੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਯੋਜਨਤੋ. ਕਥਂ? ਅਨਨ੍ਤਰਤ੍ਥੋ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਞਾਯੇਨ ਇਧ ਪਠਮੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਤਤੋ ਪੁਰਿਮੋ ਦੁਤਿਯੋਤਿ.

‘‘ਛਨ੍ਦਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਪਤਿਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਲਭਤਿ ਸਮਾਧਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਵਿਭ. ੪੩੨) ਵਚਨਤੋ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤਿ ਸਮਾਧਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧੀਤਿ ਅਧਿਪਤਿਸਦ੍ਦਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਾਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਧਿਪਤਿਸਦ੍ਦਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨੇਵ ਪਨ ‘‘ਛਨ੍ਦਹੇਤੁਕੋ, ਛਨ੍ਦਾਧਿਕੋ ਵਾ ਸਮਾਧੀ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੪੩੧) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧਾਪਿ ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤਿ ਸਮਾਧਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਂ ਪਨ ਛਨ੍ਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਦ੍ਧਾਸੀਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਦ੍ਧਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਇਦਂ ਪਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵੀਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੀਰਿਯਸਦ੍ਦਾਪੇਕ੍ਖਾਸਹਿਤਂ ਏਕਵਚਨੇਨ ਵਤ੍ਵਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸਪਿ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਿਭਾਗੇਨ ਚ ‘‘ਇਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਪਧਾਨਭੂਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਏਵਂ ਸਮਾਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਙ੍ਖਤਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਧਾਨਗ੍ਗਹਣਂ. ਅਥ ਵਾ ਤਂ ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵੀਰਿਯਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਕਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਪਧਾਨਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਪਧਾਨਭੂਤਾ ਸੇਟ੍ਠਭੂਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਵੀਰਿਯਿਦ੍ਧਿਪਾਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੪੩੫) ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵੀਰਿਯਂ ਆਗਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਂ ਸਮਾਧਿਵਿਸੇਸਨਂ ‘‘ਵੀਰਿਯਾਧਿਪਤਿ ਸਮਾਧਿ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧੀ’’ਤਿ, ਦੁਤਿਯਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਙ੍ਗਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਦ੍ਵੇ ਏਵ ਹਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮਾਧਿ, ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ. ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਸਮਾਧਿਵਿਸੇਸਨਾਨਿ. ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਨ ਪਧਾਨਵਚਨੇਨੇਵ ਵਿਸੇਸਿਤੋ, ਨ ਛਨ੍ਦਾਦੀਹੀਤਿ ਨ ਇਧ ਵੀਰਿਯਾਧਿਪਤਿਤਾ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਵੀਰਿਯਞ੍ਚ ਸਮਾਧਿਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਮੇਵ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਵਚਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਾਪਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵੀਰਿਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਛਨ੍ਦਾਦੀਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਸਮਾਧਿ ਤਥਾ ਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨੇਵ ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਸੇਸਧਮ੍ਮਾ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਵਿਸੇਸਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੋ ਚ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਤਂਤਂਅਪਸ੍ਸਯਨਵਸੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ…ਪੇ… ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਥੇਪਿ ਪਾਦਸਦ੍ਦੇਨ ਉਪਾਯਤ੍ਥੇਨ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਉਤ੍ਤਰਚੂਲ਼ਭਾਜਨੀਯੇ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੪੫੭) ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਮੇਵ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪਞ੍ਹਾਪੁਚ੍ਛਕੇ ਚ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ – ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੪੬੨) ਆਰਭਿਤ੍ਵਾਪਿ ਪੁਨ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂਯੇਵ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਉਪਾਯਿਦ੍ਧਿਪਾਦਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮੇਵ ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਯਿਦ੍ਧਿਪਾਦਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਤਾਵ ਨ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਦਙ੍ਗਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਅਵਚਨਂ ‘‘ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ…ਪੇ… ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੪੩੨) ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾਨਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਭਾਵਿਤਿਦ੍ਧਿਪਾਦਸ੍ਸ ਹਿ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾ ਫਲਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਤਿ.

ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਸਦ੍ਦੋ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਤ੍ਥੋ, ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਤ੍ਥੋ ਚਾਤਿ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦੁਵਿਧਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨਾਤਿ ਤਦਙ੍ਗਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਕਾਰੇਨ, ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਭਾਵਾਰਮ੍ਮਣਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਚ. ਪਰਿਣਮਨ੍ਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਕ੍ਖਣੇ.

੧੪. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਏਕਾਵਜ੍ਜਨਨਾਨਾਵਜ੍ਜਨਵੀਥੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਉਪਚਾਰਪਞ੍ਞਾਯ. ਅਧਿਗਮਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਅਪ੍ਪਨਾਪਞ੍ਞਾਯ. ਪੁਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਨਾਨਾਵਜ੍ਜਨੁਪਚਾਰਪਞ੍ਞਾਯ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਞ੍ਞਾਯ ਵਾ. ਉਪਚਾਰਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਏਕਾਵਜ੍ਜਨੇ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਉਪਚਾਰਪਞ੍ਞਾਯ.

ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋਪੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋਪਿ. ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨਾਤਿ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾ, ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾ ਚਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਗਮਨੇਨ.

੧੫. ਸੇਖੇ ਅਸੇਖੇਤਿ ਸੇਕ੍ਖੇ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲੇ, ਅਸੇਕ੍ਖੇ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲੇ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਪ੍ਪਹਾਨੇਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪੁਰੇਚਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨੇ, ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਨੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਪਠਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ.

ਸੇਸਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮਾਤਿ ਗੇਧਤੋ ਅਵਸਿਟ੍ਠਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਾ ਚ ਸਬ੍ਬਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮਾ ਚ. ਅਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਭਾਵਨੇਨ ਅਭਾਵਕਰਣੇਨ.

ਪਯੋਗਪਰਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਭੁਸਂ ਯੋਗੋ ਪਯੋਗੋ, ਪਯੋਗੋਵ ਪਰਕ੍ਕਮੋ ਪਯੋਗਪਰਕ੍ਕਮੋ, ਚਿਤ੍ਤਂ. ਉਕ੍ਖਿਪਤੀਤਿ ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖੇ ਪਤਿਤੁਂ ਅਦੇਨ੍ਤੋ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇ ਉਦ੍ਧਂ ਖਿਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਟ੍ਠੇਨ ਉਤ੍ਤਮਵੀਰਿਯਂ. ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ‘‘ਆਸੇਵਮਾਨੋ ਵਾਯਮਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਆਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾਧਿਗ੍ਗਹਿਤਾਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ.

