੭. ਸਪ੍ਪਾਣਕਵਗ੍ਗੋ
੧. ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਸੋਧੇਨ੍ਤੋ ਮਙ੍ਗੁਲਬੀਜਕੇਪਿ ਪਾਣਸਞ੍ਞੀ ਨਿਕ੍ਕਾਰੁਣਿਕਤਾਯ ਤਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਪਨੇਤਿ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩੮੨), ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਂ ਖੁਦ੍ਦਕਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਪਕ੍ਕਮਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਅਕੁਸਲਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਬਹੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਵਤ੍ਤਜਵਨੇਹਿ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਾਯ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਪਕਚੇਤਨਾਯ ਵਸੇਨ ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਕੁਸਲਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਸਪ੍ਪਾਣਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਟਙ੍ਗਪਾਣਕਾਨਂ ਪਤਨਂ ਞਤ੍ਵਾਪਿ ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਪਦੀਪੁਜ੍ਜਲਨੇ ਵਿਯ ਸਪ੍ਪਾਣਕਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾਪਿ ਉਦਕਸਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਸਪ੍ਪਾਣਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਉਕ੍ਕੋਟਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਤਿ ਯੇਨ ਯੇਨ ਵੂਪਸਮਿਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ. ‘‘ਅਕਤਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਅਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਪੁਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਅਨਿਹਤਂ ਦੁਨ੍ਨਿਹਤਂ ਪੁਨ ਨਿਹਨਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੩੯੪) ਵਦਨ੍ਤੋ. ਯਥਾਠਿਤਭਾਵੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੁਂ ਨ ਦਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਆਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਂ ਪਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਅਧਿਕਰਣਂ ਨਿਹਤਂ, ਤਂ ਸੁਨਿਹਤਮੇਵਾ’’ਤਿ.
ਉਕ੍ਕੋਟਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਵਸੇਨ ਪਦਭਾਜਨਿਯਂ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਉਪਾਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਸਾਮਂ ਵਾ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਵਾ ਆਰੋਚੇਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੩੯੯) ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਉਪਾਯੇਨ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਧੁਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਯੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਚੇ ਪਚ੍ਛਾਪਿ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਧੁਰਨਿਕ੍ਖੇਪਨੇ ਆਪਤ੍ਤਿਤੋ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਚੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਮਣਸਤਮ੍ਪਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵਾਤਿ ਸਮਣਸਤਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਯਦਿ ਛਾਦੇਤਿ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇਨਸ੍ਸ ਆਰੋਚਿਤਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਦੁਤਿਯੇਨ ਅਸ੍ਸ ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਆਰੋਚਿਤਂ. ਤਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸੇਵ. ਆਰੋਚੇਤੀਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਤ੍ਥਮੇਵ ‘‘ਮਾ ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਰੋਚੇਸੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਕੋਟਿਛਿਨ੍ਨਾ ਹੋਤੀਤਿ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩.੩੯੯) ਯਸ੍ਮਾ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਪਚ੍ਚਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਵ ਦੁਤਿਯੇਨ ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਆਰੋਚਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਪੁਨ ਤੇਨ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕੋਟਿ ਛਿਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.
ਆਦਿਪਦੇਤਿ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਪਤ੍ਤਿਸਞ੍ਞੀ, ਵੇਮਤਿਕੋ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਪਤ੍ਤਿਸਞ੍ਞੀਤਿ ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ‘‘ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਪਤ੍ਤਿਸਞ੍ਞੀ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੪੦੦) ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਪਦੇ. ਇਤਰੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੂਤਿ ‘‘ਵੇਮਤਿਕੋ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਪਤ੍ਤਿਸਞ੍ਞੀ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤੀ’’ਤਿ ਇਮੇਸੁ ਪਦੇਸੁ. ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਯਾਤਿ ਅਵਸੇਸਪਞ੍ਚਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ. ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲੇ ਵਾ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲੇ ਵਾ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੇਤਿ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਪਞ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸਙ੍ਖਾਤੇ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲੇ ਵਾ ਇਤਰਸ੍ਮਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲੇ ਵਾ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੇ. ਯਂ ਪਨ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ ‘‘ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸਟ੍ਠਿ ਚ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗੋ ਚਾਤਿ ਅਯਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਅਜ੍ਝਾਚਾਰੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪੦੦) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਰੋਚਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਟ੍ਠਕਥਾਯ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੭੮ ਆਦਯੋ) ਨ ਸਮੇਤਿ, ਨ ਚਾਪਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ‘‘ਆਰੋਚਨੇ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨੇ ਅਞ੍ਞਥਾ’’ਤਿ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੪੦੦) ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਸ੍ਸਾਨੁਪਲਬ੍ਭਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.
ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਗਬ੍ਭਵੀਸੋਪਿ ਹਿ ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਸੋ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਯਂ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਠਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਾਤੁਭੂਤਂ, ਤਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਸੋਤਿ ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦਿਤੋ, ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਅਞ੍ਞਂ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਚਰਿਯੋ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ. ਸੀਮਂ ਵਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤੀਤਿ ਨਵਂ ਸੀਮਂ ਬਨ੍ਧਤਿ.
ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਥੇਯ੍ਯਸਤ੍ਥਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਰਾਜਾਨਂ ਵਾ ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾਤਿ ਰਾਜਾਨਂ ਥੇਨੇਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਨ ਦਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਅਕਤਕਮ੍ਮਾ ਚੇਵ ਕਤਕਮ੍ਮਾ ਚ ਚੋਰਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੁਙ੍ਕਂ ਪਰਿਹਰਿਤੁਕਾਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ.
ਕਾਲਵਿਸਙ੍ਕੇਤੇਨਾਤਿ ਕਾਲਸ੍ਸ ਵਿਸਙ੍ਕੇਤੇਨ, ਦਿਵਸਵਿਸਙ੍ਕੇਤੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਗ੍ਗਵਿਸਙ੍ਕੇਤੇਨ, ਪਨ ਅਟਵਿਵਿਸਙ੍ਕੇਤੇਨ ਵਾ ਗਚ੍ਛਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿਯੇਵ.
ਥੇਯ੍ਯਸਤ੍ਥਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਸਂਵਿਧਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਮਾਤੁਗਾਮੇਨਾਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ. ਏਕਤੋਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾ, ਸਾਮਣੇਰੀ ਚਾਤਿ ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਇਧ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਇਮਾਸਂ ਪਨ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਸਮਯੋ ਰਕ੍ਖਤਿ. ਅਯਮੇਤਾਸਂ, ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਸਂਵਿਧਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਤਂਤਂਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩.੪੧੭) ਵਿਬਨ੍ਧਨਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰੇ ਵੇਮਜ੍ਝੇ ਏਤਿ ਆਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਦਿਅਨਤ੍ਥੋ, ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨਤ੍ਥੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾ, ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਵਾ ਫਲਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ, ਅਨ੍ਤਰਾਯਸ੍ਸ ਵਾ ਕਰਣਸੀਲਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਗ੍ਗਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੩੪). ਤੇ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਵਿਪਾਕਉਪਵਾਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵੀਤਿਕ੍ਕਮਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਞ੍ਚਾਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਾਯਿਕਂ ਨਾਮ, ਤਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਦੂਸਕਕਮ੍ਮਂ. ਤਂ ਪਨ ਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸੇਵ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਸਗ੍ਗਸ੍ਸ. ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਧਮ੍ਮਾ ਕਿਲੇਸਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਨਾਮ. ਪਣ੍ਡਕਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪਾਕਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਨਾਮ. ਅਰਿਯੂਪਵਾਦਾ ਉਪਵਾਦਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਨਾਮ. ਤੇ ਪਨ ਯਾਵ ਅਰਿਯੇ ਨ ਖਮਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਾਵਦੇਵ, ਨ ਤਤੋ ਪਰਂ. ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਆਪਨ੍ਨਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਨਾਮ. ਤਾਪਿ ਯਾਵ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਂ ਵਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ ਵਾ ਨ ਦੇਸੇਤਿ ਵਾ, ਤਾਵਦੇਵ, ਨ ਤਤੋ ਪਰਂ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੩੪; ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪੧੭) ਅਰਿਟ੍ਠੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਸੇਸਨ੍ਤਰਾਯਿਕੇ ਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਨਯੇ ਪਨ ਅਕੋਵਿਦਤ੍ਤਾ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਰਾਯਿਕੇ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਰਹੋਗਤੋ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਇਮੇ ਆਗਾਰਿਕਾ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਪਿ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋਪਿ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਪਿ ਮਨਾਪਿਕਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਕਾਯਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਫੁਸਨ੍ਤਿ, ਮੁਦੁਕਾਨਿ ਅਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣਾਦੀਨਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਾ…ਪੇ… ਇਤ੍ਥਿਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਏਵ ਨ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ, ਏਤੇਪਿ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਰਸੇਨ ਰਸਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਛਨ੍ਦਰਾਗਪਰਿਭੋਗਞ੍ਚ ਨਿਚ੍ਛਨ੍ਦਰਾਗਪਰਿਭੋਗਞ੍ਚ ਏਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਥੂਲਵਾਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤਿਸੁਖੁਮਸੁਤ੍ਤਂ ਘਟੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ, ਸਾਸਪੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਿਨੇਰੁਂ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਭਗਵਤਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੇਨ ਵਿਯ ਮਹਤਾ ਉਸ੍ਸਾਹੇਨ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਦੋਸੋ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਵਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਭਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਆਸਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਜਿਨਸ੍ਸ ਆਣਾਚਕ੍ਕੇ ਪਹਾਰਮਦਾਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ.
