ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣੀ-ਅਭਿਨਵਟੀਕਾ
ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ
ਤਿਲੋਕਤਿਲਕਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਵਨ੍ਦੇ ਸੁਦ੍ਧਗੁਣਾਕਰਂ;
ਕਰੁਣਾਸੀਤਲੀਭੂਤ-ਹਦਯਂ ਮਹਿਤੋਦਯਂ.
ਤੇਨਾਪਿ ਧਮ੍ਮਰਾਜੇਨ, ਲੋਕੇਕਾਚਰਿਯੇਨ ਯੋ;
ਪੂਜਿਤੋ ਤਞ੍ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ, ਵਨ੍ਦੇ ਗਮ੍ਭੀਰਮੁਤ੍ਤਮਂ.
ਮੁਨਿਨ੍ਦਚਨ੍ਦਸਦ੍ਧਮ੍ਮ-ਰਂਸੀਹਿ ਵਿਮਲੇਹਿ ਯੋ;
ਬੋਧਿਤੋਹਂ ਸਦਾ ਵਨ੍ਦੇ, ਤਂ ਸਙ੍ਘਂ ਕੁਮੁਦਾਕਰਂ.
ਵਿਨਯੇ ਨਯਗਮ੍ਭੀਰੇ, ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਾਰਦਸ੍ਸਿਨਾ;
ਵਾਦਿਨਾ ਦੁਤ੍ਤਰਾਗਾਧ-ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਥਮਹਣ੍ਣਵੇ.
ਯਾ ਕਤਾ ਬੁਦ੍ਧਘੋਸੇਨ, ਥੇਰੇਨ ਥਿਰਚੇਤਸਾ;
ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣੀ ਨਾਮ, ਮਾਤਿਕਟ੍ਠਕਥਾ ਸੁਭਾ.
ਥਿਰਾਨੇਕਗੁਣੋਘੇਨ, ਥੇਰੇਨ ਵਿਨਯਞ੍ਞੁਨਾ;
ਕਲ੍ਯਾਣਾਚਾਰਯੁਤ੍ਤੇਨ, ਧੀਮਤਾ ਮੁਨਿਸੂਨੁਨਾ;
ਵਿਨਯਟ੍ਠਿਤਿਕਾਮੇਨ, ਸੁਮੇਧੇਨਾਭਿਯਾਚਿਤੋ.
ਤਮਹਂ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਮਨਾਕੁਲਂ;
ਸਾਧਵੋ ਤਂ ਨਿਸਾਮੇਥ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਮਮ ਭਾਸਤੋਤਿ.
ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਬ੍ਬਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਵਿਪੁਲੋਲ਼ਾਰਗੁਣਵਿਸੇਸਾਵਹਸ੍ਸ ਪਰਮਗਮ੍ਭੀਰਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋਯਮਾਚਰਿਯੋ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਂ ਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪ੍ਪਣਾਮਕਰਣੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਪੁਨਾਤਿ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਨਿਸ੍ਸਯਾ ਹਿ ਪਞ੍ਞਾ ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਪਰਿਯੋਸਾਨਗਮਨਸਮਤ੍ਥਾ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਪਿਚ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪ੍ਪਣਾਮੇਨ ਵਿਧੁਤਸਬ੍ਬਕਿਬ੍ਬਿਸੇ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਭਵਨ੍ਤਰੂਪਚਿਤਾਨਿਪਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਕਮ੍ਮਾਨਿ ਪਚ੍ਚਯਵੇਕਲ੍ਲਤੋ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਯ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਨਾਲਮਨ੍ਤਰਾਯਕਰਣਾਯਾਤਿਪਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਰਤਨਤ੍ਤਯਵਨ੍ਦਨਾ.
ਤਤ੍ਥ ਬੁਦ੍ਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤਾਵ ‘‘ਬੁਜ੍ਝਿਤਾ ਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਬੋਧੇਤਾ ਪਜਾਯਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮਹਾਨਿ. ੧੯੨; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪਾਰਾਯਨਤ੍ਥੁਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੯੭; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੬੨) ਨਿਦ੍ਦੇਸਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਵਾ ਸਵਾਸਨਾਯ ਅਞ੍ਞਾਣਨਿਦ੍ਦਾਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਗਮਤੋ, ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵਾ ਵਿਕਸਿਤਭਾਵਤੋ ਬੁਦ੍ਧਵਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਜਾਗਰਣਵਿਕਸਨਤ੍ਥਵਸੇਨ. ਅਥ ਵਾ ਕਸ੍ਸਚਿਪਿ ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਵਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ, ਞੇਯ੍ਯਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਚ ਕਮ੍ਮਭਾਵੇਨ ਅਗ੍ਗਹਣਤੋ ਕਮ੍ਮਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯ ਅਭਾਵੇਨ ਅਵਗਮਨਤ੍ਥਵਸੇਨੇਵ ਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਵਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਯਥਾ ‘‘ਦਿਕ੍ਖਿਤੋ ਨ ਦਦਾਤੀ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਪਾਰਮਿਤਾਪਰਿਭਾਵਿਤੇਨ ਸਯਮ੍ਭੁਞਾਣੇਨ ਸਹਵਾਸਨਾਯ ਵਿਗਤਵਿਦ੍ਧਸ੍ਤਨਿਰਵਸੇਸੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੋ ਮਹਾਕਰੁਣਾਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਅਪਰਿਮੇਯ੍ਯਗੁਣਗਣਾਧਾਰੋਵ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨੋ ਬੁਦ੍ਧੋ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਯੋ ਸੋ ਭਗਵਾ ਸਯਮ੍ਭੂ ਅਨਾਚਰਿਯਕੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਾਮਂ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਿ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਬਲੇਸੁ ਚ ਵਸੀਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੧੯੨; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪਾਰਾਯਨਤ੍ਥੁਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੯੭; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੬੧),
ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਂ.
ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਯਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖੇ, ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖੇ ਚ ਅਪਤਮਾਨੇ ਧਾਰੇਤੀਤਿ, ਤਨ੍ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਧਾਰਣਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਦਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਹੇਤੁਤਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਉਭਯਮੇਵ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਧਾਰੇਤਿ. ਅਰਿਯਫਲਞ੍ਚ ਪਨ ਤਂਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨੇਨ ਤਦਨੁਕੂਲਤਾਯ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਚ ਤਦਧਿਗਮਹੇਤੁਤਾਯਾਤਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਇਮਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਰਤਨੇਨ ਸਹ ਵਨ੍ਦਨਕਿਰਿਯਾਯ ਧਮ੍ਮਰਤਨਂ ਸਮੁਚ੍ਚਿਨੋਤਿ.
ਨ ਕੇਵਲਂ ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਘਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਅਰਿਯੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਂਹਤੋ ਘਟਿਤੋਤਿ ਸਙ੍ਘੋ, ਅਟ੍ਠਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸਮੂਹੋ. ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਵਾ ਮਗ੍ਗਫਲੇਹਿ ਕਿਲੇਸਦਰਥਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਘਾਤਿਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘੋ, ਪੋਥੁਜ੍ਜਨਿਕਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪ੍ਪਟਿਪਦਾਯ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਪੁਰਿਮਚੇਤਨਾਯ ਵਿਯ ਦਾਨੇ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸੋਪਿ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਰਿਯੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਅਸਂਹਤੋ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਪਕ੍ਖਿਯੇਨ ਪਨ ਪੋਥੁਜ੍ਜਨਿਕੇਨ ਸਂਹਤਤ੍ਤਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਪਣਿਪਾਤਾਰਹੋ ਸਙ੍ਘੋਯੇਵਾਤਿ, ਤਂ ਸਙ੍ਘਂ. ਚ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਕਿਂਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਧਮ੍ਮਂ, ਸਙ੍ਘਞ੍ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਨ੍ਦਨਾਮਾਨਪੂਜਾਸਕ੍ਕਾਰਭਾਜਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਵਿਸੇਸਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਵਨ੍ਦਨਾਮਾਨਪੂਜਾਸਕ੍ਕਾਰਭਾਜਨਂ. ਬੁਦ੍ਧਂ…ਪੇ… ਵਨ੍ਦਨਾਮਾਨਪੂਜਾਸਕ੍ਕਾਰਭਾਜਨਂ ਸਙ੍ਘਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਦੇਵਕੇਨ ਲੋਕੇਨ ਅਰਹਤਾਦੀਹਿ ਗੁਣੇਹਿ ਸੇਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਕਰਿਯਮਾਨੋ ਪਣਾਮੋ ਵਨ੍ਦਨਾ, ਸਮ੍ਮਾਨੋ ਮਾਨੋ, ਗਨ੍ਧਪੁਪ੍ਫਾਦੀਹਿ ਉਪਹਾਰੋ ਪੂਜਾ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਪਚ੍ਚਯਦਾਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰੋ, ਵਨ੍ਦਨਾ ਚ ਮਾਨੋ ਚ ਪੂਜਾ ਚ ਸਕ੍ਕਾਰੋ ਚ ਵਨ੍ਦਨਾਮਾਨਪੂਜਾਸਕ੍ਕਾਰਾ, ਤੇਸਂ ਮਹਪ੍ਫਲਭਾਵਕਰਣੇਨ ਭਾਜਨਤ੍ਤਾ ਆਧਾਰਤ੍ਤਾ ਵਨ੍ਦਨਾਮਾਨਪੂਜਾਸਕ੍ਕਾਰਭਾਜਨਂ. ਇਮਿਨਾ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਅਰਹਤਾਦੀਹਿ ਗੁਣੇਹਿ ਅਸਮਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਨ੍ਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਤਕ੍ਕਤਸ੍ਸ ਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਸ੍ਸ ਸਸਨ੍ਤਾਨਪਵਨਾਦਿਵਸੇਨ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਯ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਸਮਤ੍ਥਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਰਹਤਾਦਿਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਗੁਣਵਿਸੇਸਾਨੁਸ੍ਸਰਣਵਸੇਨ ਵਿਵਿਧੇਨ, ਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਮਨਸਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਕਰਣਭੂਤਾਹਿ ਅਭਿਵਨ੍ਦਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੀਹਿ ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਨਮਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਿਵਿਧਾ ਚਾਯਂ ਵਨ੍ਦਨਾ ਕਾਯਵਚੀਮਨੋਵਨ੍ਦਨਾਨਂ ਵਸੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਗੁਣਾਰਮ੍ਮਣਾ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਚੇਤਨਾ ਕਾਯਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਵਚੀਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕਾਯਵਚੀਵਨ੍ਦਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਉਭਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਪਨ ਅਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨੋਵਨ੍ਦਨਾਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਵਣ੍ਣਨਂ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
ਏਵਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਪਣਾਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾਨਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾਨਞ੍ਚ ਪਣਾਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਥੇਰਵਂਸਪ੍ਪਦੀਪਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਞ੍ਜਲੀ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਸੀਹਾਨਂ ਨਮੋ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਤੋ ਅਞ੍ਜਲਿ ਕਰਪੁਟੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਕਤਞ੍ਜਲੀ. ਛਨ੍ਦਾਨੁਰਕ੍ਖਣਤ੍ਥਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਦੀਘੋ, ਕਤਞ੍ਜਲੀ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾ ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਕਾਰਾ ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਯਾ ਮਹਾਥੇਰਾ, ਤੇ ਏਵ ਪਰਿਸ੍ਸਯਸਹਨਤੋ, ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਕਿਲੇਸਹਨਨਤੋ, ਪਰਵਾਦਿਮਿਗੇਹਿ ਅਪਧਂਸਨੀਯਤੋ ਚ ਸੀਹਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਸੀਹਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਸੀਹਾ, ਤੇਸਂ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਸੀਹਾਨਂ. ਕੀਦਿਸਾ ਤੇ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਸੀਹਾ, ਯੇਸਂ ਤਯਾ ਨਮੋ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਥੇਰਵਂਸਪ੍ਪਦੀਪਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਥੇਰਵਂਸਪ੍ਪਦੀਪਾਨਨ੍ਤਿ ਥਿਰੇਹਿ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਥੇਰਾ, ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਾਦਯੋ, ਤੇਸਂ ਵਂਸੋ ਅਨ੍ਵਯੋਤਿ ਥੇਰਵਂਸੋ. ਏਤੇਨ ਭਿਨ੍ਨਲਦ੍ਧਿਕਾਨਂ ਸਤ੍ਤਰਸਭੇਦਾਨਂ ਮਹਾਸਙ੍ਘਿਕਾਦੀਨਂ ਵਂਸਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਥੇਰਵਂਸਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਨ ਆਗਮਾਧਿਗਮਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਪਜ੍ਜੋਤੇਨ ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਵਂਸਸ੍ਸ ਦੀਪਨਤੋ ਥੇਰਵਂਸਪ੍ਪਦੀਪਾ, ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਸੀਹਾ, ਤੇਸਂ ਥੇਰਵਂਸਪ੍ਪਦੀਪਾਨਂ. ਅਸਂਹੀਰਤ੍ਤਾ ਥਿਰਾਨਂ. ਵਿਨਯਕ੍ਕਮੇਤਿ ਆਰਮ੍ਭਾਨੁਰੂਪਵਚਨਮੇਤਂ, ਤੇ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤਾਭਿਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਥਿਰਾ ਏਵ.
ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾਨਮ੍ਪਿ ਪਣਾਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਭਿਧਾਨਾਨਿਸਂਸਂ, ਦੇਸਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਾਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਮਹੇਸਿਨਾ ਯਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਪਕਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਮਹੇਸਿਨਾਤਿ ਮਹਨ੍ਤੇ ਸੀਲਾਦਿਕੇ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਏਸੀ ਗਵੇਸੀਤਿ ਮਹੇਸਿ. ਮਹਨ੍ਤੇਹਿ ਏਸਿਤੋਤਿ ਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੇਖਾਸੇਖਇਸੀਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਮਹਨ੍ਤੋ ਇਸੀਤਿ ਵਾ ਮਹੇਸਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਤੇਨ ਮਹੇਸਿਨਾ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਸਂਵਰਭੂਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਲਂ, ਤਦ੍ਦੀਪਨਤੋ ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਗਨ੍ਥਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਮੇਵ ਵਾ. ਕਿਮ੍ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਾਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਪਮੁਖੇ ਸਾਧੂਤਿ ਪਮੋਕ੍ਖਂ, ਪਮੋਕ੍ਖਮੇਵ ਪਾਮੋਕ੍ਖਂ, ਵਜ੍ਜਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾਨਂ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਪਰਿਤ੍ਤਮਹਗ੍ਗਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਦਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਨਰੋ ਸਪਞ੍ਞੋ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਭਾਵਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩, ੧੯੨; ਪੇਟਕੋ. ੨੨; ਮਿ. ਪ. ੨.੧.੯) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮੁਖਮਿਵਾਤਿ ਮੁਖਂ, ਦ੍ਵਾਰਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਖਜ੍ਜਭੋਜ੍ਜਲੇਯ੍ਯਪੇਯ੍ਯਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋਪਿ ਆਹਾਰੋ ਮੁਖੇਨ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਿ ਫਰਤਿ, ਏਵਂ ਯੋਗਿਨੋਪਿ ਚਾਤੁਭੂਮਕਕੁਸਲਂ ਸੀਲਮੁਖੇਨ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮੁਖਮਿਵਾਤਿ ਮੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਮੁਖਂ ਦ੍ਵਾਰਂ ਮੋਕ੍ਖਪ੍ਪਵੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ –
‘‘ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਤ੍ਥਾਨਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕੁਸਲਾਨਿ ਸੀਲਾਨੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੧.੧).
ਤਥਾ –
‘‘ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਤ੍ਥਾਯ, ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਪੀਤਤ੍ਥਾਯ, ਪੀਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਤ੍ਥਾਯ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਸੁਖਤ੍ਥਾਯ, ਸੁਖਂ ਸਮਾਧਤ੍ਥਾਯ, ਸਮਾਧਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਾਯ, ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਨਿਬ੍ਬਿਦਤ੍ਥਾਯ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਵਿਰਾਗਤ੍ਥਾਯ, ਵਿਰਾਗੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਾਯ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੩੬੬) ਚ.
ਏਵਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਿਧਾਨਾਦਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੂਰਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਤੁਤ੍ਥਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੂਰਤੇਨਾਤਿ ਸੋਭਨੇ ਰਤੋਤਿ ਸੂਰਤੋ ਉ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਦੀਘਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤੇਨ ਸੂਰਤੇਨ, ਸੋਭਨੇ ਕਾਯਿਕਵਾਚਸਿਕਕਮ੍ਮੇ ਰਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਵਿਨੀਤੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨਿਵਾਤੇਨਾਤਿ ਨੀਚਵੁਤ੍ਤਿਨਾ. ਸੁਚਿਸਲ੍ਲੇਖਵੁਤ੍ਤਿਨਾਤਿ ਸੁਚਿਭੂਤਾ ਕਿਲੇਸਸਲ੍ਲਿਖਨਸਮਤ੍ਥਾ ਵੁਤ੍ਤਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਚਿਸਲ੍ਲੇਖਵੁਤ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਸੁਚਿਸਲ੍ਲੇਖਵੁਤ੍ਤਿਨਾ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਯ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਨਯਾਚਾਰਯੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਵਾਰਿਤ੍ਤਚਾਰਿਤ੍ਤਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ. ਅਥ ਵਾ ਵਿਨਯੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਾਦਿਭੇਦੋ ਸਂਵਰਵਿਨਯੋ. ਆਚਾਰੋਤਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਆਗਤਸਮਣਸਾਰੁਪ੍ਪਾਚਾਰੋ. ਸੋਣਤ੍ਥੇਰੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੋਣੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ਥਿਰੇਹਿ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਥੇਰੋ. ਯਾਚਿਤੋਤਿ ਅਭਿਯਾਚਿਤੋ. ਥੇਰੋ ਹਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਤਾਯ ਦੁਰਵਗਾਹਤਂ, ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਚ ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਤਯਾ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਸੁਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਸਾਨਿਸਂਸਗਾਰਵੇਨ ਯਾਚਨਂ ਅਕਾਸਿ. ਤਦਸ੍ਸ ਯਾਚਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਨਿਦਾਨਭੂਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਾਚਿਤੋ’’ਤਿ ਆਹ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਸੂਰਤੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਸੋਰਚ੍ਚਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਨਿਵਾਤੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨੀਚਮਨਤਾ ਨਿਵਾਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾ, ਯਾਯ ਨਿਵਾਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨਿਹਤਮਾਨੋ, ਨਿਹਤਦਪ੍ਪੋ, ਪਾਦਪੁਞ੍ਛਨਚੋਲ਼ਕਸਮੋ, ਭਿਨ੍ਨਵਿਸਾਣੂਸਭਸਮੋ, ਉਦ੍ਧਟਦਾਠਸਪ੍ਪਸਮੋ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਣ੍ਹੋ ਸਖਿਲੋ ਸੁਖਸਮ੍ਭਾਸੋ ਹੋਤਿ. ‘‘ਸੁਚਿਸਲ੍ਲੇਖਵੁਤ੍ਤਿਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਆਜੀਵਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ. ‘‘ਵਿਨਯਾਚਾਰਯੁਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮਨੇਕਗੁਣੇਹਿ ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਤ੍ਥਵਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਨੋ ਅਜ੍ਝੇਸਨਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁਨ੍ਤਿ ਪਰਮਗਮ੍ਭੀਰਸ੍ਸਾਪਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਕਿਞ੍ਚ – ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੇਸਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਰਿਯਮਾਨਾ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੇਸਨਾਧਿਪਚ੍ਚੇਨ, ਮਮਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸਾਹਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨ ਚਿਰੇਨ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਏਵਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਵਨੇ ਸੋਤੁਜਨਸ੍ਸਾਦਰਂ ਜਨੇਤੁਂ ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਕਰਣਪ੍ਪਕਾਰਨਿਸ੍ਸਯਾਭਿਧਾਨਾਦਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਦ੍ਵਯਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਯਂ ਮਹੇਸਿਨਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਪਕਾਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ. ਸਞ੍ਜਾਤਕਙ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਪਦਪਦਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯਵਸੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤਕਙ੍ਖਾਨਂ, ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਂਸਯਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਂਸਯਸ੍ਸ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨਤ੍ਥਾਯ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ. ਵਣ੍ਣੀਯਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਕਥੀਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਣ੍ਣਨਾ, ਅਟ੍ਠਕਥਾ, ਤਂ ਵਣ੍ਣਨਂ. ਇਮਸ੍ਸ ਚ ‘‘ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਿਂਭੂਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਕਪਰਿਵਾਰਪਦਭਾਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਅਸਾਧਾਰਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯਸ੍ਸ ਚ ਨਿਦਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਰਸਪ੍ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਚ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਾਧਾਰਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯਸ੍ਸ ਪਕਾਸਨਤੋ ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ.
