੯. ਸਾਸਙ੍ਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯਾਤਿ ‘‘ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੦੮) ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਟਂ. ਤਦਿਹ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤਂ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਪਨ ‘‘ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦੀਨਂ (ਪਾਚਿ. ੧੧੧, ੧੧੫) ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਉਪਸਦ੍ਦਸ੍ਸਤ੍ਥਮਾਹ. ਵਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਕ੍ਖਣ੍ਡਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ. ‘‘ਯੇਨ ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਦੂਰਟ੍ਠਮ੍ਪਿ ਚ ਤਸ੍ਸ ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ…ਪੇ… ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਮਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਉਪਵਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ. ਵਿਨਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਰਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਂ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਪਾਰਾਜਿਕੇ ਆਗਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਗਾਮਾ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਾ ਵਾ’’ਤਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਅਵਹਾਰਟ੍ਠਾਨਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ ਤਦੁਭਯਂ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਾਮਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗਾਮੂਪਚਾਰੋ ਹਿ ਲੋਕੇ ਗਾਮਸਙ੍ਖਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨ ‘‘ਪਞ੍ਚਧਨੁਸਤਿਕਂ ਪਚ੍ਛਿਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੬੫੪) ਆਗਤਂ ਆਰਞ੍ਞਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਵਿਨਯਪਰਿਯਾਯਿਕੇ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਆਰਞ੍ਞਕੋ ਪਨ੍ਥਸੇਨਾਸਨੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੬੧) ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਆਗਤਮੇਵ ਲਕ੍ਖਣਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮਾਨਿ ਆਰੋਪਿਤੇਨ ਆਚਰਿਯਧਨੁਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਆਚਰਿਯਧਨੁ ਨਾਮ ਪਕਤਿਹਤ੍ਥੇਨ ਨਵਵਿਦਤ੍ਥਿਪਮਾਣਂ. ਜਿਯਾਯ ਪਨ ਆਰੋਪਿਤਾਯ ਚਤੁਹਤ੍ਥਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਗਾਮਸ੍ਸਾਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ. ਇਨ੍ਦਖੀਲਤੋਤਿ ਉਮ੍ਮਾਰਤੋ. ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹਟ੍ਠਾਨਤੋਤਿ ਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਠਿਤਘਰਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪਠਮਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਤੋ. ਕਿਤ੍ਤਕੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਮਿਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਚੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਜ੍ਝਿਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਵਿਹਾਰਸ੍ਸਾਪਿ ਗਾਮਸ੍ਸੇਵ ਉਪਚਾਰਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਮਿਨਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚੋਰਾਨਂ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋਕਾਸਾਦਿਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ ਆਰਾਮੇ, ਆਰਾਮੂਪਚਾਰੇ ਚ ਚੋਰਾਨਂ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋਕਾਸਾਦਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਕਾਰਣੇਨ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਭੁਤ੍ਤੋਕਾਸਟ੍ਠਿਤੋਕਾਸਨਿਸਿਨ੍ਨੋਕਾਸਨਿਪਨ੍ਨੋਕਾਸਾਨਂ ਗਹਣਂ. ਚੋਰੇਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਹਤਵਿਲੁਤ੍ਤਾਕੋਟਿਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋਤਿ ਆਰਾਮੇ, ਆਰਾਮੂਪਚਾਰੇ ਚ ਹਤਵਿਲੁਤ੍ਤਾਕੋਟਿਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ.