ਤਤ੍ਥ ਤੇਸੂਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਸੁ. ਅਟ੍ਠਿਕਙ੍ਕਲੂਪਮਾ ਕਾਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਿਕਙ੍ਕਲਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩.੪੧੭) ਨਾਮ ਉਰਟ੍ਠਿ ਵਾ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂ ਵਾ ਸੀਸਟ੍ਠਿ ਵਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਨਿਮ੍ਮਂਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਙ੍ਕਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਗਤਮਂਸਾਯ ਹਿ ਅਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਲਿਕਾਯ ਏਕਟ੍ਠਿਮ੍ਹਿ ਵਾ ਕਙ੍ਕਲਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ, ਤਂਸਦਿਸਾ ਕਾਮਾ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਾਦਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਮਂਸਪੇਸੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਤਿਣੁਕ੍ਕੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਸੁਪਿਨਕੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਯਾਚਿਤਕੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਰੁਕ੍ਖਫਲੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਅਸਿਸੂਨੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਸਤ੍ਤਿਸੂਲੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਸਪ੍ਪਸਿਰੂਪਮਾ ਕਾਮਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੩੪, ੨੩੬; ੨.੪੩-੪੮; ਪਾਚਿ. ੪੧੭; ਚੂਲ਼ਵ. ੬੫) ਏਤੇਸਂ ਗਹਣਂ.
ਤਤ੍ਥ ਮਂਸਪੇਸੂਪਮਾ ਕਾਮਾ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪੧੭) ਬਹੁਸਾਧਾਰਣਟ੍ਠੇਨ. ਤਿਣੁਕ੍ਕੂਪਮਾ ਕਾਮਾ ਅਨੁਦਹਨਟ੍ਠੇਨ. ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੂਪਮਾ ਕਾਮਾ ਮਹਾਭਿਤਾਪਨਟ੍ਠੇਨ. ਸੁਪਿਨਕੂਪਮਾ ਕਾਮਾ ਇਤ੍ਤਰਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ. ਯਾਚਿਤਕੂਪਮਾ ਕਾਮਾ ਤਾਵਕਾਲਿਕਟ੍ਠੇਨ. ਰੁਕ੍ਖਫਲੂਪਮਾ ਕਾਮਾ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਪਲਿਭਞ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ. ਅਸਿਸੂਨੂਪਮਾ ਅਧਿਕੁਟ੍ਟਨਟ੍ਠੇਨ. ਸਤ੍ਤਿਸੂਲੂਪਮਾ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ. ਸਪ੍ਪਸਿਰੂਪਮਾ ਸਾਸਙ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਯਟ੍ਠੇਨ.
ਤਥੇਵਾਤਿ ‘‘ਮਾ ਆਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ. ਇਤਰੇਸਨ੍ਤਿ ਸੋ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝਂ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਯੇਹਿ ‘‘ਮਾ ਆਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਸੁਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ. ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ, ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਚਿ. ੪੨੦) ਪਦਭਾਜਨਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ.
ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਮ੍ਭੋਗਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਕਤਾਨੁਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਅਨੋਸਾਰਿਤੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨੁਧਮ੍ਮੋ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਥ ਅਨੁਧਮ੍ਮੋਤਿ ਓਸਾਰਣਾ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਉਕ੍ਖੇਪਨੀਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾਨੁਰੂਪੋ, ਪਚ੍ਛਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਨੁਧਮ੍ਮੋ. ਅਨੁਲੋਮਵਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਨ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿਆਦਿਕਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ੭੦) ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਿਧਂ ਵਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਏਤੇਸੁ ਅਟ੍ਠਾਰਸਸੁ ਅਨੁਲੋਮਵਤ੍ਤੇਸੁ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਆਮਿਸਸਮ੍ਭੋਗਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਸਮ੍ਭੋਗਂ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਮਿਸਸ੍ਸ ਦਾਨਂ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਆਮਿਸਸਮ੍ਭੋਗੋ. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਸਨਂ, ਉਦ੍ਦਿਸਾਪਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਸਮ੍ਭੋਗੋ. ਸਂਵਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ‘‘ਉਪੋਸਥਂ ਵਾ ਪਵਾਰਣਂ ਵਾ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਵਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੪੨੫) ਏਵਂ ਪਦਭਾਜਨਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਿਵਿਧਂ ਸਂਵਾਸਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਉਪੋਸਥਪਵਾਰਣਾਪਿ ਸਙ੍ਘੇਹਿਯੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਿਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਉਪੋਸਥਾਦਿਕਂ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਯੋਗੇ ਪਯੋਗੇਤਿ ਦਾਨੇ ਦਾਨੇ, ਗਹਣੇ ਗਹਣੇ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਅਰਹਤਾਪਿ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਿਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਮ੍ਭੋਗਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਕਣ੍ਟਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਪਿਰੇਤਿ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩.੪੨੮) ਨਿਪਾਤਪਦਂ ਸਮ੍ਬੋਧਨੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਰਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰ ਅਮਾਮਕਾ’’ਤਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਭੂਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਿਰੇਤਿ ਵਾ ‘‘ਪਰਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮਾਨਤ੍ਥਂ ਨਿਪਾਤਪਦਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਰ ਪਿਰੇਤਿ ਪਰਤੋ ਗਚ੍ਛ, ਮਾ ਇਧ ਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਕਣ੍ਟਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸਪ੍ਪਾਣਕਵਗ੍ਗੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.