੯. ਰਤਨਵਗ੍ਗੋ
੧. ਅਨ੍ਤੇਪੁਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਰਾਜਕੇ ਅਨਿਗ੍ਗਤਰਤਨਕੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸਯਨਿਘਰੇ’’ਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਰਾਜਾ ਇਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਇਤੋਤਿ ਸਯਨਿਘਰਤੋ. ਸਯਨਿਘਰੇਤਿ ਸਯਨੀਯਘਰੇ. ਯਤ੍ਥ ਰਞ੍ਞੋ ਸਯਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਸਾਣਿਪਾਕਾਰਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਰਤਿਜਨਨਟ੍ਠੇਨ ਰਤਨਂ, ਹਤ੍ਥਿਆਦਿ. ਇਧ ਪਨ ਇਤ੍ਥਿਰਤਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਰਤਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਹੇਸੀ’’ਤਿ.
ਉਭੋਸੂਤਿ ਰਾਜਮਹੇਸੀਸੁ. ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਨ੍ਦਖੀਲਾਤਿਕ੍ਕਮੋ ਕਿਰਿਯਂ, ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਂ ਅਕਿਰਿਯਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਅਨ੍ਤੇਪੁਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਰਤਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਮੁਤ੍ਤਾਦਿਦਸਵਿਧਨ੍ਤਿ ‘‘ਮੁਤ੍ਤਾ ਮਣਿ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯੋ ਸਙ੍ਖੋ ਸਿਲਾ ਪਵਾਲ਼ਂ ਰਜਤਂ ਜਾਤਰੂਪਂ ਲੋਹਿਤਙ੍ਕੋ ਮਸਾਰਗਲ੍ਲ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੫੦੬) ਦਸਵਿਧਂ ਰਤਨਂ. ਅਜ੍ਝਾਵਸਥੇਤਿ ਗੇਹੇ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ, ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਵਸਥਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਵਸਥੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤੋਗਾਮੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਗੇਹਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਆਰਾਮੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਗੇਹਂ ਪਨ ਅਜ੍ਝਾਰਾਮਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤਂ. ‘‘ਆਵਸਥੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤੋਆਰਾਮੇ ਵਾ ਹੋਤੁ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵਾ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩.੫੦੬) ਕੇਚਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਾਯ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਘਾਦੀਨਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥਾਯ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ. ਸਚੇ ਪਨ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਅਵਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਾਮੇਤਬ੍ਬਂ ਕਪ੍ਪਿਯਭਣ੍ਡਂ ਹੋਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਾਯ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਾਮੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਾਦਿਸਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਾਦਿਸਨ੍ਤਿ ਯਂ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਅਵਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਾਮੇਤਬ੍ਬਂ ਕਪ੍ਪਿਯਭਣ੍ਡਂ, ਤਾਦਿਸਂ. ਛਨ੍ਦੇਨਪਿ ਭਯੇਨਪੀਤਿ ਵਡ੍ਢਕਿਆਦੀਸੁ ਛਨ੍ਦੇਨਪਿ, ਰਾਜਵਲ੍ਲਭੇਸੁ ਭਯੇਨਪਿ.
ਤਾਦਿਸੇ ਠਾਨੇਤਿ ਮਹਾਵਿਹਾਰਸਦਿਸਸ੍ਸ ਮਹਾਰਾਮਸ੍ਸ ਪਾਕਾਰਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਵੇਣੇ. ਸਞ੍ਞਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਕਹਾਪਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਰੂਪੇਨ ਵਾ ਲਞ੍ਛਨਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਤਿਰੂਪਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਹਤ੍ਥੇਤਿ ਲਜ੍ਜੀਨਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਹਤ੍ਥੇ. ਲੋਲਜਾਤਿਕਾਨਞ੍ਹਿ ਹਤ੍ਥੇ ਠਪੇਤੁਂ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਨੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਨੇਵ ਤਮ੍ਹਾ ਆਵਾਸਾ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ‘‘ਥਾਵਰਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚੀਵਰਾਦਿਮੂਲਂ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫੦੬) ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਯਂ ਥਾਵਰਸੇਨਾਸਨਾਦਿ ਕਤਂ, ਤਂ ਉਪਾਸਕ ਤਵ ਸਨ੍ਤਕੇਨ ਇਦਂ ਨਾਮ ਕਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ. ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਅਰਿਯਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਏਸਾ ਅਰਿਯਾਨ ਯਾਚਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਅਜ੍ਝਾਰਾਮਅਜ੍ਝਾਵਸਥੇ. ਆਮਾਸਨ੍ਤਿ ਆਮਸਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚੇਵ ਪਟਿਸਾਮੇਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥਾਦਿ.
ਰਤਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਵਿਕਾਲਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਚਾਰਿਤ੍ਤੇਤਿ ਚਾਰਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ. ਉਪਚਾਰਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਂ. ਅਞ੍ਞਂ ਗਾਮਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਪੁਨ ਆਪੁਚ੍ਛਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਅਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਗਾਮਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਗਾਮਸਤਮ੍ਪਿ ਹੋਤੁ, ਪੁਨ ਆਪੁਚ੍ਛਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਚੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਸ੍ਸਾਹਨ੍ਤਿ ਗਾਮਪ੍ਪਵਿਸਨੁਸ੍ਸਾਹਂ. ਅਨ੍ਤਰਾਰਾਮਾਦੀਸੁ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫੧੫) ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ, ਕਾਯਬਨ੍ਧਨਂ ਅਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਅਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਆਪਦਾਸੂਤਿ ਸੀਹੋ ਵਾ ਬ੍ਯਗ੍ਘੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੇਘੋ ਵਾ ਉਟ੍ਠੇਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਵਾ ਕੋਚਿ ਉਪਦ੍ਦਵੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਏਵਰੂਪਾਸੁ ਆਪਦਾਸੁ ਬਹਿਗਾਮਤੋ ਅਨ੍ਤੋਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ.
ਵਿਕਾਲਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਸੂਚਿਘਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩.੫੧੭) ਪਠਮਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਂ ਭੇਦਨਕਂ ਅਸ੍ਸ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.
ਅਰਣਿਕੇਤਿ ਅਰਣਿਧਨੁਕੇ. ਵਿਧੇਤਿ ਵੇਧਕੇ. ਵਾਸਿਜਟੇਤਿ ਵਾਸਿਦਣ੍ਡਕੇ ਚ.
ਸੂਚਿਘਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਮਞ੍ਚਪੀਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਟ੍ਠਙ੍ਗੁਲਪਾਦਕਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ‘‘ਛੇਦਨਕਂ ਭੇਦਨਕਸਦਿਸਮੇਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਛੇਦਨਮੇਵ ਛੇਦਨਕਂ, ਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਛੇਦਨਕ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ.
ਯਥਾ ਪਮਾਣਮੇਵ ਉਪਰਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਨਿਖਣਿਤ੍ਵਾ ਵਾਤਿ ਸਚੇ ਪਨ ਨ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਯਥਾ ਪਮਾਣਮੇਵ ਉਪਰਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਖਣਿਤ੍ਵਾ ਵਾ. ਅਟ੍ਟਕਂ ਵਾ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾਤਿ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤੁਲਾਸਙ੍ਘਾਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਟਂ ਕਤ੍ਵਾ.
ਮਞ੍ਚਪੀਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਤੂਲੋਨਦ੍ਧਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਚਿਮਿਲਿਕਂ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਤੂਲਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਮਞ੍ਚਪੀਠਾਨਂ ਉਪਰਿ ਚਿਮਿਲਿਕਂ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਤੂਲਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਰਿ ਚਿਮਿਲਿਕਾਯਾਤਿ ਉਪਰਿਮਭਾਗੇ ਚਿਮਿਲਿਕਾਯ.
ਸੀਸਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੨੯੭; ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗ ੩.੨੯੭) ਯਤ੍ਥ ਗਲਵਾਟਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਬ੍ਬਸੀਸਂ ਉਪਦਹਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸੀਸਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਤਞ੍ਚ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਤਿਰਿਯਂ ਮੁਟ੍ਠਿਰਤਨਂ ਹੋਤਿ, ਦੀਘਤੋ ਦ੍ਵਿਰਤਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਤੀਸੁ ਕੋਣੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਨ੍ਤਰਂ ਵਿਦਤ੍ਥਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕੋਣਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਂ ਮਿਨਿਯਮਾਨਂ ਵਿਦਤ੍ਥਿ ਚੇਵ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਞ੍ਚ ਹੋਤਿ. ਮਜ੍ਝੇ ਮੁਟ੍ਠਿਰਤਨਨ੍ਤਿ ਬਿਬ੍ਬੋਹਨਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਂ ਤਿਰਿਯਤੋ ਮੁਟ੍ਠਿਰਤਨਪ੍ਪਮਾਣਂ ਹੋਤਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਸੀਸਪ੍ਪਮਾਣਸ੍ਸ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ. ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਗਿਲਾਨਸ੍ਸ ਸੀਸੂਪਧਾਨਞ੍ਚ ਪਾਦੂਪਧਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਯਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਗਿਲਾਨਸ੍ਸ ਬਿਬ੍ਬੋਹਨਾਨਿ ਸਨ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ ਦਤ੍ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ.
ਤੂਲੋਨਦ੍ਧਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਨਿਸੀਦਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਤ੍ਤਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਨਿਸੀਦਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਕਣ੍ਡੁਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਧੋਨਾਭਿਉਬ੍ਭਜਾਣੁਮਣ੍ਡਲਨ੍ਤਿ ਨਾਭਿਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਜਾਣੁਮਣ੍ਡਲਾਨਂ ਉਪਰਿ. ਕਣ੍ਡੁਪੀਲ਼ਕਅਸ੍ਸਾਵਥੁਲ੍ਲਕਚ੍ਛਾਬਾਧਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਣ੍ਡੂਤਿ ਕਚ੍ਛੁ. ਪੀਲ਼ਕਾਤਿ ਲੋਹਿਤਤੁਣ੍ਡਿਕਾ ਸੁਖੁਮਪੀਲ਼ਕਾ. ਅਸ੍ਸਾਵੋਤਿ ਅਰਿਸਭਗਨ੍ਦਲਮਧੁਮੇਹਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਸੁਚਿਪਗ੍ਘਰਣਂ. ਥੁਲ੍ਲਕਚ੍ਛਾਬਾਧੋਤਿ ਮਹਾਪੀਲ਼ਕਾਬਾਧੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਕਣ੍ਡੁਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯-੧੦. ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਨਨ੍ਦਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਨਵਮਂ ਦਸਮਞ੍ਚ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਨਨ੍ਦਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਰਤਨਵਗ੍ਗੋ ਨਵਮੋ.
ਇਤਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਵਣ੍ਣਨਾਯ
ਵਿਨਯਤ੍ਥਮਞ੍ਜੂਸਾਯਂ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਿਯਂ
ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.