ਅਨ੍ਤਰਘਰੇ ਨਿਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰੇ ਅਨ੍ਤਰੇ ਘਰਾਨਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਘਰਂ, ਗਾਮੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਰਞ੍ਞਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨਞ੍ਚ. ‘‘ਮਹਾਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਿਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵਸ੍ਸਚ੍ਛੇਦਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਪਵਾਰਣਾਯ ਅਙ੍ਗਭਾਵਂ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੬੫੩-੬੫੪) ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਚੇ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਵਾ ਉਪਗਤੋ ਹੋਤਿ ਛਿਨ੍ਨਵਸ੍ਸੋ ਵਾ, ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਨ ਲਭਤੀ’’ਤਿ. ਕਤ੍ਤਿਕਮਾਸੋ ਨਾਮ ਪੁਬ੍ਬਕਤ੍ਤਿਕਮਾਸਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖਪਾਟਿਪਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਅਪਰਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾ, ਤਾਵ ਏਕੂਨਤ੍ਤਿਂਸ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਾ. ਏਵ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਤ੍ਤਿਕਮਾਸਤੋ ਪਰਂ ਨ ਲਭਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਊਨਪ੍ਪਮਾਣੇ ਤਾਵ ਅਰਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਾਯੋਗਤੋ ਨ ਲਭਤੁ, ਕਸ੍ਮਾ ਗਾਵੁਤਤੋ ਅਤਿਰੇਕਪ੍ਪਮਾਣੇ ਨ ਲਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਤ੍ਰ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਪਨ ਅਦ੍ਧਯੋਜਨਮ੍ਪਿ ਯੋਜਨਮ੍ਪਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਸਿਤੁਂ ਪਚ੍ਚੇਤਿ, ਇਦਮਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਸਾਸਙ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਯਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਸਾਸਙ੍ਕਞ੍ਚੇਵ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਞ੍ਚ ਹੋਤਿ. ਏਵ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨਾਸਙ੍ਕਅਪ੍ਪਟਿਭਯੇਹਿ ਅਙ੍ਗਯੁਤ੍ਤੇਪਿ ਸੇਨਾਸਨੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਨ ਲਭਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਖਣ੍ਡਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਵਸ੍ਸੋ ਯਂ ਗਾਮਂ ਗੋਚਰਗਾਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਧਨੁਸਤਿਕਪਚ੍ਛਿਮੇ ਆਰਞ੍ਞਕਸੇਨਾਸਨੇ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮੇ ਚੀਵਰਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਕਲਕਤ੍ਤਿਕਮਾਸਂ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੇਨਾਸਨੇ ਤੇਨ ਚੀਵਰੇਨ ਵਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਨੁਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵਿਹਾਰਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਛਾਰਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸਂ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਿਯਾ ਚ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਸਮਾਦਾਨਚਾਰਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨਾ ਏਵ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਨੇਤਰੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਦਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਛਾਰਤ੍ਤਪਰਮਂ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਨ ਚੀਵਰੇਨ ਵਿਪ੍ਪਵਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਮਨਕਿਚ੍ਚੇ ਸਤਿ ਅਨ੍ਤਰਘਰੇ ਚੀਵਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤੇਨ ਚੀਵਰੇਨ ਛਾਰਤ੍ਤਪਰਮਂ ਵਿਪ੍ਪਵਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਛ ਰਤ੍ਤਿਯੋ ਤਮ੍ਹਾ ਵਿਹਾਰਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਭਦਨ੍ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧਦਤ੍ਤਾਚਰਿਯੇਨ –
‘‘ਯਂ ਗਾਮਂ ਗੋਚਰਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਰਞ੍ਞਕੇ ਵਸੇ;
ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮੇ ਠਪੇਤੁਂ ਤਂ, ਮਾਸਮੇਕਂ ਤੁ ਵਟ੍ਟਤਿ.
‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਥੇਵ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਛਾਰਤ੍ਤਪਰਮਂ ਮਤਂ;
ਅਯਮਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਪਕਾਸਿਤੋ’’ਤਿ.
ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤਤੋ ਚੇ ਉਤ੍ਤਰਿ ਵਿਪ੍ਪਵਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਛਾਰਤ੍ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੇਨਾਸਨੇ ਸਤ੍ਤਮਂ ਅਰੁਣਂ ਉਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਥਾ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਗਤਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਦੂਰਤਾਯ ਸੇਨਾਸਨਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਮਂ ਅਰੁਣਂ ਉਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਨ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਨ ਤਤ੍ਰੇਵ ਠਿਤੇਨ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਅਤਿਰੇਕਚੀਵਰਟ੍ਠਾਨੇ ਠਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਵਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਰੁਣਂ ਉਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਭਿਕ੍ਖੁਸਮ੍ਮੁਤਿ ਉਦੋਸਿਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਾਵ.
ਸੇਸਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭਿਕ੍ਖੁਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਅਙ੍ਗੇਸੁ ਯਂ ਰਤ੍ਤਿਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋ ਚਤੁਤ੍ਥਮਙ੍ਗਂ, ਤਂ ਇਧ ਛਾਰਤ੍ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ.
ਸਾਸਙ੍ਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.