ਅਕੁਸਲਪਦਂ

ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰੋ

ਪਠਮਚਿਤ੍ਤਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੩੬੫. ਕੁਸਲੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋਤਿ ਬੁਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਗਤਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਗਤਿਮਤ੍ਤਂ ਗਹਣਮਤ੍ਤਂ. ਆਸਨ੍ਨਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਗਹਣਂ ਏਕਨ੍ਤਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਚ. ਸਤਿਸਂਵਰੋਤਿ ਇਧ ਸੀਤਾਦੀਹਿ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਜ੍ਜਨਂ ਖਮਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਹਾਨਸਂਵਰੋਤਿ ਵੀਰਿਯਸਂਵਰੋ.

ਅਸ੍ਸਾਦਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦਦਿਟ੍ਠਿ. ਫਲਟ੍ਠੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋਮੋਹੋ, ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਗ੍ਗਹਣਾਕਾਰੋ ਵਾ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਲੋਭਸ੍ਸ ਅਭਿਜ੍ਝਾਭਾਵੇ ਸਤਿਪਿ ਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤਾਯ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਕਮ੍ਮਪਥਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਇਧੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਾ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਣਾਮਨਸ੍ਸ ਪੁਰੇਚਾਰਿਕਾ ਤਣ੍ਹਾਭਿਰਤਿ ਅਭਿਰਤਿ.

ਅਨੁਪਪਰਿਕ੍ਖਾ ਮੋਹੋ. ਮੋਹਵਸੇਨ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਵਾ ਅਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਾਨੁਨਯੋ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਅਸਤਿਯਚਿਤ੍ਤੇਤਿ ਅਹਿਰਿਕਾਦੀਹਿ ਆਰਕ੍ਖਰਹਿਤਚਿਤ੍ਤੇ. ਸਤਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸਤਿਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਏਤੇਨ ਸਤਿਰਹਿਤਾ ਸਤਿਪਟਿਪਕ੍ਖਾ ਚ ਅਕੁਸਲਾ ਖਨ੍ਧਾ ਏਵ ਮਿਚ੍ਛਾਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇ ਪਨ ਉਪਨਾਹਾਦਿਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਚਿਰਕਤਾਦਿਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣੇ ਪਟੁਸਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸਦਰਥਾਦਿਭਾਵੋ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਕਿਲੇਸਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਲਹੁਤਾਦਿਏਕਨ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਾਨਂ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਇਧ ਅਭਾਵਾ. ਅਵੂਪਸਮੋਤਿ ਅਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਸਬ੍ਭਾਵਮਾਹ. ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਰਸਨ੍ਤਿ ਚਲਨਕਿਚ੍ਚਂ. ਚੇਤਸੋ ਅਵੂਪਸਮੇਤਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬੇ ਪਯੋਜਨੇ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਅਵੂਪਸਮਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ ‘‘ਅਵੂਪਸਮੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੩੭੭. ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਕਮ੍ਪਨਂ ਨ ਕੋਸਜ੍ਜੇਸੁ ਅਕਮ੍ਪਨਂ ਵਿਯ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਤਂਤਂਪਾਪਕਿਰਿਯਾਯ ਉਸ੍ਸਹਨਵਸੇਨ ਪਨ ਥਿਰਤਾ ਤਤ੍ਥ ਅਕਮ੍ਪਨਂ.

੩੮੧. ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਰੂਪਂ ਫਨ੍ਦਿਤਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਸਸ੍ਸਤਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਏਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਰਨ੍ਤੀਤਿ ਤਿਤ੍ਥੇ ਵਿਯ ਪਿਲਵਨ੍ਤਿ. ਵਿਪਰਿਯੇਸਤੋਤਿ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਵਿਪਰੀਤਤੋ.

੩੯੦. ਸਭਾਵਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਵਸੇਨ ਪਕਤਿਅਤ੍ਤਾਦਿਅਸਨ੍ਤਗਹਣਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਿਸਮਗਹਣਸ੍ਸ ਚ ਸਞ੍ਞਾਦਿਵਿਪਰਿਯੇਸਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਸਨ੍ਤਂ ਅਸਮਞ੍ਚ ਬੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਦੁਤਿਯਚਿਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੯੯. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ…ਪੇ… ਪਰਾਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਪੁਰਿਮਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਨਾਵਸੀਦਨਭਾਵੇਨ ਸਂਹਤਭਾਵੋ ਥਿਨਂ.

ਤਤਿਯਚਿਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੦੦. ਇਧ ਮਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚ ਅਪਣ੍ਣਕਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਅਵਿਰਜ੍ਝਨਕਙ੍ਗਾਨਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਰਹਙ੍ਗਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਮਾਨਸ੍ਸ ਅਨਿਯਤਤ੍ਤਾ ਨ ਨਿਯਤਯੇਵਾਪਨਕਾਤਿ. ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਹਿ ‘‘ਸਂਯੋਜਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਂਯੋਜਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੪.੧) ਏਤ੍ਥ ‘‘ਚਤੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਕਾਮਰਾਗੇਨ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਟਿਘੇਨ ਚ ਮਾਨੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਭਵਰਾਗੋ ਤਯੋਪੇਤੇ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨੇਹਿ ਦਸਵਿਧਾ ਯੋਜਨਾ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਦਸਵਿਧਾਯ ਯੋਜਨਾਯ ‘‘ਕਾਮਰਾਗਸਂਯੋਜਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਾਨਸਂਯੋਜਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਂਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਮਰਾਗਸਂਯੋਜਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਂਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ‘‘ਮਾਨਸਂਯੋਜਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਭਵਰਾਗਸਂਯੋਜਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਂਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਵਰਾਗਸਂਯੋਜਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਂਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਹਿ ਯੋਜਨਾਹਿ ਮਾਨਸ੍ਸ ਅਨਿਯਤਭਾਵੋ ਪਕਾਸਿਤੋ, ਤਥਾ ਕਿਲੇਸਦੁਕੇਪਿ. ਇਧ ਚ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਦਸਵਿਧਾ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਯੋਜਨਾ, ਤਥਾ ਦਸਵਿਧਾ ਕਿਲੇਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਉਨ੍ਨਮਨਵਸੇਨੇਵ ਸਮ੍ਪਗ੍ਗਹਰਸੋ, ਨ ਵੀਰਿਯਂ ਵਿਯ ਤਂਤਂਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨੇ ਅਬ੍ਭੁਸ੍ਸਾਹਨਵਸੇਨ. ਓਮਾਨਸ੍ਸਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਂਕਤ੍ਵਾ ਗਹਣਂ ਸਮ੍ਪਗ੍ਗਹੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਚਤੁਤ੍ਥਚਿਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੦੨. ਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਂ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਨ੍ਤਾ ‘‘ਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਂ ਸਉਸ੍ਸਾਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ.

ਨਵਮਚਿਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੧੩. ਵਿਸਪ੍ਪਨਅਨਿਟ੍ਠਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਸੇਨ ਚ ਵਿਸਪ੍ਪਨਰਸੋ. ਦੋਸੋ ਉਪਯੋਗਫਲੇਸੁ ਅਨਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਵਿਸਸਂਸਟ੍ਠਪੂਤਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਨਭਿਰਤਿਰਸਾਤਿ ਏਵਂਪਕਾਰੇਸੁ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਰਸਵਚਨੇਸੁ ਤਂਤਂਪਟਿਪਕ੍ਖਕਿਚ੍ਚਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਟੁਕਾਕਾਰਗਤਿ ਕਟੁਕਞ੍ਚੁਕਤਾ, ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਆਵਾਸਾਦਿ, ਪਰਾਯਤ੍ਤਤਾਯ ਦਾਸਬ੍ਯਂ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਦਾਸਬ੍ਯੇ ਸਤਿ ਦਾਸੋ ਪਰਾਯਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇ ਸਤਿ ਤਂਸਮਙ੍ਗੀ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਕੁਸਲੇਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਤਾਕਤਾਕੁਸਲਕੁਸਲਾਨੁਸੋਚਨੇ ਆਯਤ੍ਤਤਾਯ ਤਦੁਭਯਵਸੇਨ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇਨ ਤਂਸਮਙ੍ਗੀ ਹੋਤੀਤਿ ਦਾਸਬ੍ਯਂ ਵਿਯ ਤਂ ਹੋਤਿ.

੪੧੮. ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਕਾਰੋਤਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਆਕਾਰੋ ਵਿਰੁਦ੍ਧਭਾਵੋ. ਤੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਵਿਰੋਧੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਬ੍ਬਮੇਵ ਹਿ ਕਿਚ੍ਚਂ ਏਤੇਨ ਕਰਿਯਮਾਨਂ ਸੁਰੋਪਿਤਂ ਸੁਜਨਿਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ. ਰੋਪਸਦ੍ਦਵਚਨਤ੍ਥਮੇਵ ਕੇਚਿ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਕੋਧਸ੍ਸ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਨਸਭਾਵਾਭਾਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕੇਨਚਿ ਕਾਰਣੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤਾ ਸਿਯਾਤਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਏਕਾਦਸਮਚਿਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੨੨. ਵਿਗਤਾ ਚਿਕਿਚ੍ਛਾਤਿ ਚਿਕਿਚ੍ਛਿਤੁਂ ਦੁਕ੍ਕਰਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਸਬ੍ਬਥਾ ਚਿਕਿਚ੍ਛਾਭਾਵਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯਾਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

੪੨੪. ਨਿਚ੍ਛਯਾਭਾਵਾ ਅਸਣ੍ਠਹਨਤੋ ਚੇਤਸੋ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਮਤ੍ਤਤਾਯ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਿਤਿਮਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੪੨੫. ਏਕਂ ਆਕਾਰਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਮੁਖਂ ਸਪ੍ਪਨਤੋ ਓਸਕ੍ਕਤਿ.

ਦ੍ਵਾਦਸਮਚਿਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੨੯. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਹਿਤਾਕਾਰੇ ਏਵ ਠਤ੍ਵਾ ਭਮਤੀਤਿ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਨ ਯਦਿਪਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਞੇਵਾਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾਪਿ ‘‘ਏਵਂ ਨੁ ਖੋ, ਇਦਂ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ‘‘ਨਨੁ ਖੋ, ਅਞ੍ਞਂ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਂ ਅਪੇਕ੍ਖਤੀਤਿ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚਲਨਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤਦ੍ਵਯੇ ਵੁਤ੍ਤਪਕਿਣ੍ਣਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸਸੁ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸੁਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕੁਸਲੇਸੁਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਂ ਅਨੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਸਹਜਾਤਾਧਿਪਤਿਨੋ ਏਵ ਉਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ ਇਧਾਪਿ ਸੋ ਏਵ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾਤਿ ‘‘ਸਹਜਾਤਾਧਿਪਤਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋਪਿ ਨ ਉਦ੍ਧਟੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਾਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਨੋ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਸੋਪਿ ਹਿ ਅਟ੍ਠਸੁ ਲੋਭਸਹਗਤੇਸੁ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. ਸੇਸੋਪੀਤਿ ਵੀਮਂਸਤੋ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਸਹਜਾਤਾਧਿਪਤਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਮ੍ਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਛਨ੍ਦਾਦੀਸੁ ਏਕਮ੍ਪਿ ਸਹਜਾਤਂ. ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ ਤਾਵ ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰਾਦੀਸੁ ‘‘ਨ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਏਕਸ੍ਸਪਿ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ‘‘ਅਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੮੬) ਏਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ‘‘ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ.

ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ, ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਵਾ ਅਭਾਵਤੋ. ਏਤੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਨਾਕਡ੍ਢਨਤੋ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਅਨਾਗਮਨਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਗਮਨੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਨਾਕਡ੍ਢਨਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਅਨਾਕਡ੍ਢਨਤੋ ਅਨਾਗਮਨਂ ਪਨ ਸਾਧੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਸੁ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਥੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ. ਨ ਚੇਤਂ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਵਿਭਙ੍ਗੇ ਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਕਥਂ ਪਨੇਤਂ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਨਾਕਡ੍ਢਨਤੋ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਅਨਾਗਮਨ’’ਨ੍ਤਿ? ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਞ੍ਞੇਵ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਦੁਵਿਧਾ ਹਿ ਅਕੁਸਲਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਚੇਤਨਾਨਂ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਤਰਾਸਞ੍ਞੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨੇਵ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਸਹਜਾਤਮੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਨ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਪਚ੍ਚਨੀਯੇਪਿ ‘‘ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨੇਵ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ…ਪੇ… ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ…ਪੇ… ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ…ਪੇ…. ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ. ਇਤਰਤ੍ਥ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਾ ਚ ਚੇਤਨਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਏਵ ਆਗਤਾਤਿ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਸਿਯਾਤਿ. ਯਦਿ ਸਿਯਾ, ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਚੇਤਨਾਯ ਚ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਨ ਤੁ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਾ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਸਤਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ, ਤਦਭਾਵਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਨਾਕਡ੍ਢਨਤੋ ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਗਤਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾਵਚਨੇਨ ਪਨ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ. ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਸ੍ਸਪਿ ਹਿ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ‘‘ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੩.੫੬-੫੭). ਯਦਿ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਪਾਕਦਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਥਂ ਤੇ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ? ਅਭਿਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਵਿਪਾਕਾਰਹਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਹੋਤਿ, ਇਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ, ਤੇਸਂ ਵਿਪਾਕੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੩੦-੭੩੧) ਇਦਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਵਿਪਾਕਾਰਹਤਞ੍ਞੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਇਦਂ ਪਨ ਠਾਨਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਵਚਨੋਕਾਸੋ. ਨ ਹਿ ਵਿਪਾਕੇਤਿ ਵਚਨਂ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਵਚਨਂ ਵਿਯ ਵਿਪਾਕਾਰਹਤਂ ਵਦਤੀਤਿ.

ਅਕੁਸਲਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਬ੍ਯਾਕਤਪਦਂ

ਅਹੇਤੁਕਕੁਸਲਵਿਪਾਕਵਣ੍ਣਨਾ

੪੩੧. ਤੇਸੁ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ‘‘ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ‘‘ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦੀਪੇਤੁਂ ਕਾਮਾ…ਪੇ… ਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਉਪਚਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਾਭਿਮੁਖਂ ਹੋਤਿ ਤਥਾ ਵਡ੍ਢਿਤਤ੍ਤਾ. ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਵਿਞ੍ਞਾਣਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਅਸਾਧਾਰਣੇਨ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਨਾਮਂ ਉਦ੍ਧਟਂ. ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਤਿਕ੍ਖਮਨ੍ਦਭਾਵੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਤਿਕ੍ਖਮਨ੍ਦਭਾਵਾ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਚ.

ਚਕ੍ਖੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਞ੍ਚ ਤਂ ਰੂਪਵਿਜਾਨਨਞ੍ਚਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਰੂਪਵਿਜਾਨਨਂ. ਏਵਂਲਕ੍ਖਣਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਵਚਨੇਨ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਞ੍ਞਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਰੂਪਵਿਜਾਨਨਵਚਨੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਿਸ੍ਸਯੇ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਵਚਨੇਹਿ ਚ ਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਵਿਜਾਨਨਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਰੂਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਕਿਚ੍ਚਮੇਤਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਮਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਰਸਂ. ਝਾਨਙ੍ਗਵਸੇਨਾਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਵਜ੍ਜੇਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇਕਗ੍ਗਤਾਨਂ ਝਾਨਙ੍ਗਿਕਤ੍ਤਾ ਇਧਾਪਿ ਤਂਸਦਿਸਾਨਂ ਤਦੁਪਚਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਭਾਵੇ ਝਾਨਙ੍ਗਤਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤ…ਪੇ… ਰੂਪਾਨਂ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੩.੧੧੨). ਏਤੇਸਞ੍ਚ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ. ਯਥਾਹ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯਾ. ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਗਤਂ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੯੮). ਝਾਨਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਭਾਵੇਪਿ ਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤੀਨਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਦਿਭਾਵਤੋ ਤਥਾਭੂਤਾਨਂ ਵਚਨੇ ਅਞ੍ਞਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵਤੋ ਚ ਦੁਤਿਯਰਾਸਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ.

੪੩੬. ਵਤ੍ਥੁਪਣ੍ਡਰਤ੍ਤਾਤਿ ਸਯਂ ਕਣ੍ਹਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਸਭਾਵਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਸਾਦਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਣ੍ਡਰਸਭਾਵਂ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਨਯੋ ਚਤੁਵੋਕਾਰੇ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਤਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾਕੁਸਲਸ੍ਸ ਚ ਪਣ੍ਡਰਤਾ ਨ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਪਣ੍ਡਰਤਾਯ ਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸਭਾਵੋ ਵਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਣ੍ਡਰਤਾਤਿ.

੪੩੯. ਇਦਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਠਿਤਿਮਤ੍ਤਸਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਕਤਿਯਾਤਿ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੇਨ. ਸੋਪਿ ਵਿਸੇਸੋ. ਕਾਯਪ੍ਪਸਾਦਂ ਘਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਪਸਾਦਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਮਹਾਭੂਤੇਸੁ ਪਟਿਹਞ੍ਞਤੀਤਿ ਆਪਾਥਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਟਿਹਞ੍ਞਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਚ ‘‘ਰੂਪਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨ ਆਰਮ੍ਮਣੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਕਾਲਤਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਘਟ੍ਟਨਪਟਿਹਨਨੇਸੁ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਉਪਮਾਪਿ ਉਭਯਘਟ੍ਟਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤਨਿਸ੍ਸਯਘਟ੍ਟਨਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾਤਿ ਏਤਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤੇਹਿ ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਘਟ੍ਟਨਾਨਿਘਂਸੋ ਬਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਏਵ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸਮਾਯੋਗੇ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯਾ ਧਾਤੁਅਨੁਗ੍ਗਹਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਾ ਚਿਰਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

੪੫੫. ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸਭਾਵਸੁਞ੍ਞਤਸਬ੍ਭਾਵਾ ਮਨੋਧਾਤੁਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਵਿਸੇਸਸਬ੍ਭਾਵਾ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਸਵਿਸਯੇਸੁ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵਤਾ ਚ ਵਿਸੇਸੋ. ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾਯ ਅਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਭਾਵੇਨ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਨਿਗ੍ਗਮਨਮੁਖਭਾਵਾਭਾਵਤੋ ਚ ਸਾਤਿਸਯਵਿਜਾਨਨਕਿਚ੍ਚਤਾ ਵਿਸੇਸੋ. ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਵਿਰਹਾ ਮਨੋਮਤ੍ਤਾ ਧਾਤੁ ਮਨੋਧਾਤੂਤਿ ਤਿਵਿਧਾ ਮਨੋਧਾਤੁ ਏਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਵਿਸੇਸਮਨੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਮਨੋ ਏਵ ਧਾਤੁ ਮਨੋਧਾਤੂਤਿ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਮਤ੍ਤਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਵਿਸੇਸਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥੋ ਹਿ ਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਾਤਿ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਨਿਗ੍ਗਮਨਪਵੇਸਮੁਖਭਾਵਤੋ ਪਨ ਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਵਿਜਾਨਨਵਿਸੇਸਵਿਰਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿਪਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਨਤੋ ਪਵਤ੍ਤਂ ਮਨਸੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਨਾਪਿ ਮਨਸੋ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਮਨਤੋ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਦਸ੍ਸਨਾਦੀਨਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤੇਹਿ ਚ ਪਵਤ੍ਤਂ ਤੇਸਂ ਪੁਰੇਚਰਂ ਅਨੁਚਰਞ੍ਚਾਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋਤਿ ਅਵਚਨਂ ਮਹਾਵਿਪਾਕਾਨਂ ਵਿਯ ਜਨਕਸਦਿਸਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਤਿਹੇਤੁਕਤੋ ਦੁਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਤਾਦੀਹਿ ਸਦਿਸਂ ਸਹੇਤੁਕਤਾਯਾਤਿ. ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸੋਤੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾ ਪਗੁਣਂ ਗਨ੍ਥਂ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤੋ ਸਜ੍ਝਾਯਸੋਤੇ ਪਤਿਤਂ ਕਞ੍ਚਿ ਕਞ੍ਚਿ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਂ ਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਿ, ਏਵਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਚ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸੋਤੇ ਝਾਨਙ੍ਗਾਭਾਵੋ ਇਧ ਅਵਚਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ. ਯਦਿ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਤਂਸੋਤਪਤਿਤਤਾ, ਇਤੋ ਪਰੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਨਂ ਤਂਸੋਤਪਤਿਤਤਾ ਨ ਸਿਯਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਵਿਯ ਅਹੇਤੁਕਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਵਿਰਹਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁਪਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇਸੁ ਝਾਨਙ੍ਗਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣੇਸੁ ਵਿਯ ਅਗਣਨੁਪਗਭਾਵਾ ਚ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸੋਤਪਤਿਤਤਾ. ਤਤੋ ਏਵ ਹਿ ਅਹੇਤੁਕਕਿਰਿਯਤ੍ਤਯੇਪਿ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਬਲਾਨਿ ਚ ਸਙ੍ਗਹਵਾਰੇ ਨ ਉਦ੍ਧਟਾਨਿ, ਝਾਨਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਮਤ੍ਤਤੋ ਪਨ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਦੁਬ੍ਬਲਾਨਂ ਏਤ੍ਥ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਂ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.

੪੬੯. ਸਮਾਨਵਤ੍ਥੁਕਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਸਨ੍ਤੀਰਣਂ ਮਨੋਧਾਤੁਤੋ ਬਲਵਤਰਂ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਯਥਾਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਂ ਇਟ੍ਠੇ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਂ ਹੋਤਿ, ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ ਸਾਤਿਸਯਾਨੁਭਵਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਯਞ੍ਹਿ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਪਨ ਸਤਿਪਿ ਬਲਵਭਾਵੇ ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸਦਿਸਂ ਮਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਂ ਮਨਸਿਕਾਰਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰਯੋਗਤੋ ਵਿਪਾਕੋ ਵਿਯ ਅਨੁਭਵਨਮੇਵ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਞ੍ਚ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾ.

ਅਹੇਤੁਕਕੁਸਲਵਿਪਾਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਟ੍ਠਮਹਾਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੯੮. ਅਲੋਭੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇ ਤਾਵ ਅਲੋਭਾਦੋਸਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ‘‘ਯੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਲੋਭੋ ਅਲੁਬ੍ਭਨਾ…ਪੇ… ਅਲੋਭੋ ਕੁਸਲਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੩੨), ‘‘ਯੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਦੋਸੋ ਅਦੁਸ੍ਸਨਾ…ਪੇ… ਅਦੋਸੋ ਕੁਸਲਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੩੩) ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਧਾਪਿ ਤਂਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ‘‘ਅਲੋਭੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਦੋਸੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਪਨ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਰਤਨਂ ਅਮੋਹੋ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੩੪, ੩੭) ਏਵਂ ਤਤ੍ਥਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਮੋਹੋ ਕੁਸਲਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧਾਪਿ ‘‘ਅਮੋਹੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੇਨ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਅਲੋਭਾਦੋਸਾਨਂ ਵਿਯ ਅਮੋਹਸ੍ਸਪਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਨਕਤੋਤਿ ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਨਿਵਾਰਣਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਤੋਤਿ ਮਨੋਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਨਿਵਾਰਣਞ੍ਚ. ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਦਾਨਾਦਿਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ. ਏਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁਭੇਦਮੇਵ ਨਿਵਾਰੇਤਿ.

ਬਲਵਪਚ੍ਚਯੇਹੀਤਿ ਪਯੋਗੇਨ ਵਿਨਾ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੇਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਹਿ. ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾਦੀਸੁ ਹਿ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇ ਆਯੂਹਿਤੇ ਅਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਅਪ੍ਪਯੋਗੇਨ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਹੋਤਿ, ਸਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਸਪ੍ਪਯੋਗੇਨ ਕਮ੍ਮਾਦਿਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੇ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ. ਭਵਙ੍ਗਚੁਤਿਯੋ ਪਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸਦਿਸਾਵ. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਿ ਵਿਯ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਞ੍ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਸੁ ਬਲਵਂ ਦੁਬ੍ਬਲਞ੍ਚ ਵਿਚਾਰੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਾਲਵਸੇਨ ਪਨ ਪਰਿਣਮਤੀਤਿ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਕਮ੍ਮਬਹੁਲੇ ਕਾਲੇ ਤਂਕਮ੍ਮਸਹਿਤਸਨ੍ਤਾਨਜਨਿਤਸੁਕ੍ਕਸੋਣਿਤਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਤਂਮੂਲਕਾਨਂ ਚਨ੍ਦਸੂਰਿਯਵਿਸਮਪਰਿਵਤ੍ਤਾਦਿਜਨਿਤਉਤਾਹਾਰਾਦਿਵਿਸਮਪਚ੍ਚਯਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਪਰਿਣਮਤਿ.

ਵਿਪਾਕੁਦ੍ਧਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯਤੋ ਯਤ੍ਤਕੋ ਚ ਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤਿ, ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਠਾਨੇ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵਿਪਾਕੁਦ੍ਧਾਰਕਥਾ ਆਰਦ੍ਧਾ. ਏਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਏਕਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਕਮ੍ਮੇ ਆਯੂਹਿਤੇਯੇਵ. ਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਕਮਗ੍ਗੋਪਿ ਹੋਤਿ, ਦ੍ਵਾਦਸਕਪ੍ਪਕਾਰੋਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਅਹੇਤੁਕਟ੍ਠਕਮ੍ਪਿ. ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾਨਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਵਿਪਾਕਸਙ੍ਕਰਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯਤ੍ਥੇਰੋ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਤੋਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਭਾਵੋ, ਇਤਰੇਸਂ ਕਮ੍ਮਤੋ. ਤਤਿਯੋ ਤਿਹੇਤੁਕਤੋ ਦੁਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਦਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਪਾਕੁਦ੍ਧਾਰਟ੍ਠਾਨੇ ਕਮ੍ਮਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਵਤ੍ਥਾਨਤ੍ਥਂ ਸਾਕੇਤਪਞ੍ਹਂ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ. ਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਤਂਤਂਗੁਣਦੋਸੁਸ੍ਸਦਨਿਮਿਤ੍ਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਉਸ੍ਸਦਕਿਤ੍ਤਨਂ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ. ਹੇਤੁਕਿਤ੍ਤਨਂ ਇਧ ਪਠਮਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਤਿਯਤ੍ਥੇਰਵਾਦਾਦੀਸੁ ਵਿਸੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਕ੍ਖਾਮਿ. ਞਾਣਸ੍ਸ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਦਿਵਿਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ਤਿਹੇਤੁਕਂ ਅਤਿਦੁਬ੍ਬਲਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਆਕਡ੍ਢਨ੍ਤਂ ਦੁਹੇਤੁਕਂ ਆਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯਾਤਿ ‘‘ਅਹੇਤੁਕਾ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਂ ਪਨ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ ਸੁਗਤਿਯਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਬਧਿਰਾਦਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਹੇਤੁਕਉਪਪਤ੍ਤਿਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਹੇਤੁਕੋਪਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਕਤਮੇਸਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ’’ਚ੍ਚੇਵ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੩੨) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਕਤਮੇਸਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ? ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਤਯੋ ਹੇਤੂ ਕੁਸਲਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਜਾਤਚੇਤਨਾਯ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਨਿਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵੇ ਹੇਤੂ ਅਕੁਸਲਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਜਾਤਚੇਤਨਾਯ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਤਯੋ ਹੇਤੂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਜਾਤਚੇਤਨਾਯ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਂ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋਪਪਤ੍ਤਿਯਂ.

ਏਵਂ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤੋ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੁਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ‘‘ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਕਤਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ? ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵੇ ਹੇਤੂ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ‘‘ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਅਵਚਨਤੋ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤੋ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ‘‘ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਛਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ’’ਚ੍ਚੇਵ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੩੩) ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਅਵਚਨਤੋ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤੋ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਆਪਨ੍ਨਂ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਹਿ ਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕਮ੍ਮਨਿਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਸੁ ਤਯੋ ਚ ਦ੍ਵੇ ਚ ਹੇਤੂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵੇ ਯੋਜੇਤੁਨ੍ਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਸਿਯਾ ‘‘ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਵਿਪਾਕਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਇਧ ਪਾਠੋ ਸਾਵਸੇਸੋ ਕਥਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਪਾਠਸ੍ਸ ਸਾਵਸੇਸਤਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਦੁਬ੍ਬਲਸ੍ਸ ਦੁਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪਾਕਦਾਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਤ੍ਤਾ. ਤਿਹੇਤੁਕਸ੍ਸ ਪਨ ਅਹੇਤੁਕਵਿਪਚ੍ਚਨੇ ਵਿਯ ਦੁਹੇਤੁਕਵਿਪਚ੍ਚਨੇਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਸਮਤ੍ਥਤਾਵਿਘਾਤੋਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਵੇਦਨਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸਨ੍ਤੀਰਣਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਭਾਗਗ੍ਗਹਣਸਮਤ੍ਥਤਾਭਾਵਤੋ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿ ਇਟ੍ਠਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਸੁਖਸਹਗਤਮੇਵ ਪਟਿਘਟ੍ਟਨਾਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ.

ਵਿਸੇਸਵਤਾ ਕਾਲੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਸਬ੍ਬਜਵਨਵਤਾ ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਂਵਰਾਸਂਵਰੇ…ਪੇ… ਉਪਗਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਕਾਲੇ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਅਭਾਵਾ. ਕਕ੍ਕਟਕ…ਪੇ… ਭਵਙ੍ਗੋਤਰਣਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਕੇਦਾਰੇ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਨਦੀਪਵੇਸਨਮਗ੍ਗਭੂਤਂ ਮਾਤਿਕਂ ਅਪ੍ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਕਕ੍ਕਟਕਮਗ੍ਗਾਦਿਨਾ ਅਮਗ੍ਗੇਨ ਨਦੀਓਤਰਣਂ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਜਵਿਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਪ੍ਪਵੇਸਨਮਗ੍ਗਭੂਤੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਿਨਾ ਭਵਙ੍ਗੋਤਰਣਨ੍ਤਿ.

ਏਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਮੋਘਵਾਰੇਸੁ ਦੁਤਿਯੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਦਿ ਹਿ ਅਨੁਲੋਮੇ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੇ ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰਾਦੀਸੁ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਮਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ‘‘ਨ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਆਸੇਵਨੇ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ਸੋਪਿ ਮੋਘਵਾਰੋ ਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯ. ਯਦਿ ਪਨ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਮ੍ਪਿ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ ਸਿਯਾ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੀ ਧਮ੍ਮੋ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸ੍ਸ ਪਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਅਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ. ਅਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ…ਪੇ… ਨਾਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੯੩) ਵਚਨਤੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਵ. ਅਥਾਪਿ ਸਿਯਾ ‘‘ਅਸਮਾਨਵੇਦਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਮਪਿ ਯਥਾ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੧੭) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ’’ਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਜਾਤਿਭੇਦਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਭੂਮਿਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਾਮਾਵਚਰਸ੍ਸ ਰੂਪਾਵਚਰਾਦੀਨਂ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵਿਯ ਜਾਤਿਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸਪਿ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਏਵ ਸਿਯਾ. ਅਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਯਥਾ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਸਹੇਤੁਕਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਤੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੇਪਿ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤਾਯ ਗਣਨਾਯ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਮਗ੍ਗੇ ਏਕਂ, ਨ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਆਸੇਵਨੇ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਗਣਨਾਯ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਯਮਾਨਾਯ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਦੁਤਿਯੋ ਮੋਘਵਾਰੋ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬੋ.

ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਪਨ ਵੀਥਿਵਿਪਾਕਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਆਵਟ੍ਟਨਤੋ ਆਵਜ੍ਜਨਾ, ਤਤੋ ਵਿਸਦਿਸਸ੍ਸ ਜਵਨਸ੍ਸ ਕਰਣਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਾ ਜਵਨਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਂ ਭਵਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਂ ਰੂਪਾਦਿਆਵਜ੍ਜਨਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਯਮੇਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵੋਤਿ ਜਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਦੁਤਿਯੋ ਮੋਘਵਾਰੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤੋ ਸਿਯਾ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬੋ. ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਜਵਨਾਨੁਬਨ੍ਧਨਭੂਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਭਵਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟ੍ਠਾਨੇ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੧.੧੦੨) ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਹੇਤੁਕਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਅਹੇਤੁਕਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ, ‘‘ਅਹੇਤੁਕਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਸਹੇਤੁਕਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਚ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਮਤ੍ਤੋ ਵਿਪਾਕੋ ਨ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਭਾਗਂ ਕਰੋਤਿ, ਜਵਨਂ ਪਨ ਰਜ੍ਜਨਵਿਰਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਵਿਭਾਗਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਜਵਨਮੇਵ ਅਨੁਭਵਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਕਾਰਕੇ ਕਥਂ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦਿਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਨਿਯਾਮਂ ਨਾਮ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ. ਨਿਯਾਮੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵਕਿਚ੍ਚਪਚ੍ਚਯਭਾਵਵਿਸੇਸੋਵ. ਤਂਤਂਸਦਿਸਫਲਦਾਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਰੂਪਫਲਸ੍ਸ ਦਾਨਂ. ਸਦਿਸਵਿਪਾਕਦਾਨਨ੍ਤਿ ਚ ਅਨੁਰੂਪਵਿਪਾਕਦਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਥੁਨ੍ਤਿ ਏਕਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਏਕਗਾਥਾਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇਨ ਕਤੋ. ਜਗਤਿਪ੍ਪਦੇਸੋਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਲੋਕਪ੍ਪਦੇਸੋ. ਕਾਲਗਤਿਉਪਧਿਪਯੋਗਪਟਿਬਾਲ਼੍ਹਞ੍ਹਿ ਪਾਪਂ ਨ ਵਿਪਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਦੇਸਪਟਿਬਾਲ਼੍ਹਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਪਦਟ੍ਠਾਨਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਯਾਮੋ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਕਮ੍ਪਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਧਮ੍ਮਨਿਯਾਮੋ. ਅਯਂ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਏਤੇਨ ਨਿਯਾਮਵਸੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦਿਭਾਵੋ, ਨ ਕਾਰਕਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇਤਿ ਸੋਲ਼ਸਵਿਪਾਕਕਥਾਠਾਨੇ. ਦ੍ਵਾਦਸਹਿ ਵਾਹੇਤਬ੍ਬਾ ਨਾਲ਼ਿਯਨ੍ਤੋਪਮਾ ਨ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਹ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਸਕਿਚ੍ਚਕਰਣਮਤ੍ਤਵਸੇਨ. ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਕਸਦਿਸਜਵਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਅਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਨ ਦੁਹੇਤੁਕਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਜਵਨਸ੍ਸ…ਪੇ… ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਪਨ ਤਿਹੇਤੁਕਜਵਨੇ ਜਵਿਤੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਯਕੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਹੇਤੁਕਸ੍ਸ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਨ ਪਟਿਸੇਧਿਤਾ. ਏਵਂ ਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਸ੍ਸਪਿ ਤਿਹੇਤੁਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ਦੁਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨਾਯਂ ਵਿਪਾਕਵਿਭਾਵਨਾ ਤਸ੍ਸਾ ਮੁਖਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਏਕਸ੍ਸ ਤਿਹੇਤੁਕਾਦਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸੋਲ਼ਸਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਏਕੇਨ ਅਨੇਕਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਕਮ੍ਮਵਿਸੇਸਾਭਾਵਾ ਯੇਸਂ ਤਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਭੂਤਂ, ਤੇਸਂ ਜਵਨਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਵਿਸੇਸੇਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤੀਤਿ ਜਵਨੇਨਾਯਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਨਿਯਾਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਨਾਨਾਕਮ੍ਮੁਨਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟ੍ਠਾਨੇ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੧.੯੮) ‘‘ਸਹੇਤੁਕੇ ਖਨ੍ਧੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਅਹੇਤੁਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਞਾਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਅਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ, ‘‘ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਸਹੇਤੁਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਅਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਸਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚ ‘‘ਤਂ ਏਤੇਨ ਥੇਰੇਨ ਅਦਸ੍ਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸੇਧੋ ਕਤੋ ਹੋਤੀਤਿ.

ਯਂ ਪਨ ਜਵਨੇਨ…ਪੇ… ਤਂ ਕੁਸਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਵਿਯ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਸਦਿਸੋ ਵਿਪਾਕੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾਸਙ੍ਖਾਰਿਕਨਿਯਮਨਂ ਪਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਕੁਸਲੇਪਿ ਨ ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨਿਯਮਿਤਾਦਿਵਸੇਨ ਯੋਨਿਸੋ ਅਯੋਨਿਸੋ ਵਾ ਆਵਟ੍ਟਿਤੇ ਅਯੋਨਿਸੋ ਯੋਨਿਸੋ ਵਾ ਵਵਤ੍ਥਾਪਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਵਚਨਮੇਵ ਪਟਿਸੇਧੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਮਹਗ੍ਗਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨੁਭਵਨਵਿਪਾਕੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਆਪਾਥਗਤੇ ਵਿਸਯੇ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਵਿਸਯੇ ਨਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਭਵਙ੍ਗਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਦਾ ਸਵਿਸਯੇ ਨਿਨ੍ਨਮੇਵਾਤਿ ਵਿਸਯਨ੍ਤਰਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾਪਿ ਤਦਭਾਵਾ ਵਿਨਾ ਆਵਜ੍ਜਨੇਨ ਸਵਿਸਯੇ ਨਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਚਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨੇਨ ਵਿਨਾ ਬਹੁਲਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਸਮੁਦਾਚਾਰਤ੍ਤਾਤਿ ਆਪਾਥਗਤੇ ਵਿਸਯੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਸਯੇ ਚ ਬਹੁਲਂ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਚਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾਤਿ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਆਸੇਵਿਤਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਮੁਦਾਚਾਰਤ੍ਤਾਤਿ ਸਯਂ ਬਹੁਲਂ ਪਵਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਨਿਰੋਧਫੁਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਿਯ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ. ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮੇਨ ਵਿਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਵਜ੍ਜਨਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਯ ਏਤਸ੍ਸਪਿ ਸਾਵਜ੍ਜਨਤਾਯ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ – ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸ੍ਸ ਨ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਨਿਨ੍ਨਾਦਿਤਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾ ਅਤਦਤ੍ਥਪਰਿਕਮ੍ਮਭਾਵੇ ਚ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਅਥ ਚ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਅਸਤਿਪਿ ਨਿਰਾਵਜ੍ਜਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਨ੍ਨਾਦਿਭਾਵੇ ਨਿਰਾਵਜ੍ਜਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਾਨਿ ਫਲਚਿਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਵਜ੍ਜਨਾਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ਗੋਤ੍ਰਭੁਵੋਦਾਨਾਨਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਸਿਯੁਂ ਤੇਹੇਵ ਏਤੇਸਂ ਨਿਰਾਵਜ੍ਜਨਤਾਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਚ ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨੁਲੋਮਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸਮਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਵਜ੍ਜਨਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਾਨਿ ਫਲਚਿਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਿਯੁਂ, ਗੋਤ੍ਰਭੁਵੋਦਾਨਾਨਿ ਪਨ ਯਦਿਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚਿਣ੍ਣਾਨਿ ਸਮੁਦਾਚਾਰਾਨਿ ਚ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਰੇ ਚਿਣ੍ਣਸਮੁਦਾਚਾਰਾਨੇਵ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਮਗ੍ਗਵੀਥਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਤਦਤ੍ਥਪਰਿਕਮ੍ਮਸਬ੍ਭਾਵਾਤਿ ਤੇਸਂ ਗਹਣਂ ਨ ਕਤਂ, ਅਨੁਲੋਮਾਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਣ੍ਣਂ ਸਮੁਦਾਚਾਰਂ, ਨ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਵਿਯ ਤਦਤ੍ਥਪਰਿਕਮ੍ਮਾਭਾਵਾਤਿ ‘‘ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਤਞ੍ਚ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਪਨ ਵਿਨਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਦਂ ਏਤਸ੍ਸ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਪੁਚ੍ਛਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਨਿਦ੍ਧਾਰਣਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਵਿਪਾਕਕਥਾਯਂ. ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਪੀਠਸਪ੍ਪਿਉਪਮਾਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਵਿਨਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਵਿਸਯਗ੍ਗਾਹੋਤਿ ਇਦਂ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਸਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਮਤ੍ਥਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਮੇਵਾਤਿ ਯਥਾ ਪੁਰਿਮਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਚ ਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਅਨੁਗਤਾਨਿ ਚ ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਭਵਙ੍ਗਂ, ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਰਰਹਿਤਂ ਕੇਵਲਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਹਦਯਰੂਪਵਤ੍ਥੁਕਨ੍ਤਿ ਇਧਾਪਿ ਅਞ੍ਞਵਤ੍ਥਾਨੁਗਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਮਕ੍ਕਟਕਸ੍ਸ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਾਰੋਹਣਂ ਵਿਯ ਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਗਮਨਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਤਦਨੁਗਤਾਨਿ ਸੇਸਚਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਘਟ੍ਟਨਮਕ੍ਕਟਕਚਲਨਾਨਿ ਵਿਯ ਪਸਾਦਘਟ੍ਟਨਭਵਙ੍ਗਚਲਨਾਨਿ ਸਹ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪਨਤੋ ‘‘ਏਕੇਕਂ…ਪੇ… ਆਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਪਿ ਦੀਪੇਤਿ.

ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਿਤਕਾਲੋਤਿ ਇਦਂ ਦੋਵਾਰਿਕਸਦਿਸਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਪਾਦਪਰਿਮਜ੍ਜਕਸਦਿਸਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਦਾਨਸਦਿਸੋ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਏਵ ਭਵਙ੍ਗਾਵਟ੍ਟਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਾਕਮਨੋਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾਵ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਦਿਕਰਣਂ ਗਾਲ਼੍ਹਗ੍ਗਹਣਮਤ੍ਤਪੁਥੁਲਚਤੁਰਸ੍ਸਭਾਵਵਿਜਾਨਨਮਤ੍ਤਕਹਾਪਣਭਾਵਵਿਜਾਨਨਮਤ੍ਤਕਮ੍ਮੋਪਨਯਨਮਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਗਾਲ਼੍ਹਗ੍ਗਾਹਕਾਦੀਨਂ ਕਹਾਪਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਤਂਸਮਾਨਭਾਵੋ ਚ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਦੀਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਪਣ੍ਡਰਂ ਏਤਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਰਰੂਪਦਸ੍ਸਨਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਤੀਤਿ ਦੀਪਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ ਸਵਨਾਦਿਵਸੇਨ. ਸਨ੍ਤਾਪਨਵਸੇਨ ਗੁਲ਼ਸੀਲੋ ਗੁਲ਼ਪ੍ਪਯੋਜਨੋ ਵਾ ਗੋਲ਼ਿਯਕੋ. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤੋਤਿ ਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਅਸਤਿ ਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਇਧ ‘‘ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਆਲੋਕਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਆਲੋਕੇ ਸਤਿ ਸਬ੍ਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਤਂ. ਮਨ੍ਦਥਾਮਗਤਂ ਨਾਮ ਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਅਨੁਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ.

ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇਸੁ ਦੋਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਨ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਰੁਦ੍ਧਸਭਾਵੇਨ ਵਿਪਾਕੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਵਿਪਾਕੇਸੁ, ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਵਿਪਾਕੇਸੁ ਦੋਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ. ਅਹੇਤੁਕਾਨਂ ਪਨ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਅਭਿਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਾਦਿਕਿਚ੍ਚਾਨਂ ਨ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਸਭਾਵੋਤਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਤਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਵਿਰੁਦ੍ਧਸਭਾਵਾਭਾਵਾ ਨਾਪਿ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਤਾਤਿ ਉਭਯਾਵਿਰੋਧਾ ਉਭਯੇਨਪਿ ਤੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਾਮਨ੍ਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਨਿਯਾਮਂ. ਕਿਰਿਯਤੋ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਇਮੇਸਂ…ਪੇ… ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਕਿਰਿਯਜਵਨਾਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟ੍ਠਾਨੇ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੩.੯੪) ਪਨ ‘‘ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਵਿਪਾਕੋ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾਨਮੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ ਚ ‘‘ਸੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਵਾ ਕੁਸਲਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੦੬) ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਜਵਨਮੇਵ ਵਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਨਨ੍ਤਰਂ, ਨ ਚ ਕਤ੍ਥਚਿ ਕਿਰਿਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਵਚਨੇ ਕਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ ਏਸੋ ਥੇਰਵਾਦੋ. ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਞ੍ਹਿ ਜਵਨਂ ਨਾਵਂ ਵਿਯ ਨਦੀਸੋਤੋ ਭਵਙ੍ਗਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਵਤੋ ਸਨ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਂ ਕਿਰਿਯਜਵਨਂ ਪਣ੍ਣਪੁਟਂ ਵਿਯ ਨਦੀਸੋਤੋਤਿ.

ਪਿਣ੍ਡਜਵਨਂ ਜਵਤੀਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਿਰਿਯਜਵਨਾਨਿ ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਕਥਿਤਾਨੀਤਿ ਤਥਾ ਕਥਿਤਾਨਿ ਜਵਨਾਨਿ ਪਿਣ੍ਡਿਤਾਨਿ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਜਵਿਤਾਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਇਮਞ੍ਚ ਪਨ ਪਿਣ੍ਡਜਵਨਂ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਅਕੁਸਲਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿਯੇਵ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸੁਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਜਵਨਾਨਿ ਪਿਣ੍ਡਿਤਾਨਿ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਨ ‘‘ਕੁਸਲਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਕੁਸਲੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਵਿਪਾਕੋ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਤਰਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੁਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਾਨਿਪਿ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਿਣ੍ਡੇਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਿਯੁਂ. ਤੇਸਂ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਅਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕੇਨੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਸੋ ਚ ਸਨ੍ਤੀਰਣਭਾਵੇਨੇਵ ਗਹਿਤੋਤਿ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਹੇਤੁਕੇ ਚ ਪਿਣ੍ਡੇਤਬ੍ਬਂ ਨਾਰਹਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਨ ਪਿਣ੍ਡੇਤੀਤਿ.

ਤਿਹੇਤੁਕਜਵਨਾਵਸਾਨੇ ਪਨੇਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਦੁਤਿਯਵਾਦੇ ਤਿਹੇਤੁਕਜਵਨਾਵਸਾਨੇ ਤਿਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਦਤਿ ਜਵਨਸਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਨਾਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ. ਪਠਮਤ੍ਥੇਰੇਨ ਅਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ, ਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਕਂ ਤਿਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮਂ ਦੁਹੇਤੁਕਾਹੇਤੁਕਂ ਵਿਪਾਕਂ ਜਨਯਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਿਹੇਤੁਕਜਵਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਨ ਜਨੇਤੀਤਿ ਨ ਏਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਅਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਥ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਥੇਰਵਾਦੇ ਯੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਸਸਙ੍ਖਾਰਾਸਙ੍ਖਾਰਵਿਧਾਨਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਤੇਨੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਨ੍ਤਰਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਨ੍ਤਰੇਨ ਆਲੋਲ਼ੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹੇਤੁਸਦਿਸਮੇਵਾਤਿ ਜਨਕਕਮ੍ਮਹੇਤੁਸਦਿਸਮੇਵ. ਮਹਾਪਕਰਣੇ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਮਹਾਪਕਰਣੇ ਆਗਤਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਾਕਟਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਧਾਨਂ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵਦਤਿ.

ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਾਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੪੯੯. ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨਾਤਿ ਪਰਿਹਾਨਿਪਚ੍ਚਯਵਿਰਹੇਨ. ਪਟਿਪਦਾਦਿਭੇਦੋਤਿ ਪਟਿਪਦਾਰਮ੍ਮਣਭੇਦੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਪਦਂ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਂ ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਝਾਨਂ ਤਂਪਟਿਪਦਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਪਰਿਹੀਨੇ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨੋ ਤਪ੍ਪਟਿਪਦੋਵ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਤੀਤਿ. ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾਦਿਭਾਵੋ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਹੋਤਿ, ਨ ਆਗਮਨਵਸੇਨ. ਤਥਾ ਹਿ ਏਕਮੇਵ ਝਾਨਂ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣੇਸੁ ਨਾਨਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਚਤੁਰਿਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵੇਨ ਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਆਗਮਨਵਸੇਨ ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾਦਿਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਾਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਪਾਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੫੦੫. ਯਥਾ ਵਟ੍ਟਂ ਆਚਿਨਤਿ, ਤਥਾ ਤਣ੍ਹਾਦੀਹਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਂ ਲੋਕਿਯਕਮ੍ਮਂ ਉਪਚਿਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਪਨ ਏਵਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਤਥਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਦ੍ਧਾਗਮਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਪ੍ਪਣਿਹਿਤਨਾਮਦਾਯਕੇਹਿ ਸਗੁਣਾਰਮ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਹਿਪਿ ਫਲਸ੍ਸ ਸੁਞ੍ਞਤਨਾਮਦਾਨਦੀਪਨੇ ਅਗ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨੇਵ ਅਵੋਮਿਸ੍ਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਗਮਨਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤਾਪ੍ਪਣਿਹਿਤਨਾਮਵਤੋ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਸ੍ਸ ਨਾਮਤ੍ਤਯਦਾਨਂ ਯੋਜਿਤਂ, ਇਤਰਸ੍ਸਪਿ ਪਨ ਤਥੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਨਯਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਞ੍ਹੇਤਂ. ਸਗੁਣਾਰਮ੍ਮਣੇਹਿ ਪਨ ਨਾਮਤ੍ਤਯਵਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸਪਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਸ੍ਸ ਨਾਮਤ੍ਤਯਦਾਨਂ ਨ ਨਿਵਾਰਿਤਨ੍ਤਿ. ਵਲ਼ਞ੍ਜਨਕਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਗਮਨਵਸੇਨ ਨਾਮਲਾਭੇ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਯ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਨਾਮਲਾਭੋ ਨ ਸਿਯਾ. ਯਥਾ ਪਨ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਵਿਯ ਵਲ਼ਞ੍ਜਨਕਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਝਾਨਪਟਿਪਦਾਭੇਦੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਦਿਨਾਮਲਾਭੇ ਸਤਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਨਾਮਞ੍ਚ ਲਭਤੀਤਿ. ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਾਯਾਤਿ ਇਦਂ ਕੇਨਚਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਿਤਤ੍ਤਾ ਤਾਦਿਸਾਯ ਏਵ ਸਦ੍ਧਾਯ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਯ ਚ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਛਨ੍ਦਾਦਯੋਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨਨ੍ਤਰਸਦਿਸਾਨਂ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕਾ ਅਧਿਪਤਿਭੂਤਾ ਅਧਿਪਤਿਭੂਤੇ ਏਵ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ.

੫੫੫. ਕਿਲੇਸਸਮੁਚ੍ਛੇਦਕਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਕਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਭਾਵਸ੍ਸ ਫਲੇਨਪਿ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਿਲੇਸੇਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਸਭਾਵੇਨੇਵ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਫਲੇਪਿ ‘‘ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਂ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਵਿਭਙ੍ਗੇ ਫਲੇਸੁ ਚ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਚ ਮਗ੍ਗੋ ਉਦ੍ਧਟੋ, ਏਵਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਪੀਤਿ. ਮਗ੍ਗਂ ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ਮਗ੍ਗਸਦਿਸਤਾਯ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ.

ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਪਾਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੫੫੬. ਇਟ੍ਠਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਯ ਨ ਅਨਿਟ੍ਠਅਨਿਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇਸੁ ਸਨ੍ਤੀਰਣਵਿਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਪਨ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਮਨ੍ਦਞ੍ਚ ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.