੧. ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਲੋਮਂ
(੧) ਵਿਭਙ੍ਗਵਾਰੋ
੫੩. ਯਾ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਾਯੇਵ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਾਦੀਸੂਤਿ ਤਿਕਪਦਨਾਨਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਮੂਲਾਵਸਾਨਵਸੇਨ ਸਦਿਸਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਨ ਤਾਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚ ਕੇਵਲਂ ਤਿਕਨ੍ਤਰੇਯੇਵ, ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇਪਿ ਪਨ ਯਾ ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰੇ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਾਯੇਵ ਪਚ੍ਚਯਵਾਰਾਦੀਸੂਤਿ ਸਬ੍ਬਪੁਚ੍ਛਾਸਮਾਹਰਣਂ ਇਧ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਧਮ੍ਮਾਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਯੇ ਚ ਤਿਕਪਟ੍ਠਾਨੇ ਵਿਤਕ੍ਕਤ੍ਤਿਕਪੀਤਿਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਸਬ੍ਬਾਪੇਤਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੀਤਿਤ੍ਤਿਕਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਏਕੂਨਪਞ੍ਞਾਸ ਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ.
ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ‘‘ਯਾਵ ਨਿਰੋਧਗਮਨਾ ਉਦ੍ਧਂ ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਯੋ ਵਾ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ ਚ ਵਚਨੇਹਿ ਖਣਤ੍ਤਯਸਮਙ੍ਗੀ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਸਮਙ੍ਗੀਯੇਵ ਪਨ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਏਕੋ ਖਨ੍ਧੋ ਏਕਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿ ਇਧ ਕੁਸਲਵਚਨੇਨ ਗਹਿਤੇ ਖਨ੍ਧੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਾਦੀਸੁ ਪਨ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਦ੍ਵੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਸ੍ਸਪਿ, ਹੇਤੁਦੁਕਾਦੀਸੁ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਕਦੇਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਕਦੇਸਸ੍ਸਪਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸਹ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤੋ ਏਕੇਕਸ੍ਸਪਿ ਦੁਕਤਿਕਾਦਿਭੇਦਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿਯੇਵ, ਤਥਾ ਦੁਕਾਦਿਭੇਦਾਨਞ੍ਚਾਤਿ.
‘‘ਰੂਪੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਆਰੁਪ੍ਪਵਿਪਾਕਞ੍ਚ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨੇ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥੇਵ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਆਰੁਪ੍ਪਵਿਪਾਕੋਵ, ਅਥ ਖੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਮ੍ਪਿ ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਏਤ੍ਥ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪੇਨ ਵਿਨਾ ਸਹ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਸਹੇਤੁਕਂ ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਅਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਯਂ ਰੂਪੇਨ ਸਹ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
‘‘ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ‘‘ਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨੇ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤਾਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ ‘‘ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁ, ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਪੇਕ੍ਖਂ ਵਚਨਦ੍ਵਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਗਹਿਤਮ੍ਪਿ ਵਿਸੁਂ ਉਦ੍ਧਟਂ.
ਮਹਾਭੂਤੇਪਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਿਨਾ ‘‘ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਭੂਤੇਪਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸਨੇ ਖਨ੍ਧਪਚ੍ਚਯਸਹਿਤਾਸਹਿਤਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾਦੀਸੁ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਮਹਾਭੂਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪਾਦਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਮਹਾਭੂਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਯਂ ਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ.
੫੪. ਰੂਪਮਿਸ੍ਸਕਾ ਪਹਾਯਾਤਿ ਯਾਸੁ ਪੁਚ੍ਛਾਸੁ ਰੂਪੇਨ ਵਿਨਾ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਰੂਪਮਿਸ੍ਸਕਮੇਵ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਾ ਪਹਾਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੫੭. ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾ ਗਬ੍ਭਸ੍ਸ ਅਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋਤਿ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਸਬ੍ਭਾਵੇਨ ਤਾਯ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਨਾਮਕਾਤਿ ਸਾਧੇਤਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਯੋ…ਪੇ… ਮਹਾਭੂਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੫੩) ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇ ਸਬ੍ਬਂ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਅਵਸੇਸਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਬਾਹਿਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਬਾਹਿਰਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪੁਨ ਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਸਬ੍ਬਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਂ ਆਹਾਰਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਵਜ੍ਜਨੇ ਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਪਨ ‘‘ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਅਵਿਸੇਸਵਚਨਂ ਸਹਜਾਤਂ ਅਰੂਪਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯਂ ਹੇਤਾਦਿਕੇ ਚ ਪਚ੍ਚਯੇ ਬਹੁਤਰੇ ਲਭਨ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਦ੍ਵਯਂ ਸਹ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ‘‘ਮਹਾਭੂਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਤਂਸਮਾਨਗਤਿਕਂ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਮੇਵ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗਹਿਤਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਂ ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਇਧਪਿ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵਿਯ ‘‘ਮਹਾਭੂਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੬੩) ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਭਾਵਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪੁਨਵਚਨੇ ਪਯੋਜਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਯਥਾ ਬਾਹਿਰਾਦੀਸੁ ‘‘ਮਹਾਭੂਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪਾਦਾਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਜਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਦੀਸੁ ਸਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਂ…ਪੇ… ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਾਦੀਸੁ ਵਿਸੁਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਭਾਵਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਭਾਵੇਹਿ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ? ਤਤ੍ਥ ਬਾਹਿਰਗ੍ਗਹਣਾਦੀਹਿ ਵਿਯ ਏਤ੍ਥ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਕੇਨਚਿ ਅਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਪਿਚ ਇਦ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾਨਞ੍ਚ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਬਾਹਿਰਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਹੇਤਾਦੀਸੁ ਨ ਕੋਚਿ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਆਹਾਰਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਭਾਵੇਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਮੇਵ, ਨ ਜਨਕਂ, ਮਹਾਭੂਤਾਨੇਵ ਪਨ ਤੇਸਂ ਸਹਜਾਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਜਨਕਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਤਿਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਚ ਵਿਨਾ ਅਭਾਵੇ ਹੇਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਹਿ ਅਰੂਪੇਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਭੂਤਾਨੇਵ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾਨੀਤਿ ਇਮਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਜੇਸ੍ਵੇਵ ਉਪਾਦਾਰੂਪੇਸੁ ਵਿਸੇਸਨਂ ਕਤਂ. ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਵਾ ਸਮਾਨਜਾਤਿਕੇਨ ਰੂਪੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਪਾਕਟਵਿਸੇਸਨਾਨੇਵਾਤਿ ਨ ਵਿਸੇਸਨਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ, ਏਤਾਨਿ ਪਨ ਅਸਮਾਨਜਾਤਿਕੇਹਿ ਅਰੂਪੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਨਿ ਵਿਸੇਸਨਂ ਅਰਹਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਯਥਾ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਸਵਿਸੇਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਮੂਲਕਰਣਭਾਵਤੋ ਚ, ਨ ਏਵਂ ਉਤੁਆਹਾਰਾ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਜਾਨੇਵ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੇਸਨਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ. ਇਤਰਾਨਿ ਪਨ ਮਹਾਭੂਤਵਿਸੇਸੇਨੇਵ ਵਿਸੇਸਿਤਾਨਿ, ਇਧ ਉਪਾਦਾਰੂਪਵਿਸੇਸਨੇਨ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਵਿਯ. ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਤਰਵਿਸੇਸਨਂ ਉਭਯਵਿਸੇਸਨਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ.
੫੮. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੇ ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁ, ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਖਨ੍ਧਵਤ੍ਥੂਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਤਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਸੁਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਏਕਤੋ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਏਕਤੋ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਏਕਤੋ ਪਟਿਚ੍ਚਤ੍ਥਫਰਣਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ‘‘ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਇਧੇਵ, ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਦੀਸੁਪਿ ਅਯਮੇਵ ਨਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚਤ੍ਥਫਰਣਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ‘‘ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਖਨ੍ਧਵਤ੍ਥੂਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਿਤਾਯੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ, ਕੁਸਲੇ ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਮਹਾਭੂਤਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਯਦੇਵ ਪਟਿਚ੍ਚਤ੍ਥਂ ਫਰਤਿ, ਨ ਤੇਨੇਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਦੀਹਿ ਵਿਯ. ਨ ਹਿ ਯਂ ‘‘ਏਕਂ ਤਯੋ ਦ੍ਵੇ ਚ ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾਦੀਸੁਪਿ. ਪਚ੍ਚਯਵਾਰੇ ਚ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੨੫੬) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵਤ੍ਥੁ ਕੁਸਲਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਚ ਪਨ ਤਂਪਚ੍ਚਯਾ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਯਦਿਪਿ ਕੁਸਲਾ ਖਨ੍ਧਾ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾਤਿ? ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਖਨ੍ਧਸਹਜਾਤਾਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਨ ਹੇਤਾਦਿਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖੋ, ਸਹਜਾਤਾਦਿਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਾਪੇਕ੍ਖੋ, ਅਥ ਖੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਤਰੇਤਰਾਪੇਕ੍ਖੋ. ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਖਨ੍ਧਾ ਮਹਾਭੂਤਾ ਇਧ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇਸੁ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਨ ਕੋਚਿ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਯਸ੍ਸ ਚ ਸਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਤੋ ਤੇਨ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨ ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ, ਯਥਾ ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾ, ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਖਨ੍ਧਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਤਦਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਖਨ੍ਧਾ ਪਨ ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ.
੫੯. ਨ ਸਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਪਨ ਨ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਨ ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ.
੬੦. ਦ੍ਵੀਸੁ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇਸੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯਮ੍ਪਿ ਪਨ ਯੇ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨ ਸਬ੍ਬੇ ਅਕੁਸਲਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਮਪਾਠੋ. ਕੁਸਲਾਪਿ ਪਨ ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਏਕਨ੍ਤੇਨ, ਕਾਮਾਵਚਰਾ ਚ ਕਦਾਚਿ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਨ ਸਬ੍ਬੇ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ.