ਮਹਾਵਿਹਾਰਵਾਸੀਨਨ੍ਤਿ ਮਹਾਮੇਘਵਨੁਯ੍ਯਾਨਭੂਮਿਭਾਗੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਵਿਹਾਰੋ ਮਹਾਵਿਹਾਰੋ, ਯੋ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਮਹਾਬੋਧਿਨਾ ਵਿਭੂਸਿਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਵਸਨ੍ਤਿ ਸੀਲੇਨਾਤਿ ਮਹਾਵਿਹਾਰਵਾਸਿਨੋ, ਤੇਸਂ ਮਹਾਵਿਹਾਰਵਾਸੀਨਂ. ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਕਥਾਮਗ੍ਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਮਹਾਵਿਹਾਰਵਾਸੀਨਂ ਸੀਹਲ਼ਟ੍ਠਕਥਾਨਯਂ ਇਧ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਯਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਨਾਮੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਣਨਾਮੇਨ. ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣੀ, ਤਂ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਂ. ਸੁਭਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸੁਨ੍ਦਰਂ, ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਸੁਭਤੋ, ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਸੁਭਤੋ, ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਸੁਭਤੋ ਚ ਸੁਭਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪੁਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਪ੍ਪਕਾਰਂ, ‘‘ਮਹਾਵਿਹਾਰਵਾਸੀਨਂ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਨਿਸ੍ਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਨਿਸ੍ਸਯਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਨਿਕਾਯਨ੍ਤਰਲਦ੍ਧਿਸਙ੍ਕਰਦੋਸਵਿਵਜ੍ਜਨਤੋ, ‘‘ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਵਤ੍ਤਯਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ.
ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ
ਏਵਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪਣਾਮਾਦਿਸਹਿਤਂ ਸਞ੍ਞਾਦਿਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਨਂ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਤਾਵ ਵਚਨਤ੍ਥਤੋ, ਸਰੂਪਭੇਦਤੋ, ਗਨ੍ਥਭੇਦਤੋ, ਉਦ੍ਦੇਸਵਿਭਾਗਤੋ, ਉਦ੍ਦੇਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਚ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਤਦੁਦ੍ਦੇਸਕ੍ਕਮੇਨਾਯਂ ਵਣ੍ਣਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ.
ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਾਥਾਪਦੇ. ਪਅਤਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਪਕਾਰਤੋ ਅਤਿਵਿਯ ਸੀਲੇਸੁ ਮੁਖਭੂਤਂ. ਅਤਿਪਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਤਮੇਵ ਪਦਂ ਉਪਸਗ੍ਗਬ੍ਯਤ੍ਤਯੇਨ ਵਦਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪ ਅਤਿ ਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ, ਤਸ੍ਸ ਉਪਸਗ੍ਗਬ੍ਯਤ੍ਤਯੇਨਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਅਤਿਪਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪਭੇਦਤੋ ਪਦਵਣ੍ਣਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਤੋ ਵਦਤਿ ‘‘ਅਤਿਸੇਟ੍ਠਂ ਅਤਿਉਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੀਲਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸਬ੍ਬਗੁਣਾਨਂ ਮੂਲਭਾਵਤੋ ਸੇਟ੍ਠਂ, ਗਨ੍ਥਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਪਨ ਸੇਟ੍ਠਗੁਣਸਹਚਰਣਤੋ ਸੇਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ. ਇਮਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਚਨਤ੍ਥਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਂ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਸਬ੍ਬਮਤ੍ਥੀਤਿ ਖੋ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਅਯਮੇਕੋ ਅਨ੍ਤੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਖੋ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੫; ੩.੯੦) ਵਿਯ. ਇਮਿਨਾਤਿ ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਕ੍ਖਵਚਨਂ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਨਿਦਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ, ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੇਹਿ ਚ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਵੀਥਿਯਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਚਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਚਨਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਇਮਿਨਾਤਿ ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵਕਰਣਵਚਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਭਿਮੁਖੀਕਰਣਤੋ. ਵਚਨਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਤਿਸੇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥੇਨ. ਏਕਵਿਧਮ੍ਪੀਤਿ ਏਕਕੋਟ੍ਠਾਸਮ੍ਪਿ. ਸੀਲਗਨ੍ਥਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧਂ ਹੋਤੀਤਿ ਪੁਨ ਸੀਲਗਨ੍ਥਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪਭੇਦੇਨ ਦੁਵਿਧਂ ਹੋਤਿ, ਸੀਲਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਗਨ੍ਥਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਞ੍ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਇਦਾਨਿ ਤਦੁਭਯਸ੍ਸਾਪਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਤਿ ਰਕ੍ਖਤੀਤਿ ਪਾਤਿ, ਤਂ ਮੋਕ੍ਖੇਤਿ ਮੋਚੇਤਿ ਆਪਾਯਿਕਾਦੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹੀਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਸਂਵਰਣਂ ਸਂਵਰੋ, ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਮੇਵ ਸਂਵਰੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੇਨ ਸਂਵੁਤੋ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ. ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਤਿ.
ਆਦਿਮੇਤਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਲਂ ਪੁਬ੍ਬੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੇਨ ਆਦਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –
‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤ੍ਵਂ, ਉਤ੍ਤਿਯ, ਆਦਿਮੇਵ ਵਿਸੋਧੇਹਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਕੋ ਚਾਦਿ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ? ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਉਜੁਕਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੮੨).
ਯਥਾ ਹਿ ਨਗਰਵਡ੍ਢਕੀ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਤੁਕਾਮੋ ਪਠਮਂ ਨਗਰਟ੍ਠਾਨਂ ਸੋਧੇਤਿ, ਤਤੋ ਅਪਰਭਾਗੇ ਵੀਥਿਚਤੁਕ੍ਕਸਿਙ੍ਘਾਟਕਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਤਿ, ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਰਜਕੋ ਪਠਮਂ ਤੀਹਿ ਖਾਰੇਹਿ ਵਤ੍ਥਂ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਵਤ੍ਥੇ ਯਦਿਚ੍ਛਕਂ ਰਙ੍ਗਜਾਤਂ ਉਪਨੇਤਿ, ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਛੇਕੋ ਚਿਤ੍ਤਕਾਰੋ ਰੂਪਂ ਲਿਖਿਤੁਕਾਮੋ ਆਦਿਤੋਵ ਭਿਤ੍ਤਿਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਤੋ ਅਪਰਭਾਗੇ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਆਦਿਤੋਵ ਸੀਲਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਅਪਰਭਾਗੇ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮੇ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੀਲਂ ‘‘ਆਦੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਮੁਖਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨੇਵ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਚ ਸਂਵਰੋ’’ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਂ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੦; ਧ. ਪ. ੧੮੫) ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.
ਸੀਲਨ੍ਤਿ ਚਾਰਿਤ੍ਤਵਾਰਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ ਵਿਨਯਪਿਟਕਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਲਂ, ਧਮ੍ਮਤੋ ਪਨ ਸੀਲਂ ਨਾਮ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਹਿ ਵਾ ਵਿਰਮਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਵਤ੍ਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਪੂਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚੇਤਨਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ ‘‘ਕਿਂ ਸੀਲਨ੍ਤਿ ਚੇਤਨਾ ਸੀਲਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਸੀਲਂ ਸਂਵਰੋ ਸੀਲਂ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਸੀਲ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੩੯) ‘‘ਉਭਯਾਨਿ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਨੀ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਭਿਕ੍ਖੁਨੀਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਵਸੇਨ ਉਭਯਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਨਿ, ਦ੍ਵੇ ਮਾਤਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕਸ੍ਸ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨਾਤਿ ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਸ੍ਵਾਗਤਾਨੀਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਆਗਤਾਨਿ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਂ (ਮਹਾਵ. ੧੩੪) ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਸੀਲਗਨ੍ਥਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇਸੁ. ਯੋਤਿ ਅਨਿਯਮਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਨਨ੍ਤਿ ਵਿਨਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਸੀਲਂ. ਰਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਅਵਿਕੋਪੇਨ੍ਤੋ ਪਾਲੇਤਿ. ਤਂ ‘‘ਪਾਤੀ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸੀਲੇ ਠਿਤਂ. ਮੋਚੇਤੀਤਿ ਸਹਕਾਰਿਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਮੋਕ੍ਖੇਤਿ. ਅਪਾਯੇ ਜਾਤਂ ਆਪਾਯਿਕਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਂ ਆਦਿ ਯੇਸਂ ਤਾਨਿ ਆਪਾਯਿਕਾਦੀਨਿ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਤਦਞ੍ਞਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਤ੍ਤਾਨੁਵਾਦਾਦੀਹੀਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਵਾਦੋ ਅਤ੍ਤਾਨੁਵਾਦੋ, ਸੋ ਆਦਿ ਯੇਸਂ ਤਾਨਿ ਅਤ੍ਤਾਨੁਵਾਦਾਦੀਨਿ, ਤੇਹਿ ਅਤ੍ਤਾਨੁਵਾਦਾਦੀਹਿ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਾਨੁਵਾਦਦਣ੍ਡਦੁਗ੍ਗਤਿਭਯਾਨਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜੋਤਕਤ੍ਤਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸੀਲਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਦੀਪਨਤ੍ਤਾ. ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਵਚਨਤ੍ਥੋਤਿ ‘‘ਅਤਿਸੇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਵਚਨਤ੍ਥੋ. ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣੋ ਹੋਤਿ ਸੀਲਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸਬ੍ਬਗੁਣਾਨਂ ਮੂਲਭਾਵਤੋ ਸੇਟ੍ਠਂ, ਗਨ੍ਥਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸੇਟ੍ਠਗੁਣਸਹਚਰਣਤੋ ਸੇਟ੍ਠਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਸੀਲਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਗਨ੍ਥਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇਸੁ. ‘‘ਅਯਂ ਵਣ੍ਣਨਾ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨਵਣ੍ਣਨਮਾਹ. ਗਨ੍ਥਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਤਾਵ ਯੁਜ੍ਜਤੁ, ਕਥਂ ਸੀਲਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਗਨ੍ਥੇ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਹੀਤਿ ਕਾਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ. ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਸੀਲਂ. ਵਣ੍ਣਿਤੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਗਨ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਮੁਖੇਨ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਵਣ੍ਣਨਤੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਸ੍ਮਾ ਗਨ੍ਥੇ ਵਣ੍ਣਿਤੇ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਵਣ੍ਣਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੀਲਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ.
ਏਵਂ ਸਰੂਪਭੇਦਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਗਨ੍ਥਭੇਦਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤੁਂ ‘‘ਤਂ ਪਨੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਭਿਕ੍ਖੁਨੀਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ. ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਯੇਹਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨਵਚਨਪ੍ਪਬਨ੍ਧੇਹਿ, ਤੇ ਉਦ੍ਦੇਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾ, ਤੇਹਿ. ਵਵਤ੍ਥਿਤਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਠਿਤਂ.
ਏਵਂ ਗਨ੍ਥਭੇਦਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਉਦ੍ਦੇਸਵਿਭਾਗਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਉਦ੍ਦਿਸੀਯਤਿ ਸਰੂਪੇਨ ਕਥੀਯਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਾ ਉਦ੍ਦੇਸੋ, ਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਨਿਦਾਨੁਦ੍ਦੇਸੋ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋਵ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰੁਦ੍ਦੇਸੋ.
ਇਦਾਨਿ ਨਿਦਾਨੁਦ੍ਦੇਸਾਦੀਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਨਿਦਾਨੁਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਦ੍ਦੇਸੇਸੁ. ਨਿਦਾਨੁਦ੍ਦੇਸੋ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨਿਦਾਨੁਦ੍ਦੇਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ…ਪੇ… ਆਵਿਕਤਾ ਹਿਸ੍ਸ ਫਾਸੁ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਧਾਗਤਨਿਦਾਨਪਾਲ਼ਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਉਦ੍ਦੇਸਕਾਲੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ‘‘ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਨਿਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਪਾਠਸ੍ਸ ਯੋਜਨਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਤ੍ਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੁਸਾਵਨਾਦਿਕਮੇਵ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਨਿਦਾਨਪਾਲ਼ਿਦਸ੍ਸਨਪੁਬ੍ਬਕਨਿਦਾਨੁਦ੍ਦੇਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਖੁਦ੍ਦਕਪੇਯ੍ਯਾਲਵਸੇਨ ਵਾ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਅਯੋਜਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਉਦ੍ਦੇਸਕਾਲੇ ਪਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘‘ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਪਾਰਾਜਿਕਾਦੀਨਂ ਅਵਸਾਨੇ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਨਿਦਾਨਾਵਸਾਨੇ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਉਦ੍ਦੇਸਕਾਲੇ ‘ਆਵਿਕਤਾ ਹਿਸ੍ਸ ਫਾਸੁ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਨਿਦਾਨਂ, ਤਤ੍ਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਵਸੇਸੇ ਸੁਤੇਨ ਸਾਵਿਤੇਤਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਪਾਰਾਜਿਕੁਦ੍ਦੇਸਾਦਿਚਤੁਕ੍ਕਂ ‘‘ਸੁਤਾ ਖੋ ਪਨਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਰਾਜਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਅਵਿਵਦਮਾਨੇਹਿ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸੁਤਵਸੇਨ ਸਾਵਿਤੇ.
ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਸੇਸਾ ਤਯੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਾਰਾਜਿਕੁਦ੍ਦੇਸਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਾਰਾਜਿਕੁਦ੍ਦੇਸਾਦੀਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਾਰਾਜਿਕਾਦੀਨਿ ਓਸਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਨਿਦਾਨਂ, ਪਾਰਾਜਿਕਞ੍ਚ, ਤਦੁਭਯਂ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਞ੍ਚ, ਤਂਤਿਕਂ ਅਨਿਯਤਞ੍ਚਾਤਿ ਏਵਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਾਦੀਨਿ ਪਰਿਯੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ‘‘ਅਵਸੇਸੇ ਸੁਤੇਨ ਸਾਵਿਤੇ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕੁਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਵਸੇਸਂ ਸੁਤੇਨ ਸਾਵੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋਤਿ ਉਪੋਸਥਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ –
‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਾ ਨਿਦਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਂ ਸੁਤੇਨ ਸਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਅਯਂ ਪਠਮੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ. ਨਿਦਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਂ ਸੁਤੇਨ ਸਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮਹਾਵ. ੧੫੦) –
ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਪ੍ਪਕਤੇਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਅਪਰਿਯੋਸਿਤੇ. ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸਸੁ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਸੁ ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਦਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾ ਨਾਮ – ਰਾਜਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਚੋਰਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਅਗ੍ਯਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਉਦਕਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਅਮਨੁਸ੍ਸਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਵਾਲ਼ਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਸਰੀਸਪਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਰਾਯੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ‘‘ਉਪੋਸਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੫੦) ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਸੁ ਰਾਜਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਂ ਰਾਜਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਚੋਰਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਚੋਰਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਦਵਦਾਹੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਆਵਾਸੇ ਵਾ ਅਗ੍ਗਿ ਉਟ੍ਠਹਤਿ, ਅਯਂ ਅਗ੍ਯਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਮੇਘੋ ਵਾ ਉਟ੍ਠਹਤਿ, ਓਘੋ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਂ ਉਦਕਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਬਹੂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਯਕ੍ਖੋ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਅਯਂ ਅਮਨੁਸ੍ਸਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਬ੍ਯਗ੍ਘਾਦਯੋ ਚਣ੍ਡਮਿਗਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਵਾਲ਼ਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸਪ੍ਪਾਦਯੋ ਡਂਸਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਸਰੀਸਪਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਿਲਾਨੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਕਾਲਂ ਵਾ ਕਰੋਤਿ, ਵੇਰਿਨੋ ਵਾ ਤਂ ਮਾਰੇਤੁਕਾਮਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਏਕਂ ਵਾ ਬਹੂ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਾ ਚਾਵੇਤੁਕਾਮਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਇਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸਸੁ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਸੁ ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਪਕਾਸਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ.
ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਪਕਤੁਦ੍ਦੇਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਅਵਸੇਸਂ ਸੁਤੇਨ ਸਾਵੇਤਬ੍ਬਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਉਦ੍ਦੇਸਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਅਵਸੇਸਵਚਨਸ੍ਸ. ਯਥਾਹ ‘‘ਨਿਦਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਮਹਾਵ. ੧੫੦). ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਦਾਨੁਦ੍ਦੇਸੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੁਤੇਨ ਸਾਵੇਤਬ੍ਬਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ ਉਪੋਸਥਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਨਿਯਤੁਦ੍ਦੇਸੋ ਪਰਿਹਾਯਤੀਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਅਨਿਯਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ. ਤਦਭਾਵੋ ਚ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਲਕ੍ਖਣਂ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਅਨੁਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਨ੍ਤਿ ਅਵਸੇਸੁਦ੍ਦੇਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਾਵਾਤਿ ਪਠਮਂ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਇਦਂ ਅਕ੍ਖਰਪਦਨਿਯਮਿਤਗਨ੍ਥਿਤਂ ਵਚਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਥੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਂ ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ, ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇਤਿਆਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸੁਣਾਤੁ ਮੇਤਿਆਦੀਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਅਜ੍ਜੁਪੋਸਥੋ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਆਗਤਾਨਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਾਨਂ. ਅਤ੍ਥਨਿਚ੍ਛਯਨ੍ਤਿ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਨਿਚ੍ਛਯਨਂ, ਵਵਤ੍ਥਾਪਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਾਯ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਤੇਸਂ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਥੋ ਚੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਤ੍ਥੋ ਚ ਅਨੇਕਧਾ ਵਵਤ੍ਥਾਪੀਯਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਨਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯੋ. ਗਣ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਖੀਲਮਦ੍ਦਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਕਥਾ, ਅਤ੍ਥੋ ਚ ਨਿਚ੍ਛਯੋ ਚ ਅਤ੍ਥਨਿਚ੍ਛਯੋ, ਤਂ ਅਤ੍ਥਨਿਚ੍ਛਯਂ, ਮਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਞ੍ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਪਨ੍ਨਂ ਪਤ੍ਤਂ ਪੁਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਸੀਲਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮੇਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸੀਲਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਪਨ੍ਨਾ ਗਤਾ ਉਪਾਗਤਾਤਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸੀਲੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੇਨ ਉਪੇਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਧਿਸੀਲਅਧਿਚਿਤ੍ਤਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾ, ਤਂ ਕਾਮੇਨ੍ਤੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾ. ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਮੇਤਿ ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖਵੋ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਨਿਸਾਮੇਨ੍ਤੁ. ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸਵਨੇ ਨਿਯੋਜੇਤਿ. ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਸਵਨਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਹਿ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਸਾਸਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾਨਂਯੇਵ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਗਹਣਂ ਤਦਞ੍ਞੇਸਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਅਭਾਜਨਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਤੇ ਵਿਨਯਂ ਸੋਤਬ੍ਬਂ, ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਮਞ੍ਞਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.
ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਗਾਥਾਪਦੇ, ਏਤੇਸਂ ਵਾ ਗਾਥਾਯ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਮਨ੍ਤਰੇ. ਸਵਨੇ ਆਣਤ੍ਤਿਵਚਨਂ ਸਵਨਾਣਤ੍ਤਿਵਚਨਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਵਨਾਣਤ੍ਤਿਵਚਨਂ, ਤਥਾਪਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੇਨ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤੋ ਆਣਤ੍ਤਿ, ਨ ਉਦ੍ਦੇਸਕਸ੍ਸਾਤਿ ਨਵਕਤਰੇਨਾਪਿ ਇਦਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਸਙ੍ਘਗਾਰਵੇਨ, ਸਙ੍ਘਬਹੁਮਾਨੇਨ ਚ ਸਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸਗਾਰਵਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਚਨਂ. ਸਙ੍ਘੋ ਹਿ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਾਦਿਗੁਣਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਮਂ ਗਾਰਵਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਟ੍ਠਾਨਂ. ਇਦਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਕੇਨ ਕਤ੍ਥ ਕਦਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਮੇਵ ਚੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੇਨਾਤਿ –
‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ ‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ’’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੩੩-੧੩੪) –
ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੇਨ. ਰਾਜਗਹੇਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੇ ਨਗਰੇ. ਤਞ੍ਹਿ ਮਨ੍ਧਾਤੁਮਹਾਗੋਵਿਨ੍ਦਾਦੀਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਰਾਜਗਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਚ ਨਗਰਂ ਹੋਤਿ, ਸੇਸਕਾਲੇ ਸੁਞ੍ਞਂ ਹੋਤਿ ਯਕ੍ਖਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਤੇਸਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ. ਕਿਂ ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ, ਯੇਨੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰੋ ਵਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਥੇਰਾਧਿਕਨ੍ਤਿ ਥੇਰਾਧੀਨਂ, ਥੇਰਾਯਤ੍ਤਂ ਭਵਿਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਥੇਰਾਧੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਸੋਯੇਵਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ. ਬ੍ਯਤ੍ਤੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਪਗੁਣਮਾਤਿਕੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਟਿਬਲੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਅਭੀਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦਹਰਸ੍ਸਾਪਿ ਬ੍ਯਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੋ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਸਚੇ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਾ ਤਯੋ ਵਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਾ ਨਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੇ ਪਨ ਅਕ੍ਖਣ੍ਡਾ ਸੁਵਿਸਦਾ ਵਾਚੁਗ੍ਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਥੇਰਾਯਤ੍ਤੋਵ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਸਚੇ ਪਨ ਏਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਵਿਸਦਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਬ੍ਯਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਯਤ੍ਤੋਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ‘‘ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸਙ੍ਘਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਙ੍ਘੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਪਦੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ ਕਿਞ੍ਚਾਪੀਤਿ ਅਨੁਗ੍ਗਹਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਯਦਿ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਦਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਹਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਹਿ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀਤਿ ਦਕ੍ਖਿਣਾ, ਪਰਲੋਕਂ ਸਦ੍ਦਹਿਤ੍ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬਂ ਦਾਨਂ, ਤਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਅਰਹਤਿ, ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਵਾ ਹਿਤੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਕਾਰਿਤਾਯ ਵਿਸੋਧੇਤੀਤਿ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਲਸਙ੍ਘਾਤੇਨ ਸਂਹਤੋਤਿ ਸਙ੍ਘੋ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਚ ਸੋ ਸਙ੍ਘੋ ਚਾਤਿ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਸਙ੍ਘੋ. ਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾ ਚਤੁਵਗ੍ਗਾਦਿਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਿਦ੍ਧੋ ਸਙ੍ਘੋ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਙ੍ਘੋ. ਅਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਰਿਯਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ’’ਤਿ ਵਾ ਅਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ. ਸੋਤਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਙ੍ਘੋ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਉਪੋਸਥਞਤ੍ਤਿਯਂ. ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਉਪੋਸਥਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਚ ਸੋਪਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਸੋ ਪਨੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਮ੍ਮਵਸੇਨਾਤਿ ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਵਸੇਨ. ਪਞ੍ਚ ਵਿਧਾ ਪਕਾਰਾ ਅਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਿਧਯੁਤ੍ਤਗਤਪ੍ਪਕਾਰਸਦ੍ਦੇ ਸਮਾਨਤ੍ਥੇ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਗ੍ਗੋ ਸਮੂਹੋਤਿ ਚਤੁਵਗ੍ਗੋ, ਚਤੁਪਰਿਮਾਣਯੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਵਗ੍ਗੋ ਚਤੁਵਗ੍ਗੋ. ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਾਦਿ.
ਇਦਾਨਿ ਯੇਸਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਸੇਨਾਯਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇ ਸਙ੍ਘੇ. ਮਜ੍ਝਿਮੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਉਪਸਮ੍ਪਦਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦਸਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਉਪਸਮ੍ਪਦਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਥਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਅਤਿਰੇਕਵੀਸਤਿਵਗ੍ਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਤਿਰੇਕਤਰੇਨਾਤਿ ਚਤੁਵਗ੍ਗਾਦਿਕਰਣੀਯਂ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਾਦਿਨਾ ਅਤਿਰੇਕਤਰੇਨ, ਦਸਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯਞ੍ਚ ਏਕਾਦਸਵਗ੍ਗਾਦਿਨਾ ਅਤਿਰੇਕਤਰੇਨ. ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ. ਇਦਮੇਵ ਚਾਨੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾਨਿਯਮੇ ਕਥਮੇਤਂ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਈਦਿਸੀ ਚੋਦਨਾ ਅਨਵਕਾਸਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨਤ੍ਥੇਤਿ ਉਪੋਸਥੇ.
ਉਪੋਸਥਸਦ੍ਦੋ ਪਨਾਯਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਸੀਲਉਪਵਾਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦਿਵਸੇਸੁ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਥਾ ਹੇਸ ‘‘ਆਯਾਮਾਵੁਸੋ ਕਪ੍ਪਿਨ, ਉਪੋਸਥਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੫੦; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੮੫) ਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੇ ਆਗਤੋ, ‘‘ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਖੋ, ਵਿਸਾਖੇ, ਉਪੋਸਥੋ ਉਪਵੁਤ੍ਥੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੮.੪੩) ਸੀਲੇ, ‘‘ਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵੇ ਸਦਾ ਫਗ੍ਗੁ, ਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸੁਪੋਸਥੋ ਸਦਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੭੯) ਉਪਵਾਸੇ, ‘‘ਉਪੋਸਥੋ ਨਾਮ ਨਾਗਰਾਜਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੪੬) ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਂ, ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਸਭਿਕ੍ਖੁਕਾ ਆਵਾਸਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮਹਾਵ. ੧੮੧) ਦਿਵਸੇ, ਇਧਾਪਿ ਦਿਵਸੇਯੇਵ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਪਵਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਉਪੋਸਥੋ. ਉਪਵਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸੀਲੇਨ ਵਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਅਭੁਞ੍ਜਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਨਸਨੇਨ ਵਾ ਖੀਰਪਾਨਮਧੁਪਾਨਾਦਿਮਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਉਪੇਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਂ ਏਵ-ਕਾਰਤ੍ਥਸਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਉਪੋਸਥੋ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ‘‘ਉਪੋਸਥੋ ਏਵਾ’’ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤੇਨ ਅਨੁਪੋਸਥਦਿਵਸਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤੀ’’ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਨਿਰਾਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਥ ਵਾ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਤ੍ਥਾਪੋਹਨਵਸੇਨ ਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਤੀਤਿ ‘‘ਉਪੋਸਥੋ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ‘‘ਅਨੁਪੋਸਥੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਤੇਨ ਅਨੁਪੋਸਥਦਿਵਸਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਸ ਨਯੋ ਪਨ੍ਨਰਸੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞਂ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਏਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਉਪੋਸਥੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ. ਪਞ੍ਚਦਸਨ੍ਨਂ ਤਿਥੀਨਂ ਪੂਰਣਵਸੇਨ ਪਨ੍ਨਰਸੋ. ਪਨ੍ਨਰਸੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞਂ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤੀ’’ਤਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦਿਵਸਵਸੇਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਚਤੁਦ੍ਦਸਿਯਂ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੋ. ਏਵਂ ਪਨ੍ਨਰਸਿਕੋ. ਸਾਮਗ੍ਗਿਉਪੋਸਥੋ ਨਾਮ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਕਤਦਿਵਸੇ ਕਾਤਬ੍ਬਉਪੋਸਥੋ. ਹੇਮਨ੍ਤਗਿਮ੍ਹਵਸ੍ਸਾਨਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਉਤੂਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੇਮਨ੍ਤਉਤੁ ਨਾਮ ਅਪਰਕਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖਪਾਟਿਪਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਫਗ੍ਗੁਨਪੁਣ੍ਣਮਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸਾ, ਗਿਮ੍ਹਉਤੁ ਨਾਮ ਫਗ੍ਗੁਨਸ੍ਸ ਕਾਲਪਕ੍ਖਪਾਟਿਪਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਸਾਲ਼੍ਹਪੁਣ੍ਣਮਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸਾ, ਵਸ੍ਸਾਨਉਤੁ ਨਾਮ ਆਸਾਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖਪਾਟਿਪਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਪਰਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸਾ. ਤਤਿਯਸਤ੍ਤਮਪਕ੍ਖੇਸੁ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਕਤ੍ਵਾ ਛ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਾਤਿ ਹੇਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਤੁਨੋ ਤਤਿਯੇ ਚ ਸਤ੍ਤਮੇ ਚ ਪਕ੍ਖੇ ਦ੍ਵੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਾ, ਏਵਮਿਤਰੇਸਂ ਉਤੂਨਨ੍ਤਿ ਛ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਾ. ਸੇਸਾ ਪਨ੍ਨਰਸਿਕਾਤਿ ਸੇਸਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਪਨ੍ਨਰਸਿਕਾ. ਹੋਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ –
‘‘ਕਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਚ ਕਾਲ਼ਮ੍ਹਾ, ਯਾਵ ਫਗ੍ਗੁਨਪੁਣ੍ਣਮਾ;
‘ਹੇਮਨ੍ਤਕਾਲੋ’ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ, ਅਟ੍ਠ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਪੋਸਥਾ.
‘‘ਫਗ੍ਗੁਨਸ੍ਸ ਚ ਕਾਲ਼ਮ੍ਹਾ, ਯਾਵ ਆਸਾਲ਼੍ਹਪੁਣ੍ਣਮਾ;
‘ਗਿਮ੍ਹਕਾਲੋ’ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ, ਅਟ੍ਠ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਪੋਸਥਾ.
‘‘ਆਸਾਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਚ ਕਾਲ਼ਮ੍ਹਾ, ਯਾਵ ਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾ;
‘ਵਸ੍ਸਕਾਲੋ’ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ, ਅਟ੍ਠ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਪੋਸਥਾ.
‘‘ਉਤੂਨਂ ਪਨ ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਨਂ, ਪਕ੍ਖੇ ਤਤਿਯਸਤ੍ਤਮੇ;
‘ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੋ’ਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ ਨਯਞ੍ਞੁਨੋ’’ਤਿ.
ਪਕਤਿਯਾ ਨਬਹੁਤਰਾਵਾਸਿਕਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਪਕਤਿਚਾਰਿਤ੍ਤਂ. ਬਹੁਤਰਾਵਾਸਿਕਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇ ਪਨ ਸਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇਪਿ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਕਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਸਕਿਨ੍ਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਵਾਰੇ. ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਵਾਸਿਕੇਹਿ ‘‘ਅਜ੍ਜੁਪੋਸਥੋ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੋ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੇ ਕਰਿਯਮਾਨੇ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਆਵਾਸਿਕੇਹਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੭੮) ਵਚਨਂ, ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਉਪੋਸਥੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੇ ਕਾਤੁਂ, ਕਥਂ ਮਯਂ ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਪਠਮਤਰਂ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੪੦) ਵਚਨਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਠਮਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਉਤੁਨੋ ਤਤਿਯਸਤ੍ਤਮਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਅਵਸੇਸਸ੍ਸ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ ਸਕਿਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਚਾਰਿਤ੍ਤਵਸੇਨਪਿ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ ‘‘ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾਰੂਪਪਚ੍ਚਯੇ ਸਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੇ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਅਨੁਰੂਪੇ ‘‘ਆਵਾਸਿਕਾ ਬਹੁਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਸਤਿ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਉਤੂਨਂ ਤਤਿਯਸਤ੍ਤਮਪਕ੍ਖਚਾਤੁਦ੍ਦਸਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ.
ਨ ਕੇਵਲਂ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਮਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਾ ਇਤਿ ਚਨ੍ਦੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਸ੍ਸ ਗਤਿਯਾ ਦਿਵਸਸ੍ਸ ਮਿਨਿਤਬ੍ਬਤੋ, ਸੋ ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਕਲਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪੁਣ੍ਣੋਤਿ ਪੁਣ੍ਣਮਾ, ਪੁਬ੍ਬਕਤ੍ਤਿਕਾਯ ਪੁਣ੍ਣਮਾ ਪੁਬ੍ਬਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾ, ਅਸ੍ਸਯੁਜਪੁਣ੍ਣਮਾ. ਸਾ ਹਿ ਪਚ੍ਛਿਮਕਤ੍ਤਿਕਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਸਂਯੇਵਾਤਿ ਪੁਰਿਮਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾਨਂਯੇਵ. ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕੇਹੀਤਿ ਕਲਹਕਾਰਕੇਹਿ. ਪਚ੍ਚੁਕ੍ਕਡ੍ਢਨ੍ਤੀਤਿ ਉਕ੍ਕਡ੍ਢਨ੍ਤਿ. ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕੇਹਿ ਅਨੁਵਾਦਵਸੇਨ ਅਸ੍ਸਯੁਜਪੁਣ੍ਣਮਾਦਿਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤਾ ਪਵਾਰਣਂ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖਂ, ਜੁਣ੍ਹਪਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਕਡ੍ਢਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਆਵਾਸਿਕਾ, ਯਦਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਇਦਾਨਿ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਮ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਆਗਮੇ ਕਾਲ਼ੇ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੪੦) ‘‘ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਆਵਾਸਿਕਾ, ਯਦਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਇਦਾਨਿ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਮ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਆਗਮੇ ਜੁਣ੍ਹੇ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ ਚ ਏਵਂ ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਵਾਰਣਂ ਉਕ੍ਕਡ੍ਢਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਅਥਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਚਤੁਦ੍ਦਸਨ੍ਨਂ ਪੂਰਣੋ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੋ, ਦਿਵਸੋ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਆਗਮੇ ਜੁਣ੍ਹੇ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪਯਿਂਸੁ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਆਗਮੇ ਜੁਣ੍ਹੇ ਕੋਮੁਦਿਯਾ ਚਾਤੁਮਾਸਿਨਿਯਾ ਅਵਸ੍ਸਂ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਵਾਰੇਤੁਂ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –
‘‘ਤੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕਾ ਕਲਹਕਾਰਕਾ ਵਿਵਾਦਕਾਰਕਾ ਭਸ੍ਸਕਾਰਕਾ ਸਙ੍ਘੇ ਅਧਿਕਰਣਕਾਰਕਾ ਤਮ੍ਪਿ ਜੁਣ੍ਹਂ ਅਨੁਵਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਆਗਮੇ ਜੁਣ੍ਹੇ ਕੋਮੁਦਿਯਾ ਚਾਤੁਮਾਸਿਨਿਯਾ ਅਕਾਮਾ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੪੦).
ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਛਿਮਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾ ਏਵਾ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯ, ਦੁਕ੍ਕਟਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਨ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੩੩). ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਵਾਰਣਾਯੋਗਤੋ ਪਵਾਰਣਾਦਿਵਸਾ. ਪਿਸਦ੍ਦੇਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਵਾਰਣਾਦਿਵਸਾਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਯੋ ਸੋ ਸਾਮਗ੍ਗਿਉਪੋਸਥਦਿਵਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਞ੍ਚ ਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਨ ਸਾਮਗ੍ਗਿਪਵਾਰਣਾਦਿਵਸਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਦਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਓਸਾਰਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ ਓਸਾਰਿਤੇ, ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸੀਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੇਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪਵੇਸਿਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਕਰਣਸ੍ਸ. ਤਦਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਾਵਦੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਾਵਦੇਵਾਤਿ ਤਂ ਦਿਵਸਮੇਵ. ਵਚਨਤੋਤਿ ਕੋਸਮ੍ਬਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੪੭੫) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵਿਵਦਨ੍ਤਾ ਉਪੋਸਥਂ ਵਾ ਪਵਾਰਣਂ ਵਾ ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਕਰਣੇ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤੇ ‘‘ਸਮਗ੍ਗਾ ਜਾਤਮ੍ਹਾ’’ਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾ ਸਾਮਗ੍ਗਿਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਕਰੋਨ੍ਤੇਹਿ ਅਨੁਪੋਸਥੇ ਉਪੋਸਥੋ ਕਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਕਤ੍ਤਿਕਮਾਸਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਤ੍ਤਿਕਮਾਸੋ ਨਾਮ ਪੁਬ੍ਬਕਤ੍ਤਿਕਮਾਸਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖਪਾਟਿਪਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਅਪਰਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾ, ਤਾਵ ਏਕੂਨਤਿਂਸਰਤ੍ਤਿਦਿਵੋ, ਤਸ੍ਸਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ, ਤਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ਪਨ ਪੁਰੇ ਵਾ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਯਮੇਵ ਯੋ ਕੋਚਿ ਦਿਵਸੋਯੇਵ. ਇਧਾਪਿ ਕੋਸਮ੍ਬਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਸਦਿਸਾਵ ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯੇ ਪਨ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇ ਪਵਾਰਣਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮਗ੍ਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਪਵਾਰਣਾਯਮੇਵ ਪਵਾਰਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਾਵਦੇਵ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਕਰੋਨ੍ਤੇਹਿ ਅਪ੍ਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਣਾ ਕਤਾ ਹੋਤਿ. ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋਯੇਵਾਤਿ ਨਿਯਮੇਨ ਯਦਿ ਕਰੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਉਪੋਸਥਕਰਣੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਪੋਸਥੇ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੮੩).
‘‘ਪਤ੍ਤਕਾਲਮੇਵ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਕਤ੍ਥੇ ਭਾਵਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਾਸਤੀਤਿ ਅਨ੍ਵਯਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਰੋਤਿ.
ਅਨੁਰੂਪਾਤਿ ਅਰਹਾ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾ, ਸਾਮਿਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਹੇਟ੍ਠਿਮੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਨ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਤਂ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਂ ਕਰੀਯਤਿ, ਨ ਤੇਸਂ ਛਨ੍ਦੋ ਵਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਵਾ ਏਤਿ. ਅਵਸੇਸਾ ਪਨ ਸਚੇਪਿ ਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਚੇ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਛਨ੍ਦਾਰਹਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਵਾ, ਮਾ ਵਾ, ਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕੁਪ੍ਪਤਿ. ਪਕਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਨੁਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਨਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਾ ਚ. ਹਤ੍ਥਪਾਸੋ ਨਾਮ ਦਿਯਡ੍ਢਹਤ੍ਥਪ੍ਪਮਾਣੋ.
ਸੀਮਾ ਚ ਨਾਮੇਸਾ ਕਤਮਾ, ਯਤ੍ਥ ਹਤ੍ਥਪਾਸਂ ਅਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਸੀਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਵਿਭਾਗਵਨ੍ਤਾਨਂ ਸਭਾਵਵਿਭਾਵਨਂ ਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਸੀਮਾ ਚ ਨਾਮੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਮਿਸ੍ਸੀਕਰੋਨ੍ਤੇਨ. ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਮਦ੍ਦਨ੍ਤੇਨ, ਅਨ੍ਤੋ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਮਾ ਵਿਪਤ੍ਤਿਸੀਮਾਯੋ ਨਾਮਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਸ੍ਮਾ ਵਿਪਤ੍ਤਿਸੀਮਾਯੋ ਨਾਮਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਾਦਸਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਵਚਨਤੋਤਿ ਕਮ੍ਮਵਗ੍ਗੇ (ਪਰਿ. ੪੮੨ ਆਦਯੋ) ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ. ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮੇਤਂ ਵੀਸਤਿਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯਪਰਮਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਏਕਵੀਸਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਸਂ ਸੀਮਾਯਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਕਮ੍ਮਾਰਹੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਵੀਸਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਾਕਾਰੇਨ ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਅਤਿਖੁਦ੍ਦਕਾ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਰੂਪਾ ਚ ਸੀਮਾ ਸਮ੍ਮਤਾਪਿ ਅਸਮ੍ਮਤਾ, ਗਾਮਖੇਤ੍ਤਸਦਿਸਾਵ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕੁਪ੍ਪਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਸੀਮਾਸੁਪਿ.
ਸਮ੍ਮਤਾਤਿ ਬਦ੍ਧਾ, ਵਾਚਿਤਕਮ੍ਮਵਾਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਵਾਚਨਮੇਵ ਹਿ ਬਨ੍ਧਨਂ ਨਾਮ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨ ਉਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪਗੋ, ਤਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪਗਂ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਹਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਚਸਾਰਰੁਕ੍ਖੋ ਨਾਮ ਤਾਲਨਾਲ਼ਿਕੇਰਾਦਿਕਾ. ਪਂਸੁਪੁਞ੍ਜਵਾਲੁਕਾਪੁਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਪਂਸੁਰਾਸਿਵਾਲੁਕਾਰਾਸੀਨਂ ਮਜ੍ਝੇ. ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਚੇਤਂ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਪਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ‘‘ਪਂਸੁਪੁਞ੍ਜਂ ਵਾ ਵਾਲੁਕਾਪੁਞ੍ਜਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਪਨ ਅਪਾਠੋ. ਨ ਹਿ ਸੋ ‘‘ਅਞ੍ਞਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਾਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪਗਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਮਨ੍ਤਰਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਾ ਤੀਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਬਜ੍ਝਮਾਨਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪਗੇਸੁ ਤਚਸਾਰਰੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਏਕਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਤਾ, ਸਾ ਖਣ੍ਡਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਪਨ ਚਤੁਪਞ੍ਚਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਬਜ੍ਝਮਾਨਾ ਇਮੇਸੁ ਤਚਸਾਰਰੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਏਕਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਤਾ, ਸਾ ਖਣ੍ਡਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪਗਾਨਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਪਨ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਬਹਿ ਠਿਤੇਨ ਸਮ੍ਮਤਾਤਿ ਤੇਸਂ ਬਹਿ ਠਿਤੇਨ ਵਾਚਿਤਕਮ੍ਮਵਾਚਾ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਨ ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਠਤ੍ਵਾ ਕਿਤ੍ਤੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ.
ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਤਾਪੀਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਸਮ੍ਮਤਾਪਿ. ਇਮਸ੍ਸ ‘‘ਅਸਮ੍ਮਤਾਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਬ੍ਬਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਦੀ ਅਸੀਮਾਤਿ ਯਾ ਕਾਚਿ ਨਦੀਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਨਦੀ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਂ ਕਰੋਮਾ’’ਤਿ ਕਤਾਪਿ ਅਸੀਮਾ, ਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨ ਪਨ ਸਾ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਸਦਿਸਾ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਮੁਦ੍ਦਜਾਤਸ੍ਸਰੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ‘‘ਸਂਸਟ੍ਠਵਿਟਪਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਬਦ੍ਧਾ ਹੋਤੀਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਦਿਸਾਭਾਗੇ ਸੀਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾ ਪਦੇਸਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਏਕਦੇਸਂ. ਯਤ੍ਥ ਠਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ, ਤਾਦਿਸਂ ਏਕਦੇਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਠਿਤੇਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਾਦਿਸਂ ਪਦੇਸਂ ਅਨ੍ਤੋ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤਾ ਸੀਮਾਯ ਸੀਮਂ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਨ ਤੁ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਨ੍ਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ਪਨ ‘‘ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਦਨਂ ਪਰੇਸਂ ਸੀਮਾਯ ਏਕਂ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਲੇਖਾਮਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਨਂ. ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਣਂ ਨਾਮ ਪਰੇਸਂ ਸੀਮਾਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਕਲਂ ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਕਦੇਸਂ ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਬਹਿ ਏਕਿਸ੍ਸਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵਾ ਦਿਸਾਸੁ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਬ੍ਬਤਾਦੀਨਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮ੍ਪਦਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਪਬ੍ਬਤੋਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਤਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਸੂਤਿ ਉਪੋਸਥਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੧੩੮ ਆਦਯੋ) ਸੀਮਾਸਮ੍ਮੁਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਇਮੇਹਿ ਚ ਪਨ ਅਟ੍ਠਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸੇਹਿਪਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮਿਸ੍ਸੇਹਿਪਿ ਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਸਾਭਾਗੇ ਯਥਾਲਦ੍ਧਾਨਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪਗਾਨਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਏਕੇਨ, ਪਨ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤੀਣਿ ਪਨ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸਤੇਨਾਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ. ‘‘ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਕਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਨਯਧਰੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਪਬ੍ਬਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪੁਨ ਵਿਨਯਧਰੇਨੇਵ ‘‘ਏਸੋ ਪਬ੍ਬਤੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਏਤਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਰੋਮ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਤੋ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤੁ, ਹੋਤਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਕਿਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਪਾਸਾਣਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਕਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਪਬ੍ਬਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਦਕਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਆਚਿਕ੍ਖਤੁ, ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਾ, ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਅਨੁਦਿਸਾਯ ਕਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ? ਪਾਸਾਣੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਸੋ ਪਾਸਾਣੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਦਿਸਾਯ, ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਅਨੁਦਿਸਾਯ, ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ, ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਅਨੁਦਿਸਾਯ, ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਦਿਸਾਯ, ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਅਨੁਦਿਸਾਯ ਕਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ? ਉਦਕਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤਂ ਉਦਕਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਕਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ? ਪਬ੍ਬਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਸੋ ਪਬ੍ਬਤੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਠਮਂ ਕਿਤ੍ਤਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾਵ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਘਟਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਾਮਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਮੇਨ ਚ ਅਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ. ਸਮ੍ਮਤਾਤਿ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਉਪੋਸਥਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੧੩੯ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਯ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਬਦ੍ਧਾ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਕਿਂ ਕਿਤ੍ਤਿਤਾਨਿਪਿ ਕਿਤ੍ਤਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੀਮਮਣ੍ਡਲਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੩੮) ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤੇਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਸੁ. ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪਗਤਾਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਯੋਗ੍ਯਤਾ. ‘‘ਹਤ੍ਥਿਪ੍ਪਮਾਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਹਤ੍ਥਿਪ੍ਪਮਾਣੋਪਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪਗੋਯੇਵ. ਹਤ੍ਥੀ ਪਨ ਸਤ੍ਤਰਤਨੋ ਵਾ ਅਡ੍ਢਟ੍ਠਰਤਨੋ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩.੧੩੮) ਵਾ. ਤਤੋ ਓਮਕਤਰੋਤਿ ਤਤੋ ਹਤ੍ਥਿਪ੍ਪਮਾਣਤੋ ਖੁਦ੍ਦਕਤਰੋ. ਸਚੇ ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਾ ਤੀਸੁ ਵਾ ਤਯੋ ਪਬ੍ਬਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਚਤੂਹਿ, ਤੀਹਿ ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹੇਵ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ, ਏਕੇਨ ਵਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਇਤੋ ਪਰੇਸੁ ਪਾਸਾਣਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਬ੍ਬਤਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਏਕਾਬਦ੍ਧੋ, ਨ ਏਕਾਬਦ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਸਚੇ ਏਕਾਬਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਞ੍ਹਿ ਚਤੂਸੁ ਵਾ ਅਟ੍ਠਸੁ ਵਾ ਦਿਸਾਸੁ ਕਿਤ੍ਤੇਨ੍ਤੇਨਾਪਿ ਏਕਮੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਿਤ੍ਤਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੋ ਏਵਂ ਚਕ੍ਕਸਣ੍ਠਾਨੇਨ ਵਿਹਾਰਂ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਪਬ੍ਬਤੋ, ਤਂ ਏਕਦਿਸਾਯ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਾਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਤਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਸਚੇ ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਤਤਿਯਭਾਗਂ ਵਾ ਉਪਡ੍ਢਂ ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਬ੍ਬਤਂ ਅਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਤਕਂ ਪਦੇਸਂ ਅਨ੍ਤੋ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਾ, ਤਸ੍ਸ ਪਰਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਬ੍ਬਤੇ ਜਾਤਰੁਕ੍ਖਵਮ੍ਮਿਕਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਯੋਜਨਦ੍ਵਿਯੋਜਨਪ੍ਪਮਾਣਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਅਨ੍ਤੋ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਪਰਤੋ ਭੂਮਿਯਂ ਜਾਤਰੁਕ੍ਖਵਮ੍ਮਿਕਾਦੀਨਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾਨਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੩੮; ਵਿ. ਸਙ੍ਗ. ਅਟ੍ਠ. ੧੫੮).
ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਗਣਨਂ ਵੋਹਾਰਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਪਲਗੁਲ਼ਪਿਣ੍ਡਪਰਿਮਾਣੋਤਿ ਥੂਲਤਾਯ, ਨ ਤੁਲਗਣਨਾਯ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਏਕਪਲਂ ਨਾਮ ਦਸਕਲਞ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਇਟ੍ਠਕਾ ਮਹਨ੍ਤਾਪਿ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਥਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪਗਪਾਸਾਣਾਨਂ ਰਾਸਿ, ਪਗੇਵ ਪਂਸੁਵਾਲੁਕਾਰਾਸਿ. ਭੂਮਿਸਮੋ ਖਲਮਣ੍ਡਲਸਦਿਸੋ ਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣੋ ਵਾ ਭੂਮਿਤੋ ਖਾਣੁਕੋ ਵਿਯ ਉਟ੍ਠਿਤਪਾਸਾਣੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਸੋਪਿ ਪਮਾਣੂਪਗੋ ਚੇ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ‘‘ਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣੋ ਪਨ ਅਤਿਮਹਨ੍ਤੋਪਿ ਪਾਸਾਣਸਙ੍ਖਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਚੇ ਮਹਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣਸ੍ਸ ਏਕਂ ਪਦੇਸਂ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਅਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੁਪਰਿ ਅਞ੍ਞੋ ਪਾਸਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣੁਪਰਿ ਵਿਹਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਵਿਹਾਰਮਜ੍ਝੇਨ ਚ ਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣੋ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣੋ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਚੇ ਹਿ ਤਂ ਕਿਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸੁਪਰਿ ਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਨਾਮ ਬਹਿਸੀਮਾਯਂ ਹੋਤਿ, ਵਿਹਾਰੋਪਿ ਬਹਿਸੀਮਾਯਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਵਿਹਾਰਂ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣੋ ਪਨ ਏਕਤ੍ਥ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਨ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ.
ਵਨਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਤਿਣਵਨਂ ਵਾ ਤਚਸਾਰਰੁਕ੍ਖਵਨਂ ਵਾ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨ੍ਤੋਸਾਰੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਨ੍ਤੋਸਾਰਾ ਨਾਮ ਅਮ੍ਬਜਮ੍ਬੁਪਨਸਾਦਯੋ. ਅਨ੍ਤੋਸਾਰਮਿਸ੍ਸਕੇਹੀਤਿ ਅਨ੍ਤੋ ਸਾਰੋ ਯੇਸਂ ਤੇ ਅਨ੍ਤੋਸਾਰਾ, ਤੇਹਿ ਮਿਸ੍ਸਕਾ ਅਨ੍ਤੋਸਾਰਮਿਸ੍ਸਕਾ, ਤੇਹਿ. ਚਤੁਪਞ੍ਚਰੁਕ੍ਖਮਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨਾਹ. ਉਕ੍ਕਂਸਤੋ ਪਨ ਯੋਜਨਸਤਿਕਮ੍ਪਿ ਵਨਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਚਤੁਰੁਕ੍ਖਮਤ੍ਤਞ੍ਚੇ, ਤਯੋ ਸਾਰਤੋ, ਏਕੋ ਅਸਾਰਤੋ. ਪਞ੍ਚਰੁਕ੍ਖਮਤ੍ਤਞ੍ਚੇ, ਤਯੋ ਸਾਰਤੋ, ਦ੍ਵੇ ਅਸਾਰਤੋਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਵਨਮਜ੍ਝੇ ਵਿਹਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਵਨਂ ਨ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਕਦੇਸਂ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੇਹਿਪਿ ਵਨਂ ਅਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਰੁਕ੍ਖਪਾਸਾਣਾਦਯੋ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾ, ਵਿਹਾਰਂ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਵਨਂ ਏਕਤ੍ਥ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਨ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੩੮).
ਰੁਕ੍ਖਨਿਮਿਤ੍ਤੇਪਿ ਤਚਸਾਰਰੁਕ੍ਖੋ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨ੍ਤੋਸਾਰੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕੁਟਸਰਾਵਾਦੀਸੁ ਠਿਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਤਤੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਤਙ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਭੂਮਿਯਂ ਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਕੋਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਆਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਕਿਤ੍ਤੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਨਵਮੂਲਸਾਖਾਨਿਗ੍ਗਮਨਂ ਅਕਾਰਣਂ. ਖਨ੍ਧਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਰੋਪਿਤੇ ਪਨ ਏਤਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸੂਚਿਦਣ੍ਡਕਪ੍ਪਮਾਣੋਤਿ ‘‘ਸੀਹਲ਼ਦੀਪੇ ਲੇਖਨਦਣ੍ਡਪ੍ਪਮਾਣੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩.੧੩੮), ਸੋ ਚ ਕਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗੁਲਿਪਰਿਮਾਣੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਇਦਂ ਪਨ ਰੁਕ੍ਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਿਤ੍ਤੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਰੁਕ੍ਖੋ’’ਤਿਪਿ, ‘‘ਸਾਕਰੁਕ੍ਖੋ, ਸਾਲਰੁਕ੍ਖੋ’’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਏਕਾਬਦ੍ਧਂ ਪਨ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਨਿਗ੍ਰੋਧਸਦਿਸਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਏਕਤ੍ਥ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਕਿਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ.
