੪. ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਨਭਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਨ ਅਭਿਜਾਨਂ. ਯੇਨ ਹਿ ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਗਤੋ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਕਸਨ੍ਤਾਨੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਮਨੁਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭੂਤਂ ਅਧਿਗਤਧਮ੍ਮਂ. ਅਥ ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ. ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਵਿਨਾ ਭਾਵਨਾਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਪਕਤਿਯਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਧਮ੍ਮੋ. ਸੋ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਮਤ੍ਤੇਨ ਇਜ੍ਝਨਤੋ ਤੇਸਂ ਸੋ ਭਾਵਿਤਧਮ੍ਮੋ ਵਿਯ ਠਿਤੋਤਿ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਤੇਸੁ ਬਹੁਲਂ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਝਾਨਾਦਿਕਂ ਪਨ ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਨ੍ਤਿ ਤਤੁਤ੍ਤਰਿ, ਇਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ, ਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੋਤਿ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੋ.

ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਸਬ੍ਬਾਵ ਪਞ੍ਞਾ ‘‘ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਮਹਗ੍ਗਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਹਗ੍ਗਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਞ੍ਞਾ ਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਆਰਕਤ੍ਤਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠੇਨ ਅਰਿਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਰਿਯਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਉਤ੍ਤਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਰਿਯਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਸੁਦ੍ਧਪਰਿਯਾਯੋ, ਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਰਿਯਾਯੋ. ਝਾਨਾਦਿਭੇਦੇਤਿ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ, ਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ, ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਵਿਨੀਵਰਣਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰੇ ਅਭਿਰਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੯੮) ਇਮੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਵਿਞ੍ਞੁਸ੍ਸ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਆਰੋਚੇਤਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਤਸ੍ਸ ਹਿ ਆਰੋਚਿਤੇ ਆਰੋਚਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਦੇਵਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ, ਨਾਪਿ ਪੇਤਯਕ੍ਖਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਨਨ੍ਤਿ. ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਨਾ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਯੋ ਤੇ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਤਿ, ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਲਾਭੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਰਾ. ੨੨੦) ਨਯੇਨ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸਂ ਵਿਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਧੇਵਾਤਿ ‘‘ਇਤਿ ਜਾਨਾਮਿ, ਇਤਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਦੇ. ‘‘ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਨਿਗਮਨਂ.

ਸਮਨੁਗ੍ਗਾਹੀਯਮਾਨੋਤਿ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ, ਯਂ ਵਤ੍ਥੁ ਆਰੋਚਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਅਧਿਗਤਂ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਅਧਿਗਤਂ, ਕਦਾ ਤੇ ਅਧਿਗਤਂ, ਕਤ੍ਥ ਤੇ ਅਧਿਗਤਂ, ਕਤਮੇ ਤੇ ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਨਾ, ਕਤਮੇਸਂ ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਲਾਭੀ’ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਸਮਨੁਗ੍ਗਾਹੀਯਮਾਨੋਤਿ ਨ ਕੇਨਚਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ.

‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਭਬ੍ਬੋ ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਤਿਕ੍ਕਮਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੋ ਹਿਸ੍ਸ ਸਗ੍ਗਨ੍ਤਰਾਯੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਮਗ੍ਗਨ੍ਤਰਾਯੋ ਚ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੯੮). ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਦੁਪ੍ਪਰਾਮਟ੍ਠਂ, ਨਿਰਯਾਯੁਪਕਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੮੯; ਧ. ਪ. ੩੧੧). ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਿਥਿਲੋ ਹਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜੋ, ਭਿਯ੍ਯੋ ਆਕਿਰਤੇ ਰਜ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੮੯; ਧ. ਪ. ੩੧੩). ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੋਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਣੋ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨਤੋ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧੋ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੋ. ਦਾਨਾਦੀਹੀਤਿ ਦਾਨਸਰਣਸੀਲਸਂਵਰਾਦੀਹਿ.

ਅਜਾਨਮੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ‘‘ਅਜਾਨਮੇਵ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਏਵਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਵਚਨ੍ਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਵਚਨਤ੍ਥਵਿਰਹਤੋਤਿ ‘‘ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ’’ਨ੍ਤਿ ਆਦਿਵਚਨਸ੍ਸ (ਪਾਰਾ. ੨੦੯) ਅਤ੍ਥਭੂਤੇਨ ਝਾਨਾਦਿਨਾ ਵਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾ ਤੁਚ੍ਛਂ ਉਦਕਾਦਿਸੁਞ੍ਞਂ ਭਾਜਨਂ ਵਿਯ. ਮੁਸਾਤਿ ਵਿਸਂਵਾਦਨਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਪਰਵਿਸਂਵਾਦਕੋ ਵਚੀਪਯੋਗੋ, ਕਾਯਪਯੋਗੋ ਵਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਞ੍ਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਮੁਸਾ’’ਤਿ. ਮੁਸਾ ਚ ਵਞ੍ਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਚ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਕ੍ਖਣੇ, ਤਙ੍ਖਣੇ ਚ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ‘ਮੁਸਾ ਭਣਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ, ਭਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ‘ਮੁਸਾ ਭਣਾਮੀ’’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੨੦੦). ਏਤਞ੍ਹਿ ਦ੍ਵਯਂ ਅਙ੍ਗਭੂਤਂ, ਇਤਰਂ ਪਨ ਹੋਤੁ ਵਾ, ਮਾ ਵਾ, ਅਕਾਰਣਮੇਤਂ. ਅਭਣਿਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਂ ਅਕਾਸਿਂ.

ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਧਿਮਾਨਾਤਿ ਅਧਿਗਤੋ ਮਾਨੋ, ਅਧਿਕੋ ਵਾ ਮਾਨੋ ਅਧਿਮਾਨੋ, ਥਦ੍ਧਮਾਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਂ ਵਿਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਸ੍ਸ ਪਨਾਯਂ ਅਧਿਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਸ੍ਸ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਤਾਵ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੯੬). ਸੋ ਹਿ ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਪਹੀਨਕਿਲੇਸਾਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤਸੋਮਨਸ੍ਸੋ ਅਰਿਯਗੁਣਪ੍ਪਟਿਵੇਧੇ ਨਿਕ੍ਕਙ੍ਖੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦੀਨਂ ‘‘ਅਹਂ ਸਕਦਾਗਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਮਾਨੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਅਰਿਯਗੁਣਾਧਿਗਮੇ ਨਿਰਾਸੋਵ. ਸੀਲਵਤੋਪਿ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦਾਰਾਮਤਾਦਿਮਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਸ੍ਸ ਪਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ ਵਿਤਿਣ੍ਣਕਙ੍ਖਸ੍ਸ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯ੍ਵਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾਤਿ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੨.੧੯੬) ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ. ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸਾਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ. ਅਪਤ੍ਤੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਪਤ੍ਤੇ, ਅਨਧਿਗਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਤਾਸਙ੍ਖਾਤੋਤਿ ‘‘ਪਤ੍ਤੋ ਮਯਾ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਏਵਂਸਞ੍ਞਿਤਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਧਿਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਸੁਦ੍ਧਸਮਥਲਾਭਿਂ ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਨਾਲਾਭਿਂ ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਠਪੇਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਦਸਪਿ ਵੀਸਮ੍ਪਿ ਤਿਂਸਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕਿਲੇਸਸਮੁਦਾਚਾਰਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਹਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਸਕਦਾਗਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਨਾਗਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ਮਞ੍ਞਤਿ. ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਲਾਭਿਂ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤੇਯੇਵ ਠਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਮਾਧਿਬਲੇਨ ਕਿਲੇਸਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬਲੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸੁਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਟ੍ਠਿਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ, ਅਸੀਤਿਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ, ਵਸ੍ਸਸਤਮ੍ਪਿ ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸੇਵ ਚਿਤ੍ਤਾਚਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸਸਮੁਦਾਚਾਰਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾਵ ‘‘ਅਰਹਾ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ. ‘‘ਤਂ ਅਧਿਮਾਨਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਧਿਮਾਨਾ’’ਤਿ ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾਯਾਤਿ ਪਾਪਾ ਇਚ੍ਛਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾ, ਤਾਯ, ਪਾਪਿਕਾਯ ਇਚ੍ਛਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾ ਸਾ ‘‘ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋਵ ਸਮਾਨੋ ‘ਸੀਲਵਾ’ਤਿ ਮਂ ਜਨੋ ਜਾਨਾਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੮੫੧) ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਾਯ ਅਸਨ੍ਤਗੁਣਸਮ੍ਭਾਵਨਿਚ੍ਛਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਮਨ੍ਦਤ੍ਤਾ ਮੋਮੂਹਤ੍ਤਾ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਯਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪੁਰਿਮਾ ਤਯੋਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਭੂਤਂ. ਝਾਨਾਦਿਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਝਾਨਂ, ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ, ਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ, ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਵਿਨੀਵਰਣਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰੇ ਅਭਿਰਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੯੮) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ. ਯਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤੀਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨੧੫) ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਹਤ੍ਥਵਿਕਾਰਾਦੀਹਿ ਵਾ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਚੋਪਨੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਥੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਥਂ ਪਨ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਕੋਚਿ ਚੇ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੨.੨੧੫), ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਚ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਯੋਪਿ ‘‘ਕਿਂ ਅਯਂ ਭਣਤੀ’’ਤਿ ਸਂਸਯਂ ਵਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਚਿਰਂ ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਅਵਿਜਾਨਨ੍ਤੋ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਗਮਵਸੇਨ ਵਾ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਕੇਵਲਂ ‘‘ਝਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਵਾ ਵਚਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਸੁਤਂ ਹੋਤਿ, ਸੋਪਿ ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਝਾਨਂ ਕਿਰ ਸਮਾਪਜ੍ਜੀ’’ਤਿ ਏਸ ਵਦਤੀਤਿ ਯਦਿ ਏਤ੍ਤਕਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਜਾਨਾਤਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵ. ਸੇਸੋ ਪਨ ਏਕਸ੍ਸ ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਾ ਬਹੂਨਂ ਵਾ ਨਿਯਮਿਤਾਨਿਯਮਿਤਵਸੇਨ ਵਿਸੇਸੋ ਸਬ੍ਬੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਰਿਯਾਯਭਾਸਨੇ ਪਨ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਵਿਸਂਵਾਦਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਮੁਸਾਵਾਦਪਯੋਗਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੋ ਤੇ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਤਿ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਲ੍ਲਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਉਲ੍ਲਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸ, ਅਭੂਤਾਰੋਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਦਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾ ਏਵ. ਇਧ ਪਨ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾ ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਤੀਰਿਯਭਿਕ੍ਖੂ, ਤੇਸਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ.

ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਾਰਾਜਿਕਨਿਗਮਨਵਣ੍ਣਨਾ

ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ. ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਪਾਰਾਜਿਕਪਰਿਦੀਪਨਮੇਵਾਤਿ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਪਰਿਦੀਪਨਵਚਨਮੇਵ. ਅਵਧਾਰਣਂ ਪਨ ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਆਗਤਾਨਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਮੋਦਹਿਤ੍ਵਾ, ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਰਾਸਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾਨੀਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾਨਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਅਸਾਧਾਰਣਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰੀਤਿ ਉਬ੍ਭਜਾਣੁਮਣ੍ਡਲਿਕਾ, ਵਜ੍ਜਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਕਾ, ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨੁਵਤ੍ਤਿਕਾ, ਅਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਕਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ. ਪਣ੍ਡਕਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਏਕਾਦਸਨ੍ਨਂ ਅਭਬ੍ਬਭਾਵੋ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਾਦਸਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਅਭਬ੍ਬਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੇਹੀਤਿ ਵਤ੍ਥੁਵਿਪਨ੍ਨਤਾਦਿਨਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਨਅਰਹਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ. ਪਣ੍ਡਕਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨੩੩) ਹਿ ਤਯੋ ਵਤ੍ਥੁਵਿਪਨ੍ਨਾ ਅਹੇਤੁਕਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ, ਤੇਸਂ ਸਗ੍ਗੋ ਅਵਾਰਿਤੋ, ਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਵਾਰਿਤੋ. ਅਭਬ੍ਬਾ ਹਿ ਤੇ ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਵਤ੍ਥੁਵਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਪਿ ਨੇਸਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਵ. ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕੋ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਕ੍ਕਨ੍ਤਕੋ, ਮਾਤੁਘਾਤਕੋ, ਪਿਤੁਘਾਤਕੋ, ਅਰਹਨ੍ਤਘਾਤਕੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਦੂਸਕੋ, ਲੋਹਿਤੁਪ੍ਪਾਦਕੋ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋਤਿ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਰਿਯਾਯ ਵਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਭਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਵ. ਤੇਸੁ ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕੋ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਕ੍ਕਨ੍ਤਕੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਦੂਸਕੋਤਿ ਇਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਗ੍ਗੋ ਅਵਾਰਿਤੋ, ਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਵਾਰਿਤੋਵ. ਇਤਰੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਵਾਰਿਤਂ. ਤੇ ਹਿ ਅਨਨ੍ਤਰਾਵ ਨਰਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕਸਤ੍ਤਾ. ਯਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਵਿਬ੍ਭਮਿਤੁਕਾਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਵਮੇਵ ਵਾ ਗਿਹਿਵਤ੍ਥਂ ਵਾ ਗਿਹਿਨਿਵਾਸਨਾਕਾਰੇਨ ਨਿਵਾਸੇਤਿ, ਤਦਾ ਪਾਰਾਜਿਕਮਾਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਗਿਹਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਾ ਹਿ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਅਕਤ੍ਵਾਪਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਅਸ੍ਸਮਣੀ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਦੀਘਤਾਯ ਲਮ੍ਬਮਾਨਂ ਅਙ੍ਗਜਾਤਮੇਤਸ੍ਸਾਤਿ ਲਮ੍ਬੀ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੨.੨੩੩). ਨ ਸੋ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕੋ, ਅਥ ਖੋ ਯਦਾ ਅਨਭਿਰਤਿਯਾ ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਮੁਖੇ ਵਾ ਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗੇ ਵਾ ਪਵੇਸੇਤਿ, ਤਦਾ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਮੁਦੁਕਤਾ ਪਿਟ੍ਠਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮੁਦੁਪਿਟ੍ਠਿਕੋ, ਕਤਪਰਿਕਮ੍ਮਾਯ ਮੁਦੁਕਾਯ ਪਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਸੋਪਿ ਯਦਾ ਅਨਭਿਰਤਿਯਾ ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੁਖਮਗ੍ਗਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਵੇਸੇਤਿ, ਤਦਾ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਪਰਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਮੁਖੇਨ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਯੋ ਅਨਭਿਰਤਿਯਾ ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਮੁਖੇਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪਰਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਜਾਤੇ ਅਭਿਨਿਸੀਦਤੀਤਿ ਯੋ ਅਨਭਿਰਤਿਯਾ ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗੇਨ ਤਸ੍ਸੂਪਰਿ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗਂ ਪਵੇਸੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤਾਨਿ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਯਸ੍ਮਾ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਰਾਗਵਸੇਨ ਸਦਿਸਭਾਵੂਪਗਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ ‘‘ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸੇਵਿਤ੍ਵਾਯੇਵ ਕੇਵਲਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਵੇਸਨਵਸੇਨ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮੇਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਅਨੁਲੋਮਪਾਰਾਜਿਕਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

ਏਤ੍ਥਾਹ – ਮਾਤੁਘਾਤਕਪਿਤੁਘਾਤਕਅਰਹਨ੍ਤਘਾਤਕਾ ਤਤਿਯਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਦੂਸਕੋ, ਲਮ੍ਬਿਆਦਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨਾ ਏਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਤੋ ਚਤੁਵੀਸਤੀਤਿ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੨.੨੩੩)? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਮਾਤੁਘਾਤਕਾਦਯੋ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਧ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਏਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਲਮ੍ਬਿਆਦਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਏਕੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸੇਵਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਚ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਾਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ.

ਇਤਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਵਣ੍ਣਨਾਯ

ਵਿਨਯਤ੍ਥਮਞ੍ਜੂਸਾਯਂ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਿਯਂ

ਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.