੬੧. ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਯਂ ਅਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾਵ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ, ਏਵਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਂ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਨਿਯਮਸਬ੍ਭਾਵਾ. ਹੇਤੁਆਦੀਸੁ ਹਿ ਨਿਯਮੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਨ ਹਿ ਤੇਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਅਲੋਭਾਦੀਸੁ ਕੁਸਲਾਦੀਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਚ ਅਯਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਨਿਯਮੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਧ ਪਨ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਵਤ੍ਥੁਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਯਮਤੋ ਛਬ੍ਬਿਧਂ ਵਤ੍ਥੁ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਵਤ੍ਥੁਪੁਰੇਜਾਤੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਨਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਏਵ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸਪਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਉਦ੍ਧਟੋ. ‘‘ਨੇਵਵਿਪਾਕਨਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਿਪਾਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸਪਿ ਅਲਾਭਤੋ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪੁਰੇਜਾਤੇ ਤੀਣੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੩.੧੨੪) ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.
੬੩. ਤਥਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਮਹਾਭੂਤਾਨਨ੍ਤਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਏਕਕ੍ਖਣਿਕਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨੇਵ ਤਦੁਪਾਦਾਰੂਪਾਨਮ੍ਪਿ ਵਦਤੀਤਿ ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੬੪. ਯਥਾਲਾਭਵਸੇਨਾਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਰੂਪੇਸੁ ਯਂ ਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ.
੬੯. ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਨਿਯਮਤੋ ਵਤ੍ਥੁ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ, ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਖਨ੍ਧਾ, ਨ ਚ ਸਮਾਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਏਵ ਕੁਸਲਾਦਿਕੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਨਾਨਾਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾਪਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ, ਖਨ੍ਧੇ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਦਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵਤ੍ਥੁਂ ਖਨ੍ਧੇ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਕਰਣਤੋਤਿ ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ, ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ, ਇਦਂ ਪਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਦ੍ਦੇਨ ਅਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਕਿਂ ਪਨ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ? ਯਂ ‘‘ਏਕਂ ਖਨ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾ, ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਅਨਨ੍ਤਰਤ੍ਤਾ ਪਾਕਟਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਂ ਮਾ ਹੋਤੂਤਿ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਆਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਦੂਰਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ.
੭੧-੭੨. ‘‘ਇਮੇ ਵੀਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਸਂਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਵਸੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਿ ਏਕੇਨਪਿ ਦੇਸਨਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤਮੇਵ, ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਪਨ ਤਯੋ ਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ ਏਕਮ੍ਪਿ ਪਦਂ ਅਪਰਿਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਤਿ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਞ੍ਚ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਏਤ੍ਤਕਾ ਹਿ ਸਂਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ ਅਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ‘‘ਇਮੇ ਤੇਵੀਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਪਾਠੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਪਨ ਤਯੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਯਤੋ ਪਭੁਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪੋ ਆਰਦ੍ਧੋ, ਤਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥਤੋ ਪਭੁਤਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਞ੍ਚ ਸਹ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਤੇਵੀਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਵਿਭਙ੍ਗਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
(੨) ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਾਰੋ
੭੩. ਤਥਾ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਤਿ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੇ ਵਿਸੇਸੋ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਵਤ੍ਥੁਂ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਭਾਵੋ ਚਾਤਿ. ਵਿਪਾਕਾਨਿ ਚੇਵ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਕੇ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੫੩) ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਾਭਾਵਂ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤੇ ਚ ਅਜਵਨਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
੭੪. ਏਕਮੂਲਕੇ ਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਲਬ੍ਭਮਾਨਗਣਨਞ੍ਞੇਵ ਆਦਾਯਾਤਿ ਇਦਂ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਲੋਮੇ ਸੁਦ੍ਧਿਕਨਯੇ ਦਸ੍ਸਿਤਗਣਨਤੋ ਤਤੋ ਪਰੇਸੁ ਨਯੇਸੁ ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਅਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਬਹੁਗਣਨੇਨ ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤੇਨ ਸਮਾਨਗਣਨਤਾ ਚ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਲੋਮੇਯੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਪਚ੍ਚਨੀਯੇ ਪਨ ‘‘ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਂ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧੦੪) ਵਕ੍ਖਤੀਤਿ.
੭੬-੭੯. ਤੇ ਪਨ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤੇਵੀਸਤਿਮੂਲਕੋਵੇਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਵਿਪਾਕਾਨਂ ਪਰਿਹੀਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਮੂਲਕੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ ਸਾਸੇਵਨਸਵਿਪਾਕਾਨਂ ਵਸੇਨ. ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਪਨ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਮੂਲਕਂ ਸਹ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਉਭਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ‘‘ਤੇਵੀਸਤਿਮੂਲਕੋ’’ਤਿ ਆਹਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਆਸੇਵਨਵਿਪਾਕਾਨਂ ਵਾ ਵਿਰੋਧਾਭਾਵੇ ਸਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਦਸ੍ਸਿਤਨਯੇਨ ਤੇਵੀਸਤਿਮੂਲਕੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਨਾਮਂ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਮੂਲਕੇ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਵੀਸਤਿਮੂਲਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਰੁਲ਼੍ਹੀ.
ਆਰਮ੍ਮਣਪਦੇ ਚੇਵਾਤਿ ਏਤੇਨ ਏਕਮੂਲਕੇ ਅਞ੍ਞਪਦਾਨਿ ਵਜ੍ਜੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਏਕਮੂਲਕੇ ਹੇਤਾਦੀਸੁ ਤਯੋਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੁਦ੍ਧਿਕਨਯੋ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਮੂਲਕਾਦੀਸੁ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਮੂਲਕੇ ‘‘ਨਵਾ’’ਤਿ ਏਤਾਯ ਅਧਿਕਗਣਨਾਯ ਅਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਠਿਤੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤੀਣੇਵ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ. ਤੀਣੇਵਾਤਿ ਚ ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਗਣਨਂ ਨਿਵਾਰੇਤਿ, ਨ ਅਧੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਤੇਨ ‘‘ਵਿਪਾਕੇ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਗਣਨਾ ਨ ਨਿਵਾਰਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਤੀਸੁ ਏਕਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤਾਯ ਚ ‘‘ਤੀਣੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਇਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤੀਣੇਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਰੋਤਿ.
੮੦-੮੫. ਯੇ …ਪੇ… ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਦਿਪਿ ਅਵਿਗਤਾਨਨ੍ਤਰਂ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ ਹੇਤੁਯਾ ਤੀਣੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਊਨਤਰਗਣਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨੇ ਯਾ ਗਣਨਾ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਸਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਊਨਤਰਗਣਨੇਹਿ ਸਮਾਨਗਣਨੇਹਿ ਚ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨੇ ਊਨਤਰਾ ਸਮਾਨਾ ਚ ਹੋਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਆਵਿਕਰਣਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਯੋਜਨਾਯ ਪਨ ਤਥਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਚਨੇਨ ਵਾ ਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਵਿਕਰਣਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਤੇਨੇਤਂ ਆਵਿਕਰੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਵਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਪਚ੍ਚਨੀਯਾਦੀਸੁਪਿ ਪਨ ‘‘ਨਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਹੇਤੁਯਾ ਏਕਂ…ਪੇ… ਨੋਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਾ ਨਹੇਤੁਯਾ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧੦੭) ਮੂਲਪਦਂ ਆਦਿਮ੍ਹਿਯੇਵ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਾ ਕਤਾ, ਨ ਚ ਤਤ੍ਥ ਏਤਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮੂਲਪਦਸ੍ਸ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਮੇਵ ਕਮੋ, ਨ ਚਕ੍ਕਬਨ੍ਧਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ ਹੇਤੁਯਾ ਤੀਣੀ’’ਤਿਆਦਿ ਯੋਜਿਤਂ, ਨ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਤੇ ਅਤ੍ਥੇ ਵਚਨੇਨ ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਚ ਪਯੋਜਨਮਤ੍ਥੀਤਿ.
ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਲੋਮਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰੋ
ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ
੮੬-੮੭. ‘‘ਅਹੇਤੁਕਂ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਕਵਸੇਨ ਪਨੇਤਂ ਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਯੋਜੇਤੁਂ.
੯੩. ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਹਜਾਤਾ ਚ ਹੇਤਾਦਯੋ ਪੁਰੇਜਾਤਾ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਾਦਯੋ ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਨ ਹਿ ਨਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਦ੍ਵੀਹੇਵ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਵਜ੍ਜੇਹਿ ਸਬ੍ਬੇਹੀਤਿ.
੯੪-੯੭. ਨਾਹਾਰਪਚ੍ਚਯੇ ਏਕਚ੍ਚਂ ਰੂਪਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਰੂਪਮੇਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਅਰੂਪਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਸ੍ਸ.