ਮਗ੍ਗਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਅਰਞ੍ਞਖੇਤ੍ਤਨਦੀਤਲ਼ਾਕਮਗ੍ਗਾਦਯੋ ਨ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਜਙ੍ਘਮਗ੍ਗੋ ਵਾ ਹੋਤੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਯੋ ਪਨ ਜਙ੍ਘਮਗ੍ਗੋ ਸਕਟਮਗ੍ਗਤੋ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਕਟਮਗ੍ਗਮੇਵ ਓਤਰਤਿ, ਯੇ ਵਾ ਜਙ੍ਘਮਗ੍ਗਸਕਟਮਗ੍ਗਾ ਅਵਲਞ੍ਜਿਤਾ, ਤੇ ਨ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਜਙ੍ਘਸਤ੍ਥਸਕਟਸਤ੍ਥੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਚੇ ਸਕਟਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਿਮਚਕ੍ਕਮਗ੍ਗਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਮਗ੍ਗੋ ਬਹਿਸੀਮਾਯ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਬਾਹਿਰਚਕ੍ਕਮਗ੍ਗਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਬਾਹਿਰਚਕ੍ਕਮਗ੍ਗੋਵ ਬਹਿਸੀਮਾਯ ਹੋਤਿ, ਸੇਸਂ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਂ ਭਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇਪਿ ਦ੍ਵੇ ਮਗ੍ਗਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸਕਟਧੁਰਮਿਵ ਏਕੀਭਵਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਸਕਿਂ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਨ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾ. ਏਕਾਬਦ੍ਧਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਹੋਤਿ.
ਸਚੇ ਵਿਹਾਰਂ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗਾ ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਮਜ੍ਝੇ ਏਕਂ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਪਰਂ ਕਿਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਏਕਾਬਦ੍ਧਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ. ਕੋਣਂ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਗਤਂ ਪਨ ਪਰਭਾਗੇ ਕਿਤ੍ਤੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਵਿਹਾਰਮਜ੍ਝੇਨ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਗਤਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਨ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਤ੍ਤਿਤੇ ਪਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਇਮਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਂ ਕਿਤ੍ਤੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ ਪਜ੍ਜੋ ਪਥੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪਾਰਾਯਨਤ੍ਥੁਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੦੧) ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦਸਸੁ ਨਾਮੇਸੁ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਨਾਮੇਨ ਕਿਤ੍ਤੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਪਰਿਖਾਸਣ੍ਠਾਨੇਨ ਵਿਹਾਰਂ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਗਤਮਗ੍ਗੋ ਏਕਤ੍ਥ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਕਿਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ.
ਯਂ ਪਨ ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਾਲਕ੍ਖਣੇ ਨਦਿਂ ਵਕ੍ਖਾਮਾਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਂ ਰਾਜੂਨਂ ਕਾਲੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ) ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸੀਮਾਯਂ ਨਦਿਯਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਾ ਪਨ ਨਦੀ ਮਗ੍ਗੋ ਵਿਯ ਸਕਟਧੁਰਸਣ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ ਪਰਿਖਾਸਣ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਗਤਾ, ਨਂ ਏਕਤ੍ਥ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਕਿਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਗਤੇ ਨਦੀਚਤੁਕ੍ਕੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਨਦਿਯੋ ਪਨ ਚਤਸ੍ਸੋਪਿ ਕਿਤ੍ਤੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਚੇ ਵਤਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਰੁਕ੍ਖਪਾਦੇ ਨਿਖਣਿਤ੍ਵਾ ਵਲ੍ਲਿਪਲਾਲਾਦੀਹਿ ਨਦੀਸੋਤਂ ਰੁਮ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਉਦਕਮ੍ਪਿ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਆਵਰਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿਯੇਵ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਉਦਕਂ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂ ਸੇਤੁਮ੍ਹਿ ਕਤੇ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਨਦੀ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠਾਨੇ ਨਦੀਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠਾਨੇ ਉਦਕਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ.
ਯਾ ਪਨ ਦੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਿਕਾਲੇ ਵਾ ਗਿਮ੍ਹੇ ਵਾ ਨਿਰੁਦਕਭਾਵੇਨ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸਾ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਮਹਾਨਦਿਤੋ ਉਦਕਮਾਤਿਕਂ ਨੀਹਰਨ੍ਤਿ, ਸਾ ਕੁਨ੍ਨਦੀਸਦਿਸਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤੀਣਿ ਸਸ੍ਸਾਨਿ ਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੀ ਨਿਚ੍ਚਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਯਾ ਪਨ ਮੂਲੇ ਮਹਾਨਦਿਤੋ ਨਿਗ੍ਗਤਾਪਿ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇਨ ਤੇਨੇਵ ਨਿਗ੍ਗਤਮਗ੍ਗੇਨ ਨਦਿਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਚ ਪਰਤੋ ਸੁਸੁਮਾਰਾਦਿਸਮਾਕਿਣ੍ਣਾ ਨਾਵਾਦੀਹਿ ਸਞ੍ਚਰਿਤਬ੍ਬਾ ਨਦੀ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ.
ਅਸਨ੍ਦਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ. ਸਨ੍ਦਮਾਨਂ ਨਾਮ ਓਘਨਦੀਉਦਕਵਾਹਕਮਾਤਿਕਾਸੁ ਉਦਕਂ. ਵੁਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਾਲਂ ਅਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਾਵ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਸਣ੍ਠਮਾਨਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਾਲਂ ਅਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਂ. ਭਾਜਨਗਤਨ੍ਤਿ ਨਾਵਾਚਾਟਿਆਦੀਸੁ ਭਾਜਨੇਸੁ ਗਤਂ. ਯਂ ਪਨ ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਆਵਾਟਾਦੀਸੁ ਉਕ੍ਖੇਪਿਮਂ ਉਦਕਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੩੮; ਵਿ. ਸਙ੍ਗ. ਅਟ੍ਠ. ੧੫੮) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਦੁਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵ. ਠਿਤਂ ਪਨ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਸੂਕਰਖਤਾਯਪਿ ਗਾਮਦਾਰਕਾਨਂ ਕੀਲ਼ਨਵਾਪਿਯਮ੍ਪਿ ਸਚੇ ਯਾਵ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਹੋਤੁ, ਬਹੁ ਵਾ, ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਠਾਨੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਕਰਣਤ੍ਥਂ ਪਾਸਾਣਵਾਲਿਕਾਪਂਸੁਆਦਿਰਾਸਿ ਵਾ ਪਾਸਾਣਤ੍ਥਮ੍ਭੋ ਵਾ ਦਾਰੁਤ੍ਥਮ੍ਭੋ ਵਾ ਕਾਤਬ੍ਬੋ.
ਏਵਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਬਦ੍ਧਾ ਪਰਿਸਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਰਿਸਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਯੁਤ੍ਤਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਤੁਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਚਤੂਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਞ੍ਚ ਸੀਮਂ ਬਨ੍ਧਿਤੁਕਾਮੇਹਿ ਸਾਮਨ੍ਤਵਿਹਾਰੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਸੀਮਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧਸੀਮਵਿਹਾਰਾਨਂ ਸੀਮਾਯ ਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕਂ, ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਵਿਹਾਰਾਨਂ ਸੀਮਾਯ ਉਪਚਾਰਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਿਸਾਚਾਰਿਕਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਨਿਸ੍ਸਞ੍ਚਾਰਸਮਯੇ ਸਚੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤੇ ਸੀਮਂ ਬਨ੍ਧਿਤੁਕਾਮਾ, ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਬਦ੍ਧਸੀਮਵਿਹਾਰਾ, ਤੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ‘‘ਮਯਂ ਅਜ੍ਜ ਸੀਮਂ ਬਨ੍ਧਿਸ੍ਸਾਮ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਸਕਸਕਸੀਮਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਮਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਪੇਸੇਤਬ੍ਬਂ. ਯੇ ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਵਿਹਾਰਾ, ਤੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਛਨ੍ਦਾਰਹਾਨਂ ਛਨ੍ਦੋ ਆਹਰਾਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਾਵਤਿਕਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤੇਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤੇ ਠਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਵਾਚੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤੇ. ‘‘ਸਚੇ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤਾਨਿ ਅਨ੍ਤੋ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਾ, ਤੇਸੁ ਗਾਮੇਸੁ ਯੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿਪਿ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਅਨਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਛਨ੍ਦੋ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਮਹਾਸੁਮਤ੍ਥੇਰੋ ਆਹ. ਮਹਾਪਦੁਮਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨਾਹ ‘‘ਨਾਨਾਗਾਮਖੇਤ੍ਤਾਨਿ ਨਾਮ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਸਦਿਸਾਨਿ, ਨ ਤਤੋ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਆਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਨ੍ਤੋਨਿਮਿਤ੍ਤਗਤੇਹਿ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਆਹ ‘‘ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਸੀਮਾਸਮ੍ਮਨ੍ਨਨਕਾਲੇ ਆਗਮਨਮ੍ਪਿ ਅਨਾਗਮਨਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾਸਮ੍ਮਨ੍ਨਨਕਾਲੇ ਪਨ ਅਨ੍ਤੋਨਿਮਿਤ੍ਤਗਤੇਹਿ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਅਨਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਛਨ੍ਦੋ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੩੮).
ਇਦਾਨਿ ਯੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਸਮ੍ਮਤਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਯੁਤ੍ਤਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ. ‘‘ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਏਤੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨੇਯ੍ਯ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਂ ਏਕੂਪੋਸਥਂ, ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ. ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ, ਯਾਵਤਾ ਸਮਨ੍ਤਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਕਿਤ੍ਤਿਤਾ, ਸਙ੍ਘੋ ਏਤੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤਿ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਂ ਏਕੂਪੋਸਥਂ, ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਏਤੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸੀਮਾਯ ਸਮ੍ਮੁਤਿ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਾਯ ਏਕੂਪੋਸਥਾਯ, ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ. ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ. ਸਮ੍ਮਤਾ ਸੀਮਾ ਸਙ੍ਘੇਨ ਏਤੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਾ ਏਕੂਪੋਸਥਾ, ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ, ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੩੯) ਇਮਂ ਪਾਲ਼ਿਸੇਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਉਪੋਸਥਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ ਵੁਤ੍ਤਾਯ. ਞਤ੍ਤਿਦੋਸਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਦੋਸੇਹਿ ਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਯ.
ਖਣ੍ਡਸੀਮਾ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੩੮; ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩.੧੩੮; ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੧੩੮) ਨਾਮ ਖੁਦ੍ਦਕਸੀਮਾ. ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਮਤਾ ਸੀਮਾ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਸੀਮਾ. ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਮਤਾ ਸੀਮਾ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾ. ਇਮਾਸੁ ਪਨ ਤੀਸੁ ਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਨ੍ਤੇਹਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੁਪਸਮ੍ਪਦਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਂ ਸੁਖਕਰਣਤ੍ਥਂ ਪਠਮਂ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਂ ਪਨ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੇਹਿ ਵਤ੍ਤਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਹਿ ਬੋਧਿਚੇਤਿਯਭਤ੍ਤਸਾਲਾਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਵਤ੍ਥੂਨਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਤਵਿਹਾਰੇ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿ, ਵਿਹਾਰਮਜ੍ਝੇ ਬਹੂਨਂ ਸਮੋਸਰਣਟ੍ਠਾਨੇ ਅਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਵਿਵਿਤ੍ਤੋਕਾਸੇ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਕਤਵਿਹਾਰੇ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੇਹਿ ਬੋਧਿਚੇਤਿਯਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬਵਤ੍ਥੂਨਂ ਠਾਨਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਵਿਹਾਰਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਵਿਵਿਤ੍ਤੋਕਾਸੇ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਸਚੇ ਏਕਵੀਸਤਿਭਿਕ੍ਖੂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਤੋ ਓਰਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਪਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਹਸ੍ਸਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਂ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਮਾਮਾਲ਼ਕਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪਗਾ ਪਾਸਾਣਾ ਠਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯ ਠਿਤੇਹਿ ਮਹਾਸੀਮਾ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਮਹਾਸੀਮਾਯ ਠਿਤੇਹਿ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾ. ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯਮੇਵ ਪਨ ਠਤ੍ਵਾ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਾ, ਮਹਾਸੀਮਾਯਮੇਵ ਠਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸੀਮਾ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਬਨ੍ਧਨਵਿਧਿ – ਸਮਨ੍ਤਾ ‘‘ਏਸੋ ਪਾਸਾਣੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਸੀਮਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਥ ਤਸ੍ਸਾ ਏਵ ਦਲ਼੍ਹੀਕਮ੍ਮਤ੍ਥਂ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ‘‘ਸੀਮਂ ਸਮੂਹਨਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਆਗਤਾ ਸਮੂਹਨਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕਪਾਸਾਣਾ ਠਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕਾ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟਿਯਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਪ੍ਪਮਾਣਾਪਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੩੮; ਵਿ. ਸਙ੍ਗ. ਅਟ੍ਠ. ੧੬੩) ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਵਿਹਾਰੋ ਮਹਾ ਹੋਤਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਤਤੁਤ੍ਤਰਿਪਿ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯੋ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਾ.
ਏਵਂ ਖਣ੍ਡਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸੀਮਾਸਮ੍ਮੁਤਿਕਾਲੇ ਖਣ੍ਡਸੀਮਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸੀਮਾਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ਸਮਨ੍ਤਾ ਅਨੁਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕਪਾਸਾਣਾ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਤੋ ਅਵਸੇਸਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਪਾਸਂ ਅਵਿਜਹਨ੍ਤੇਹਿ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਦਲ਼੍ਹੀਕਮ੍ਮਤ੍ਥਂ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਕਮ੍ਮਵਾਚਾਪਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ‘‘ਸੀਮਂ ਸਮੂਹਨਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਆਗਤਾ ਸਮੂਹਨਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸੀਮਾਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਿਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਯਂ ਸੀਮਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਠਮਂ ਬਨ੍ਧਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਖਣ੍ਡਸੀਮਤੋਵ ਪਟ੍ਠਾਯ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਂ ਬਦ੍ਧਾਸੁ ਪਨ ਸੀਮਾਸੁ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯਂ ਠਿਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਹਾਸੀਮਾਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਨ ਕੋਪੇਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਸੀਮਾਯਂ ਵਾ ਠਿਤਾ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ. ਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਪਨ ਠਿਤਾ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਨ ਕੋਪਨ੍ਤਿ. ਗਾਮਖੇਤ੍ਤੇ ਠਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਪਨ ਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਠਿਤਾ ਕੋਪੇਨ੍ਤਿ. ਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕਾ ਹਿ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤਂ ਭਜਤਿ. ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾਸਮ੍ਮਨ੍ਨਨੇ ਕਤੇ ਸਤਿ ਸਾ ਚ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਪਭੇਦੋ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਯੇਵਾਤਿ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਏਵ.
ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਾਮਞ੍ਚ ਗਾਮੂਪਚਾਰਞ੍ਚਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੪੪) ਵਚਨਤੋ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾ ਗਾਮਞ੍ਚ ਗਾਮੂਪਚਾਰਞ੍ਚ ਨ ਓਤਰਤਿ, ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਸੀਮਾ ਪਨ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਓਤਰਤਿ. ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਸੀਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾ ਪਨ ਯਤ੍ਥ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਸੀਮਾ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਸੁਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਿਤ੍ਤਨਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਚੇ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਾਯ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਾਲੇ ਗਾਮੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਸਾ ਨ ਓਤਰਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਸਮ੍ਮਤਾਯ ਸੀਮਾਯ ਪਚ੍ਛਾ ਗਾਮੋ ਨਿਵਿਸਤਿ, ਸੋਪਿ ਸੀਮਾਸਙ੍ਖਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਪਚ੍ਛਾ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋ, ਏਵਂ ਪਠਮਂ ਨਿਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾ ਵਡ੍ਢਿਤਪ੍ਪਦੇਸੋਪਿ ਸੀਮਾਸਙ੍ਖਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸਚੇਪਿ ਸੀਮਾਸਮ੍ਮੁਤਿਕਾਲੇ ਗੇਹਾਨਿ ਕਤਾਨਿ, ‘‘ਪਵਿਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਆਲਯੋਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਨ ਅਪ੍ਪਵਿਟ੍ਠਾ, ਪੋਰਾਣਗਾਮਂ ਵਾ ਸਗੇਹਮੇਵ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਤਾ, ਅਗਾਮੋਯੇਵ ਏਸ, ਸੀਮਾ ਓਤਰਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਏਕਮ੍ਪਿ ਕੁਲਂ ਪਵਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਅਗਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਗਾਮੋਯੇਵ, ਸੀਮਾ ਨ ਓਤਰਤਿ.
ਏਵਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਗਾਮੋ ਏਵ ਸੀਮਾ ਗਾਮਸੀਮਾ. ਗਾਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਗਮਨਗਰਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਤ੍ਤਕੇ ਪਦੇਸੇ ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਗਾਮਭੋਜਕਾ ਬਲਿਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਪਦੇਸੋ ਅਪ੍ਪੋ ਵਾ ਹੋਤੁ, ਮਹਨ੍ਤੋ ਵਾ, ਏਕਂ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਯਮ੍ਪਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤੇ ਏਕਂ ਪਦੇਸਂ ‘‘ਅਯਂ ਵਿਸੁਂ ਗਾਮੋ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੇਤਿ, ਸੋਪਿ ਵਿਸੁਂਗਾਮਸੀਮਾ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਚ ਇਤਰਾ ਚ ਪਕਤਿਗਾਮਸੀਮਾ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਸਦਿਸਾਵ ਹੋਤਿ. ਕੇਵਲਂ ਪਨ ਤਿਚੀਵਰਵਿਪ੍ਪਵਾਸਪਰਿਹਾਰਂ ਨ ਲਭਤੀਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪੭).
ਅਗਾਮਕੇ ਅਰਞ੍ਞੇਤਿ ਵਿਞ੍ਝਾਟਵਿਸਦਿਸੇ ਅਰਞ੍ਞੇ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਗਾਮਕਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਸੀਮਾ ਤਿਚੀਵਰਵਿਪ੍ਪਵਾਸਪਰਿਹਾਰਮ੍ਪਿ ਲਭਤਿ. ਮਚ੍ਛਬਨ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਕੇਵਟ੍ਟਾਨਂ. ਅਗਮਨਪਥੇਸੂਤਿ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਪਥੇਸੁ. ਯਤ੍ਥ ਤਦਹੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਦਹੇਵ ਪਚ੍ਚਾਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ, ਤਾਦਿਸੇਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਸਂ ਗਮਨਪਰਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਓਰਤੋ ਪਨ ਗਾਮਸੀਮਾਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਗਾਮਸੀਮਂ ਅਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਮਜ੍ਝੇ ਠਿਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਸੁ ਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰਾਤਿ ਮਜ੍ਝੇ ਠਿਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਠਿਤੋਕਾਸਤੋ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਸੁ ਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰਾ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇਸੁ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਰਿਸਵਸੇਨ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਉਪਚਾਰਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਸੀਮੋਪਚਾਰਤ੍ਥਾਯ. ਸੀਮਾਭਾਵਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਭਾਵਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ. ਸਮਾਨੋ ਸਂਵਾਸੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਾ. ਏਕੋ ਉਪੋਸਥੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਕੂਪੋਸਥਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਉਪੋਸਥਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਵਸੇਸਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਉਪੋਸਥਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੧੪੯) ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਨੁ ਅਨੁ ਅਡ੍ਢਮਾਸਂ ਅਨ੍ਵਡ੍ਢਮਾਸਂ, ਅਡ੍ਢਮਾਸੇ ਅਡ੍ਢਮਾਸੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ‘‘ਅਨੁਦਸਾਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ. ਦੇਵੇਤਿ ਮੇਘੇ. ਵਲਾਹਕੇਸੁ ਵਿਗਤਮਤ੍ਤੇਸੂਤਿ ਭਾਵੇਨਭਾਵਲਕ੍ਖਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਸੋਤਨ੍ਤਿ ਉਦਕਪ੍ਪਵਾਹੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਿਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਅਤਿਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਤਿਮਣ੍ਡਲਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾ ਤਿਮਣ੍ਡਲਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ. ਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿਯਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿਯਾ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਪਾਚਿ. ੬੯੨) ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਸੇਨ ਨਦੀਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਵਿਸੇਸਸਬ੍ਭਾਵਤੋ.
