੧੩. ਸਮਣਕਪ੍ਪਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੨੫. ਭੂਤਾਨਂ ਜਾਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਗਾਮੋ ਭੂਤਗਾਮੋ (ਪਾਚਿ. ੯੧; ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੯੧; ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਭੂਤਗਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ). ਸਮਾਰਮ੍ਭੋਤਿ ਛੇਦਨਫਾਲਨਪਚਨਾਦਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਭੂਤਗਾਮਸਮਾਰਮ੍ਭੇ ਭੂਤਗਾਮਸਮਾਰਮ੍ਭਹੇਤੁ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਤਕਪ੍ਪਿਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਭੂਤਗਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਪਨ ਸਮਣਕਪ੍ਪਿਯਂ ਭਵੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਮਣਾਨਂ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਸਮਣਕਪ੍ਪਿਯਂ. ਇਦਾਨਿ ਯੇਨ ਕਤਂ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਸਮਣਕਪ੍ਪਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਖੇਨ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਮਣਕਪ੍ਪੇਹਿ ਫਲਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ, ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਜਿਤਂ ਸਤ੍ਥਪਰਿਜਿਤਂ ਨਖਪਰਿਜਿਤਂ ਅਬੀਜਂ ਨਿਬ੍ਬਟ੍ਟਬੀਜਞ੍ਞੇਵ ਪਞ੍ਚਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੫੦) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੧੨੬. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਭੂਤਗਾਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਮੂਲਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ (ਪਾਚਿ. ੯੧; ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੯੧) ਸ-ਇਤਿ ਸੋ ਭੂਤਗਾਮੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਮੂਲਬੀਜਾਦੀਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਬੀਜੇਹਿ ਪਭਾਵਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮੂਲਬੀਜਂ ਨਾਮ ਹਲਿਦ੍ਦਿਸਿਙ੍ਗਿਵੇਰਾਦਿ. ਖਨ੍ਧਬੀਜਂ ਨਾਮ ਅਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਨਿਗ੍ਰੋਧੋਤਿ ਏਵਮਾਦਿ. ਅਗ੍ਗਬੀਜਂ ਨਾਮ ਅਜ੍ਜੁਕਫਣਿਜ੍ਜਕਾਦਿ. ਫਲ਼ੁਬੀਜਂ ਨਾਮ ਉਚ੍ਛੁਵੇਲ਼ੁਨਲ਼ਾਦਿ. ‘‘ਬੀਜਬੀਜਂ ਨਾਮ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਣਂ ਅਪਰਣ੍ਣਂ, ਯਾਨਿ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਬੀਜੇ ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਬੀਜੇ ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਏਤਂ ਬੀਜਬੀਜਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਾਨਿ ‘‘ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਸਮਾਰਮ੍ਭਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੦, ੧੯੫; ਮ. ਨਿ. ੧.੨੯੩, ੪੧੧; ੨.੧੧; ਅ. ਨਿ. ੧੦.੯੯; ਪੁ. ਪ. ੧੭੯) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਲੋਮੇਨ ਆਗਤਂ ਬੀਜਗਾਮਸਮਾਰਮ੍ਭਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਆਰਮ੍ਭੇ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਤਂ ਪਠਮਂ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਭੂਤਗਾਮਪਰਿਮੋਚਨਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਬੀਜਗਾਮਪਰਿਮੋਚਨਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.
੧੨੭. ਨਿਬ੍ਬਟ੍ਟਬੀਜਂ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੯੨; ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਭੁਤਗਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਨਾਮ ਅਮ੍ਬਪਨਸਾਦਿ. ਨੋਬੀਜਂ ਨਾਮ ਤਰੁਣਮ੍ਬਫਲਾਦਿ, ਏਤਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਟਾਹਬਦ੍ਧਬੀਜਾਨਿ ਕਪਿਤ੍ਥਫਲਾਦੀਨਿ. ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾਪਿ ਕਾਰਯੇਤਿ ਕਪਾਲੇਪਿ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਸਚੇ ਏਕਾਬਦ੍ਧਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਟਾਹਮੁਤ੍ਤਂ ਪਨ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.
੧੨੮. ਭਾਜਨੇ ਵਾ ਭੂਮਿਯਂ ਵਾ ਏਕਾਬਦ੍ਧੇਸੁ ਬੀਜੇਸੁ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਬੀਜੇ ਕਪ੍ਪਿਯੇ ਕਤੇ ਸਬ੍ਬੇਸ੍ਵੇਵ ਕਤਂ ਭਵੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਚ ਬੀਜੇ, ਏਵਂ ਰੁਕ੍ਖਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਉਚ੍ਛੁਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਾਬਦ੍ਧੇ ਕਤੇਪਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੧੨੯. ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਬੀਜਗਾਮੇ ਪੁਨ ਮੂਲਪਣ੍ਣਾਨਿ ਸਚੇ ਜਾਯਰੁਂ, ਪੁਨ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਾਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਦਾਤਿ ਮੂਲੇ ਚ ਅਙ੍ਕੁਰੇ ਚ ਜਾਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੩੦. ਉਦਕਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਉਦਕਜਾਤੋ. ਚੇਤਿਯਾਦੀਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗੇਹਪ੍ਪਮੁਖਪਾਕਾਰਵੇਦਿਕਾਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਗਹਿਤਾ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤਕੋ ਭੂਤਗਾਮੋਵ, ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਅਗ੍ਗਬੀਜੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਬੀਜਮ੍ਪਿ ਯਾਵ ਮੂਲਂ ਵਾ ਪਣ੍ਣਂ ਵਾ ਨ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਤਾਵ ਬੀਜਗਾਮੋਵ, ਮੂਲੇ ਚ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਪਣ੍ਣੇ ਚ ਹਰਿਤੇ ਜਾਤੇ ਭੂਤਗਾਮੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੩੧. ਮਕੁਲ਼ਨ੍ਤਿ ਅਫੁਲ੍ਲਂ. ਅਹਿਛਤ੍ਤਕਂ ਨਾਮ ਰੁਕ੍ਖੇ ਜਾਤਂ ਅਹਿਛਤ੍ਤਕਂ.
੧੩੨. ਅਲ੍ਲਰੁਕ੍ਖੇ ਗਣ੍ਹਤੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਅਲ੍ਲਰੁਕ੍ਖੇ ਛਿਨ੍ਦਤੋ ਵਾਪੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
੧੩੪. ‘‘ਇਮਂ ਰੁਕ੍ਖਂ, ਇਮਂ ਲਤਂ, ਇਮਂ ਕਨ੍ਦਂ ਛਿਨ੍ਦ, ਭਿਨ੍ਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਭਾਸਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ‘‘ਇਦਂ, ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ‘‘ਰੁਕ੍ਖਂ ਛਿਨ੍ਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੯੨; ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਭੂਤਗਾਮਹਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਨਯੇਨ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ. ਸਮਣਕਪ੍ਪਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ.
ਸਮਣਕਪ੍ਪਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.