੯੯-੧੦੨. ਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੇ ਯਦਿਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦਯੋ ਸਬ੍ਬੇ ਰੂਪਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਯਂ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਕਚ੍ਚਂ ਰੂਪਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਮੇਵ ਪਨ ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਦੀਸੁਪਿ ਏਕਚ੍ਚਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
੧੦੭-੧੩੦. ਨਾਹਾਰਨਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਝਾਨਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਤਿ ਇਦਂ ਏਤੇਸੁ ਮੂਲਭਾਵੇਨ ਠਿਤੇਸੁ ਗਣਨਾਯ ਸਮਾਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮੂਲਾਨਞ੍ਹਿ ਇਧ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਗਣਨਾਯੇਵ, ਨ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ. ਨਸਹਜਾਤਾਦਿਚਤੁਕ੍ਕਂ ਇਧਾਪਿ ਪਰਿਹੀਨਮੇਵਾਤਿ ਸੁਦ੍ਧਿਕਨਯੇ ਵਿਯ ਮੂਲੇਸੁਪਿ ਪਰਿਹੀਨਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩੧-੧੮੯. ਹੇਤਾਧਿਪਤਿਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਠਿਤੇਸੁ…ਪੇ… ਅਟ੍ਠ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣਾਨਂ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੇ ਇਤਰੇਹਿ ਸਾਧਾਰਣਾ ਸਤ੍ਤੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਠਿਤੇ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋਪਿ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਸੋ ਪਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸਾਧਾਰਣੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯੇਹਿ ਵਿਨਾ ਅਰੂਪਂ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇ ਏਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ ਅਰੂਪਟ੍ਠਾਨਿਕਾਤਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਤੇਨ ਪੁਰੇਜਾਤਾਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾਪਿ ਅਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਿਕਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਆਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਚ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਅਰੂਪਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ. ਊਨਤਰਗਣਨਾਨਂਯੇਵ ਵਸੇਨਾਤਿ ਯਦਿ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਠਿਤਾ ਏਕਕਾਦਯੋ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਊਨਤਰਗਣਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਯੋਜਿਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਗਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਥ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਯੋਜਿਤੋ ਊਨਤਰਗਣਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਠਿਤਸ੍ਸਪਿ ਗਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧੪੬) ਪਨ ਨ ਇਦਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਏਕਨ੍ਤਿਕਂ.
ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਨੀਯਾਨੁਲੋਮਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੦. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਰੇਜਾਤਂ ਆਸੇਵਨਞ੍ਚ ਅਲਭਨ੍ਤਂ ਕਞ੍ਚਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਪਾਕੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
‘‘ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਸੇਵਨਵਿਪਾਕਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇਸੁ ਏਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਲਾਭਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਲਾਭਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਦਿਪਿ ਹਿ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤੇ ਪਸਙ੍ਗੋ ਨਤ੍ਥਿ ‘‘ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਅਪਵਾਦਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ, ਪੁਰੇਜਾਤੋ ਪਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਅਵਸੇਸਾ ਸਬ੍ਬੇਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਯਮ੍ਪਿ ਕੇਚਿ ‘‘ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਰਹਿਤੇ ਆਰੁਪ੍ਪੇਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਂ ਞਾਪੇਤੁਂ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਰੁਚਿਮਤ੍ਤਮੇਵ. ਨ ਹਿ ਯਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੁਪੁਰੇਜਾਤਂ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋਯਂ ਨਯੋਤਿ. ਯੁਜ੍ਜਮਾਨਕਵਸੇਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤਸ੍ਸ ਠਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯੁਜ੍ਜਮਾਨਕਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੇ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਮਪਾਠੋ, ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੋਪਿ ਪਨ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਹੇਤਾਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਵਿਚਾਰਿਤਂ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇ ‘‘ਅਰੂਪਾਨਂਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਨਵ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾਦੀਹਿ ਸਦਿਸਤਾਯ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਚਾਰਿਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ.
੧੯੧-੧੯੫. ਯਾਵ ਆਸੇਵਨਾ ਸਬ੍ਬਂ ਸਦਿਸਨ੍ਤਿ ਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਨ ਘਟਿਤਸ੍ਸ ਮੂਲਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਮੂਲਾਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਪਞ੍ਹਾ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਸਦਿਸਨ੍ਤਿ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਨੀਯਾਨੁਲੋਮੇਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ‘‘ਇਮੇਸਮ੍ਪਿ ਪਕਿਣ੍ਣਕਾਨਂ ਵਸੇਨੇਤ੍ਥ ਗਣਨਵਾਰੋ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਸਹ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਨੀਯਾਨੁਲੋਮੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇਸੁਪੀਤਿ ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ – ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਚ੍ਚਯੇਸ੍ਵੇਵ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਠਿਤੇ ਕੇਚਿ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਕੋਚਿ ਏਕਚ੍ਚਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਮਾਨੋ ਕਞ੍ਚਿ ਪਚ੍ਚਯਂ ਨ ਲਭਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਮਾਨੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਤਿ, ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਮਾਨੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਂ, ਤਥਾ ਚ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਮਾਨੋ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸ੍ਵੇਵ ਲਾਭਾਲਾਭਾ ਵਿਚਾਰਿਤਾ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਪਵਤ੍ਤੇ ਅਸਞ੍ਞੇਸੁ ਚ. ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਨ ਹਿ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਪਵਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਹੇਤਾਦੀਨਿ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ. ‘‘ਹੇਤਾਧਿਪਤਿਵਿਪਾਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯੇ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਮਪਾਠੋ, ਝਾਨਮਗ੍ਗੇਪਿ ਪਨ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਹੇਤਾਧਿਪਤਿਵਿਪਾਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਝਾਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੇ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਅਰੂਪਟ੍ਠਾਨਿਕਵਜ੍ਜੇਸੁ ਏਤੇਯੇਵ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਹਾਰਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੇਪਿ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤੇ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਲਭਤੀਤਿ. ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਲਬ੍ਭਮਾਨਪਚ੍ਚਯਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ, ਨ ਤੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਾਲਾਭੋ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਿਯਾ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਹਿ ਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਦਿਤ੍ਤਯਮ੍ਪਿ ਅਲਭਨ੍ਤਂ ਨਾਮ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਿਕਕਮ੍ਮੇਸੁ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਨ ਅਲਭਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਿਨ੍ਤਂ? ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਮ੍ਪਿ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਪਨ ਪਾਕਟਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਅਰੂਪਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਲਾਭਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਾਲਾਭੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
੧੯੬-੧੯੭. ਨਾਰਮ੍ਮਣਮੂਲਕੇਸੁ ਦੁਕਾਦੀਸੁ ਹੇਤੁਯਾ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਯਦਿਪਿ ਤਿਕਾਦੀਸੁ ‘‘ਹੇਤੁਯਾ ਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾਪਿ ਦੁਕਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਦੁਕਾਦੀਸੂ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਹਵਸੇਨ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਆਦਿਦੁਕੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਹੇਤੁਯਾ ਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਨਾਰਮ੍ਮਣਮੂਲਕੇ ਹੇਤੁਯਾ ਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਪਾਠਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਭੂਤਰੂਪਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਪਾਠੋ, ਵਤ੍ਥੁਪਿ ਪਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਭੂਤਰੂਪਾਨਿ ਚੇਵ ਵਤ੍ਥੁਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਤਿਮੂਲਕੇਤਿ ਇਧਾਪਿ ਦੁਮੂਲਕਂ ਤਿਮੂਲਕਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
੨੦੩-੨੩੩. ਨਕਮ੍ਮਮੂਲਕੇ ਹੇਤੁਯਾ ਤੀਣੀਤਿਆਦੀਸੁ ਚੇਤਨਾਵ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਹੇਤੁਯਾ ਤੀਣੀ’’ਤਿ ਏਵਂਪਕਾਰੇ ਚੇਤਨਾਮਤ੍ਤਸਙ੍ਗਾਹਕੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਪਕਾਰਤ੍ਥੋਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਾਹਾਰਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤੇਸੁ ਪਨ ਰੂਪਮ੍ਪਿ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ.
ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਨੀਯਾਨੁਲੋਮਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਸਹਜਾਤਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੨੩੪-੨੪੨. ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਹਜਾਤੋ, ਕੁਸਲਂ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਸਹਜਾਤੋਤਿਆਦੀਸੁ ਸਹਜਾਤਸਦ੍ਦੇਨ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਕਰਣਂ ਸਹਜਾਤਾਯਤ੍ਤਭਾਵਗਮਨਂ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਕਰਣਸ੍ਸ ਗਮਨਸ੍ਸ ਵਾ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਕਮ੍ਮਭਾਵਤੋ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਪਚ੍ਚਯਵਾਰਾਦੀਸੁਪਿ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਸਦ੍ਦੇਨ ਚ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਕਰਣਂ ਨਿਸ੍ਸਯਾਯਤ੍ਤਭਾਵਗਮਨਂ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਂਸਟ੍ਠਸਦ੍ਦੇਨ ਚ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਕਰਣਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯਤ੍ਤਭਾਵਗਮਨਂ ਵਾਤਿ ਤਂਕਮ੍ਮਭਾਵਤੋ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਕੁਸਲਾਦੀਸੁ ਕਤਨ੍ਤਿ. ਸਹਜਾਤਮ੍ਪਿ ਚ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਭੂਤਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਚਨੇਨ ਦੀਪਿਤੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਭੂਤਰੂਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਚ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਾਦਾਰੂਪਸ੍ਸਪਿ ਹਿ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਵਤ੍ਥੁਵਜ੍ਜਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ ਚ ਅਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ.
ਸਹਜਾਤਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਪਚ੍ਚਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੨੪੩. ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਤਿ ਅਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਪਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਤਿਟ੍ਠਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਗਤਿਂ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਭੂਤਾ ਗਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਪਚ੍ਚਯਾ, ਪਚ੍ਚਯਕਰਣਤੋ ਤਦਾਯਤ੍ਤਭਾਵਗਮਨਤੋ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
‘‘ਮਹਾਭੂਤੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੨੪੫) ਭੂਤੁਪਾਦਾਰੂਪਾਨਿ ਸਹ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਮਹਾਭੂਤੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਯਂ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਉਪਾਦਾਰੂਪੇਨ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
੨੫੫. ਅਸਞ੍ਞ…ਪੇ… ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੋ ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰੇ ਸਹਜਾਤੇ ਕਮ੍ਮਉਤੁਜਾਨਂ, ਕਮ੍ਮੇ ਚ ਏਕਨ੍ਤਾਨੇਕਨ੍ਤਕਮ੍ਮਜਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਏਵ ‘‘ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸੇਵ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਤਂ ਪਹਾਯ ਯਥਾਗਹਿਤਸ੍ਸ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਵਸੇਨ ‘‘ਉਪਾਦਾਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਮਾਹ. ਮਹਾਭੂਤੇ ਪਨ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨ ਨਿਵਾਰੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਉਪਾਦਾਰੂਪਗ੍ਗਹਣੇਨ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਗ੍ਗਹਣਂ ਅਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਉਪਾਦਾਰੂਪਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
੨੬੯-੨੭੬. ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ, ਕੁਸਲਂ, ਅਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਨ ਕੁਸਲਂ, ਅਕੁਸਲਂ, ਅਬ੍ਯਾਕਤ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕੁਸਲੋ ਚ ਅਕੁਸਲੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਚ ਪੁਰਿਮਪਾਠੇ ਪਮਾਦਲੇਖਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
੨੮੬-੨੮੭. ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਨਪੁਰੇਜਾਤੇ ਦ੍ਵੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਪਨ ਅਹੇਤੁਕਮੋਹਸ੍ਸ ਅਹੇਤੁਕਕਿਰਿਯਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵੇਤਿ ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਅਹੇਤੁਕਾਕੁਸਲਕਿਰਿਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨੇਸੁ ਏਕਦੇਸੇਨ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਪਨ ਅਹੇਤੁਕਮੋਹਸ੍ਸ ਅਹੇਤੁਕਕਿਰਿਯਾਯ ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਚ ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ, ਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵੇਤਿ ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਅਹੇਤੁਕਾਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਏਕਚ੍ਚਰੂਪਾਨਂ ਵਸੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨੋਨਤ੍ਥਿਨੋਵਿਗਤੇਸੁ ਏਕਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਰੂਪਸ੍ਸ ਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਹੇਤੁਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਨਯਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਨ੍ਤਂ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਚਕ੍ਖਾਦਿਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦਿਕੋਟ੍ਠਾਸਵਸੇਨ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਰੂਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ.
੨੮੯-੨੯੬. ਆਗਤਾਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਹਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਲਬ੍ਭਮਾਨਨ੍ਤਿ ਆਗਤੇ ਚ ਪਞ੍ਹੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਲਬ੍ਭਮਾਨਧਮ੍ਮਵਸੇਨ.
ਪਚ੍ਚਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਨਿਸ੍ਸਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੩੨੯-੩੩੭. ਪਚ੍ਚਯਵਾਰੇਨ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਨਿਯਮੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਨਿਸ੍ਸਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਸਂਸਟ੍ਠਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੩੫੧-੩੬੮. ਸਂਸਟ੍ਠਵਾਰੇ ਪਚ੍ਚਨੀਯੇ ‘‘ਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵਤ੍ਥੁਵਿਰਹਿਤਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਵਿਸੁਂ ਅਨੁਦ੍ਧਰਣਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰਾਦੀਸੁ ਹਿ ਸਹਜਾਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਸਵਤ੍ਥੁਕਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਉਦ੍ਧਟਾ, ਸਾ ਇਧਾਪਿ ਅਧਿਪਤਿਪੁਰੇਜਾਤਾਸੇਵਨੇਸੁ ਨਕਮ੍ਮਨਵਿਪਾਕਨਝਾਨਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਚ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਚ ਲਬ੍ਭਮਾਨਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਉਦ੍ਧਟਾਤਿ. ਸੇਸਾ ਤੇਰਸ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸੇਸਾ ਚੁਦ੍ਦਸਾ’’ਤਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਝਾਨੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਅਹੇਤੁਕਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਵਸੇਨਾਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਵਿਰਹਿਤਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਹੇਤੁਕਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ‘‘ਨਮਗ੍ਗੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਅਹੇਤੁਕਕਿਰਿਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਅਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ.
੩੬੯-੩੯੧. ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰੇ ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਯੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ‘‘ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਅਹੇਤੁਕਮੋਹੋਵ ਝਾਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਤਿ, ਸੇਸਾ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸੇਸੇਸੁ ਪਨ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਵਜ੍ਜਾਹੇਤੁਕਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਚ੍ਚਨੀਯਾਨੁਲੋਮੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਅਨੁਲੋਮੇਨ ਸਹ ਯੋਜਨਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਝਾਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਂ ਸਹਿਤਂ ਲਭਤੀਤਿ ਚ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਹੇਤੁਕਮੋਹੋਵ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਸਂਸਟ੍ਠਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੩੯੨-੪੦੦. ਸਦਿਸਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਸਂਸਟ੍ਠਂ ਵੋਕਿਣ੍ਣਞ੍ਚ ਸਂਸਟ੍ਠਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਉਭਯਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਪੇਕ੍ਖਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨਿਯਾਮਕਂ ਹੋਤੀਤਿ.
ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਪਞ੍ਹਾਵਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ
੪੦੧-੪੦੩. ਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕੁਸਲੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮੇਨ ਆਗਤਾਗਤਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੁਸਲੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਤੇਨ ਕੁਸਲੋ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ, ਅਕੁਸਲੋ ਅਕੁਸਲਾਦੀਨਂ, ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਦੀਨਂ, ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾ ਕੁਸਲਾਦੀਨਨ੍ਤਿਆਦਿਕੋ ਸਬ੍ਬੋ ਪਭੇਦੋ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯਥਾਨਿਦਸ੍ਸਿਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਤੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.
੪੦੪. ਦਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਸੋਧਨਤ੍ਥੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਰਹਂ ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਾਦਿਪੁਰੇਚਾਰਿਕਂ ਤਂ ਗੋਤ੍ਰਭੁਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕੁਸਲਂ ਪਨ ਕਾਮਾਵਚਰਮੇਵਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਭੂਮਿਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਦੇਸਨਨ੍ਤਰਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੪੦੫. ਅਸ੍ਸਾਦਨਂ ਸਰਾਗਸ੍ਸ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਸਸੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਰਾਗਸ੍ਸ ਚ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਭਵਤਿ ਚੇਵ ਰਜ੍ਜਤਿ ਚਾ’’ਤਿ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਂ ਪੀਤਿਕਿਚ੍ਚਸਹਿਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਪਚ੍ਛਿਮਤ੍ਥਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯਨ੍ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਯੇਵਾਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣ…ਪੇ… ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਰਾਗਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੮.੭੨) ਵਚਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮੋਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਰਾਗੇਨ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤੇਸੁਯੇਵ ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਤਣ੍ਹਾਯ ਚਤੂਸੁਪਿ ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਯ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਯੋਜੇਤੁਂ. ਜਾਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਸੁਚਿਣ੍ਣਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੪੦੬. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਤਾਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ. ਵਿਭਤ੍ਤਿਲੋਪੋ ਹੇਤ੍ਥ ਕਤੋਤਿ. ਭਾਵਵਨ੍ਤਤੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞੋ ਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਭਾਵੇਨੇਵ ਵਿਪਾਕਂ ਵਿਸੇਸੇਤਿ, ਵਿਪਾਕੋ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਭੂਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਵਿਪਾਕਾਨਂ ਵਿਯ ਨ ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾਨਂ ਨਿਯੋਗਤੋ ਵਵਤ੍ਥਿਤਂ ਇਦਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਤਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਮ੍ਪਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਪਨ ਕੁਸਲਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਤਾਯ ਕਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਦਯੋਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਪਟਿਲੋਮਤੋ ਵਾ ਏਕਨ੍ਤਰਿਕਵਸੇਨ ਵਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨੇ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਆਸਨ੍ਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਪਨ ਪਟਿਲੋਮਤੋ ਏਕਨ੍ਤਰਿਕਵਸੇਨ ਚ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਸਨ੍ਨਾਪਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ. ‘‘ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸਾਤਿਆਦੀਨਿ ਪਰਤੋ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਾ ਏਤੇਸਂ ਆਵਜ੍ਜਨਾ, ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਸ੍ਸਾ’’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਕੁਸਲਾ ਖਨ੍ਧਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਾਦੀਨਞ੍ਚ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਰਿਯਾਨਂ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਾਦੀਨਂ ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਚ ਕੁਸਲਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਕੁਸਲਾ ਖਨ੍ਧਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
੪੦੭-੪੦੯. ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਭਾਵਤੋ ਚ ਅਨਿਟ੍ਠਤਾਮਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਅਕ੍ਖਨ੍ਤਿਭੇਦਾ ਵਾ.
੪੧੦. ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਯੇਹਿ ਨਿਯਤਾਰਮ੍ਮਣੇਹਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਹਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਦੇਸੇਨ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ.
੪੧੩-੪੧੬. ਚਤੁਭੂਮਕਂ ਕੁਸਲਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਨ ਕਾਮਾਵਚਰਮੇਵ.
੪੧੭. ਅਪੁਬ੍ਬਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਭਵਙ੍ਗਮੇਵ, ਤਂ ਪਨ ਮੂਲਾਗਨ੍ਤੁਕਭਵਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਕਤਿਭਵਙ੍ਗਞ੍ਚ. ਅਨੁਲੋਮਂ ਸੇਕ੍ਖਾਯ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਯਚਿ ਸੇਕ੍ਖਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਕੁਸਲਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਇਮਂ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸਨਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਕਾਮਾਵਚਰਕਿਰਿਯਾ ਦੁਵਿਧਸ੍ਸਪਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਰਿਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਵੁਟ੍ਠਾਨੇ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡੇ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.
ਤਾ ਉਭੋਪਿ…ਪੇ… ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾ ਪਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਨਂ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਕਿਰਿਯਸ੍ਸ ਮਨੋਧਾਤੁਕਿਰਿਯਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
੪੨੩. ਦਾਨਾਦਿਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਨ ਪਨੇਤਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਬਲਵਚੇਤਨਾਵ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਦੁਬ੍ਬਲਾ’’ਤਿ ਏਤਂ ਏਕਨ੍ਤਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਦਲ਼੍ਹਂ ਵਾ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ? ਬਲਵਤੋ ਦੁਬ੍ਬਲਸ੍ਸ ਵਾ ਕਤੋਕਾਸਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਚ੍ਚਨਤੋ ‘‘ਯਂਕਞ੍ਚਿ ਯਦਿ ਵਿਪਾਕਂ ਜਨੇਤਿ, ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਤੋਕਾਸਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਵਿਪਾਕਤ੍ਤਿਕੇ ਪਨ ਪਞ੍ਹਾਵਾਰਪਚ੍ਚਨੀਯੇ ‘‘ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੩.੯੩) ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਉਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ, ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੇ ਚ ਪਞ੍ਹਾਵਾਰਪਚ੍ਚਨੀਯੇ ‘‘ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਨਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਅਟ੍ਠਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੨.੮੭) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਵਿਪਾਕਜਨਕਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ.
ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧੋਤਿ ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧੋ, ਵਿਰੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਓਮਾਨਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਓਮਾਨਂ. ਰਾਗੋ ਰਞ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਕਾਮਰਾਗਤਣ੍ਹਾ, ‘‘ਇਤਿ ਮੇ ਚਕ੍ਖੁਂ ਸਿਯਾ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਇਤਿ ਰੂਪਾ’’ਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਚਿਤ੍ਤਪਣਿਦਹਨਤਣ੍ਹਾ ਪਤ੍ਥਨਾਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ.
ਤੇਸੁ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪੀਤਿ ਤੇਸੁ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਹਨਿਤਤੋ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਪਾਣਂ ਹਨਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਣਾਪਨਵਸੇਨ ਵਾਤਿ ਮਾਤੁਘਾਤਕਮ੍ਮੇਨ ਸਦਿਸਤਾਯ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਵਤ੍ਤਾਯਪਿ ਆਣਤ੍ਤਚੇਤਨਾਯ ਮਾਤੁਘਾਤਕਮ੍ਮਨਾਮਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਹਾਰੇਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ.
ਯਥੇਵ ਹਿ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਰਾਗਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਦਾਨਂ ਦੇਤੀਤਿ ਰਾਗਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਦਾਨਵਸੇਨ ਸਦ੍ਧਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵਦਤਿ. ਯਥਾ ਰਾਗਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਦਾਨਂ ਦੇਤੀਤਿਏਵਮਾਦਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਰਾਗਾਦਯੋ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਾਯਿਕਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਏਕਤੋ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਸੁਂਯੇਵ ਨ ਏਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਅਥ ਖੋ ਏਕਤੋਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
੪੨੫. ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤੇਨ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ ਏਤੇਨ ਇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਨ ਪੁਰਿਮਵਾਰੇਸੁ ਵਿਯ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਨ ਚ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਸ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਇਧ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਆਗਤੋਤਿ.
੪੨੭. ਚੇਤਨਾ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾਭੂਤਸ੍ਸਪਿ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਯਵਾਰੇ ਵਿਯ ਨਿਸ੍ਸਯਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤੇਸੁ ਦੁਮੂਲਕਦੁਕਾਵਸਾਨਾ ਪਞ੍ਹਾ ਨ ਉਦ੍ਧਟਾਤਿ? ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਾਯ ਕੁਸਲੋ ਚ ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਪਚ੍ਚਯਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਕੁਸਲਞ੍ਚ ਅਬ੍ਯਾਕਤਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਕੁਸਲੋ ਚ ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੨੪੬) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਤੋ ਤਤੋ ਵਾ ਉਭਯਪਚ੍ਚਯਤੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਂਯੇਵ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਨ ਉਭਯਸ੍ਸ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਾਯ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾਨਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਭੂਤਾ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਕੁਸਲੋ ਚ ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਚ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਚ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਞ੍ਹਾਵਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਞ੍ਹਾਵਾਰਸ੍ਸ ਘਟਨੇ ਅਨੁਲੋਮਗਣਨਾ
੪੩੯. ‘‘ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਪੁਰੇਜਾਤਮ੍ਪਿ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ‘‘ਤੀਣੀ’’ਤਿ ਗਣਨਮਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞਤੋ.
੪੪੦. ‘‘ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵੀਮਂਸਂ ਸੇਸਾਧਿਪਤਿਨੋ ਵਿਸਭਾਗਾ’’ਤਿ ਪੁਰਿਮਪਾਠੋ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਵਿਸਭਾਗੇਨ ਏਕੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬੇ ਵਿਸਭਾਗੇ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਵਿਸਭਾਗਾ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ‘‘ਅਧਿਪਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਂ ਸੇਸਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਸਭਾਗਾ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਭਾਵਾਭਾਵਤੋ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ. ਨਨੁ ਯਥਾ ਅਮੋਹਵਜ੍ਜਾਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਅਧਿਪਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾਵਜ੍ਜਾਨਂ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਾਦੀਨਂ ਵਿਸਭਾਗਤਾ, ਏਵਂ ਕੁਸਲਾਦਿਹੇਤੂਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਭਾਵਤੋ ਹੇਤੁਵਜ੍ਜਾਨਂ ਵਿਪਾਕਾਨਂ ਵਿਸਭਾਗਤਾਯ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਉਭਯਪਚ੍ਚਯਸਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਰਾਸਿਮ੍ਹਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਹੇਤੁਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਸਹਿਤਰਾਸਿਮ੍ਹਿ ਸਤਿਪਿ ਹੇਤੁਵਜ੍ਜਸਬ੍ਭਾਵੇ ਹੇਤੂਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਹੇਤੁਵਜ੍ਜਾਨਂ ਸਹਜਾਤਾਨਂ ਹੇਤੁਸ੍ਸ ਵਿਸਭਾਗਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਮਿਧਾਪੀਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੇਪਿ. ਅਪਿਚ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚਯਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕ੍ਖਣੇ ਤਥਾ ਭਾਵਾਭਾਵਵਸੇਨ ਸਭਾਗਤਾਯ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਯ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਵਿਸਭਾਗਤਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ.
ਕੁਸਲਾ ਵੀਮਂਸਾਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਕੁਸਲਾ ਵੀਮਂਸਾਧਿਪਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਅਨਧਿਪਤਿਭੂਤਾ ਵੀਮਂਸਾ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ.
੪੪੧-੪੪੩. ‘‘ਸਚੇ ਪਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ ਪਵਿਸਤਿ, ਇਤਰਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਮਪਾਠੋ, ‘‘ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਚ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਚਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਕੁਸਲੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ, ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਊਨਤਰਗਣਨੇਸੂਤਿ ਯੇਸੁ ਪਵਿਟ੍ਠੇਸੁ ਊਨਤਰਾ ਗਣਨਾ ਹੋਤਿ, ਤੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੀਣਿ ਦ੍ਵੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਊਨਤਰਗਣਨੇਸੁ ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਦੀਸੁ ਪਵਿਸਨ੍ਤੇਸੁ ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਤਿਕਤੋ ਊਨਂ ਯਥਾਲਦ੍ਧਞ੍ਚ ਏਕਨ੍ਤਿ ਗਣਨਂ ਲਭਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਅਵਿਪਾਕਾਨੀਤਿ ਅਨਾਮਟ੍ਠਵਿਪਾਕਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਵਿਪਾਕਹੇਤੁਰਹਿਤਾਨੀਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਹਜਾਤਵਿਪਾਕਾ ਚੇਵਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਸਹਜਾਤਾ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਵਿਪਾਕਾ ਚੇਵ ਵਿਪਾਕਸਹਜਾਤਰੂਪਾ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਮ੍ਪਿ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾ ਚ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਮੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ‘‘ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿਪਿ ਪਨ ਪਠਨ੍ਤਿ.
ਏਵਮ੍ਪੀਤਿ ‘‘ਏਤੇਸੁ ਪਨ ਘਟਨੇਸੁ ਸਬ੍ਬਪਠਮਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਪਿ. ਘਟਨੇਸੁ ਪਨ ਯੋ ਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਮੂਲਭਾਵੇਨ ਠਿਤੋ, ਤਂਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਰਵਸੇਸਊਨਊਨਤਰਊਨਤਮਲਾਭਕ੍ਕਮੇਨ ਘਟਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨਿਰਵਸੇਸਲਾਭੇ ਚ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਨਿਰਵਸੇਸਲਾਭਕ੍ਕਮੇਨ. ਤਥਾ ਊਨਲਾਭਾਦੀਸੂਤਿ ਅਯਂ ਕਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਹੇਤੁਮੂਲਕਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
੪੪੫. ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਸਨਿਸ੍ਸਯਂ ਵਕ੍ਖਤੀਤਿ ਨ ਇਦਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸਪਿ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਘਟਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨੇਵ ਵਾ’’ਤਿ.
੪੪੬. ਸਹਜਾਤੇਨ ਪਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਨਾ ਚ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਹਜਾਤਂ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਇਦਂ ਯਥਾ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਾ ਏਕੋ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਹਜਾਤਾਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤੀਨਂ ਏਕਸ੍ਸ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੋ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਭਾਵੋ ਚ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਨਿਸ੍ਸਯਾਦੀਨਂ ਸਮਾਨੋ, ਨ ਪਨੇਵਂ ਸਹਜਾਤਾਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਭਾਵੋ ਸਮਾਨੋ. ਸਹਜਾਤੋ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵਂ ਅਨੁਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹ ਪਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਅਧਿਪਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਤਰੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿ ਨਿਨ੍ਨਤਾਕਰਣੇਨ. ਸਹਜਾਤੋ ਚ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਭਾਵੇਨੇਵ ਉਪਕਾਰਕੋ, ਇਤਰੋ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੋਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਹਜਾਤਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਯ ਭਿਨ੍ਨਸਭਾਵਾ ਸਹਜਾਤਾਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਨੋਤਿ ਨ ਤੇ ਏਕਤੋ ਏਵ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਭਜਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਪਞ੍ਹਾਵਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ਚ ‘‘ਕੁਸਲੋ ਚ ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.