੧੬. ‘‘ਅਟ੍ਠਮਕਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਠਮਮਗ੍ਗੇ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਯ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ’’ਤਿ. ਸਮਾਧਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਮ੍ਪਿ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਪਦਟ੍ਠਾਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ‘‘ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਧਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਵੀਰਿਯਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਖਨ੍ਤਿਂ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹੇਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਕਾਰਕਧਮ੍ਮਾਸੇਵਨਂ ਵਿਯ ਅਨੁਪਕਾਰਕਧਮ੍ਮਪਰਿਵਜ੍ਜਨਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਞਾਨਿਸੇਵਨੇਨੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਾਧਿਆਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.

੧੭. ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਦੇਸਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਲੋਕੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਠਾਨਂ ਤਂਸਮ੍ਪਾਦਨਾਵ. ਤਥਾ ਸੇਸੇਸੁ. ਵਡ੍ਢਿਯਮਾਨੇਸੂਤਿ ਯਥਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਪਾਚਯਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਬ੍ਰੂਹਿਯਮਾਨੇਸੁ.

ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਲਕ੍ਖਣਤੋ, ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚ ਪਰਿਜਾਨਨਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਧਮਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਵਿਭਾਵਨਾ ਇਧ ‘‘ਭਾਵਨਾਪਰਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਚਾ’’ਤਿ. ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਞ੍ਞਾ, ਭਾਵਨਤ੍ਥਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਭਾਵਨਾਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਕਕ੍ਖਲ਼ਫੁਸਨਾਦੀਤਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾਦਿਫੁਸਨਾਦਿ. ਅਭਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ, ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਭਿਜਾਨਨਹੇਤੁ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਫਲਂ. ਨਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋ.

‘‘ਯਂ ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਨਯਕੋਵਿਦੋਤਿ ਏਕਤ੍ਤਨਾਨਤ੍ਤਾਦਿਨਯਚਤੁਕ੍ਕੇ ਨਿਪੁਣੋ. ਦੇਸਨਾਯੁਤ੍ਤਿਕੁਸਲੋਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦੇਸਨਾਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਕੁਸਲੋ.

ਸਦਿਸੀ ਕਾਤਬ੍ਬਾ ਸਂਸਨ੍ਦਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਆਨੇਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਅਯਂ ਦੇਸਨਾ ਇਮਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਏਵਂ ਸਂਸਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਪੇਤਨ੍ਤਿ ਅਯੁਤ੍ਤਤ੍ਥਂ. ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧਪਦਤ੍ਥਂ. ਨਨੁ ਪਟ੍ਠਾਨਵਿਚਾਰੋ ਨਯਵਿਚਾਰੋ ਵਿਯ ਹਾਰੇਹਿ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸੋ ਵਿਚਾਰਣਨ੍ਤਰੋਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਧ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਇਧ ਸੁਤ੍ਤਵਿਚਯੇ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਵਿਚਾਰਭਾਵਤੋ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ, ਏਤੇਨ ਵਾ ਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਹਾਰਨ੍ਤੋਗਧਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਮੂਲਪਦਾਨਂ ਵਿਯ ਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪਦਤ੍ਥਨ੍ਤਰਾਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨਸੁਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਕਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਪਦੇਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨਂ ਗਾਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਬ੍ਬਿਚਯੇਨਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਦਿਵਿਚਯੇਨ, ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਵਿਚਯੇਨ ਚ.

ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਪਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਵਿਜਹਨਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਾਯ ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਿਵਿਚਾਰਣਾਯਂ ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੇਸੁ ਤਾਵ ਪਠਮਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਤਥਾਕਾਰੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਵਿਸਯੋ’’ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਵਾਮਂ ਮੁਞ੍ਚ, ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਗਣ੍ਹਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੪੯੮; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੧.੧੪; ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧.੨੧੩). ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਵਿਵੇਚਿਤੇ ਗਹੇਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਚ ਅਵਸਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਸਤੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਦੇਸਨਾ, ‘ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਪਹਾਨਂ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’ਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਦੇਸਨਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੨੧).

ਯੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇਨ ਅਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਵਿਵੇਚਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਗਹਣਕਾਰਣਾਨਿ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਹਨ੍ਤਾ ਅਪਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਪਦੇਸਾ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਸਾਧਨਾਨਿ. ਸੇਸੇਸੂਤਿ ਸਙ੍ਘਾਪਦੇਸਾਦੀਸੁ. ਪਠਮਤ੍ਥੋ ਏਵ ਹਿ ਇਧ ਪਾਲ਼ਿ ਆਗਤੋ, ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨੇ ਕਾਰਣਂ ਮਹਾਪਦੇਸੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੁਤ੍ਤੋਤਰਣਾਦੀਤਿ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਸੁਤ੍ਤਾਨੋਤਰਣਾਦਿਪਿ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ. ਸੁਤ੍ਤੋਤਰਣਵਿਨਯਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਹਿ ਕੇਨਚਿ ਯਥਾਭਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ‘‘ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨੇ ਕਾਰਣਂ. ਸੁਤ੍ਤਾਨੋਤਰਣਵਿਨਯਾਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ‘‘ਅਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਯਥਾਭਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਵਿਨਯੇਹਿ ਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ‘‘ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ, ਅਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ‘‘ਅਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਾਰਣਂ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮ੍ਪਦੀਯਤਿ ਞਾਪੀਯਤਿ ਧਮ੍ਮੋ ਏਤੇਹੀਤਿ ਸਮ੍ਪਦਾਯਾ, ਅਕ੍ਖਾਤਾਰੋ.

ਵਿਨੀਯਨ੍ਤਿ ਰਾਗਾਦਯੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਿਨਯੋ, ਕਾਰਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਰਾਗਾਦਿਵੂਪਸਮਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਤਂ? ਸਾਧਿਟ੍ਠਾਨਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦਿਧਮ੍ਮਾ. ਯੇ ਪਰਤੋ ‘‘ਤੇਚਤ੍ਤਾਲੀਸਂ ਬੋਧਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੨੪) ਵਕ੍ਖਤਿ.

ਵਿਨਯਮਹਾਪਦੇਸਾ ਕਪ੍ਪਿਯਾਨੁਲੋਮਤੋ ਅਨੁਲੋਮਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨਾਮ, ਤਂਸਦਿਸਤਾਯ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਮਹਾਪਦੇਸਾਪਿ ਅਨੁਲੋਮਕਪ੍ਪਿਯਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵੋਹਾਰੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਂ ਅਨੁਲੋਮਕਪ੍ਪਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.

ਯਦਿਪਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤੋ ਪਕਿਣ੍ਣਕਦੇਸਨਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾ, ਸਾ ਪਨ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕੇਹਿ ਤੇਪਿਟਕਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਸਙ੍ਗਾਯਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨੁਰੂਪੇਨ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਂ ਆਰੋਪਿਤਤ੍ਤਾ ਆਚਰਿਯਵਾਦੋ ਨਾਮ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਚਰਿਯਵਾਦੋ ਨਾਮ ਅਟ੍ਠਕਥਾ’’ਤਿ. ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਯੋ ਆਰੁਲ਼੍ਹੋ ਏਵ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭੂਤੋ ਕਥਾਮਗ੍ਗੋ ਪਚ੍ਛਾ ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਯੇਹਿ ਮਹਾਥੇਰੇਹਿ ਸੀਹਲ਼ਭਾਸਾਯ ਠਪਿਤੋ. ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿ ਥੇਰਵਾਦੋ. ਸਮੇਨ੍ਤਮੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ, ਏਵਂ ਮਹਾਪਦੇਸਤੋ ਅਤ੍ਥਾ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਮਾਦਪਾਠਵਸੇਨ ਆਚਰਿਯਵਾਦਸ੍ਸ ਕਦਾਚਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਸਂਸਨ੍ਦਨਾਪਿ ਸਿਯਾ, ਸੋ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮੇਨ੍ਤੋ ਏਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

ਚਤੂਹਿ ਮਹਾਪਦੇਸੇਹਿ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚਤੂਹਿ ਮਹਾਪਦੇਸੇਹਿ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਅਵਿਰੁਜ੍ਝਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੇਨ ਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਤ੍ਤੋਤਰਣਾਦਿ ਏਵ ਹੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ. ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਨੇਕਾਕਾਰਤਾਯ ‘‘ਪਕਾਰੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਆਭਤੇਨਾਤਿ ਆਨੀਤੇਨ. ਸੁਤ੍ਤਤੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਤੋ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਕੇਨਚਿ ਪਸਙ੍ਗੇਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਆਨੀਤੇਨ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਨ ਸੁਤ੍ਤੋਤਰਣਾਦਿਨਾ, ਕਾਰਣਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਚ ਚਤੁਮਹਾਪਦੇਸਾਵਿਰੋਧੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਜਾਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੇਨ…ਪੇ… ਕਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ ਅਯਂ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਹਾਰੇਨ ਵਕ੍ਖਮਾਨਨਯੇਨ ਯੁਤ੍ਤਿਗਵੇਸਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਬਹਾਰਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਹੇਤਂ ਯੁਤ੍ਤਿਗਵੇਸਨਾਯ, ਯਦਿਦਂ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਹਾਰਾਨਂ, ਯਾ ਭੂਮੀ, ਯੋ ਚ ਗੋਚਰੋ ਤੇਸਂ. ‘‘ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਪਰਿਕ੍ਖਾ’’ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪), ‘‘ਇਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੨੦) ਚ.

੧੯. ਯਦਿ ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਏਕਂ ਅਤ੍ਥਂ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

੨੦. ਜਰਾਯਂ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਠਿਤਸ੍ਸ ਯਂ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ, ਅਯਂ ਜਰਾ ਨਾਮ. ਖਣਿਕਮਰਣਂ ਖਣਿਕਨਿਰੋਧੋ. ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਮਰਣਂ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਖਨ੍ਧਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ.

ਕੇਵਲਸ੍ਸਾਤਿ ਜਰਾਯ ਅਮਿਸ੍ਸਸ੍ਸ. ਅਞ੍ਞਾਵ ਜਰਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਮਰਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਮਰਣਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਹੇਤੁ. ਯਥਾ ਤਂ ਦੇਵਾਨਨ੍ਤਿ ਸਦਿਸੂਦਾਹਰਣਂ, ਵਿਸਦਿਸੂਦਾਹਰਣਂ ਪਨ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਦਯੋ, ਅਨ੍ਵਯਬ੍ਯਤਿਰੇਕਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.

ਤੇਹੀਤਿ ਜਰਾਮਰਣੇਹਿ.

‘‘ਜੀਰਣਭਿਜ੍ਜਨਸਭਾਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਲੇਸੇਨ ਤਣ੍ਹਾਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਯੋਜੇਤਿ. ਯਦਿਪਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਅਞ੍ਞਾ ਜਰਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ, ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਤਥਾਪਿ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਪਰਿਹਾਰਾਯਂ ਚੋਦਨਾਤਿ ਅਜ੍ਝਾਰੁਲ਼੍ਹਂ ਤਤ੍ਥ ਦੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਦਿ ਚ ਯਥਾ ਜਰਾਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਪਵਤ੍ਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਦਿ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਭਾਵੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਜਰਾਮਰਣਾਨਂ.

‘‘ਇਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਕੇਚਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋਪਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਮ੍ਪੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਮੇਵ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਸਲ੍ਲੋਤਿ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮੇਸਨ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲਧੂਪਾਯਨਾਨਂ. ਇਚ੍ਛਾਵਿਪਰਿਯਾਯੇਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਾਲਾਭੇ, ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਵਾ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਸਮਤ੍ਥਨਂ ਹੋਤਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਸ੍ਸ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਦਸ੍ਸਨਭਾਵਤੋ. ਜਰਾਮਰਣਵਿਪਰਿਯਾਯੇਤਿ ਜਰਾਮਰਣੇ ਅਸਤਿ. ਨ ਹਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਜਰਾਮਰਣਾਭਾਵੇ ਤਣ੍ਹਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ.

ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਂ ਇਦਂ…ਪੇ… ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਵਾ ਅਭਿਲਪਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਕਿਰਿਯਾਪਰਾਮਸਨਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਅਯਂ ਏਤਾਸਂ ਇਚ੍ਛਾਤਣ੍ਹਾਨਂ ਪਕਤਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਿਸੇਸੋ. ‘‘ਦ੍ਵੀਹਿ ਨਾਮੇਹੀ’’ਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ. ਯਦਿਪਿ ਏਵਨ੍ਤਿ ਕਾਮਂ ਵਿਸਯਵਿਸੇਸੇਸੁ ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸੇਨ ਇਚ੍ਛਾਤਣ੍ਹਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਚਿ ਭੇਦਮਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਭਾਵਤੋ ਪਨ ਭੇਦੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾਪੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਕਾਮੇਨ੍ਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਯਨਾ ਪਾਤੁਕਾਮਤਾ. ਸਨ੍ਤਾਪਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਰਿਦਹਨਭਾਵੇਨ. ਆਕਡ੍ਢਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਵਹਰਣਟ੍ਠੇਨ. ਸਰਿਤਾਨੀਤਿ ਰਾਗਵਸੇਨ ਅਲ੍ਲਾਨਿ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪੀਤਿਵਸੇਨ ਸਿਨਿਦ੍ਧਾਨਿ ਸਿਨੇਹਿਤਾਨਿ. ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਵਿਤ੍ਥਤਾ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮੇਸੁ ਬ੍ਯਾਪਨਵਸੇਨ. ਵਿਸਟਾਤਿ ਪੁਰਿਮਵੇਵਚਨਮੇਵ ਤ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਟ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸਾਲਾਤਿ ਵਿਪੁਲਾ. ਵਿਸਕ੍ਕਤੀਤਿ ਪਰਿਸਕ੍ਕਤਿ ਸਹਤਿ. ਰਤ੍ਤੋ ਹਿ ਰਾਗਵਤ੍ਥੁਨਾ ਪਾਦੇਨ ਤਾਲ਼ਿਯਮਾਨੋਪਿ ਸਹਤਿ. ‘‘ਓਸਕ੍ਕਨਂ, ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਂ ਵਾ ਵਿਸਕ੍ਕਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਕਂ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ ਵਿਸਂਵਾਦਿਕਾ ਹੋਤਿ. ਵਿਸਂਹਰਤੀਤਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਕਾਮੇਸੁ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ਵਿਵਿਧੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਭਿਮੁਖਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਂਹਰਤਿ ਸਂਖਿਪਤਿ. ਵਿਸਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਂ ਹਰਤਿ, ਵਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਕ੍ਖਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਵਿਸਮੂਲਾ, ਵਿਸਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਭੇਦਾ ਵੇਦਨਾ ਮੂਲਂ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਿਸਮੂਲਾ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਤ੍ਤਾ ਵਿਸਂ ਫਲਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸਫਲਾ. ਰੂਪਾਦਿਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਭੋਗੋ ਏਤਾਯ, ਨ ਅਮਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸਪਰਿਭੋਗਾ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਧਾਨੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪੁਨ ‘‘ਵਿਸਤਾ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਿਨੇਹਨਂ ਪੇਮਕਰਣਂ. ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਂਯੋਜਨਟ੍ਠੇਨ. ਆਸੀਸਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਇਚ੍ਛਨਟ੍ਠੇਨ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦਨਟ੍ਠੇਨ, ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਟ੍ਠੇਨ ਵਾ.

੨੧. ਅਨਭਿਰਤੀਤਿ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਾ. ਞਾਣਨਿਬ੍ਬਿਦਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ. ਯਥਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖੂ…ਪੇ… ਚਾਰੇਸੁ ਯੁਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਸੁਖਾਪਟਿਪਦਾਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ ਸੁਖਾਪਟਿਪਦਾਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾ ਸੁਖਾਪਟਿਪਦਾਦਯੋ. ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਭਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਾਪਟਿਪਦਾਯੋਗ੍ਯਸ੍ਸ ਵਿਯ ਕਰਿਯਮਾਨਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਵਿਸੇਸਾਵਹਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਰਾਗਚਰਿਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਰਾਗਚਰਿਤਸ੍ਸ ਤਥਾ ਤਥਾ ਕਾਮਾਨਂ ਆਦੀਨਵਂ, ਓਕਾਰਂ, ਸਂਕਿਲੇਸਂ, ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਆਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਅਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਆਦਿਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਥਾਵ ਕਰਿਯਮਾਨਾ ਨ ਵਿਸੇਸਾਵਹਾ ਹੋਤਿ ਆਸਯਸ੍ਸ ਅਸੋਧਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ…ਪੇ… ਦੇਸਨਾ’’ਤਿ ਆਹਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪੀਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਰਾਗਚਰਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਰਾਗਚਰਿਤਕੋਟ੍ਠਾਸਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਦੇਸਨਾਯ ਅਯੁਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਦੋਸਚਰਿਤਕੋਟ੍ਠਾਸਾਦੀਸੁਪਿ ‘‘ਦੋਸਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਸੁਭਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਮਤ੍ਥੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੇ ਅਯੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਧਾਰਣਾ ਕਤਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਦੋਸਚਰਿਤਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤੇਸੁ ਅਯੁਤ੍ਤਿਗਵੇਸਨੇਸੁ ਅਯਮੇਵ ਉਪਾਯੋ. ਅਨੁਲੋਮਪ੍ਪਹਾਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ.

‘‘ਯਾਵਤਿਕਾ ਞਾਣਸ੍ਸ ਭੂਮੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਸ੍ਸ ਮਹਾਵਿਸਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯਂ ਮਹਾਵਿਸਯੋਤਿ? ਯੁਤ੍ਤਿਵਿਚਾਰਭਾਵਤੋ, ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਾਨਾਨਯਨਿਪੁਣਾਦਿਗੁਣਵਿਸੇਸਯੋਗਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੂ’’ਤਿ ਆਹ.

ਅਪਰਭਾਗੇਤਿ ਪਚ੍ਛਾਭਾਗੇ. ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਿਭਾਗਸ੍ਸ ਅਪਰਿਹੀਨਤਾਵਚਨਤੋ ਅਯੋਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਤੋ’’ਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਾਰਣਤੋ ਏਵਾਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਏਵ.

ਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਮਞ੍ਞਿਤਸ੍ਸ. ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਧਮ੍ਮਾਪਿ ਵਿਤਕ੍ਕਾਰਮ੍ਮਣਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਗੇਵ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਤ੍ਥੋ ਹੇਤ੍ਥ ਸਹਗਤਸਦ੍ਦੋ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਲਕ੍ਖਣਂ ਆਗਮਤੋ ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਵਿਚਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਆਗਮਾਨੁਗਤਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਗੁਣਮੁਖੇਨ ਦੋਸਵਿਭਜਨਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਪਿਚੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ.

ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਪਦਟ੍ਠਾਨਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨. ਤੇਸਂ ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ, ਤੇਨ ਯੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾ, ਯੇ ਚ ਤੇਸਂ ਕਾਰਣਭੂਤਂ, ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਯਾਥਾਵਅਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਤ੍ਥ ਪਨ ਸੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਪਿਯਾਯਿਤਬ੍ਬਜਾਤਿਯਨ੍ਤਿ ਪੇਮਨੀਯਸਭਾਵਂ. ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਦਾਤਿ ਪਮਾਦਾਪਤ੍ਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਵਾ. ਏਕਵਾਰਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਪਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਚੇਤਨਾ ਵੇਰਪ੍ਪਸਵਨਤੋ ਦੋਸਸ੍ਸ, ਏਕਵਾਰਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਪਿ ਪਮਾਦਾਪਤ੍ਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਵਾ ਮੋਹਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਯਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦੋਸਸ੍ਸ…ਪੇ… ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਂ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਂ, ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਂ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਹਤ੍ਥਪਾਦਹਸਿਤਕਥਿਤਾਦਿ. ਫਸ੍ਸੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ, ਤਂਭਾਵੋ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਤਾ. ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਤਣ੍ਹਾ.

ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਅਵਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਵਿਸਯਸਭਾਵਪਟਿਵੇਧੋ’’ਤਿ. ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੀਲਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਦੇਸੁਪਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ, ਵਣ੍ਣਗਨ੍ਧਰਾਗਿਸਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਵਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਵਿਨੀਲਕਵਿਪੁਬ੍ਬਕਗ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਾ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਿਦਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਤੋ ਵਿਸੇਸੇਤੁਂ ‘‘ਞਾਣੇਨਾ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤਂ. ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਂ.

ਯੋਨਿਸੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿਯਾ ਵਿਦੇਹਰਞ੍ਞੋ ਧੀਤਾਯ ਰੁਚਾਯ ਜਾਤਿਸ੍ਸਰਞਾਣਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਅਹੋਸਿ, ਨ ਪਨ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤੋ, ਅਯੋਨਿਸੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਰਞ੍ਞੋ ਸੇਨਾਪਤਿਨੋ ਅਲਾਤਸ੍ਸ ਬੀਜਕਸ੍ਸ ਦਾਸਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਚ…ਪੇ… ਉਦਾਹਰਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋਤਿ ਪਸਾਦੋ. ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸੋਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਾਵਿਲਭਾਵਲਕ੍ਖਿਤੋ ਅਵਤ੍ਥਾਭੇਦੋ. ਆਯਤਨਗਤੋਤਿ ਠਾਨਗਤੋ, ਰਤਨਤ੍ਤਯਵਿਸਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕਾਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸੇਨ ਵਿਨਾ ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧਮੇਵ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਚ ਠਾਨੇ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਂ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਰੋ ਨਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਸ੍ਸਾਦਮਨਸਿਕਾਰੋ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਲਕ੍ਖਣੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਲੋਭਵਸੇਨ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਓਪਪਚ੍ਚਯਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਓਪਪਚ੍ਚਯਿਕਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ. ਵਵਤ੍ਥਿਤਭਾਵੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥਿਤਭਾਵੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਪਟਿਨਿਯਤਾਰਮ੍ਮਣਕਿਚ੍ਚਤਾ. ਭਵਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਭਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾਨਿ. ਦੁਤਿਯੇ ਅਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਅਵਯਵਾ, ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਮ੍ਪਿ ਵਾ ਕਾਰਣਙ੍ਗਭਾਵੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਭਾਵਨਾਯ ਬ੍ਰੂਹਨਾ ਵਡ੍ਢਨਾ. ਤੇਸੂਤਿ ਤਿਤ੍ਥਞ੍ਞੁਤਾਦੀਸੁ. ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨਾਯਪੀਤਿ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਦ੍ਧੇਨ ਸਬ੍ਬਾਯ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇਨ ਧਮ੍ਮੁਪਸਂਹਿਤਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਹੋਤੀਤਿ ਤਿਤ੍ਥਞ੍ਞੁਤਾ ਪੀਤਞ੍ਞੁਤਾਯ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਏਵਂ ਯਾਯ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਾ ਤਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਪਾਕਟੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਮਾਨਂ…ਪੇ… ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਏਵਾ’’ਤਿ. ਸਹ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨਾਤਿ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ ਹਿ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਪਦਟ੍ਠਾਨਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩. ‘‘ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਕੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਾ ਅਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ. ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮਾਰਦ੍ਧਾਯ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਯੋ ਸੁਖੇਨੇਵ ਸਿਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਤਬ੍ਬਚਨੇਨ ਵੇਦਨਾਗਤਾਸਤਿਆਦੀਨਂ ਵੁਤ੍ਤਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਨੁਗ੍ਗਹਿਤਾਨਿ ਵੀਰਿਯਸਤਿਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਾਧਨਂ, ਏਵਂ ਇਤਰੇਸਮ੍ਪੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮੇਵ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫੧) ਪਰਤੋ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਰਤੋਤਿ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੦).

ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋਤਿ ਵੇਦਨਾਦਯੋਪਿ ਏਤ੍ਥ ਸਿਤਾ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਤਿ ਕਾਯੇ ਵੇਦਨਾਦਿਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਸਙ੍ਗੇਪਿ ਆਪਨ੍ਨੇ ਤਦਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਵਯਵਿਗਾਹਸਮਞ੍ਞਾਤਿਧਾਵਨਸਾਰਾਦਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ ਕਾਯਂ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗੇਹਿ, ਤਾਨਿ ਚ ਕੇਸਾਦੀਹਿ, ਕੇਸਾਦਿਕੇ ਚ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਰੂਪੇਹਿ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਿਤੁਂ ‘‘ਤਥਾ ਨ ਕਾਯੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਾਸਾਦਾਦਿਨਗਰਾਵਯਵਸਮੂਹੇ ਅਵਯਵਿਵਾਦਿਨੋਪਿ ਅਵਯਵਿਗਾਹਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਨਗਰਂ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਨ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਮਞ੍ਞਾਤਿਧਾਵਨਂ ਸਿਯਾਤਿ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਦਿਸਮਞ੍ਞਾਤਿਧਾਵਨੇ ਨਗਰਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਸਤ੍ਤਾਦਿਕੋ. ਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ, ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ. ਨਨੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਦਸ੍ਸਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ‘‘ਇਤ੍ਥਿਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਪੁਰਿਸਂ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਸਮਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ‘‘ਯਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਹੋਤਿ, ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਵਾ ਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਤਂ ਕੋਸਾਦਿਭੂਤੁਪਾਦਾਯਸਮੂਹਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਤਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯਂ ਰੂਪਾਯਤਨਂ, ਕੇਸਾਦਿਭੂਤੁਪਾਦਾਯਸਮੂਹਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਭੂਤਤੋ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਨ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਨ ਅਞ੍ਞਸਭਾਵਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਅਸੁਭਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞਾਕਾਰਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਪਥਵੀਕਾਯਨ੍ਤਿ ਕੇਸਾਦਿਂ ਪਥਵੀਧਮ੍ਮਸਮੂਹਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਲਕ੍ਖਣਪਥਵਿਮੇਵ ਵਾ ਅਨੇਕਭੇਦਭਿਨ੍ਨਂ ਸਕਲਸਰੀਰਗਤਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਸਮੂਹਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ.

ਆਕਾਰਸਮੂਹਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਆਕਾਰਸਮੁਦਾਯਪਰਿਯਾਯਸ੍ਸ.

ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੁ ਕਿਲੇਸੇਤਿ ਭਵਤ੍ਤਯਵਿਸਯਕਿਲੇਸੇ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਲੀਨੇ, ਉਦ੍ਧਤੇ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਥਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਵਾ ਲੀਨੇ, ਉਦ੍ਧਤੇ ਚ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਅਤ੍ਥਿਕਾ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਾ. ਅਨ੍ਤੋ ਸਙ੍ਕੋਚੋਤਿ ਅਨ੍ਤੋ ਓਲੀਯਨਾ, ਕੋਸਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੨੪. ਗਹਿਤੇਸੂਤਿ ਭਾਵਨਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤੇਸੁ, ਭਾਵਿਤੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਵਚਨੇਨ ਵਾ ਗਹਿਤੇਸੁ. ਭਾਵਨਾਗ੍ਗਹਣਦੀਪਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਪਨ ਵਚਨੇਨ ਗਹਣਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਗ੍ਗਹਣਮੇਤ੍ਥ ਪਧਾਨਂ. ਯਸ੍ਸ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਭਾਵਿਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਦਯੋ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ ਨ ਭਾਵਿਤਾਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਤਾਪਦੇਸੇਨ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਭਾਵਤੋ. ‘‘ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ, ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯੋ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੪੦੮), ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧, ੩੯; ਮ. ਨਿ. ੩.੧੨੬; ਮਹਾਵ. ੧; ਉਦਾ. ੧; ਵਿਭ. ੨੨੫) ਵਚਨਤੋ ਕਾਯਾਦੀਨਂ ਸਮੁਦਯਭੂਤਾ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਫਸ੍ਸਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰਾਕਾਯਾਦੀਨਂ ਪਰਿਜਾਨਨੇਨ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਪ੍ਪਹਾਨਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਹਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ.

ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ ਸਵਿਸੇਸਾ ਕਾਯੇ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਕਾਯੋ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਸੁਖਵੇਦਨਸ੍ਸਾਦਵਸੇਨ ਪਰਲੋਕਨਿਰਪੇਕ੍ਖੋ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੭੧; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੫; ੨.੯੪-੯੫, ੨੨੫; ੩.੯੧, ੧੧੬; ਸਂ. ਨਿ. ੩.੨੧੦; ਧ. ਸ. ੧੨੨੧; ਵਿਭ. ੯੩੮) ਪਰਾਮਾਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ, ਚਿਤ੍ਤੇ ਨਿਚ੍ਚਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਸਸ੍ਸਤਸ੍ਸ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਪਰਾਮਸਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਭੂਤਂ ਭੂਤਤੋ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੁ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇਸੁ ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਕਾਯੋ ਕਾਮਯੋਗਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਭਵੇਸੁ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਭਵਸ੍ਸਾਦੋ ਹੋਤੀਤਿ ਭਵਯੋਗਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ, ਸਨ੍ਤਤਿਘਨਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗਸ੍ਸਚਿਤ੍ਤਂ, ਧਮ੍ਮਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਰਤ੍ਤਾ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਤਾਯ ਚ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ, ਵਤ੍ਥੁ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਤੁਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਯ ਤੇਸੁ ਤੇਸਂ ਪਹਾਨਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਯੋਗੇਹਿ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਤੇਨੇਵ ਆਸਵੇਹਿ ਅਨਾਸਵਤਾ, ਓਘੇਹਿ ਨਿਤ੍ਤਿਣ੍ਣਤਾ ਚ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਾ ਹੋਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਦੀਨਂ ਏਵ ਕਾਮਯੋਗਕਾਮਾਸਵਕਾਮੋਘਾਦਿਭਾਵਤੋ.

ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਕਾਯੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਯਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੫) ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਭੂਤਾ ਵੇਦਨਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਕਾਯਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਚਿਤ੍ਤੇ ਨਿਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸਵਸੇਨ ਸਸ੍ਸਤਸ੍ਸ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲੇਨ ਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿਆਦਿਪਰਾਮਸਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ, ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨਾਮਰੂਪਦਸ੍ਸਨਾਭਾਵਤੋ ਭਵਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਚਤੁਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਿਸੇਸਤੋ ਕਾਯੋ ਰਾਗਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਵੇਦਨਾ ਦੋਸਸਲ੍ਲਸ੍ਸ, ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਚ੍ਚਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸੇਯ੍ਯਾਦਿਤੋ ਦਹਤੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਾਨਸਲ੍ਲਸ੍ਸ, ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਮੋਹਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਚਤੁਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਹਿ ਕਾਯਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤੇਸੁ ਰੂਪਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਚਿਤ੍ਤੇ ਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤੇ ਸਞ੍ਞਾਪਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਚਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਥਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਕਾਯੇ ਸਾਪੇਕ੍ਖਾ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਕਾਯੋ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁ, ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਨਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਾ ਦੋਸਾਗਤਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁ, ਸਨ੍ਤਤਿਘਨਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਸਰਾਗਾਦਿਚਿਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਹੋਤੀਤਿ ਮੋਹਾਗਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਾਨਵਬੋਧੇਨ ਭਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਭਯਾਗਤਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਚਤੁਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਯ ਅਗਤਿਗਮਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਗਤਿਗਮਨੇਹਿ ਚ ਨ ਅਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੫) ਪਨ ਵਚਨਤੋ ਸੁਖਵੇਦਨਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤਤ੍ਥਾਨੁਸਯਨੇਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਦੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਦੇਸਿਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਾਤਿਸਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਪਕਾਸਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਦੇਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਹਚਰਣਾਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੨੫. ਹਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਹਾਰੇਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯਭਾਵਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਯਾਯਾਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ.

