੮. ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਤਂਤਂਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩.੪੧੭) ਵਿਬਨ੍ਧਨਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰੇ ਵੇਮਜ੍ਝੇ ਏਤਿ ਆਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਦਿਅਨਤ੍ਥੋ, ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨਤ੍ਥੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾ, ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਵਾ ਫਲਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ, ਅਨ੍ਤਰਾਯਸ੍ਸ ਵਾ ਕਰਣਸੀਲਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਗ੍ਗਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੩੪). ਤੇ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਵਿਪਾਕਉਪਵਾਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵੀਤਿਕ੍ਕਮਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਞ੍ਚਾਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਾਯਿਕਂ ਨਾਮ, ਤਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਦੂਸਕਕਮ੍ਮਂ. ਤਂ ਪਨ ਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸੇਵ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਸਗ੍ਗਸ੍ਸ. ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਧਮ੍ਮਾ ਕਿਲੇਸਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਨਾਮ. ਪਣ੍ਡਕਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪਾਕਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਨਾਮ. ਅਰਿਯੂਪਵਾਦਾ ਉਪਵਾਦਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਨਾਮ. ਤੇ ਪਨ ਯਾਵ ਅਰਿਯੇ ਨ ਖਮਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਾਵਦੇਵ, ਨ ਤਤੋ ਪਰਂ. ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਆਪਨ੍ਨਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਨਾਮ. ਤਾਪਿ ਯਾਵ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਂ ਵਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ ਵਾ ਨ ਦੇਸੇਤਿ ਵਾ, ਤਾਵਦੇਵ, ਨ ਤਤੋ ਪਰਂ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੩੪; ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪੧੭) ਅਰਿਟ੍ਠੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਸੇਸਨ੍ਤਰਾਯਿਕੇ ਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਨਯੇ ਪਨ ਅਕੋਵਿਦਤ੍ਤਾ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਰਾਯਿਕੇ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਰਹੋਗਤੋ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਇਮੇ ਆਗਾਰਿਕਾ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਪਿ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋਪਿ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਪਿ ਮਨਾਪਿਕਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਕਾਯਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਫੁਸਨ੍ਤਿ, ਮੁਦੁਕਾਨਿ ਅਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣਾਦੀਨਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਾ…ਪੇ… ਇਤ੍ਥਿਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਏਵ ਨ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ, ਏਤੇਪਿ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਰਸੇਨ ਰਸਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਛਨ੍ਦਰਾਗਪਰਿਭੋਗਞ੍ਚ ਨਿਚ੍ਛਨ੍ਦਰਾਗਪਰਿਭੋਗਞ੍ਚ ਏਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਥੂਲਵਾਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤਿਸੁਖੁਮਸੁਤ੍ਤਂ ਘਟੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ, ਸਾਸਪੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਿਨੇਰੁਂ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਭਗਵਤਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੇਨ ਵਿਯ ਮਹਤਾ ਉਸ੍ਸਾਹੇਨ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਦੋਸੋ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਵਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਭਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਆਸਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਜਿਨਸ੍ਸ ਆਣਾਚਕ੍ਕੇ ਪਹਾਰਮਦਾਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ.
ਤਤ੍ਥ ਤੇਸੂਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਸੁ. ਅਟ੍ਠਿਕਙ੍ਕਲੂਪਮਾ ਕਾਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਿਕਙ੍ਕਲਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩.੪੧੭) ਨਾਮ ਉਰਟ੍ਠਿ ਵਾ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂ ਵਾ ਸੀਸਟ੍ਠਿ ਵਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਨਿਮ੍ਮਂਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਙ੍ਕਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਗਤਮਂਸਾਯ ਹਿ ਅਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਲਿਕਾਯ ਏਕਟ੍ਠਿਮ੍ਹਿ ਵਾ ਕਙ੍ਕਲਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ, ਤਂਸਦਿਸਾ ਕਾਮਾ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਾਦਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਮਂਸਪੇਸੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਤਿਣੁਕ੍ਕੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਸੁਪਿਨਕੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਯਾਚਿਤਕੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਰੁਕ੍ਖਫਲੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਅਸਿਸੂਨੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਸਤ੍ਤਿਸੂਲੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਸਪ੍ਪਸਿਰੂਪਮਾ ਕਾਮਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੩੪, ੨੩੬; ੨.੪੩-੪੮; ਪਾਚਿ. ੪੧੭; ਚੂਲ਼ਵ. ੬੫) ਏਤੇਸਂ ਗਹਣਂ.
ਤਤ੍ਥ ਮਂਸਪੇਸੂਪਮਾ ਕਾਮਾ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪੧੭) ਬਹੁਸਾਧਾਰਣਟ੍ਠੇਨ. ਤਿਣੁਕ੍ਕੂਪਮਾ ਕਾਮਾ ਅਨੁਦਹਨਟ੍ਠੇਨ. ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੂਪਮਾ ਕਾਮਾ ਮਹਾਭਿਤਾਪਨਟ੍ਠੇਨ. ਸੁਪਿਨਕੂਪਮਾ ਕਾਮਾ ਇਤ੍ਤਰਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ. ਯਾਚਿਤਕੂਪਮਾ ਕਾਮਾ ਤਾਵਕਾਲਿਕਟ੍ਠੇਨ. ਰੁਕ੍ਖਫਲੂਪਮਾ ਕਾਮਾ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਪਲਿਭਞ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ. ਅਸਿਸੂਨੂਪਮਾ ਅਧਿਕੁਟ੍ਟਨਟ੍ਠੇਨ. ਸਤ੍ਤਿਸੂਲੂਪਮਾ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ. ਸਪ੍ਪਸਿਰੂਪਮਾ ਸਾਸਙ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਯਟ੍ਠੇਨ.
ਤਥੇਵਾਤਿ ‘‘ਮਾ ਆਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ. ਇਤਰੇਸਨ੍ਤਿ ਸੋ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝਂ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਯੇਹਿ ‘‘ਮਾ ਆਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਸੁਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ. ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ, ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਚਿ. ੪੨੦) ਪਦਭਾਜਨਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ.
ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.