੪੪੭-੪੫੨. ਸਾਹਾਰਕਘਟਨਾਨਂ ਪੁਰਤੋ ਵੀਰਿਯਚਿਤ੍ਤਵੀਮਂਸਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨ ਅਨਾਹਾਰਕਾਮਗ੍ਗਕਾਨਿ ਸਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਘਟਨਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਿਯੁਂ ‘‘ਅਧਿਪਤਿਸਹਜਾਤਨਿਸ੍ਸਯਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤ. ਅਧਿਪਤਿਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਨ੍ਤਿ ਤੀਣਿ. ਅਧਿਪਤਿਸਹਜਾਤਨਿਸ੍ਸਯਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਨ੍ਤਿ ਤੀਣਿ. ਅਧਿਪਤਿਸਹਜਾਤਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪਾਕਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਨ੍ਤਿ ਏਕਂ. ਅਧਿਪਤਿਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪਾਕਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਵਿਗਤਨ੍ਤਿ ਏਕਂ. ਅਧਿਪਤਿਸਹਜਾਤਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪਾਕਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਨ੍ਤਿ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਤਾਨਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ? ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭੂਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪਤਿਸ੍ਸ ਆਹਾਰਮਗ੍ਗੇਹਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ. ਚਿਤ੍ਤਾਧਿਪਤਿ ਹਿ ਆਹਾਰੋ, ਵੀਰਿਯਵੀਮਂਸਾ ਚ ਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭੂਤੋ ਅਧਿਪਤਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਨਾਹਾਰਕਾਮਗ੍ਗਕਾਨਿ ਸਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਘਟਨਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਿਯੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਨਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਾਧਿਪਤਿਆਦੀਨਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਆਹਾਰਮਗ੍ਗਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਸਾਹਾਰਕਸਮਗ੍ਗਕਾਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤੇਸੁ ਚ ਸਮਗ੍ਗਕੇਸੁ ਦ੍ਵੇ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਸਾਹਾਰਕੇਸੁ ਏਕੋਯੇਵਾਤਿ ਸਮਗ੍ਗਕਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਿਯੁਂ. ਸਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕਾਨਿ ਪਨ ਯੇਹਿ ਆਹਾਰਮਗ੍ਗੇਹਿ ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਕਮਵਸੇਨ ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਸਦਿਸਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮਗ੍ਗਕਤ੍ਤੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਅਨਨ੍ਤਰਰੂਪਤ੍ਤਾਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ.
੪੫੭-੪੬੦. ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੀਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸਹਿਤਸ੍ਸ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਕੁਸਲਮੂਲਕੇਸ੍ਵੇਵ ਦੁਮੂਲਕਮ੍ਪਿ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਬ੍ਯਾਕਤੇ ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਮ੍ਪੀਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਦੁਤਿਯਘਟਨੇ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਰੂਪੇਸੁ ਵਤ੍ਥੁਮੇਵ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਮਪਾਠੋ, ਭੂਤਰੂਪਮ੍ਪਿ ਪਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਞ੍ਚ ਭੂਤਰੂਪਞ੍ਚ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸਵਿਪਾਕੇਸੁ ਪਠਮੇ ਵਿਪਾਕਾ ਚੇਵ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਞ੍ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮੇਵਾਤਿ ਇਧ ਚ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਮ੍ਪਿ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿਪਿ ਪਨ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪਾਕਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿ ਅਵਿਗਤਮੂਲਕੇਸੁ ਘਟਨੇਸੁ ਹੇਤੁਕਮ੍ਮਝਾਨਮਗ੍ਗੇਹਿ ਘਟਨਾਨਿ ਨ ਯੋਜਿਤਾਨਿ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਮੂਲਵਜ੍ਜੇਸੁ ਆਹਾਰੇਨ, ਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਵਜ੍ਜੇਸੁ ਅਧਿਪਤਿਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਚ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ? ਤੇਸੁ ਹਿ ਯੋਜਿਯਮਾਨੇਸੁ ਤਂਤਂਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਕਦੇਸਭੂਤਾ ਹੇਤੁਆਦਯੋ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਵ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਤੇਹਿ ਘਟਨਾਨਿ ਹੇਤੁਮੂਲਕਾਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਾਨੇਵ ਰੂਪਮਿਸ੍ਸਕਤ੍ਤਾਭਾਵੇਨ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨੀਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤੇਹਿ ਪਨ ਯੋਜਿਯਮਾਨੋ ਆਹਾਰੋ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦੀਹਿ ਅਧਿਪਤਿਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਚ ਰੂਪਮਿਸ੍ਸਕਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪਤਾਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੂਲਕੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਾਨਿਪਿ ਘਟਨਾਨਿ ਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਮੂਲਕੇਸੁ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਮੂਲਕੇਸੁ ਚ ਆਹਾਰੇਨ ਅਧਿਪਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਚ ਸੁਪਾਕਟਭਾਵਤ੍ਥਂ ਯੋਜਿਤਾਨੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨੀਤਿ.
੪੬੨-੪੬੪. ਨਿਸ੍ਸਯਮੂਲਕੇ ‘‘ਛਟ੍ਠੇ ਤੀਣੀਤਿ ਕੁਸਲਾਦੀਨਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪੁਰਿਮਪਾਠੋ, ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਚਾ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ.
੪੬੬. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਮੂਲਕੇ ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਠਮੇ ‘‘ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਪਿ ਪਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਵ.
੪੭੩-੪੭੭. ਕਮ੍ਮਮੂਲਕੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ ਪਵਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਖਨ੍ਧਾਯੇਵ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵਿਪਾਕਾਵਿਪਾਕਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਪਠਮੇ ‘‘ਅਰੂਪੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਮ੍ਪਿ ਪਨ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਮੂਲਕੇ ‘‘ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਮੂਲਕੇ ਚ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ ਕਮ੍ਮੇ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਕਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾਦੀਨਂ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਆਰਮ੍ਮਣਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਨ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਹਿ ਵਤ੍ਥੁ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਂ ਅਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵਾਕਾਰੇਨ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨ ਆਲਮ੍ਬਿਯਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੇਨ ਚ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਕਮ੍ਮਂ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਤੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਕਤੂਪਚਿਤਭਾਵੇਨ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਨਾਰਮ੍ਮਣਾਕਾਰੇਨ, ਵਿਸਯਮਤ੍ਤਤਾਵਸੇਨ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਨ੍ਤਾਨਵਿਸੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਫਲੁਪ੍ਪਾਦਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਚ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਚ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਸ ਚ ਸਭਾਵੋ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ, ਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਸਹ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ, ਅਤੀਤਸ੍ਸ ਚ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਯਂ ਸਭਾਵੋ, ਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਸਹ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ. ਯਥਾ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਨਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਸਹ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਸਭਾਵੋ, ਸਹਜਾਤਾਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤੀਨਞ੍ਚ ਸਹ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ, ਏਵਮਿਧਾਪੀਤਿ.
੪੭੮-੪੮੩. ਨਿਰਾਧਿਪਤਿਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਅਨਾਮਟ੍ਠਾਧਿਪਤਿਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰਸ੍ਸ ਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵਤ੍ਥੁ ਪਰਿਹਾਯਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
੪੮੪-੪੯੫. ‘‘ਤਤਿਯੇ ਅਰੂਪਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਰੂਪਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਚ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਵੀਰਿਯਵਸੇਨ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਛਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਦਿਪਿ ਵੀਮਂਸਾ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਪਨ ਵਸੇਨ ਤਂਸਮਾਨਗਤਿਕਾ ਵੀਮਂਸਾਪਿ ਗਹਿਤਾਤਿ ‘‘ਵੀਰਿਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੫੧੧-੫੧੪. ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਮੂਲਕੇ ‘‘ਦਸਮੇ ਕੁਸਲਾਦਯੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁ ਚ ਖਨ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿ. ‘‘ਏਕਾਦਸਮੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁ ਖਨ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਯਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਘਟਨਂ ਕਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਪਨ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸਮੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਖਨ੍ਧਾ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਪਾਠੋ, ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਪਨ ਨ ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸਮੇ ਖਨ੍ਧਾ ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ.
੫੧੫-੫੧੮. ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਮੂਲਕੇ ਪਠਮਘਟਨੇ ‘‘ਅਰੂਪਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਮਹਾਭੂਤਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਹਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਆਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਾ ਚਾ’’ਤਿਪਿ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਹਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਹਜਾਤਾਦਯੋ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ. ‘‘ਦੁਤਿਯੇ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਾ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਪਨ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਚ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਛਟ੍ਠਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਤ੍ਤਮੇ ਤਤੋ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਤ੍ਤਂ ਪਰਿਹਾਯਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਤਤੋ ਏਕਾਦਸਮੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਤੋਤਿ ਨਵਮਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਰਸਮੇ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੁਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਤ੍ਥੂਨਿਪਿ ਗਹਿਤਾਨਿ, ਤਥਾ ਚੁਦ੍ਦਸਮੇ ਵਤ੍ਥੁਮੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ‘‘ਸਤ੍ਤਰਸਮੇ ਪਨ ਤਦੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਭਾਵੇਨ, ਅਟ੍ਠਾਰਸਮੇਪਿ ਤਦੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਪੁਰਿਮਪਾਠੋ, ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਨ ਸਤ੍ਤਰਸਮਤੋ ਵਿਸੇਸੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਪਨ ਸਤ੍ਤਰਸਮੇ ਅਟ੍ਠਾਰਸਮੇ ਚ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਤਰਸਮੇ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਭਾਵੇਨ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਚ, ਅਟ੍ਠਾਰਸਮੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ.
੫੧੯. ਸਹਜਾਤਾਨਿ ਵਿਯ ਸਹਜਾਤੇਨ ਕੇਨਚਿ ਏਕੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਅਨਿਯਮਿਤਤ੍ਤਾ ਤਾਨਿ ਪਕਿਣ੍ਣਕਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਹਜਾਤੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਮੂਲਕੇ ਅਨਨ੍ਤਰਸਮਨਨ੍ਤਰਪੁਰੇਜਾਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋਪਿ ਪਠਿਤਬ੍ਬੋ.
ਯੇਸੁ ਪਾਕਟਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਹੇਤੁਮੂਲਕਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਲੋਭਾਦਿਤਂਤਂਨਾਮਵਸੇਨ ਪਨ ਹੇਤੁਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਆਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਝਾਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾ ਏਵਂ ਪਾਕਟਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਤੇ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸੇਵ ਹਿ ਹੇਤੂ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਨ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾਯੇਵ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਕਟੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪਞ੍ਞਾਯਮਾਨੋਪਿ ਤੇਸ੍ਵੇਵ ਮਗ੍ਗਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਛ ਆਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਏਤੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਧਿਪਤਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਤਿ ਇਦਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਲਦ੍ਧੁਂ. ਝਾਨਙ੍ਗੇਸ੍ਵਪਿ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਕੁਸਲਮੇਵ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਅਝਾਨਙ੍ਗਤ੍ਤਾ. ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿਪਿ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਾ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯ, ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਕੁਸਲਵਿਪਾਕਵਿਸੇਸੇਨ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਯੋਜਨਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ.
ਪਞ੍ਹਾਵਾਰਸ੍ਸ ਘਟਨੇ ਅਨੁਲੋਮਗਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਚ੍ਚਨੀਯੁਦ੍ਧਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੫੨੭. ਏਕੇਨ ਲਕ੍ਖਣੇਨਾਤਿ ‘‘ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਗ੍ਗਹਿਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਟ੍ਠ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਕੁਸਲੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਤੀਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਦ੍ਵੀਹਿ, ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਠਿਤੇ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਇਮੇਸ੍ਵੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਾਦੀਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਯਥਾਯੋਗਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤੇਸੁ ਚ ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮੇਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਪਚ੍ਛਿਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਸੇਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ, ਵਤ੍ਥੁਪੁਰੇਜਾਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪੁਰੇਜਾਤਂ, ਸਹਜਾਤਤੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਚ, ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਚੇਤਨਾਯ ਵਸੇਨ ਕਮ੍ਮਂ, ਸਹਜਾਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਆਹਾਰੋ, ਸਹਜਾਤਤੋ ਪੁਰੇਜਾਤਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਹਜਾਤਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਚ੍ਚੇਵ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੦੪, ੪੧੯, ੪੨੩) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਞ੍ਞਾਭਾਵਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਾਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਯਂ ਪਨ ਪਰਿਤ੍ਤਤ੍ਤਿਕੇ ਪਞ੍ਹਾਵਾਰਪਚ੍ਚਨੀਯੇ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਮਾਣਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੧੨.੬੬, ੭੪) ਏਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਵਚਨਂ, ਤਂ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਵਿਵਜ੍ਜਨਾਭਾਵਤੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣਾਭਾਵਤੋ ਚ, ਨ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ.
ਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਾ ਯਦਿਪਿ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾਵ, ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਾਨਂ ਪਨ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਹਾਰਾਨਂ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਞ੍ਚ ਸਹਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਵਿਯ ਵਿਸੁਂਯੇਵਾਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤੇਸੁ ਚ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਛਹਿ ਭੇਦੇਹਿ ਠਿਤਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਏਕੇਕਂ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.
‘‘ਰੂਪਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਭੇਦਤੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਚਤੁਵੀਸਤਿਯਾਪੀਤਿ ਨ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂਯੇਵ, ਨਾਪਿ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਚਤੁਵੀਸਤਿਯਾਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾਨਂ ਅਧਿਪਤਿਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਨਿਸ੍ਸਯਪੁਰੇਜਾਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਾਨਞ੍ਚ ਪੁਰੇਜਾਤੇ ਸਙ੍ਗਹੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਯੇਵ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਦੇਕਦੇਸਸ੍ਸ ਤੇਸਞ੍ਚ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦੀਸੁ ਸਙ੍ਗਹਂ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਸੇਸਾ ਤੇਵੀਸਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾ ‘‘ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇ ਅਧਿਪਤਿਭੂਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ‘‘ਪੁਰੇਜਾਤਭੂਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਪਨ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਪੁਰੇਜਾਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਗ੍ਗਹਣੇਨਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤਾਯ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਧਿਪਤਿਭੂਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ.
ਯੇਸੁ ਪਞ੍ਹੇਸੁ…ਪੇ… ਏਕੋਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਗਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਗਤੋਵਾਤਿ ਏਵਂ ਏਵਸਦ੍ਦੋ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਮਚੁਦ੍ਦਸਮੇਸੁ ਪਞ੍ਹੇਸੁ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤੇਸੁ ਏਕੇਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਅਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਆਗਤੋਵਾਤਿ ਤੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇ ਤੇਪਿ ਪਞ੍ਹਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਞ੍ਹੇਤਿ ਦੁਤਿਯਛਟ੍ਠਪਞ੍ਹੇਸੁ ਏਕੇਕਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਵਚਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਤਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਮਚੁਦ੍ਦਸਮੇ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਤੇਸੁਪਿ ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਆਗਤਾ, ਨ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨਾਤਿ. ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਵਸੇਨਾਤਿ ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਤੇਰਸਮਪਨ੍ਨਰਸਮੇਸੁ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤੇਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਆਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤੇ ਪਞ੍ਹਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਸਹਜਾਤਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨਾਤਿ. ਇਦਮੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਂ, ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਵਸੇਨ ਪਞ੍ਹਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਤੇ ਤੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਪਚ੍ਚਯਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਨਾਪਰਿਹਾਨੀਤਿ ਏਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਲਕ੍ਖਣੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਪਭੇਦਪਰਿਹਾਨੀਸੁ. ਤੀਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ‘‘ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨਪਚ੍ਚਯੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯੁਦ੍ਧਾਰੋ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਚਨੀਯਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ‘‘ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਲਬ੍ਭਮਾਨਪਚ੍ਚਯਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਹੇਤੁਦੁਕਪਞ੍ਹਾਵਾਰਪਚ੍ਚਨੀਯੇ ‘‘ਹੇਤੁਧਮ੍ਮੋ ਹੇਤੁਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੧.੪੩) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨਪਚ੍ਚਯਦਸ੍ਸਨੇ ‘‘ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧਾਪਿ ਸਬ੍ਬਲਬ੍ਭਮਾਨਪਚ੍ਚਯਸਙ੍ਗਹਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੁਦ੍ਧਾਰਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤੀਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਵੀਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ’’ਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਪਭੇਦੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਾਨੀਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯੇ…ਪੇ… ਤੇ ਪਰਤੋ ਵਕ੍ਖਾਮਾ’’ਤਿ ਆਹ.
੫੨੮. ਤਥਾ ਅਕੁਸਲਾਦਿਕੇਸੁਪਿ ਚਤੂਸੁ ਪਞ੍ਹੇਸੁ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਤੇ ਤੇਯੇਵ ਪਚ੍ਚਯਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਕੁਸਲਾਦਿਕੇਸੁ ਦਸ੍ਸਿਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ‘‘ਅਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਤਯੋ ਪਚ੍ਚਯਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਦ੍ਵੇਯੇਵ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸਪਿ ਅਕੁਸਲੋ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ.
੫੩੦. ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਪਨ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਮਿਸ੍ਸਕਤ੍ਤਾਤਿ ਅਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਪਨ ਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਨਿਵਾਰੇਤਿ. ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਪਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਨਾ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਂ ਵਿਸੇਸੇਤੁਂ ਸਹਜਾਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯੁਦ੍ਧਾਰੇ ਆਰਮ੍ਮਣਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕਮ੍ਮਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੁਦ੍ਧਾਰੋ ਨ ਕਤੋਤਿ? ਮਿਸ੍ਸਕਾਮਿਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ‘‘ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ‘‘ਕਿਂ ਸੁਦ੍ਧੇਨ ਸਹਜਾਤਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਵਾ, ਅਥ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਮਿਸ੍ਸਕੇਨ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਹਾਰਮਿਸ੍ਸਕੇਨ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਿਸ੍ਸਕੇਨ ਵਾ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇਸੁ ਪਨ ਸਹਜਾਤਾਦੀਸੁ ਸਰੂਪਤੋ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਸੁ ਯਤ੍ਥ ਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਹਜਾਤਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸੁਦ੍ਧਾਨਂ, ਯਤ੍ਥ ਚ ਮਿਸ੍ਸਕਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਹਜਾਤਂ ਪੁਰੇਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਮਿਸ੍ਸਕਾਨਂ ਗਹਣਤੋ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਸਹਜਾਤਾਦਯੋ ਗਹਿਤਾ, ਤੇਨ ਚ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਚਤੂਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ.
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤੇ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਯੋ, ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤੇ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਭਾਵੇਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਤਾਵ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਾਨਂ ਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਮਿਸ੍ਸਕਾਨਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਅਵਿਸਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ, ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੋ ਵਿਯ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸੋ ਵਿਯ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਾਨਞ੍ਚ ਮਿਸ੍ਸਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਤਥਾ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਨਞ੍ਚ ਮਿਸ੍ਸਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘‘ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਅਨੁਪਾਦਾਨਿਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨੁਪਾਦਾਨਿਯਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਅਨੁਪਾਦਾਨਿਯਸ੍ਸ ਚ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਹਜਾਤਂ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੪.੮੪), ਨ ਪਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਮਿਸ੍ਸਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਹਣਤੋ ਨ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੋ ਭਵਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ.
ਨਨੁ ਚ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਹੇਤੁਆਦੀਹਿ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸੋਪਿ ਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਭਾਵੇਨ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਨ, ਵਿਰੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਅਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੋ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲਵਿਰੁਦ੍ਧੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਪਨ ਸਹਜਾਤੋ. ਹੇਤੁਆਦਯੋ ਹਿ ਸਹਜਾਤਾ ਏਵ, ਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲਵਿਰੁਦ੍ਧਾਤਿ.
ਪਚ੍ਚਨੀਯੁਦ੍ਧਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਚ੍ਚਨੀਯਗਣਨਵਣ੍ਣਨਾ
ਨਹੇਤੁਮੂਲਕਵਣ੍ਣਨਾ
੫੩੨. ਸੁਦ੍ਧੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਪਰਿਹਾਯਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਦ੍ਧਗ੍ਗਹਣੇਨ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਯੋਜਨਂ. ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਹਿ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਠਿਤੇ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਾਦਿਭੂਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਪਰਿਹਾਯਤਿਯੇਵਾਤਿ. ਸੁਦ੍ਧੋਤਿ ਵਾ ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਕੇਵਲਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਪਰਿਹਾਯਤਿ, ਨ ਸੇਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਕਾਦਸਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਹਜਾਤੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਸੁ ਪਨ੍ਨਰਸਸੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਪਾਕਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਏਕਾਦਸਨ੍ਨਂ ਵਸੇਨ. ਤੇਤਿ ਤੇ ਸਹਜਾਤੇ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਯੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞੇਨਾਕਾਰੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਨਨ੍ਤੋਗਧਾ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਪੁਰੇਜਾਤਨਿਸ੍ਸਯਾਦਯੋ ਆਰਮ੍ਮਣਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ.
ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਇਮੇ ਵਾਰਾ ਨ ਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਥ ਖੋ ਨਿਸ੍ਸਯਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਏਤੇ ਲਭਿਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਯਦਿਪਿ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤਾ ਏਤੇ ਨ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਯੋ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਹਜਾਤੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਯੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਇਧ ਸਹਜਾਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਪਿ ਵਾਰਾ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਭੂਤਞ੍ਚ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕੁਸਲਤੋ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤੇਸੁ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕੁਸਲੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਸਙ੍ਗਹਂ ਗਤਾਤਿ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਸਙ੍ਗਹਂ ਗਤੇਹੇਵ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਸਮੁਦਾਯਭੂਤੋ ਏਕਦੇਸਭੂਤੇਹੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕੁਸਲੋ ਪਨ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਹੇਵ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾਨਂ ਸਹਜਾਤਾਦੀਹਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਸੋ ਵਾਰੋ ਪਰਿਹਾਯਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਏਕਦੇਸੋਵਾਤਿ ਸਹਜਾਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਸਹਜਾਤਾ ਹਿ ਆਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਕਦੇਸੋਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਤਿ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾ.
੫੩੩. ‘‘ਦੁਮੂਲਕਾਦਿਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਗਣਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ, ‘‘ਪਚ੍ਚਨੀਯਗਣਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਪਚ੍ਚਨੀਯਵਾਰਗਣਨਾ ਹਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ.
‘‘ਵਿਪਾਕਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਘਟਿਤਤ੍ਤਾ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਿਪਾਕਸ੍ਸਪਿ ਪਨ ਕਮ੍ਮਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਹੁਤ੍ਵਾਪਿ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਪਾਕਤ੍ਤਿਕੇ ਦਸ੍ਸਿਤਮੇਤਨ੍ਤਿ.
ਨਹੇਤੁਮੂਲਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫੩੪. ਸਤ੍ਤ ਪਞ੍ਚ ਤੀਣਿ ਦ੍ਵੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਗਣਨਾਨੀਤਿ ਸਤ੍ਤਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਗਣਨਾਨਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਹੇਤੁਮੂਲਕੇ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨੀਤਿ ਆਹ.
੫੩੮. ਨਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾ ਨਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾ ਨਪਚ੍ਛਾਜਾਤੇ ਤੀਣੀਤਿ ਮੂਲਕਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦਸਮੂਲਕੇ ‘‘ਨਪਚ੍ਛਾਜਾਤੇ ਤੀਣੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਗਣਨਂ ਉਦ੍ਧਰਤਿ. ‘‘ਤੇਸੁ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਞ੍ਚ ਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਨ ਵਿਪਾਕੋ ਤਤਿਯੇ ਤੇਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਕਾਯੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿਯੇਵ.
੫੪੫. ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਚ ਸਹਜਾਤਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਅਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤੋ ਅਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ, ਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤੋ ਚ ਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤਂ ਦ੍ਵਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤੋ ਪਨ ਅਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ, ਅਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤੋ ਚ ਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤੋ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿਯੇਵ. ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਸਹਜਾਤਾਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
੫੪੬. ਨੋਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਾ ਨਹੇਤੁਯਾ ਨਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਏਕਮੂਲਕੇਕਾਵਸਾਨਾ ਅਨਨ੍ਤਰਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੇ ਪਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕਮ੍ਮਾਨਿ ਠਿਤਾਨੀਤਿ ਤੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਠਿਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਹਿ ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਯੇ ਯੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਤੇ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਯੇ ਯੇ ਠਿਤਾ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਤੇ ਤੇ ਵਾਰਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ. ਯਾਵ ਨਿਸ੍ਸਯਮ੍ਪੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਨਾਰਮ੍ਮਣੇਯੇਵ ਠਤ੍ਵਾ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਵ ਨਿਸ੍ਸਯਂ, ਤਾਵ ਠਤ੍ਵਾਪਿ ਨਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਦ੍ਵੇ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਹਿ ਪੁਰਿਮੇਸੁ ਚ ਨਵਪਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਨਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਥਿਆਰਮ੍ਮਣਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਸਤ੍ਤ ਪਚ੍ਚਯਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਤਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇਯੇਵਾਤਿ.
ਪਚ੍ਚਨੀਯਗਣਨਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ
੫੫੦. ਸਦਿਸਵਾਰਾਤਿ ਅਨੁਰੂਪਵਾਰਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇ ਲਦ੍ਧੇਸੁ ਹਿ ਏਕਾਦਸਸੁ ‘‘ਕੁਸਲੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲੋ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮੇ ਹੇਤੁਯਾ ਲਦ੍ਧੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਇਮੇਹੇਵ ਦ੍ਵੀਹਿ ਸਮਾਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ ਪਨ ਨ ਅਨੁਰੂਪਾਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਵਚਨਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਉਦ੍ਦੇਸਤੋ ਯਥਾਯੋਗਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਮਾਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸਦਿਸਵਾਰਾ’’ਤਿ ਆਹ.
੫੫੧. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਾਮਰੂਪਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਹੇਤੁਨਾਮਪਚ੍ਚਯਂ ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਤੀਣਿ ਕੁਸਲਾਦੀਨਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਸ੍ਸ ਚਾ’’ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
੫੫੬. ਅਧਿਪਤਿਮੂਲਕੇ ਨਹੇਤੁਯਾ ਦਸਾਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਧਿਪਤੀਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਸਹਜਾਤਾਧਿਪਤਿਸ੍ਸ, ਨਸਹਜਾਤੇ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਘਟਨੇਸੁ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਯੇ ਘਟਿਤੇ ਮੂਲਭਾਵੇਨ ਠਿਤੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਚ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਾਧੁਕਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਠਿਤਾ ਯੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਗਣਨਾ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਨੁਲੋਮੇ ਵੁਤ੍ਤਘਟਿਤੇ ਹਿ ਮੂਲਭਾਵੇਨ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਘਟਿਤਾਵਸੇਸਾ ਪਚ੍ਚਯਾ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਯੋਜਿਤਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਲਦ੍ਧਾਯੇਵ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਠਿਤਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਮਾਨਾ ਊਨਾ ਚ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ.
ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਚ੍ਚਨੀਯਾਨੁਲੋਮਵਣ੍ਣਨਾ
੬੩੧. ਊਨਤਰਗਣਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤਿਰੇਕਗਣਨਸ੍ਸਪਿ ਗਣਨਂ ਪਰਿਹਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਯੋਜਿਯਮਾਨੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਤਿਰੇਕਗਣਨਸ੍ਸਪਿ ਗਣਨਂ ਪਰਿਹਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਰਿਹਾਪਨਗਣਨਾਯ ਊਨਤਰਗਣਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਨਤ੍ਤਞ੍ਚ ਨ ਏਕਨ੍ਤਿਕਂ. ਨਹੇਤੁਨਾਰਮ੍ਮਣਦੁਕਸ੍ਸ ਹਿ ਗਣਨਾ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਯੋਜਿਯਮਾਨੇਨ ਊਨਤਰਗਣਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਹੀਨਾਪਿ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇ ਲਦ੍ਧਗਣਨਾਯ ਨ ਸਮਾਨਾ, ਅਥ ਖੋ ਤਤੋਪਿ ਊਨਤਰਾ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਪਨੇਤਂ ਸਬ੍ਬਸਂਸਨ੍ਦਨੇਸੁ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.
ਨਿਸ੍ਸਯੇ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਠਿਤੇ ਸਹਜਾਤੇ ਚ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਅਤਿਟ੍ਠਮਾਨਾਨਂ ਹੇਤੁਆਦੀਨਂ ਸਹਜਾਤਸ੍ਸ ਚ ਅਟ੍ਠਾਨਂ ਪਾਕਟਨ੍ਤਿ ਅਪਾਕਟਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਪੁਰੇਜਾਤੋ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਆਹਾਰੇ ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਸਹਜਾਤੇ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਠਿਤੇ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਅਤਿਟ੍ਠਮਾਨਾ ਝਾਨਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰੇ ਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਵਾ ਪਚ੍ਚਨੀਯਤੋ ਠਿਤੇ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਹੇਤੁਆਦਯੋਪਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਝਾਨਮਗ੍ਗੇਹਿ ਪਨ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧੇਕਦੇਸਭੂਤਾਨਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਚ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਭੂਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਤੇਸਂ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਇਤਰੇਸੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਧਿਪਤਿਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਾਨਮ੍ਪਿ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਂ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਕਮੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਤੀਣੀਤਿ ਇਦਂ ਪਾਕਟਭਾਵਤ੍ਥਂ ‘‘ਨਵਮੂਲਕਾਦੀਸੁ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਤੀਣੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਕੇਸੁਚਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਉਦ੍ਧਟਂ. ਇਮਾਨਿ ਚ ਦ੍ਵੇ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸੇਨਾਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਇਮਾਨਿ ਚ ਦ੍ਵੇ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.