ਕੇਨਚਿ ਖਣਿਤ੍ਵਾ ਅਕਤੋਤਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨੇਨਪਿ ਖਣਿਤ੍ਵਾ ਅਕਤੋ. ਨਦਿਂ ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਵਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਨਦੀਕੂਲਂ ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਦਵੇਲਂ ਵਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਏਤਂ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਨਦਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਉਦਕਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ) ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਲਕ੍ਖਣਂ. ਲੋਣੀਪਿ ਜਾਤਸ੍ਸਰਸਙ੍ਖਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਵਸ੍ਸੇ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮਤ੍ਤੇ ਪਿਵਿਤੁਂ ਵਾ ਹਤ੍ਥਪਾਦੇ ਧੋਵਿਤੁਂ ਵਾ ਉਦਕਂ ਨ ਹੋਤਿ ਸੁਕ੍ਖਤਿ, ਅਯਂ ਜਾਤਸ੍ਸਰੋ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤਸਙ੍ਖਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ.
ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਾਤਿ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪੇਨਾ’’ਤਿ. ਕਥਂ ਪਨ ਉਦਕਂ ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਜ੍ਝਿਮੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨਾਤਿ ਥਾਮਮਜ੍ਝਿਮੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ. ਅਯਂ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਯਂ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਸੀਮਾ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾਵ ਪਰਿਸਾ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਤਾਵ ਅਯਂ ਸੀਮਾਪਿ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਪਰਿਸਪਰਿਯਨ੍ਤਤੋ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪੋਯੇਵ ਪਮਾਣਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਨਦੀ ਨਾਤਿਦੀਘਾ ਹੋਤਿ, ਪਭਵਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਮੁਖਦ੍ਵਾਰਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਙ੍ਘੋ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸੀਮਾਕਮ੍ਮਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਕਲਾਪਿ ਨਦੀ ਏਤੇਸਂਯੇਵ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਹੋਤਿ.
ਪਕਤਿਵਸ੍ਸਕਾਲੇਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇ ਪਕਤਿਵਸ੍ਸਕਾਲੇ. ਚਤੂਸੁ ਮਾਸੇਸੂਤਿ ਵਸ੍ਸਾਨਸ੍ਸ ਚਤੂਸੁ ਮਾਸੇਸੁ. ਅਤਿਵੁਟ੍ਠਿਕਾਲੇ ਓਘੇਨ ਓਤ੍ਥਤੋਕਾਸੋ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਹਿ ਗਾਮਸੀਮਾਸਙ੍ਖਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਨ੍ਤੋਨਦਿਯਂ ਜਾਤਸ੍ਸਰੇ ਜਾਤਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣਦੀਪਕੇਸੁਪਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਪਨ ਨਦੀ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਹੋਤਿ ਸਮਤਿਤ੍ਥਿਕਾ, ਉਦਕਸਾਟਿਕਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾਪਿ ਅਨ੍ਤੋਨਦਿਯਂਯੇਵ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਨਾਵਾਯਪਿ ਠਤ੍ਵਾ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿਯਾ ਪਨ ਨਾਵਾਯ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹਿ ਸੀਮਾ, ਤਂ ਨਾਵਾ ਸੀਘਮੇਵ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਸੀਮਾਯ ਞਤ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਵਂ ਅਰਿਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਪਾਸਾਣੇ ਵਾ ਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ, ਅਨ੍ਤੋਨਦਿਯਂ ਜਾਤਰੁਕ੍ਖੇ ਵਾ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਨ੍ਤੋਨਦਿਯਂ ਬਦ੍ਧਅਟ੍ਟਕੇਪਿ ਅਨ੍ਤੋਨਦਿਯਂ ਜਾਤਰੁਕ੍ਖੇਪਿ ਠਿਤੇਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ.
ਸਚੇ ਪਨ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਾਖਾ ਵਾ ਤਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਪਾਰੋਹੋ ਵਾ ਬਹਿਨਦੀਤੀਰੇ ਵਿਹਾਰਸੀਮਾਯ ਵਾ ਗਾਮਸੀਮਾਯ ਵਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਸੀਮਂ ਵਾ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ, ਸਾਖਂ ਵਾ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਬਹਿਨਦੀਤੀਰੇ ਜਾਤਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਨਦਿਯਂ ਪਵਿਟ੍ਠਸਾਖਾਯ ਵਾ ਪਾਰੋਹੇ ਵਾ ਨਾਵਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕਰੋਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਮਾ ਵਾ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਾ, ਸਾਖਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਬਹਿਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਗੋ ਨਾਸੇਤਬ੍ਬੋ. ਨਦੀਤੀਰੇ ਪਨ ਖਾਣੁਕਂ ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਬਨ੍ਧਨਾਵਾਯ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ.
ਨਦਿਯਂ ਸੇਤੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਸਚੇ ਅਨ੍ਤੋਨਦਿਯਂਯੇਵ ਸੇਤੁ ਵਾ ਸੇਤੁਪਾਦਾ ਵਾ, ਸੇਤੁਮ੍ਹਿ ਠਿਤੇਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਸੇਤੁ ਵਾ ਸੇਤੁਪਾਦਾ ਵਾ ਬਹਿਤੀਰੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਸੀਮਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਸੇਤੁਪਾਦਾ ਅਨ੍ਤੋ, ਸੇਤੁ ਪਨ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਤੀਰਾਨਂ ਉਪਰਿਆਕਾਸੇ ਠਿਤੋ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ਜਾਤਸ੍ਸਰੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਪਕਤਿਵੀਚਿਯੋ ਓਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਸਣ੍ਠਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਯਂ ਪਦੇਸਂ ਉਦ੍ਧਂ ਵਡ੍ਢਨਕਉਦਕਂ ਵਾ ਪਕਤਿਵੀਚਿਯੋ ਵਾ ਵੇਗੇਨ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਓਤ੍ਥਰਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪੭) ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਚੇ ਊਮਿਵੇਗੋ ਬਾਧਤਿ, ਨਾਵਾਯ ਵਾ ਅਟ੍ਟਕੇ ਵਾ ਠਤ੍ਵਾ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਸੁ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਨਦਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਪਨ ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਗਾਮਸੀਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਸੀਮਂ ਵਾ ਓਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸਮੁਦ੍ਦੋਵ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਪ੍ਪਿਯਭੂਮੀਤਿ ਓਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਸਣ੍ਠਿਤਉਦਕਨ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨ੍ਤੋ ਨਦੀਜਾਤਸ੍ਸਰਸਮੁਦ੍ਦੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਿਕਾਲੇਤਿ ਵਸ੍ਸਾਨਹੇਮਨ੍ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਕ੍ਖੇਸੁਪੀਤਿ ਨਿਰੁਦਕੇਸੁਪਿ. ਯਥਾ ਚ ਵਾਪਿਖਣਨੇ, ਏਵਂ ਆਵਾਟਪੋਕ੍ਖਰਣੀਆਦੀਨਂ ਖਣਨੇਪਿ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵਪ੍ਪਂ ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਲਾਬੁਤਿਪੁਸਕਾਦਿਵਪ੍ਪਂ ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਥ ਵਾਪਿਆਦਿਕਂ ਕਤਂ, ਤਂ ਠਾਨਂ. ਅਞ੍ਞਂ ਪਨ ਕਪ੍ਪਿਯਭੂਮਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਜਾਤਸ੍ਸਰਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਥਲਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਦਿਸਾਭਾਗੇ ਪਾਲ਼ਿਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਮੇਵ ਨਂ ਮਹਾਤਲ਼ਾਕਂ ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਅਜਾਤਸ੍ਸਰੋ ਹੋਤਿ. ਗਾਮਸੀਮਾਸਙ੍ਖਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ.
ਸਚੇ ਨਦਿਮ੍ਪਿ ਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ ਤਲ਼ਾਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਾਲ਼ਿ ਬਦ੍ਧਾ, ਉਦਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਲ਼ਾਕਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਉਪਰਿ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠਾਨੇ ਛਡ੍ਡਿਤਂ ਉਦਕਂ ਨਦਿਂ ਓਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਦਨਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕਾਚਿ ਨਦੀ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇਨ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਗਾਮਨਿਗਮਸੀਮਂ ਓਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨਦੀਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਚੇ ਵਿਹਾਰਸੀਮਂ ਓਤ੍ਥਰਤਿ ‘‘ਵਿਹਾਰਸੀਮਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਸਮਨ੍ਤਾ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪਹੋਨਕਟ੍ਠਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਕੁਨ੍ਨਦੀਆਦੀਸੁ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਪਹੋਨਕਟ੍ਠਾਨਤੋ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਉਪਚਾਰਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਸੀਮੋਪਚਾਰਤ੍ਥਾਯ.
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਞ੍ਞਮੇਕਂ ਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ, ਅਞ੍ਞੋ ਏਕੋ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪੋ ਚ ਉਪਚਾਰਤ੍ਥਾਯ ਠਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਯਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩.੧੪੭; ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੨.੧੪੭) – ਯਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰਸੀਮਾ ਚ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸੀਮਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਠਿਤੋਕਾਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨ ਸਬ੍ਬਦਾ ਏਕਸਦਿਸਾ, ਕਦਾਚਿ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕਦਾਚਿ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਚ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਸੀਮਾਸਙ੍ਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਮੇਕਂ ਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ, ਅਞ੍ਞੋ ਏਕੋ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪੋ ਚ ਉਪਚਾਰਤ੍ਥਾਯ ਠਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਤਤੋ ਅਧਿਕਂ ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ, ਊਨਕਂ ਪਨ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪੭) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਏਤਦਤ੍ਥਮੇਵ, ਨ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਕਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਬਹਿ ਅਞ੍ਞਂ ਤਤ੍ਤਕਂਯੇਵ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਪੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇਨ, ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪੇਨ ਵਾ ਯੋ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰਸ੍ਸ, ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਤਤੋ ਬਹਿ ਅਞ੍ਞਂ ਤਤ੍ਤਕਂਯੇਵ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਥਮੇਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਇਦਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਕੋਪੇਤੀ’’ਤਿ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਦੀਸੁ ਵਵਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਇਤਿ ਇਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਗਮਨਂ. ਹੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ –
‘‘ਬਦ੍ਧਾਬਦ੍ਧਵਸੇਨੇਧ, ਸੀਮਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਧਾ ਤਹਿਂ;
ਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤਾ ਵਜ੍ਜਿ-ਤੇਕਾਦਸ ਵਿਪਤ੍ਤਿਕਾ;
ਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਤਿਧਾ ਖਣ੍ਡਾ-ਦਿਤੋ ਗਾਮਾਦਿਤੋ ਪਰਾ’’ਤਿ.
ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿ ਚ ਨਾਮੇਸਾ ਦੁਵਿਧਾ ਵਤ੍ਥੁਸਭਾਗਾ, ਆਪਤ੍ਤਿਸਭਾਗਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਇਧ ਵਤ੍ਥੁਸਭਾਗਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਨੇਤਰਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਸਬ੍ਬੋ ਸਙ੍ਘੋ ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਾਦਿਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਲਹੁਕਾਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਲਹੁਕੇਨ ਵਿਨਯਕਮ੍ਮੇਨ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨਤੋ ਲਹੁਕਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਦੁਕ੍ਕਟਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪਞ੍ਚਾਪਤ੍ਤਿਯੋ. ਵਤ੍ਥੁਸਭਾਗਾਯ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਸਤਿ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਂ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ ਨ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਯਥਾਹ ‘‘ਸਭਾਗਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਆਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਵਿ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਚੇ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਆਵਿਕਤਾ ਹੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟਾ ਪਨ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੦੨). ਤਸ੍ਸਾ ਪਨ ਅਦੇਸਨਾਗਾਮਿਨਿਤੋ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਤ੍ਥੁਸਭਾਗਾਤਿ ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਸਮਾਨਭਾਗਾ, ਏਕਕੋਟ੍ਠਾਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਮਮੇਵ ਵਤ੍ਥੁਸਭਾਗਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਭਾਗਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਯੋ ਦੇਸੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੬੯) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਨ ਆਪਤ੍ਤਿਸਭਾਗਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਪਚ੍ਚਯਾ ਆਪਨ੍ਨਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਆਪਤ੍ਤਿਸਭਾਗਨ੍ਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਾਨਭਾਗਂ.
ਸਾਮਨ੍ਤਾ ਆਵਾਸਾਤਿ ਸਾਮਨ੍ਤਆਵਾਸਂ, ਸਮੀਪਵਿਹਾਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਜ੍ਜੁਕਨ੍ਤਿ ਤਦਹੇਵਾਗਮਨਤ੍ਥਾਯ. ਪਾਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪੇਸੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਏਤਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਭਦ੍ਦਕਂ, ਲਦ੍ਧਕਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨੋ ਚੇ ਲਭੇਥਾਤਿ ਵਿਹਾਰਾਨਂ ਦੂਰਤਾਯ ਵਾ ਮਗ੍ਗੇ ਪਰਿਪਨ੍ਥਾਦਿਨਾ ਵਾ ਯਦਿ ਨ ਲਭੇਥ. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਚਨੇਨ ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿ ਆਵਿ ਕਾਤੁਮ੍ਪਿ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਦਿ ਲਭੇਯ੍ਯ, ਆਵਿ ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਯਦਿ ਪਨ ਸਬ੍ਬੋ ਸਙ੍ਘੋ ਸਭਾਗਂ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਉਪੋਸਥਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋਵ ਹੋਤਿ. ਉਭੋਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਭਾਗਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਯੋ ਦੇਸੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਭਾਗਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ, ਯੋ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੬੯) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਵਿਮਤਿ ਸਂਸਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਵੇਮਤਿਕੋ. ‘‘ਪੁਨ ਨਿਬ੍ਬੇਮਤਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਮੇਵਾ’’ਤਿ ਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ, ਨ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਦੇਸਿਤੇ ਪਨ ਦੋਸੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ‘‘ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਆਰੋਚੇਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਉਪੋਸਥਕਰਣੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ. ਕਸ੍ਮਾ ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤਾਸੁ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਸੁਪਿ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਵਿਸਭਾਗਾਸੁ ਪਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਸੁ ਤੇਸਂਯੇਵ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ ਹੋਤਿਯੇਵ.
ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਕੋ ਨਾਮ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਕੋ. ਪਣ੍ਡਕਾਦੀਨਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਪਰਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕੁਦ੍ਦੇਸੇ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋਤਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਰਾਜਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਯੋ ਕੋਚਿ ਨਾਗਮਾਣਵਕਾਦਿਕੋ ਅਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਅਸ੍ਸਗੋਣਾਦਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਿਸ੍ਸਂ ਵਜ੍ਜਨੀਯਪੁਗ੍ਗਲਕਥਾਯਂ. ਯਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਨ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੧੧) ਯਸ੍ਸ ਨਾਗਸੁਪਣ੍ਣਾਦਿਨੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ, ਸੋ ਇਧਾਪਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਦੇਵੇ ਉਪਾਦਾਯ ਨਾਗਮਾਣਵਕਾਦਿਕੋ ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕੋ ‘‘ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ ‘‘ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਾਗੋ ਵਾ ਹੋਤੁ ਸੁਪਣ੍ਣਮਾਣਵਕਾਦੀਨਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੋ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਰਾਜਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਯੋ, ਸੋ ਸਬ੍ਬੋਵ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ‘ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋ’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੧੧). ਤਿਤ੍ਥਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਤਂ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਿਤ੍ਥਿਕਾ, ਤਿਤ੍ਥਿਕਾ ਏਵ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ, ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਲਦ੍ਧਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਸੁਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸੋ. ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਏਵ ਉਪੋਸਥੋ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੁਪੋਸਥੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਸੋਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ. ਓਵਾਦੋਵ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਸਰੂਪੇਨ ਕਥਨਂ ਓਵਾਦਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ. ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੇ ਅਯਂ ਨਾਮ ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਆਣਾਪਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪਨਂ ਆਣਾ, ਸੇਸਂ ਅਨਨ੍ਤਰਸਦਿਸਮੇਵ.
ਖਨ੍ਤੀ ਪਰਮਂ ਤਪੋ ਤਿਤਿਕ੍ਖਾ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾਯੋ ਨਾਮ –
‘‘ਖਨ੍ਤੀ ਪਰਮਂ ਤਪੋ ਤਿਤਿਕ੍ਖਾ;
ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾ;
ਨ ਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਪਰੂਪਘਾਤੀ;
ਨ ਸਮਣੋ ਹੋਤਿ ਪਰਂ ਵਿਹੇਠਯਨ੍ਤੋ.
‘‘ਸਬ੍ਬਪਾਪਸ੍ਸ ਅਕਰਣਂ, ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ;
ਸਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯੋਦਪਨਂ, ਏਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨ ਸਾਸਨਂ.
‘‘ਅਨੂਪਵਾਦੋ ਅਨੂਪਘਾਤੋ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਚ ਸਂਵਰੋ;
ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ ਚ ਭਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ, ਪਨ੍ਤਞ੍ਚ ਸਯਨਾਸਨਂ;
ਅਧਿਚਿਤ੍ਤੇ ਚ ਆਯੋਗੋ, ਏਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.(ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੦; ਧ. ਪ. ੧੮੩-੧੮੫) –
ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾਯੋ.