ਯਥਾਰਹਨ੍ਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਯਂ ਯਂ ਅਰਹਤਿ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਤਂਤਂਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਨੁਰੋਧੇਨੇਵ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਂ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਮੁਤਿ…ਪੇ… ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਤਂਤਂਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣਮੁਖੇਨ ਪਰਮਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਯਮਿਦਂ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਰੂਪਸਨ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਉਭਯਮਨ੍ਤਰੇਨਾ’’ਤਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਓਤਰਣਹਾਰੇ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪੨ ਆਦਯੋ) ਪਨਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਫਸ੍ਸਾਦਿਧਮ੍ਮੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਭਯਮਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਿਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ਪਨਾਹੁ ‘‘ਅਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਵਚਨਂ ਪਨ ਵਿਕਪ੍ਪਨ੍ਤਰਦੀਪਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਨ ਇਮਂ ਲੋਕਂ, ਨ ਹੁਰਂ ਲੋਕਂ, ਅਥ ਖੋ ਉਭਯਮਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ. ਅਪਰੋ ਵਿਕਪ੍ਪੋ – ਉਭਯਮਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਵਾ ਵਚਨਂ ਵਿਕਪ੍ਪਨ੍ਤਰਾਭਾਵਦੀਪਨਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਨ ਇਮਂ ਲੋਕਂ, ਨ ਹੁਰਂ ਲੋਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਝਾਯਤਿ ਝਾਯੀ, ਉਭਯਮਨ੍ਤਰੇਨ ਪਨ ਅਞ੍ਞਂ ਠਾਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

ਯੇਪਿ ਚ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ, ਸਮ੍ਭਵੇਸੀ’’ਤਿ ਚ ਇਮੇਸਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਮਿਚ੍ਛਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ ਏਵ ਅਨ੍ਤਰਾਭਵੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਪਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਵਿਹਾਦੀਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਆਯੁਵੇਮਜ੍ਝਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਅਨਵਸੇਸਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ, ਨ ਅਨ੍ਤਰਾਭਵਭੂਤੋਤਿ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਚ ਯੇ ਭੂਤਾ ਏਵ, ਨ ਪੁਨ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਹਿ (ਕਥਾ. ਅਨੁਟੀ. ੫੦੭) ਖੀਣਾਸਵਾ, ਪੁਰਿਮਪਦੇਹਿ ‘‘ਭੂਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਤਾਯ ਸਮ੍ਭਵਂ ਏਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਭਵੇਸਿਨੋ. ਅਪ੍ਪਹੀਨਭਵਸਂਯੋਜਨਤ੍ਤਾ ਸੇਕ੍ਖਾ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਚ. ਚਤੂਸੁ ਵਾ ਯੋਨੀਸੁ ਅਣ੍ਡਜਜਲਾਬੁਜਸਤ੍ਤਾ ਯਾਵ ਅਣ੍ਡਕੋਸਂ, ਵਤ੍ਥਿਕੋਸਞ੍ਚ ਨ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਸਮ੍ਭਵੇਸੀ ਨਾਮ. ਅਣ੍ਡਕੋਸਤੋ, ਵਤ੍ਥਿਕੋਸਤੋ ਚ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਭੂਤਾ ਨਾਮ. ਸਂਸੇਦਜਓਪਪਾਤਿਕਾ ਚ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਸਮ੍ਭਵੇਸੀ ਨਾਮ, ਦੁਤਿਯਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਭੂਤਾ ਨਾਮ. ਯੇਨ ਵਾ ਇਰਿਯਾਪਥੇਨ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਯਾਵ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਨ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਸਮ੍ਭਵੇਸੀ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਭੂਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਤਿ ਹਿ ਉਜੁਕੇ ਪਾਲ਼ਿਅਨੁਗਤੇ ਅਤ੍ਥੇ ਕਿਂ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ਅਨ੍ਤਰਾਭਵੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੇਨ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ.

ਯਂ ਪਨ ਯੇ ‘‘ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਦੇਸਨ੍ਤਰੇਸੁ ਪਾਤੁਭਾਵੋ ਦਿਟ੍ਠੋ. ਯਥਾ ਤਂ ਵੀਹਿਆਦਿਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸਨ੍ਤਾਨੇ, ਏਵਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸਨ੍ਤਾਨੇਪਿ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਦੇਸਨ੍ਤਰੇਸੁ ਪਾਤੁਭਾਵੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਞ੍ਚ ਨਯੋ ਸਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਭਵੇ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਨਾਞ੍ਞਥਾ’’ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇਹਿ ਇਦ੍ਧਿਮਤੋ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਗਤਿਕਂ ਕਾਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਖਣੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਤੋ ਇਧੂਪਸਙ੍ਕਮਨੇ, ਇਤੋ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਗਮਨੇ ਯੁਤ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਯਦਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਦੇਸੇ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਯਦਿਪਿ ਸਿਯਾ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਯੋ ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ, ਤਂ ਇਧਾਪਿ ਸਮਾਨਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵ. ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਸਭਾਵਾ ਹਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾ, ਤੇ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇਨ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਦੇਸੇ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਦੇਸੇ ਚ. ਤਥਾ ਹਿ ਮੁਖਘੋਸਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਦੇਸੇ ਆਦਾਸਪਬ੍ਬਤਪ੍ਪਦੇਸਾਦਿਕੇ ਪਟਿਬਿਮ੍ਬਪਟਿਘੋਸਾਦਿਕਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ਪਟਿਬਿਮ੍ਬਸ੍ਸ ਉਦਾਹਰਣਭਾਵਸਾਧਨਾਦਿਕੋ ਅਨ੍ਤਰਾਭਵਵਿਚਾਰੋ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸਟੀਕਾਯਂ (ਕਥਾ. ਅਨੁਟੀ. ੫੦੭) ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਇਧਾਤਿ ਕਾਮਭਵੋ, ਹੁਰਨ੍ਤਿ ਅਰੂਪਭਵੋ, ਉਭਯਮਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਰੂਪਭਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ‘‘ਇਧਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾ, ਹੁਰਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾ, ਉਭਯਮਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਆਪੋਧਾਤੁਆਕਾਸਧਾਤੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਲਕ੍ਖਣਰੂਪਾਨਿ, ਓਜਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਰੂਪਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਸ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਨ ਞਾਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਝਾਯਮਾਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਆਵਟ੍ਟਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੨੯. ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਦ੍ਧਂਸਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ, ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਵਾ ਪਜਹਨੇ ਕੁਸਲਾਨਂ ਸਮ੍ਪਾਦਨੇ ਪਟ੍ਠਪਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਆਰਮ੍ਭਧਾਤੁ. ਤਥਾਭੂਤਾਤਿ ਸੀਲਾਦੀਹਿ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾ. ਕਾਮਧਾਤੁਆਦਿਕਾ ਤਿਧਾਤੁਯੋਵ ਤੇਧਾਤੁ. ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਭਵਨਤੋ ਤੇਧਾਤੁਇਸ੍ਸਰੋ ਮਚ੍ਚੁਰਾਜਾ. ਅਨਾਦਿਮਤਿਸਂਸਾਰੇ ਚਿਰਕਾਲਂ ਲਦ੍ਧਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿ ਅਚਿਰਕਾਲਂ ਭਾਵਿਤੇਹਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੀਯਤ੍ਤਾ ਅਬਲਾ ਕਿਲੇਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਬਲਂ ਦੁਬ੍ਬਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਬਲਾ ਨਂ ਬਲੀਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਅਯਂ ਗਾਥਾਪਾਦੋ. ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਸਮਤਾਨੁਯੋਗੇ ਨਿਯੋਜਨਤੋਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਪਪਞ੍ਚਾਤਿ ਰਾਗਾਦਯੋਵ. ਤਥਾ ਚੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਨ੍ਤਿ ਦੇਸਨਾਯ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਕਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਨ੍ਤਿ ਤਂ ਦੇਸਨਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਭਾਗਾਦਿਵਸੇਨ ਆਵਟ੍ਟਨਸ੍ਸ. ਪਰਿਪਕ੍ਕਞਾਣਾਨਂ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਾਯ. ਲਾਭਵਿਨਿਚ੍ਛਯਪਰਿਗ੍ਗਹਮਚ੍ਛਰਿਯਾਨੀਤਿਆਦੀਸੁ ਲਾਭੋਤਿ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਪ੍ਪਟਿਲਾਭੋ. ਸੋ ਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਸਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਪਰਿਯੇਸਨਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤੋ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋਤਿ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਮੇ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਥਾਯ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਸਦ੍ਦਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਥਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਮਯ੍ਹਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਪਰਸ੍ਸ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਨਿਦਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ. ਸੋ ਲਾਪਿਤਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਪਰਿਯੇਸਨਮੂਲਕਤਾਯ ਪਰਿਯੇਸਨਾਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤੋ, ਤਥਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਮਚ੍ਛਰਿਯਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ‘‘ਮਮ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ. ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ‘‘ਮਯ੍ਹੇਵ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਪਰੇਹਿ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵਾਸਹਨਂ. ਤੇਨੇਵਸ੍ਸ ਪੋਰਾਣਾ ਏਵਂ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਮਯ੍ਹੇਵਿਦਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਹੋਤੁ, ਮਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਚ੍ਛਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੦੩; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੯.੨੩). ਪਰਿਭੋਗਤ੍ਥਾਨਂ ਪਨ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾਦੀਨਂ ਪਰਿਭੋਗਨ੍ਤੋਗਧਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਦੁਬ੍ਬਲਰਾਗੋ. ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ‘‘ਮਮ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਬਲਵਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਛਨ੍ਦਰਾਗਅਜ੍ਝੋਸਾਨਾ ਤਣ੍ਹਾ ਏਵਾ’’ਤਿ. ਆਰਕ੍ਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਰਪਿਦਹਨਮਞ੍ਜੂਸਾਗੋਪਨਾਦਿਨਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਰਕ੍ਖਣਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਪਾਪਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਰਿਭੋਗਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਰਤ੍ਤੋ ਗਿਦ੍ਧੋ ਗਧਿਤੋ ਮੁਚ੍ਛਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਿਗੋਵ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਮਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਯੇਨਾਰਕ੍ਖਾ ਪਰਿਭੋਗਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਪਮਾਦੋ ਤਿਵਿਧੋ ਤਣ੍ਹਾਯ ਵਸੇਨ ਕਥਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਿਵਿਧੋ ਤਣ੍ਹਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ.

ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਤਮੇਨ ਉਪਾਦਾਨੇਨ ਸਉਪਾਦਾਨਾ’’ਤਿ ਵਿਭਾਗੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਚ ਤਣ੍ਹਾਯ ਚਾ’’ਤਿ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਣ੍ਹਞ੍ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਞ੍ਚ ਚਤੁਰੁਪਾਦਾਨਂ ਵਸੇਨਾਤਿ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਸਹ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵਂ, ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਭਾਵੇਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਸਹ ਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

੩੦. ‘‘ਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਤਿਵਿਧੋ ਪਮਾਦੋ ਪਰਿਯੇਸਤਿ, ਆਰਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਕਰੋਤਿ, ਪਰਿਭੋਗਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪਮਾਦੋ ਹਿ ਪਮਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਭੋਗਾਨਂ ਪਰਿਯੇਸਨਾਯ, ਆਰਕ੍ਖਣਾਯ ਚ ਹੇਤੁਭੂਤੋ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੇਨ ਉਪਚਰਿਤੋ, ਪਰਿਭੋਗਸ੍ਸ ਪਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਦਾਨੁਯੋਗੇਨਾ’’ਤਿ, ਤੇਨ ਸਮਥਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਖੇਪਨਾਤਿ ਖਯਪਾਪਨਾ. ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖਵਿਸਭਾਗਧਮ੍ਮਵਸੇਨਾਤਿ ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖੋ ਚ ਸੋ ਪਮਾਦਸ੍ਸ ਵਿਸਭਾਗਧਮ੍ਮੋ ਚਾਤਿ ਵੋਦਾਨ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮੋ, ਸਮਥੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ.

ਸਮਥੇ ਸਤੀਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ ਝਾਨੇ ਸਤਿ, ਤਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ. ਪਹੀਨੇਸੂਤਿ ਪਹੀਯਮਾਨੇਸੁ.

ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਭਧਾਤੁਆਦਿਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ. ਵਿਸਭਾਗਧਮ੍ਮਵਸੇਨਾਤਿ ਪਮਾਦਵਸੇਨੇਵ. ਸਭਾਗਧਮ੍ਮਵਸੇਨਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਭਧਾਤੁਆਦਿਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮਥਾਦਿਸਭਾਗਧਮ੍ਮਵਸੇਨ.

ਪੁਨ ਅਪਰਿਯੋਦਾਪਨਿਯਂ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਪਰਿਯੋਦਾਪਨਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਂ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤੇਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਮੋਹਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਮੋਹੋ ਏਵ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਪਿਸੁਣਾਵਾਚਾਯ ਦੋਸਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਾ ਮੁਸਾਵਾਦਸ੍ਸ ਵਿਯ ਮੋਹਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ.

ਕਮ੍ਮਪਥਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਪਾਪ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਪਥਕਮ੍ਮਵਿਭਾਗੇਨਾ’’ਤਿ.

੩੧. ਸੇਸਪਦਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ’’ਤਿਆਦੀਨਂ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੦; ਧ. ਪ. ੧੮੩; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੩੦, ੫੦, ੧੧੬, ੧੨੪; ਪੇਟਕੋ. ੨੯) ਗਾਥਾਯ ਅਵਸਿਟ੍ਠਪਦਾਨਂ. ਯਥਾਧਿਗਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਤਪ੍ਪਕਾਰਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਭੂਮਿਦਿਸਾ.