ਸਮਥਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ
ਚਰਿਤਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ
੩. ਰਾਗੋ ਵ ਚਰਿਤਾ ਪਕਤੀਤਿ ਰਾਗਚਰਿਤਾ. ਏਵਂ ਦੋਸਚਰਿਤਾਦਯੋਪਿ. ਚਰਿਤਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਮੂਲਚਰਿਤਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸਙ੍ਗਹੋ, ਸਂਸਗ੍ਗਵਸੇਨ ਪਨ ਤੇਸਟ੍ਠਿ ਚਰਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ –
‘‘ਰਾਗਾਦਿਕੇ ਤਿਕੇ ਸਤ੍ਤ, ਸਤ੍ਤ ਸਦ੍ਧਾਦਿਕੇ ਤਿਕੇ;
ਏਕਦ੍ਵਿਤਿਕਮੂਲਮ੍ਹਿ, ਮਿਸ੍ਸਤੋ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਕ’’ਨ੍ਤਿ.
ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਰਾਗਚਰਿਤਾ ਦੋਸਚਰਿਤਾ ਮੋਹਚਰਿਤਾ ਰਾਗਦੋਸਚਰਿਤਾ ਰਾਗਮੋਹਚਰਿਤਾ ਦੋਸਮੋਹਚਰਿਤਾ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਚਰਿਤਾਤਿ ਏਵਂ ਰਾਗਾਦਿਕੇ ਤਿਕੇ ਸਤ੍ਤਕਮੇਕਂ. ਤਥਾ ਸਦ੍ਧਾਚਰਿਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਚਰਿਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਾ ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿਚਰਿਤਾ ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਾ ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਾਤਿ ਸਦ੍ਧਾਦਿਕੇਪਿ ਤਿਕੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦ੍ਵੇ ਤਿਕੇ ਅਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਚੁਦ੍ਦਸ ਚਰਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਰਾਗਾਦਿਤਿਕੇ ਪਨ ਏਕਦ੍ਵਿਤਿਕਮੂਲਵਸੇਨ ਸਦ੍ਧਾਦਿਤਿਕੇਨ ਸਹ ਯੋਜਿਤੇ ਰਾਗਸਦ੍ਧਾਚਰਿਤਾ ਰਾਗਬੁਦ੍ਧਿਚਰਿਤਾ ਰਾਗਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਾ ਰਾਗਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿਚਰਿਤਾ ਰਾਗਸਦ੍ਧਾਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਾ ਰਾਗਬੁਦ੍ਧਿਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਾ ਰਾਗਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਾਤਿ ਰਾਗਮੂਲਨਯੇ ਏਕਂ ਸਤ੍ਤਕਂ, ਤਥਾ ‘‘ਦੋਸਸਦ੍ਧਾਚਰਿਤਾ ਦੋਸਬੁਦ੍ਧਿਚਰਿਤਾ ਦੋਸਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਦੋਸਮੂਲਨਯੇਪਿ ਏਕਂ, ‘‘ਮੋਹਸਦ੍ਧਾਚਰਿਤਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਮੋਹਮੂਲਨਯੇਪਿ ਏਕਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਏਕਮੂਲਨਯੇ ਸਤ੍ਤਕਤ੍ਤਯਂ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ, ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਮੂਲਕਨਯੇਪਿ ‘‘ਰਾਗਦੋਸਸਦ੍ਧਾਚਰਿਤਾ ਰਾਗਦੋਸਬੁਦ੍ਧਿਚਰਿਤਾ ਰਾਗਦੋਸਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਤ੍ਤਕਤ੍ਤਯਂ. ਤਿਮੂਲਕਨਯੇ ਪਨ ‘‘ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਸਦ੍ਧਾਚਰਿਤਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਏਕਂ ਸਤ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਮਿਸ੍ਸਤੋ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਕਵਸੇਨ ਏਕੂਨਪਞ੍ਞਾਸ ਚਰਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਇਮਾ ਏਕੂਨਪਞ੍ਞਾਸ, ਪੁਰਿਮਾ ਚ ਚੁਦ੍ਦਸਾਤਿ ਤੇਸਟ੍ਠਿ ਚਰਿਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ‘‘ਚਤੁਸਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ.
ਚਰਿਤਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਭਾਵਨਾਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ
੪. ਭਾਵਨਾਯ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਰਕਮ੍ਮਭੂਤਾ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਭੂਤਾ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਭਾਵਨਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਭਾਵਨਾ ਨਾਮ. ਨੀਵਰਣਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਗੋਤ੍ਰਭੂਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਕਾਮਾਵਚਰਭਾਵਨਾ ਉਪਚਾਰਭਾਵਨਾ ਨਾਮ. ਅਪ੍ਪਨਾਯ ਸਮੀਪਚਾਰਿਤ੍ਤਾ ਗਾਮੂਪਚਾਰਾਦਯੋ ਵਿਯ. ਮਹਗ੍ਗਤਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਨਾਭਾਵਨਾ ਨਾਮ ਅਪ੍ਪਨਾਸਙ੍ਖਾਤਵਿਤਕ੍ਕਪਮੁਖਤ੍ਤਾ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਪ੍ਪਨਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ‘‘ਅਪ੍ਪਨਾ ਬ੍ਯਪ੍ਪਨਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੭) ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਤਪ੍ਪਮੁਖਤਾਵਸੇਨ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਮਹਗ੍ਗਤਾਨੁਤ੍ਤਰਝਾਨਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਅਪ੍ਪਨਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.
ਭਾਵਨਾਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ
੫. ਪਰਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਕਸਿਣਮਣ੍ਡਲਾਦਿ. ਤਦੇਵ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਿਯ ਮਨਸਾ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਤਪ੍ਪਟਿਭਾਗਂ ਵਣ੍ਣਾਦਿਕਸਿਣਦੋਸਰਹਿਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾਤਿ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਂ.
੬. ਪਥਵੀਯੇਵ ਕਸਿਣਂ ਏਕਦੇਸੇ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਫਰਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਸਕਲਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਥਵੀਕਸਿਣਂ, ਕਸਿਣਮਣ੍ਡਲਂ. ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਝਾਨਂ ‘ਪਥਵੀਕਸਿਣ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਥਾ ਆਪੋਕਸਿਣਾਦੀਸੁਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਥਵਾਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਭੂਤਕਸਿਣਾਨਿ. ਨੀਲਾਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਣ੍ਣਕਸਿਣਾਨਿ, ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਕਾਸੋ ਆਕਾਸਕਸਿਣਂ, ਚਨ੍ਦਾਦਿਆਲੋਕੋ ਆਲੋਕਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
੭. ਉਦ੍ਧਂ ਧੁਮਾਤਂ ਸੂਨਂ ਛਵਸਰੀਰਂ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਂ, ਤਦੇਵ ਕੁਚ੍ਛਿਤਟ੍ਠੇਨਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਂ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਸੇਤਰਤ੍ਤਾਦਿਨਾ ਵਿਮਿਸ੍ਸਿਤਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਨੀਲਵਣ੍ਣਂ ਛਵਸਰੀਰਂ ਵਿਨੀਲਕਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਨੀਲਕਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਵਿਸ੍ਸਵਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਕਂ ਵਿਪੁਬ੍ਬਕਂ. ਮਜ੍ਝੇ ਦ੍ਵਿਧਾ ਛਿਨ੍ਨਂ ਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦਕਂ. ਸੋਣਸਿਙ੍ਗਾਲਾਦੀਹਿ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰੇਨ ਖਾਯਿਤਂ ਵਿਕ੍ਖਾਯਿਤਕਂ. ਸੋਣਸਿਙ੍ਗਾਲਾਦੀਹਿ ਵਿਵਿਧੇਨਾਕਾਰੇਨ ਖਣ੍ਡਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਖਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਂ. ਕਾਕਪਦਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਸਤ੍ਥੇਨ ਹਨਿਤ੍ਵਾ ਵਿਵਿਧਂ ਖਿਤ੍ਤਂ ਹਤਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਂ. ਲੋਹਿਤਪਗ੍ਘਰਣਕਂ ਲੋਹਿਤਕਂ. ਕਿਮਿਕੁਲਪਗ੍ਘਰਣਕਂ ਪੁਲ਼ਵਕਂ. ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਏਕਮ੍ਪਿ ਅਟ੍ਠਿ ਅਟ੍ਠਿਕਂ.
੮. ਅਨੁ ਅਨੁ ਸਰਣਂ ਅਨੁਸ੍ਸਤਿ, ਅਰਹਤਾਦਿਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾਰਮ੍ਮਣਾ ਅਨੁਸ੍ਸਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿ. ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਤਾਦਿਧਮ੍ਮਗੁਣਾਰਮ੍ਮਣਾ ਅਨੁਸ੍ਸਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸ੍ਸਤਿ. ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਾਦਿਸਂਘਗੁਣਾਰਮ੍ਮਣਾ ਅਨੁਸ੍ਸਤਿ ਸਂਘਾਨੁਸ੍ਸਤਿ. ਅਖਣ੍ਡਤਾਦਿਨਾ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਗੁਣਸ੍ਸ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਂ ਸੀਲਾਨੁਸ੍ਸਤਿ. ਵਿਗਤਮਲਮਚ੍ਛੇਰਤਾਦਿਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਾਗਾਨੁਸ੍ਸਰਣਂ ਚਾਗਾਨੁਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਯੇਹਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਦੇਵਾ ਦੇਵਤ੍ਤਂ ਗਤਾ, ਤਾਦਿਸਾ ਗੁਣਾ ਮਯਿ ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਦੇਵਤਾ ਸਕ੍ਖਿਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਦ੍ਧਾਦਿਗੁਣਾਨੁਸ੍ਸਰਣਂ ਦੇਵਤਾਨੁਸ੍ਸਤਿ. ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖੂਪਸਮਭੂਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਗੁਣਾਨੁਸ੍ਸਰਣਂ ਉਪਸਮਾਨੁਸ੍ਸਤਿ. ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪਚ੍ਛੇਦਭੂਤਸ੍ਸ ਮਰਣਸ੍ਸ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਂ ਮਰਣਾਨੁਸ੍ਸਤਿ. ਕੇਸਾਦਿਕਾਯਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਗਤਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਤਿ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿ. ਆਨਞ੍ਚ ਅਪਾਨਞ੍ਚ ਆਨਾਪਾਨਂ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾ ਸਤਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ.
੯. ਮਿਜ੍ਜਤਿ ਸਿਨਿਯ੍ਹਤੀਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾ, ਮਿਤ੍ਤੇਸੁ ਭਵਾਤਿ ਵਾ ਮੇਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹਿਤਸੁਖੂਪਸਂਹਰਣਲਕ੍ਖਣਾ. ਪਰਦੁਕ੍ਖਾਪਨਯਨਕਾਮਤਾਲਕ੍ਖਣਾ ਕਰੁਣਾ. ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਮੋਦਲਕ੍ਖਣਾ ਮੁਦਿਤਾ. ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠੇਸੁ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ. ਅਪ੍ਪਮਾਣਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾ. ਉਤ੍ਤਮਵਿਹਾਰਭਾਵਤੋ, ਉਤ੍ਤਮਾਨਂ ਵਾ ਵਿਹਾਰਭਾਵਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੋ.
੧੦. ਗਮਨਪਰਿਯੇਸਨਪਰਿਭੋਗਾਦਿਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾ.
੧੧. ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਕੇਸਾਦਿਸਸਮ੍ਭਾਰਾਦਿਤੋ ਚ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਂ.
੧੨. ਅਰੂਪੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਆਰੁਪ੍ਪਾ.
ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸਪ੍ਪਾਯਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩. ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਚਰਿਤਾਨੁਕੂਲਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਰਿਤਾਸੁ ਪਨਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਰਾਗੋ ਵ ਚਰਿਤਂ ਪਕਤਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਰਾਗਚਰਿਤੋ, ਰਾਗਬਹੁਲੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਰਾਗਸ੍ਸ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਭਾਵਤੋ ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਂ. ਆਨਾਪਾਨਂ ਮੋਹਚਰਿਤਸ੍ਸ, ਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਸ੍ਸ ਚ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਬੁਦ੍ਧਿਵਿਸਯਭਾਵੇਨ ਮੋਹਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ, ਵਿਤਕ੍ਕਸਨ੍ਧਾਵਨਸ੍ਸ ਨਿਵਾਰਕਤ੍ਤਾ ਚ. ਛ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿਆਦਯੋ ਸਦ੍ਧਾਚਰਿਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਾ ਸਦ੍ਧਾਵੁਦ੍ਧਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ.
੧੭. ਮਰਣਉਪਸਮਸਞ੍ਞਾਵਵਤ੍ਥਾਨਾਨਿ ਬੁਦ੍ਧਿਚਰਿਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵਤੋ ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਏਵ ਵਿਸਯਤ੍ਤਾ.
੧੮. ਸੇਸਾਨੀਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਭੂਤਕਸਿਣਆਕਾਸਆਲੋਕਕਸਿਣਆਰੁਪ੍ਪਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨ ਦਸਵਿਧਾਨਿ. ਤਤ੍ਥਾਪੀਤਿ ਤੇਸੁ ਦਸਸੁ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਸੁ. ਪੁਥੁਲਂ ਮੋਹਚਰਿਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸਮ੍ਬਾਧੇ ਓਕਾਸੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਤੋ. ਖੁਦ੍ਦਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਹਨ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਿਤਕ੍ਕਸਨ੍ਧਾਵਨਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ. ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਚੇਵ ਅਤਿਸਪ੍ਪਾਯਤਾਯ ਚੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਪਨ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਕਾ, ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪਕਾਰਿਕਾ ਕਸਿਣਾਦਿਭਾਵਨਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ.
ਸਪ੍ਪਾਯਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਭਾਵਨਾਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਪੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਸੁਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਅਪ੍ਪਨਾ, ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾਦੀਨਂ ਪਰਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ, ਅਨੇਕਵਿਧਤ੍ਤਾ, ਏਕਸ੍ਸਪਿ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵਤੋ ਚ. ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿਆਦੀਸੁ ਦਸਸੁ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਅਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਨਾਭਾਵਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਸਮਾਧਿ ਉਪਚਾਰਭਾਵੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਮਾਧਿ, ਪਨ ਦੁਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਾਰੁਪ੍ਪਸਮਾਧਿ ਚ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੇਪਿ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਨਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਭਾਵਨਾਨੁਕ੍ਕਮਵਸੇਨ ਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਅਪ੍ਪਨਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਸਮਤਿਕ੍ਕਮਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਆਰੁਪ੍ਪਸਮਾਧਿ. ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
੨੧. ਪਞ੍ਚਪਿ ਝਾਨਾਨਿ ਏਤੇਸਮਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵਾ ਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨਿਕਾਨਿ.
੨੨. ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਯ ਪਟਿਕੂਲਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਚਣ੍ਡਸੋਤਾਯ ਨਦਿਯਾ ਅਰਿਤ੍ਤਬਲੇਨ ਨਾਵਾ ਵਿਯ ਵਿਤਕ੍ਕਬਲੇਨੇਵ ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਅਵਿਤਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਾਸਮ੍ਭਵਤੋ ‘‘ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੨੩. ਮੇਤ੍ਤਾਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਨਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਹਿਂਸਾਨਭਿਰਤੀਨਂ ਪਹਾਯਕਤ੍ਤਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸੇਨੇਵ ਸਹਗਤਤਾ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਮੇਤ੍ਤਾਦਯੋ ਤਯੋ ਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.
੨੪. ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸੁਖਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੁ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੁ, ਲਦ੍ਧਸੁਖਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਮਾ ਵਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਦਿਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਬ੍ਯਾਪਾਰਤ੍ਤਯਂ ਪਹਾਯ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਭਾਵਨਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਯ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਬਲਵਤਰਤ੍ਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਸੁਖਸਹਗਤਾਸਮ੍ਭਵਤੋ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਭਾਵਨਾਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਗੋਚਰਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ
੨੬. ਯਥਾਰਹਨ੍ਤਿ ਤਂਤਂਆਰਮ੍ਮਣਾਨੁਰੂਪਤੋ. ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਤਾਯ ‘‘ਪਰਿਯਾਯੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੨੭. ਕਸਿਣਾਸੁਭਕੋਟ੍ਠਾਸਾਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤੀਸ੍ਵੇਵ ਹਿ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਨਿਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵੋਤਿ.