ਤਤ੍ਥ ਖਨ੍ਤੀ ਪਰਮਂ ਤਪੋਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੯੦; ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੮੫) ਅਧਿਵਾਸਨਖਨ੍ਤਿ ਨਾਮ ਪਰਮਂ ਤਪੋ. ਤਿਤਿਕ੍ਖਾਤਿ ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਏਵ ਵੇਵਚਨਂ, ਤਿਤਿਕ੍ਖਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਅਧਿਵਾਸਨਖਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਮਂ ਤਪੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਂ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ‘‘ਪਰਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾ. ਨ ਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਪਰੂਪਘਾਤੀਤਿ ਯੋ ਅਧਿਵਾਸਨਖਨ੍ਤਿਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਪਰਂ ਉਪਘਾਤੇਤਿ ਬਾਧਤਿ ਵਿਹਿਂਸਤਿ, ਸੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਦੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ‘‘ਨ ਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਹਿ ‘‘ਨਸਮਣੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੇਵਚਨਂ. ‘‘ਪਰੂਪਘਾਤੀ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ‘‘ਪਰਂ ਵਿਹੇਠਯਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੇਵਚਨਂ. ਅਥ ਵਾ ਪਰੂਪਘਾਤੀਤਿ ਸੀਲੂਪਘਾਤੀ. ਸੀਲਞ੍ਹਿ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਪਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯੋ ਚ ਸਮਣੋ ਪਰਂ ਯਂ ਕਞ੍ਚਿ ਸਤ੍ਤਂ ਵਿਹੇਠਯਨ੍ਤੋ ਪਰੂਪਘਾਤੀ ਹੋਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਵਿਨਾਸਕੋ, ਸੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਯੋ ਅਧਿਵਾਸਨਖਨ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਾ ਪਰੂਪਘਾਤੀ ਹੋਤਿ, ਪਰਂ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਡਂਸਮਕਸਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤਿ, ਸੋ ਨ ਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਮਲਸ੍ਸ ਅਪਬ੍ਬਾਜਿਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਪਬ੍ਬਾਜਯਮਤ੍ਤਨੋ ਮਲਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੮੮) ਇਦਞ੍ਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਲਕ੍ਖਣਂ. ਯੋਪਿ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਉਪਘਾਤੇਤਿ ਨ ਮਾਰੇਤਿ, ਅਪਿਚ ਦਣ੍ਡਾਦੀਹਿ ਵਿਹੇਠੇਤਿ, ਸੋ ਪਰਂ ਵਿਹੇਠਯਨ੍ਤੋ ਸਮਣੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਵਿਹੇਸਾਯ ਅਸਮਿਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਸਮਿਤਤ੍ਤਾ ਹਿ ਪਾਪਾਨਂ, ‘ਸਮਣੋ’ਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੬੫) ਇਦਞ੍ਹਿ ਸਮਣਲਕ੍ਖਣਂ.
ਦੁਤਿਯਗਾਥਾਯ ਸਬ੍ਬਪਾਪਸ੍ਸਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਸ੍ਸ. ਅਕਰਣਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਂ. ਕੁਸਲਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤੁਭੂਮਕਕੁਸਲਸ੍ਸ. ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦਨਂ ਪਟਿਲਾਭੋ. ਸਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯੋਦਪਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੋਦਾਪਨਂ ਪਭਸ੍ਸਰਭਾਵਕਰਣਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਰਿਸੋਧਨਂ, ਤਂ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤੇਨ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਸੀਲਸਂਵਰੇਨ ਸਬ੍ਬਪਾਪਂ ਪਹਾਯ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਹਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਹਿ ਕੁਸਲਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੋਦਾਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਸਨਂ ਓਵਾਦੋ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿ.
ਤਤਿਯਗਾਥਾਯ ਅਨੂਪਵਾਦੋਤਿ ਵਾਚਾਯ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨੁਪਵਦਨਂ. ਅਨੂਪਘਾਤੋਤਿ ਕਾਯੇਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਉਪਘਾਤਸ੍ਸ ਅਕਰਣਂ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਪਅਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਅਤਿਪਮੋਕ੍ਖਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਸੀਲਂ, ਪਾਤਿ ਵਾ ਅਗਤਿਵਿਸੇਸੇਹਿ, ਮੋਕ੍ਖੇਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਭਯੇਹਿ. ਯੋ ਵਾ ਨਂ ਪਾਤਿ, ਤਂ ਮੋਕ੍ਖੇਤੀਤਿ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਚ. ਸਂਵਰੋਤਿ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਰੋ. ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾਤਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਪਰਿਭੋਗਵਸੇਨ ਪਮਾਣਞ੍ਞੁਤਾ. ਪਨ੍ਤਞ੍ਚ ਸਯਨਾਸਨਨ੍ਤਿ ਜਨਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਵਿਰਹਿਤਂ ਨਿਜ੍ਜਨਸਮ੍ਬਾਧਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ, ਸੇਨਾਸਨਞ੍ਚ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦ੍ਵਿਹਿਯੇਵ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਤੋਸੋ ਦੀਪਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਤੋਸਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਇਤਰਦ੍ਵਯਸ੍ਸਾਪਿ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਨਯੇਨ ਜੋਤਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਧਿਚਿਤ੍ਤੇ ਚ ਆਯੋਗੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਕਂ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਤੋਪਿ ਮਗ੍ਗਫਲਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤੇ ਆਯੋਗੋ ਚ ਅਨੁਯੋਗੋ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਅਨੁਪਵਦਨਂ, ਅਨੁਪਘਾਤਨਂ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਸਂਵਰੋ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਪਰਿਭੋਗੇਸੁ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ, ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸਿਭਾਵਾਯ ਵਿਵਿਤ੍ਤਸੇਨਾਸਨਸੇਵਨਞ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਸਨਂ ਓਵਾਦੋ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠੀਤਿ. ਇਮਾ ਪਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਗਾਥਾਯੋ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾ ਏਵ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਾਵਕਾ.
‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮਹਾਵ. ੧੩੪) ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਣਾਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਸਾਵਕਾ ਏਵ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਬੁਦ੍ਧਾ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਂ ਸਾਵਕਾ ਏਵ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਬੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇਤਿ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ.
ਅਨੁਪਗਤੋ ਨਾਮ ਤਤ੍ਥੇਵ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਸਤਿਯਾ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਅਨੁਪਗਤੋ ਵਾ. ਚਾਤੁਮਾਸਿਨਿਯਨ੍ਤਿ ਚਾਤੁਮਾਸਿਯਂ. ਸਾ ਹਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਾਸਾਨਂ ਪਾਰਿਪੂਰਿਭੂਤਾਤਿ ਚਾਤੁਮਾਸੀ, ਸਾ ਏਵ ‘‘ਚਾਤੁਮਾਸਿਨੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਸਂ ਚਾਤੁਮਾਸਿਨਿਯਂ. ਪਚ੍ਛਿਮਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾਸਿਨਿਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਯਸਾਮਗ੍ਗਿਨ੍ਤਿ ਕਾਯੇਨ ਸਮਗ੍ਗਭਾਵਂ, ਹਤ੍ਥਪਾਸੂਪਗਮਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ – ਸਚੇ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਤਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯਪਿ ਪਞ੍ਚ, ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਾਰਿਤੇ ਪਚ੍ਛਿਮੇਹਿ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਉਪੋਸਥਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵੇ ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਠਪੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਚੇਪਿ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਤਯੋ, ਦ੍ਵੇ, ਏਕੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਥ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯਪਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਤਯੋ, ਦ੍ਵੇ, ਏਕੋ ਵਾ, ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਥ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਤਯੋ, ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਤਯੋ, ਦ੍ਵੇ ਵਾ, ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਦਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਸਚੇ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਤੇਹਿ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਤਾ ਥੋਕਤਰਾ ਚੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮਸਮਾ ਚ, ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਵਾਰਣਾਯ ਚ ਗਣਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਵਾਰਣਾਵਸੇਨ ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਚੇ ਪਨ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਤਯੋ, ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਏਕੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਘਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਾਰੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਗਣਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਨ ਸੋ ਗਣਪੂਰਕੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਗਣਵਸੇਨ ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਰੇਨ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਦ੍ਵੇ, ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਏਕੋ ਵਾ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਚੇ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਏਕੋ, ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯਪਿ ਏਕੋ, ਏਕੇਨ ਏਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਕੇਨ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਪੁਰਿਮਵਸ੍ਸੂਪਗਤੇਹਿ ਪਚ੍ਛਿਮਵਸ੍ਸੂਪਗਤਾ ਏਕੇਨਪਿ ਅਧਿਕਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਠਮਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਥੋਕਤਰੇਹਿ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਤ੍ਤਿਕਚਾਤੁਮਾਸਿਨਿਪਵਾਰਣਾਯ ਪਨ ਸਚੇ ਪਠਮਂ ਵਸ੍ਸੂਪਗਤੇਹਿ ਮਹਾਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਿਤੇਹਿ ਪਚ੍ਛਾ ਉਪਗਤਾ ਅਧਿਕਤਰਾ ਵਾ ਸਮਸਮਾ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਵਾਰਣਾਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਹਿ ਪਵਾਰਿਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਇਤਰੇਹਿ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਮਹਾਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਿਤਾ ਬਹੂ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਸ੍ਸੂਪਗਤਾ ਥੋਕਾ ਵਾ ਏਕੋ ਵਾ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਪਚ੍ਛਾ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਤੇਨ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਂਸੇ ਸਾਧੁਕਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਦਸਨਖਸਮੋਧਾਨਸਮੁਜ੍ਜਲਂ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ. ਸਚੇ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਪਾਰਿਵਾਸਿਕੋਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਙ੍ਘਨਵਕਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਉਦ੍ਦਿਸਿਯਮਾਨੇ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਪਾਲ਼ਿਂ ਵਿਹਾਯ ਹਤ੍ਥਪਾਸਂ ਅਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤੇਨ ਨਿਸੀਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਵਾਰਣਾਯਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਸਬ੍ਬਂ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨਾਦਿਂ ਨਵਵਿਧਂ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ. ਯਥਾ ਚ ਸਬ੍ਬੋ ਸਙ੍ਘੋ ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ…ਪੇ… ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੭੧) ਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਲਭਤਿ, ਏਵਮੇਤ੍ਥਾਪਿ ਤੀਹਿ ‘‘ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾ ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਭਾਗਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨਾ, ਯਦਾ ਅਞ੍ਞਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸੁਦ੍ਧਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਗਣਞਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਸੁਦ੍ਧਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਏਕੇਨਾਪਿ ‘‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਭੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਦਹੂਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਹੁ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਾਨਾਸਂਵਾਸਕੇਹੀਤਿ ਲਦ੍ਧਿਨਾਨਾਸਂਵਾਸਕੇਹਿ. ਅਨਾਵਾਸੋ ਨਾਮ ਨਵਕਮ੍ਮਸਾਲਾਦਿਕੋ ਯੋ ਕੋਚਿ ਪਦੇਸੋ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਹੋਨਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵਿਨਾ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਦਸਵਿਧਮਨ੍ਤਰਾਯਂ ਵਿਨਾ. ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮੇਨ ਪਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਅਤ੍ਤਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ ਵਾ ਸਤਿ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਆਵਾਸਾਦਯੋ ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਏਵਂ ਸਚੇ ਵਿਹਾਰੇ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਉਪੋਸਥਾਧਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਥਂ ਸੀਮਾਪਿ ਨਦੀਪਿ ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਸਚੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕੋਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਉਪੋਸਥਾਪਿ ਆਵਾਸਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਏਵਂ ਗਤੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੁਮ੍ਪਿ ਲਭਤਿ. ਆਰਞ੍ਞਕੇਨਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇ ਗਾਮੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਹਾਰਮੇਵ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਹਾਰਂ ਓਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਉਪੋਸਥਂ ਕਤ੍ਵਾਵ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਅਕਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ‘‘ਅਜ੍ਜੇਵ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਮੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੮੧) ਏਵਰੂਪੋ ਪਨ ਆਵਾਸੋ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨਾਪਿ ਹਿ ਇਮਿਨਾ ਨੇਵ ਉਪੋਸਥਨ੍ਤਰਾਯੋ ਕਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ.
ਉਦਕਂ ਆਸਨੇਨ ਚਾਤਿ ਆਸਨੇਨ ਸਹ ਪਾਨੀਯਪਰਿਭੋਜਨੀਯਂ ਉਦਕਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਙ੍ਘਸਨ੍ਨਿਪਾਤਤੋ ਪਠਮਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਂ. ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਤੋ ਪਠਮਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਤੋ ਪਠਮਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚ’’ਮਿਚ੍ਚੇਵ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਨਾਮੇਹਿ ਨਵਵਿਧਂ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ ਦਸ੍ਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਤਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੇਰੇਨ ਆਣਤ੍ਤੇਨ ਅਗਿਲਾਨੇਨ ਨ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਯੋ ਨ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਮਹਾਵ. ੧੫੯) ਵਚਨਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਥੇਰੇਨ ਆਣਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਸਚੇ ਪਨ ਆਣਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨਿਂ ਤਾਵਕਾਲਿਕਮ੍ਪਿ ਨ ਲਭਤਿ, ਸਾਖਾਭਙ੍ਗਂ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਕਪ੍ਪਿਯਂ ਹੋਤਿ. ਪਾਨੀਯਂ ਪਰਿਭੋਜਨੀਯਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਪਾਨੀਯਪਰਿਭੋਜਨੀਯਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪੀਠਫਲਕਾਦਿਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਉਪੋਸਥਾਗਾਰੇ ਆਸਨਾਨਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਂਘਿਕਾਵਾਸਤੋਪਿ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਹਰਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਆਸਨੇਸੁ ਅਸਤਿ ਕਟਸਾਰਕੇਪਿ ਤਟ੍ਟਿਕਾਯੋਪਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਟ੍ਟਿਕਾਸੁਪਿ ਅਸਤਿ ਸਾਖਾਭਙ੍ਗਾਨਿ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕਂ ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਕਪ੍ਪਿਯਂ ਹੋਤਿ. ਪਦੀਪੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ, ਪਦੀਪੁਜ੍ਜਲਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਆਣਾਪੇਨ੍ਤੇਨ ਪਨ ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਓਕਾਸੇ ਤੇਲਂ ਵਾ ਵਟ੍ਟਿ ਵਾ ਕਪਲ੍ਲਿਕਾ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਤੇਲਾਦੀਨਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਕਪ੍ਪਿਯਂ ਹੋਤਿ. ਅਪਿਚ ਕਪਾਲੇ ਅਗ੍ਗਿਪਿ ਜਾਲੇਤਬ੍ਬੋ. ਆਣਾਪੇਨ੍ਤੇਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਾ ਸਦਾਕਾਲਮੇਵ ਏਕੋ ਵਾ ਭਾਰਨਿਤ੍ਥਰਣਕੋ ਵਾ ਸਰਭਾਣਕਧਮ੍ਮਕਥਿਕਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ ਨ ਆਣਾਪੇਤਬ੍ਬੋ, ਅਵਸੇਸਾ ਪਨ ਵਾਰੇਨ ਆਣਾਪੇਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਥੇਰੇਨਾਪਿ ਪਤਿਰੂਪਂ ਞਤ੍ਵਾ ਆਣਾਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.