੨੮. ਪਥਵੀਮਣ੍ਡਲਾਦੀਸੁ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਤਾਵ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਦਸਵਿਧਂ ਪਲਿਬੋਧਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਿਯਗਰੁਭਾਵਨੀਯਾਦਿਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਰਿਯਾਨੁਕੂਲਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਿਧਂ ਅਨਨੁਰੂਪਵਿਹਾਰਂ ਪਹਾਯ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇ ਅਨੁਰੂਪਵਿਹਾਰੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕੇਸਨਖਹਰਣਾਦਿਖੁਦ੍ਦਕਪਲਿਬੋਧੁਪਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਸਿਣਮਣ੍ਡਲਾਦੀਨਿ ਪੁਰਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਆਨਾਪਾਨਕੋਟ੍ਠਾਸਾਦੀਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਥਵੀ ਪਥਵੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤਂਤਂਭਾਵਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦੀਸੁ ਤਂਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ਭਾਵਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਤੋ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੫੪ ਆਦਯੋ) ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਹਿ ਭਾਵਨਾਵਿਧਾਨਂ ਇਧ ਆਚਰਿਯੇਨ ਅਤਿਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰਨਯੇ ਆਹਰਿਯਮਾਨੇ ਅਤਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚੋ ਸਿਯਾਤਿ ਮਯਮ੍ਪਿ ਤਂ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਸ੍ਸਾਮ. ਯਦਾ ਪਨ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮੁਗ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾਨੁਪੁਬ੍ਬਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਯਦਾ ਤਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਉਗ੍ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਆਪਾਥਮਾਗਤਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਂ ਨਿਮ੍ਮੀਲੇਤ੍ਵਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਸਿਣਮਣ੍ਡਲਸਦਿਸਮੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਂ ਆਪਾਥਂ ਆਗਤਂ ਹੋਤਿ.
੨੯. ਸਮਾਧਿਯਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਾਹਿਤਾ ਹੋਤਿ.
੩੦. ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਾਨਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋਪਿ ਸਮਾਹਿਤੋਯੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਥਾ ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਤਪ੍ਪਟਿਭਾਗਨ੍ਤਿ ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਸਦਿਸਂ, ਤਤੋਯੇਵ ਹਿ ਤਂ ‘‘ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਅਤਿਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ. ਵਤ੍ਥੁਧਮ੍ਮਵਿਮੁਚ੍ਚਿਤਨ੍ਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਵਤ੍ਥੁਧਮ੍ਮਤੋ ਵਾ ਕਸਿਣਮਣ੍ਡਲਗਤਕਸਿਣਦੋਸਤੋ ਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ. ਭਾਵਨਾਯ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਭਾਵਨਾਮਯਂ. ਸਮਪ੍ਪਿਤਨ੍ਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਪ੍ਪਿਤਂ.
੩੧. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ.
੩੩. ਪਞ੍ਚਸੁ ਝਾਨਙ੍ਗੇਸੁ ਏਕੇਕਾਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਵਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਚਤੁਪਞ੍ਚਜਵਨਕਤਿਪਯਭਵਙ੍ਗਤੋ ਪਰਂ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਝਾਨਙ੍ਗਾਵਜ੍ਜਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ. ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਕਾਮਤਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਤਿਪਯਭਵਙ੍ਗਤੋ ਪਰਂ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਵਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਤਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ. ਸੇਤੁ ਵਿਯ ਸੀਘਸੋਤਾਯ ਨਦਿਯਾ ਓਘਂ ਭਵਙ੍ਗਵੇਗਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਂ ਝਾਨਂ ਠਪੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਤਾ ਭਵਙ੍ਗਪਾਤਤੋ ਰਕ੍ਖਣਯੋਗ੍ਯਤਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ. ਯਥਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਝਾਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ. ਅਥ ਵਾ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਠਪਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ. ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਅਨ੍ਤੋ ਅਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਕਾਲਵਸੇਨੇਵ ਵੁਟ੍ਠਾਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮਾਤਿ ਅਲਮਤਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚੇਨ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸਿਤਾ ਪਨ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸਿਤਾਯ ਏਵ ਸਿਦ੍ਧਾ. ਆਵਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰਜਵਨਾਨੇਵ ਹਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਜਵਨਾਨਿ ਨਾਮ. ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਓਲ਼ਾਰਿਕਙ੍ਗਂ ਪਹਾਨਾਯਾਤਿ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਓਲ਼ਾਰਿਕਙ੍ਗਾਨਂ ਝਾਨਕ੍ਖਣੇ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਯ. ਪਦਹਤੋਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਉਪਚਾਰਭਾਵਨਾ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਸੁ ਨਿਕਨ੍ਤਿਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਥਾਰਹਨ੍ਤਿ ਤਂਤਂਝਾਨਿਕਕਸਿਣਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾਨੁਰੂਪਂ.
੩੬. ਆਕਾਸਕਸਿਣਸ੍ਸ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਕਾਸਵਜ੍ਜਿਤੇਸੂ’’ਤਿ. ਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਕਸਿਣਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਉਗ੍ਘਾਟੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ. ਅਨਨ੍ਤਵਸੇਨ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਂ ਆਕਾਸਂ, ਅਨਨ੍ਤਂ ਆਕਾਸ’’ਨ੍ਤਿ ਆਕਾਸਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਨ ਪਨ ਕੇਵਲਂ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਨਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨੇਪਿ. ‘‘ਅਨਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਆਕਾਸੋ ਆਕਾਸੋ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੭੬), ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੮੧) ਮਨਸਿ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯਾ.
੩੯. ‘‘ਸਨ੍ਤਮੇਤਂ, ਪਣੀਤਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਭਾਵਮਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ‘‘ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ, ਏਤਂ ਪਣੀਤ’’ਨ੍ਤਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ.
੪੦. ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਚਾਤਿ ਕਸਿਣਾਦੀਹਿ ਸਹ ਅਪ੍ਪਨਾਵਹਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿਆਦੀਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ, ਸਞ੍ਞਾਵਵਤ੍ਥਾਨੇਸੁ ਚਾਤਿ ਦਸਸੁ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਸੁ. ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਸੋ ਭਗਵਾ ਇਤਿਪਿ ਅਰਹਂ, ਇਤਿਪਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੨੪) ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨੇਨ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਸਾਧੁਕਮੁਗ੍ਗਹਿਤੇਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਗੁਣਨਿਨ੍ਨਪੋਣਪਬ੍ਭਾਰਚਿਤ੍ਤਤਾਵਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਗ੍ਗਹਿਤੇ. ਪਰਿਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਸਮਾਧਿਯਤੀਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਭਾਵਨਾ ਸਮਾਹਿਤਾ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤਿ. ਉਪਚਾਰੋ ਚ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
੪੧. ਅਭਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਭਿਵਿਸੇਸਤੋ ਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾਦਿਪਞ੍ਚਲੋਕਿਯਾਭਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ, ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਦਕਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਕਸਿਣਾਨੁਲੋਮਾਦੀਹਿ ਚੁਦ੍ਦਸਹਾਕਾਰੇਹਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੩੬੫) ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਦਮੇਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨੀਹਾਰਕ੍ਖਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖੇਕਗ੍ਗਤਾਯੋਗਤੋ ਅਨੁਰੂਪਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪਾਵਚਰਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਮੇਵ ਅਭਿਞ੍ਞਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਭੂਤਂ ਪਥਵਾਦਿਕਸਿਣਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਂ, ਤਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ. ਅਧਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਦਿਕਮਾਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾਤਿ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਕਾਲੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨੀਯਂ ਸਤਾਦਿਕਂ ਕੋਮਾਰਰੂਪਾਦਿਕਂ, ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਕਾਲੇ ਥੂਲਸੁਖੁਮਭੇਦਂ ਸਦ੍ਦਂ, ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਕਾਲੇ ਪਰਸ੍ਸ ਹਦਯਙ੍ਗਤਵਣ੍ਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਰਾਗਾਦਿਭੇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਸਮਯੇ ਪੁਰਿਮਭਵੇਸੁ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਾਦਿਭੇਦਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਿਵੁਤ੍ਥਕ੍ਖਨ੍ਧਂ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਸਮਯੇ ਓਭਾਸਫਰਿਤਟ੍ਠਾਨਗਤਂ ਰੂਪਂ ਵਾ ਆਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ.
ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਸਤਂ ਹੋਮਿ, ਸਹਸ੍ਸਂ ਹੋਮੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਰੂਪਾਦੀਸੂਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਵਿਸਯਭੂਤੇਸੁ ਰੂਪਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਸਦ੍ਦਪਰਚਿਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵੁਤ੍ਥਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭੇਦੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਸ੍ਸ ਤਾਵ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਂ, ਕਾਯੋ, ਰੂਪਾਦਿਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਚਾਤਿ ਛ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਂ ਅਤੀਤਮੇਵ, ਕਾਯੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਇਤਰਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮਨਾਗਤਂ ਵਾ. ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਸ੍ਸ ਪਨ ਸਦ੍ਦੋਯੇਵ, ਸੋ ਚ ਖੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਪਰਚਿਤ੍ਤਵਿਜਾਨਨਾਯ ਪਨ ਅਤੀਤੇ ਸਤ੍ਤਦਿਵਸੇਸੁ, ਅਨਾਗਤੇ ਸਤ੍ਤਦਿਵਸੇਸੁ ਚ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਤਿਕਾਲਿਕਂ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੪੧੬; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪੩੪).