ਬਹਿ ਉਪੋਸਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਗਤੇਨਾਤਿ ਨਦਿਯਾ ਵਾ ਸੀਮਾਯ ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਉਪੋਸਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਗਤੇਨ ਛਨ੍ਦੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ, ‘‘ਕਤੋ ਮਯਾ ਉਪੋਸਥੋ’’ਤਿ ਅਚ੍ਛਿਤੁਂ ਨ ਲਭਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਿਚ੍ਚਪ੍ਪਸੁਤੋ ਵਾਤਿ ਗਿਲਾਨੁਪਟ੍ਠਾਕਾਦਿਕਿਚ੍ਚਪ੍ਪਸੁਤੋ ਵਾ. ਸਚੇ ਗਿਲਾਨੋ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਮਞ੍ਚੇਨ ਵਾ ਪੀਠੇਨ ਵਾ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਗਿਲਾਨੁਪਟ੍ਠਾਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਮਯਂ ਇਮਂ ਗਿਲਾਨਂ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਸ੍ਸਾਮ, ਆਬਾਧੋ ਵਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਸੋ ਗਿਲਾਨੋ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਤਬ੍ਬੋ, ਸਙ੍ਘੇਨ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਵਗ੍ਗੇਨ ਸਙ੍ਘੇਨ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਕਰੇਯ੍ਯ ਚੇ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਸਚੇ ਬਹੂ ਤਾਦਿਸਾ ਗਿਲਾਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਘੇਨ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਠਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਸਚੇ ਦੂਰੇ ਦੂਰੇ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਘੋ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਉਪੋਸਥੋ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਵਗ੍ਗੇਨ ਸਙ੍ਘੇਨ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦੇਨ੍ਤੇਨ ਛਨ੍ਦਮ੍ਪਿ ਦਾਤੁਂ, ਸਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਰਣੀਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੬੫) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤੋ ਆਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਛਨ੍ਦਂ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਛਨ੍ਦਹਾਰਕੋ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਨ੍ਨੇ ਛਨ੍ਦੇ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਦਾਤਬ੍ਬੋ ਛਨ੍ਦੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਮਹਾਵ. ੧੬੫) ਪੁਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਛਨ੍ਦਦਾਨਪਰਿਸ੍ਸਮਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਛਨ੍ਦਂ ਮੇ ਹਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਛਨ੍ਦਹਾਰਕੋ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਨ੍ਨੇ ਛਨ੍ਦੇ ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਨ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਆਹਟੋ ਹੋਤਿ ਛਨ੍ਦੋ, ਛਨ੍ਦਹਾਰਕਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੬੫) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਕਟਤੋ ਤਂ ਮੋਚੇਤੁਂ ‘‘ਛਨ੍ਦਂ ਮੇ ਆਰੋਚੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਉਭਯੇਨ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਪ੍ਪਯੋਗਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗੇਨ ਵਾ, ਵਾਚਂ ਪਨ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਨ ਤਥੇਵ ਵਾਚਾਯ ਵਾ, ਉਭਯਥਾਪਿ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਨ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ, ਜਾਨਾਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪਨ ਯਾਯ ਕਾਯਚਿਪਿ ਭਾਸਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਦਾਨੇਪਿ ਛਨ੍ਦਦਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸੋਵ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ. ਤਂ ਪਨ ਦੇਨ੍ਤੇਨ ਪਠਮਂ ਸਨ੍ਤੀ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਹਿ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਸਮਾਨੋ ‘‘ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਮ੍ਮਿ, ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਮੇ ਹਰ, ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਮੇ ਆਰੋਚੇਹੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੬੪) ਵਤ੍ਤੁਂ ਲਭਤਿ. ‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਰਣੀਯਾਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਰਣੀਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਚ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਤਂ ਦੇਤੀਤਿ ਸਰੂਪੇਕਸੇਸਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਇਤਰਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਬਿਲ਼ਾਲਸਙ੍ਖਲਿਕਾ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਬਿਲ਼ਾਲਸਙ੍ਖਲਿਕਾ ਨਾਮ ਬਿਲ਼ਾਲਬਨ੍ਧਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਸਙ੍ਖਲਿਕਾਯ ਪਠਮਵਲਯਂ ਦੁਤਿਯਵਲਯਂਯੇਵ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਨ ਤਤਿਯਂ, ਏਵਮਯਮ੍ਪਿ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਦਾਯਕੇਨ ਯਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਾ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩.੧੬੪; ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੨.੧੬੪). ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਬਿਲ਼ਾਲਸਙ੍ਖਲਿਕਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਬਿਲ਼ਾਲਸਙ੍ਖਲਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਬਿਲ਼ਾਲਸਙ੍ਖਲਿਕਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਯਾਸਂ ਕਾਸਞ੍ਚਿ ਸਙ੍ਖਲਿਕਾਨਂ ਉਪਲਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਉਤੁਕ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਤਂ ਕਿਰਿਯਂ ਅਰਤਿ ਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਉਤੁ, ਤਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਾਨਂ ਉਤੁਕ੍ਖਾਨਂ, ਉਤੁਆਚਿਕ੍ਖਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਚ ਤਸ੍ਸ ਆਚਿਕ੍ਖਨਂ, ਤਂ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਹੇਮਨ੍ਤਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗਣਨਾਤਿ ਕਲਨਾ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਅਟ੍ਠਗਰੁਧਮ੍ਮੇਹਿ ਓਵਦਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦੋ. ਸ੍ਵੇ ਉਪੋਸਥੋਤਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਸ੍ਵੇ ਉਪੋਸਥੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਜ੍ਜੇਵ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸਿਕੇ ਉਪੋਸਥੇ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਯਂ, ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੇ ਤੇਰਸਿਯਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਤੇਰਸਿਯਂਯੇਵ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘ਅਯਂ ਉਪੋਸਥੋ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੋ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸਿਕੋ ਵਾ’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪੯) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇਨ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਚੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਯਂ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ‘‘ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੋ ਭਗਿਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਪਨ੍ਨਰਸਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ‘‘ਪਨ੍ਨਰਸਿਕੋ ਭਗਿਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਬਾਲਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਿਲਾਨਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਮਿਕਂ ਅਵਸੇਸੇਹਿ ਓਵਾਦਂ ਗਹੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੧੪) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਆਰੋਚਨਵਿਧਾਨਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਬਾਲੋ. ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਪਨ੍ਨਰਸਿਕੇਸੁ ਉਪੋਸਥੇਸੁ ਵਾ ਪਾਟਿਪਦੇ ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਗਮਿਯੋ, ਦੁਤਿਯਪਕ੍ਖਦਿਵਸਤੋ ਪਨ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਇਧ ਗਮਿਯੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਰਞ੍ਞੇ ਨਿਵਾਸੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਆਰਞ੍ਞਿਕੋ. ਸੋਪਿ ‘‘ਅਹਂ ਅਰਞ੍ਞਵਾਸੀ, ਸ੍ਵੇ ਉਪੋਸਥੋ, ਵਿਹਾਰੇ ਨ ਵਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੁਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਯਦਿ ਨ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਓਵਾਦੋ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਯੋ ਨ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੧੪). ਤੇਨ ਪਨ ਪਚ੍ਚਾਹਰਣਤ੍ਥਾਯ ਸਙ੍ਕੇਤੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਰਞ੍ਞਿਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਓਵਾਦਂ ਗਹੇਤੁਂ, ਸਙ੍ਕੇਤਞ੍ਚ ਕਾਤੁਂ ਅਤ੍ਰ ਪਤਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੧੫). ਤਸ੍ਮਾ ਆਰਞ੍ਞਿਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਵਸਨਗਾਮੇ ਭਿਕ੍ਖਾ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖਾ ਸੁਲਭਾ ਹੋਤਿ, ਸਾਮਨ੍ਤਗਾਮੇ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਗਾਮਂ ਆਗਮ੍ਮ ਤਥੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਦੂਰਂ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਕੇਤੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਅਹਂ ਅਸੁਕਂ ਨਾਮ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਗਾਮਦ੍ਵਾਰੇ ਸਭਂ ਵਾ ਮਣ੍ਡਪਂ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਤ੍ਰ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਤਤ੍ਰ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਅਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਸਙ੍ਕੇਤਂ ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਯਾ ਨ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੧੫). ਉਪੋਸਥਗ੍ਗੇਤਿ ਉਪੋਸਥਕਰਣਟ੍ਠਾਨੇ. ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹੀਤਿ –
‘‘ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ. ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁਤਧਰੋ ਸੁਤਸਨ੍ਨਿਚਯੋ, ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਾ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਧਾਤਾ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ, ਮਨਸਾ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਉਭਯਾਨਿ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸ੍ਵਾਗਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਨਿ ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਸੋ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ. ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਕ੍ਕਰਣੋ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਪਿਯੋ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ. ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਓਵਦਿਤੁਂ. ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਯ ਕਾਸਾਯਵਤ੍ਥਵਸਨਾਯ ਗਰੁਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ. ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਤਿਰੇਕਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋ ਵਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੧੪੭) –
ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ. ਪਾਸਾਦਿਕੇਨਾਤਿ ਪਸਾਦਾਵਹੇਨ ਨਿਦ੍ਦੋਸੇਨ ਕਾਯਵਚੀਮਨੋਕਮ੍ਮੇਨ. ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੂਤਿ ਤਿਵਿਧਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁ. ਯਦਾ ਪਨ ਤਾਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕਂਯੇਵ ਦਿਸ੍ਵਾ ਓਵਾਦੋ ਯਾਚਿਤੋ, ਤਦਾ ਉਪੋਸਥਗ੍ਗੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਹਿ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਓਵਾਦਂ ਯਾਚਮਾਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇ ‘‘ਏਵਂ ਵਦੇਹੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਵਚਨਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਥਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕੋ ਸਮ੍ਮਤੋ’’ਤਿਆਦਿਂ ਸਯਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਯਮੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਆਰੋਚੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਾਹੀ’’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ. ਏਕਤੋ ਸਹੇਵ.
ਞਤ੍ਤਿਟ੍ਠਪਕੇਨ ਵਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਞਤ੍ਤਿਟ੍ਠਪਨਕੇਨ ਵਾ. ਇਤਰੇਨ ਵਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਏਕੋ ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਇਤਰੇਨ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਚੇ ਸਯਮੇਵ ਸਮ੍ਮਤੋ, ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਤਥੇਵਾਤਿ ਉਪੋਸਥਗ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਮੇਵ. ‘‘ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਨਾਰੋਚਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਓਵਾਦੋ ਨ ਆਰੋਚੇਤਬ੍ਬੋ, ਯੋ ਨ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੧੫) ਵਚਨਤੋ ਓਵਾਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਗ੍ਗੇ ਅਨਾਰੋਚੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ.
ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਭਾਵਨ੍ਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤਂ. ਆਰੋਚੇਥਾਤਿ ਆਵਿ ਕਰੋਥ. ਏਤ੍ਥ ਸਿਯਾਤਿ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇ ਅਯਮਨੁਯੋਗੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਕਿਂ ਤਂ, ਯਂ ਸਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਘੋ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਸਨ੍ਧਿਯਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਵਚਨੇਨ ਅਪਰਂ ਵਚਨਂ ਸਨ੍ਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾਤਿ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸਹਿਤਤਾਯ. ਗਣਸ੍ਸਾਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਚਤੁਵਗ੍ਗੇ ਸੇਸਭਿਕ੍ਖੂਨਂ. ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਙ੍ਘੇਨ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ. ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਚੇਤਂ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੇ. ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵੋ.
ਥੇਰਾ ਚ ਨਵਾ ਚ ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਸਵਸ੍ਸਾ, ਅਤਿਰੇਕਦਸਵਸ੍ਸਾ ਚ ਥੇਰਾ. ਊਨਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸਾ ਨਵਾ. ਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸਾ, ਅਤਿਰੇਕਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸਾ ਚ ਮਜ੍ਝਿਮਾ. ਅਟ੍ਠਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਤੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਂ ਵਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ‘‘ਇਦਂ ਮਯ੍ਹਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਵਿਞ੍ਞਾਣਵਸੇਨ. ਸਬ੍ਬਚੇਤਸਾ ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਾਮਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਥੋਕਮ੍ਪਿ ਬਹਿ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਦੇਨ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਆਵਜ੍ਜੇਮ, ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਨਸਿ ਕਰੋਮਾਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਮ, ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਚ ਖੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਨ ਏਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣਪ੍ਪਟਿਪਾਦਨਲਕ੍ਖਣੋ, ਅਥ ਖੋ ਵੀਥਿਪ੍ਪਟਿਪਾਦਨਜਵਨਪ੍ਪਟਿਪਾਦਨਮਨਸਿਕਾਰਪੁਬ੍ਬਕਚਿਤ੍ਤੇ ਠਪਨਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇ ਠਪੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ. ਨ ਸਮੇਤੀਤਿ ਨ ਸਂਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਸਂਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਙ੍ਘਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਸਙ੍ਘੇ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੋ ਅਨ੍ਤੋਗਧੋ.
ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋਤਿ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਪਿਯਵਚਨੇਨ ਆਲਪਨਂ.
ਅਲਜ੍ਜਿਤਾਤਿ ਅਲਜ੍ਜਿਤਾਯ, ਅਲਜ੍ਜਨਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤਿਯਤ੍ਥੇ ਹਿ ਇਦਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ. ‘‘ਅਞ੍ਞਾਣਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਪ੍ਪਕਤਤਾਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇਨ ਅਭਿਭੂਤਤਾਯ. ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਾਤਿ ਸਤਿਵਿਪ੍ਪਵਾਸਤੋ. ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨਂ.
ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਾਤਿ ਸਞ੍ਚੇਤੇਤ੍ਵਾ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਭਾਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋਯੇਵ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਚਿਤ੍ਤਂ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਗੂਹਤੀਤਿ ਨਿਗੂਹਤਿ ਨ ਦੇਸੇਤਿ ਨ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਲਜ੍ਜਾਯ ਪਰਿਗੂਹਨ੍ਤੋ ਅਲਜ੍ਜੀ ਨ ਹੋਤਿ, ‘‘ਕਿਂ ਇਮਿਨਾ’’ਤਿ ਅਨਾਦਰਿਯੇਨ ਪਰਿਗੂਹਨ੍ਤੋ ਅਲਜ੍ਜੀ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਗਤਿਗਮਨਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਭਣ੍ਡਭਾਜਨੀਯਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਆਦਿਭੇਦਂ ਅਗਤਿਗਮਨਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਲਜ੍ਜਿਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਲਜ੍ਜਾਵਿਰਹਿਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਨਾਦਰਿਯਵਸੇਨੇਵ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ, ਆਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਗੂਹਨ੍ਤੋ, ਭਣ੍ਡਭਾਜਨੀਯਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਅਗਤਿਗਮਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਚ ਅਲਜ੍ਜੀ ਹੋਤਿ, ਨ ਇਤਰੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਮਨ੍ਦੋਤਿ ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞੋ, ਅਪਞ੍ਞਸ੍ਸੇਵੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਮੋਮੂਹੋਤਿ ਅਤਿਸਂਮੂਲ਼੍ਹੋ. ਵਿਰਾਧੇਤੀਤਿ ਨ ਰਾਧੇਤਿ ਨ ਸਾਧੇਤਿ. ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇਤਿ ਵਿਨਯਸਂਸਯੇ. ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਚੇ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ ਵਿਨਯਧਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਵਤ੍ਥੁਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਮਾਤਿਕਂ, ਪਦਭਾਜਨਂ, ਅਨ੍ਤਰਾਪਤ੍ਤਿਂ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਪ੍ਪਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਕਙ੍ਖੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯ.
ਸਹਸੇਯ੍ਯਚੀਵਰਵਿਪ੍ਪਵਾਸਾਦੀਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਹਸੇਯ੍ਯਾ ਨਾਮ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਉਤ੍ਤਰਿਦਿਰਤ੍ਤਤਿਰਤ੍ਤਂ ਸਹਸੇਯ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋ ਨਾਮ ਏਕਰਤ੍ਤਛਾਰਤ੍ਤਵਸੇਨ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮਾਦੀਸੁ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਦੁਕ੍ਕਟਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ.
ਦੇਸੇਤੁ ਵਾ ਪਕਾਸੇਤੁ ਵਾਤਿ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਵਾ ਗਣਮਜ੍ਝੇ ਵਾ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੇ ਵਾ ਦੇਸੇਤੁ ਵਾ ਪਕਾਸੇਤੁ ਵਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਦੇਸਨਾ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਨ ਦੇਸਨਾਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਦੇਸਨਾ’’ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਕਾਸੇਤੁ ਵਾਤਿ ਆਰੋਚੇਤੁ ਵਾ.
ਏਵਂ ਅਨਾਪਨ੍ਨਾ ਵਾਤਿ ਏਵਂ ਛਨ੍ਨਂ ਆਕਾਰਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਅਨਾਪਨ੍ਨਾ ਵਾ. ਵੁਟ੍ਠਿਤਾ ਵਾਤਿ ਪਰਿਵਾਸਾਦਿਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਾ ਵਾ. ਆਰੋਚਿਤਾ ਵਾਤਿ ਆਵਿਕਤਾ ਵਾ. ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੋ ਚ ‘‘ਤੁਯ੍ਹਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਏਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਵਿਕਰੋਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਆਚਿਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਆਰੋਚੇਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਮਮ ਏਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨਭਾਵਂ ਜਾਨਾਹੀ’’ਤਿ ਵਾ ਵਦਤੁ, ‘‘ਏਕਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਵਿਕਰੋਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵਦਤੁ, ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਆਰੋਚਿਤਾਵ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਗਰੁਕਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਵਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਲਹੁਕਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਵਿਕਰੋਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵਦਤਿ, ਅਨਾਵਿਕਤਾ ਹੋਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿ. ਵਤ੍ਥੁਂ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਉਭਯਂ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਤਿਵਿਧੇਨਾਪਿ ਆਰੋਚਿਤਾਵ ਹੋਤਿ. ਅਸਨ੍ਤਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਭਾਵੇਨਭਾਵਲਕ੍ਖਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨਾਪਿ ਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ ਕੇਵਲਂ ‘‘ਆਮ, ਮਯਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨਾਪੀਤਿ ਅਪਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਕਿਂ ਤਂ ਯਾਵਤਤਿਯਾਨੁਸਾਵਿਤਂ ਨਾਮ, ਕਥਞ੍ਚੇਤਂ ਯਾਵਤਤਿਯਾਨੁਸਾਵਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਚਾਰਣਾਯਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਮਤਿਭੇਦਮੁਖੇਨ ਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਅਨੁਸਾਵਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਦੇਤਂ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਅਨੁਸਾਵਿਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਭੇਦਤੋਤਿ ਅਰੀਯਤਿ ਞਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜੀਯਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਨੇਨਾਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਅਕ੍ਖਰਂ, ਅਤ੍ਥੋ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਭੇਦੋ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਭੇਦੋ, ਤਤੋ, ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸਦਿਸਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਅਨੁਸਾਵਨਞ੍ਹਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਹੀਤਿ ਕਾਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ‘‘ਅਭਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਤਿ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤ੍ਤਯਸ੍ਸ. ਅਵਸ੍ਸਞ੍ਚੇਤਮੇਵਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਪਿ ਸਿਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਦਿ ਚੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤ੍ਤਯਂ. ਅਪਰੇ ‘‘ਅਨੁਸਾਵਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਨ ਅਤੀਤਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਨਾਗਤਤ੍ਥਂ. ਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਕਾਲਨ੍ਤਰਵਿਹਿਤੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇ ਸਾਧੁ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਕਪ੍ਪੇਸੁਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪਰੇ ‘ਅਨੁਸਾਵਿਤ’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਪਰਿ ਉਦ੍ਦੇਸਾਵਸਾਨੇਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕੁਦ੍ਦੇਸਾਵਸਾਨੇ. ਅਤ੍ਥਯੁਤ੍ਤੀਨਂ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਅਨਾਗਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵਤੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਇਦਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਥਮੇਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਦਿ ਚਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਤਕਾਲੋ. ਅਨੁਸਾਵਿਤਂ ਹੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਯੋਗਂ ਅਨਾਗਤਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨੁਸਾਵਿਤਂ ਹੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਅਯਂ ਹੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਦਿ ਚੇਤ੍ਥ ਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਤ-ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਿਯਾ, ਤਥਾ ਸਤਿ ਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਨਾਮ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਯਭਾਵੋ, ਸੋ ਚ ਅਨੁਪ੍ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਸਮਾਨਤ੍ਥਭਾਵੇ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਾਸਤੀਤਿ ‘‘ਹੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਯੋਗਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਾਗਤਂ ਨ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਤੀਤਕਾਲਮੇਵ ਦੀਪੇਤੀਤਿ. ਅਨੁਸਾਵਿਯਮਾਨੇਤਿ ਵਚਨਤੋਤਿ ‘‘ਅਨੁਸਾਵਿਯਮਾਨੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਵਚਨਤੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਅਨੁਸਾਵਿਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਕਿਮਿਦਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਾਵਤਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਕਿਂ ਤੇਨ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ, ਯੇਨੇਤਂ ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਮਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਮਤ੍ਤੇਨ ਹੇਤੁਨਾ.
ਤਦੇਤਨ੍ਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ. ਤਂ ਪਨੇਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਯਾਵਤਤਿਯਾਨੁਸਾਵਨਂ. ਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੋਪਲਬ੍ਭਤਿ. ਇਮਮੇਵ ਚ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ. ਯਦਿ ਹਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤ੍ਤਯਂ ਯਾਵਤਤਿਯਾਨੁਸਾਵਨਂ ਸਿਯਾ, ਤਦੇਵ ਉਪੋਸਥਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੧੩੨ ਆਦਯੋ) ਵਦੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਨ ‘‘ਸਕਿਮ੍ਪਿ ਅਨੁਸਾਵਿਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨਨੁ ਚਾਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਨ ਆਗਤੋ, ਅਥ ਕੁਤੋ ਲਦ੍ਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਯਮੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਨਯਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਕਤਪਰਿਚਯਾਨਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਞਾਪੇਨ੍ਤੀ ਪਵੇਣਿ ਆਚਰਿਯਪਰਮ੍ਪਰਾ, ਤਾਯ ਆਭਤੋ ਆਨੀਤੋ ਆਚਰਿਯਪਰਮ੍ਪਰਾਭਤੋ.