ਸਙ੍ਗਹਕਾਰਾ ਪਨ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪੩੪) ਵਦਨ੍ਤਿ, ਕਥਂ ਪਨਸ੍ਸਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾ, ਨਨੁ ਚ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਗਹਿਤਮੇਵ ਇਦ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਚ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਾਯ ਤਂਸਮਕਾਲਮੇਵ ਪਰਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਜਵਨਾਨਂ ਕਾਲਵਸੇਨ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਨ ਸਿਯਾ, ਮਗ੍ਗਫਲਵੀਥਿਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਆਵਜ੍ਜਨਜਵਨਾਨਂ ਕਥਞ੍ਚ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ? ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੪੧੬; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪੩੪) ਤਾਵ ਸਨ੍ਤਤਿਅਦ੍ਧਾਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਯੋਜਿਤਾ. ਆਨਨ੍ਦਾਚਰਿਯੋ (ਧ. ਸ. ਮੂਲਟੀ. ੧੪੩੪ ਥੋਕ ਵਿਸਦਿਸਂ) ਪਨ ਭਣਤਿ ‘‘ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਦਿਵਿਭਾਗਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ‘ਇਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਮਿ’ਚ੍ਚੇਵ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪਿ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਅਵਿਸੇਸੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਤਿਣ੍ਣਂ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਪਰਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ ਰੂਪਂ ਵਿਯ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ. ਪਚ੍ਛਾ ਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਰਾਗਾਦਿਵਵਤ੍ਥਾਨਮ੍ਪਿ ਕਰੋਤਿ ਨੀਲਾਦਿਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਵਿਯ. ਤਾਨਿ ਚ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਅਭਿਮੁਖੀਭੂਤਚਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਨੇਵ, ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਚ ਠਾਨੇ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾਦੋਸੋ ਨਤ੍ਥਿ ਅਭਿਨ੍ਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਿਵੁਤ੍ਥਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾਨਿ ਚ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਨਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਨ ਰੂਪਮੇਵ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਭਾਗੋ. ਯਥਾਰਹਮਪ੍ਪੇਤੀਤਿ ਤਂਤਂਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨੁਰੂਪਤੋ ਅਪ੍ਪੇਤਿ.
੪੨. ਇਦਾਨਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਭੇਦੇਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਦਿ ਇਦ੍ਧਿਪ੍ਪਭੇਦੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾ. ਦਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸੋਤਸਦਿਸਤਾਯ, ਦਿਬ੍ਬਵਿਹਾਰਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾਯ ਚ ਦਿਬ੍ਬਞ੍ਚ ਤਂ ਸੋਤਞ੍ਚਾਤਿ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਂ. ਪਰੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਪਰਚਿਤ੍ਤਵਿਜਾਨਨਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਵੁਤ੍ਥਵਸੇਨ ਚੇਵ ਗੋਚਰਨਿਵਾਸਵਸੇਨ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਭਵੇਸੁ ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਦਿਬ੍ਬਞ੍ਚ ਤਂ ਚਕ੍ਖੁ ਚਾਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ. ‘ਚੁਤੂਪਪਾਤਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਮੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਾਨਿਪਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਵਸੇਨੇਵ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਤੇਸਂ ਵਿਸੁਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਸ੍ਸ ਤਾਵ ਅਨਾਗਤੇ ਸਤ੍ਤਦਿਵਸਤੋ ਪਰਂ ਪਵਤ੍ਤਨਕਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਕਞ੍ਚ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਵਿਸਯੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਗਤਿਕਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਸ੍ਸ ਪਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਸਙ੍ਖਾਤਾ ਚੇਤਨਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਵਾ ਖਨ੍ਧਾ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਗੋਚਰਵਸੇਨ ਭੇਦੋ ਗੋਚਰਭੇਦੋ.
ਗੋਚਰਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸਮਥਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.