੩. ਫੇਣਪਿਣ੍ਡੂਪਮਸੁਤ੍ਤਂ

੯੫. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਅਯੁਜ੍ਝਾਯਂ [ਅਯੋਜ੍ਝਾਯਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਵਿਹਰਤਿ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ –

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਯਂ ਗਙ੍ਗਾ ਨਦੀ ਮਹਨ੍ਤਂ ਫੇਣਪਿਣ੍ਡਂ ਆਵਹੇਯ੍ਯ. ਤਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਨਿਜ੍ਝਾਯੇਯ੍ਯ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤੋ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯੇਯ੍ਯ, ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯੇਯ੍ਯ, ਅਸਾਰਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯੇਯ੍ਯ. ਕਿਞ੍ਹਿ ਸਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਫੇਣਪਿਣ੍ਡੇ ਸਾਰੋ? ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ…ਪੇ… ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤੋ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਅਸਾਰਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ. ਕਿਞ੍ਹਿ ਸਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪੇ ਸਾਰੋ?

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਰਦਸਮਯੇ ਥੁਲ੍ਲਫੁਸਿਤਕੇ ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਉਦਕੇ ਉਦਕਪੁਬ੍ਬੁਲ਼ਂ [ਉਦਕਬੁਬ੍ਬੁਲ਼ਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਚ. ਤਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਨਿਜ੍ਝਾਯੇਯ੍ਯ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤੋ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯੇਯ੍ਯ, ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯੇਯ੍ਯ, ਅਸਾਰਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯੇਯ੍ਯ. ਕਿਞ੍ਹਿ ਸਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਦਕਪੁਬ੍ਬੁਲ਼ੇ ਸਾਰੋ? ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾ ਕਾਚਿ ਵੇਦਨਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ…ਪੇ… ਯਾ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤੋ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਅਸਾਰਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ. ਕਿਞ੍ਹਿ ਸਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਨਾਯ ਸਾਰੋ?

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਗਿਮ੍ਹਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਮਾਸੇ ਠਿਤੇ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ ਕਾਲੇ ਮਰੀਚਿਕਾ ਫਨ੍ਦਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਨਿਜ੍ਝਾਯੇਯ੍ਯ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤੋ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯੇਯ੍ਯ, ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਕਿਞ੍ਹਿ ਸਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਰੀਚਿਕਾਯ ਸਾਰੋ? ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾ ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ….

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਾਰਤ੍ਥਿਕੋ ਸਾਰਗਵੇਸੀ ਸਾਰਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨੋ ਤਿਣ੍ਹਂ ਕੁਠਾਰਿਂ [ਕੁਧਾਰਿਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਆਦਾਯ ਵਨਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਮਹਨ੍ਤਂ ਕਦਲਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਉਜੁਂ ਨਵਂ ਅਕੁਕ੍ਕੁਕਜਾਤਂ [ਅਕੁਕ੍ਕਜਾਤਂ (ਕ. ਸੀ. ਪੀ.), ਅਕੁਸਜਾਤਂ (ਕ. ਸੀ.), ਅਕੁਕ੍ਕੁਜਕਜਾਤਂ (ਕ.)]. ਤਮੇਨਂ ਮੂਲੇ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ; ਮੂਲੇ ਛੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗੇ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਅਗ੍ਗੇ ਛੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਵਟ੍ਟਿਂ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਵਟ੍ਟਿਂ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਨ੍ਤੋ ਫੇਗ੍ਗੁਮ੍ਪਿ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਕੁਤੋ ਸਾਰਂ! ਤਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਨਿਜ੍ਝਾਯੇਯ੍ਯ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤੋ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯੇਯ੍ਯ, ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯੇਯ੍ਯ, ਅਸਾਰਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯੇਯ੍ਯ. ਕਿਞ੍ਹਿ ਸਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਦਲਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਾਰੋ? ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ…ਪੇ… ਯੇ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤੋ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਅਸਾਰਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ. ਕਿਞ੍ਹਿ ਸਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਸਾਰੋ?

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਯਾਕਾਰੋ ਵਾ ਮਾਯਾਕਾਰਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਵਾ ਚਤੁਮਹਾਪਥੇ [ਚਾਤੁਮ੍ਮਹਾਪਥੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਮਾਯਂ ਵਿਦਂਸੇਯ੍ਯ. ਤਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਨਿਜ੍ਝਾਯੇਯ੍ਯ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤੋ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯੇਯ੍ਯ, ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯੇਯ੍ਯ, ਅਸਾਰਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯੇਯ੍ਯ. ਕਿਞ੍ਹਿ ਸਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਯਾਯ ਸਾਰੋ? ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ…ਪੇ… ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ, ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤੋ ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਅਸਾਰਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ. ਕਿਞ੍ਹਿ ਸਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਸਾਰੋ?

‘‘ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਰੂਪਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਵੇਦਨਾਯਪਿ… ਸਞ੍ਞਾਯਪਿ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁਪਿ … ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਂ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ; ਵਿਰਾਗਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਮਿਤਿ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ’’.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾਨ ਸੁਗਤੋ ਅਥਾਪਰਂ ਏਤਦਵੋਚ ਸਤ੍ਥਾ –

‘‘ਫੇਣਪਿਣ੍ਡੂਪਮਂ ਰੂਪਂ, ਵੇਦਨਾ ਬੁਬ੍ਬੁਲ਼ੂਪਮਾ [ਬੁਬ੍ਬੁਲੂਪਮਾ (ਸੀ.), ਪੁਬ੍ਬੁਲ਼ੋਪਮਾ (ਕ.)];

ਮਰੀਚਿਕੂਪਮਾ ਸਞ੍ਞਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਕਦਲੂਪਮਾ;

ਮਾਯੂਪਮਞ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਦੇਸਿਤਾਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁਨਾ.

‘‘ਯਥਾ ਯਥਾ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ, ਯੋਨਿਸੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤਿ;

ਰਿਤ੍ਤਕਂ ਤੁਚ੍ਛਕਂ ਹੋਤਿ, ਯੋ ਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਯੋਨਿਸੋ.

‘‘ਇਮਞ੍ਚ ਕਾਯਂ ਆਰਬ੍ਭ, ਭੂਰਿਪਞ੍ਞੇਨ ਦੇਸਿਤਂ;

ਪਹਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਥ [ਪਸ੍ਸੇਥ (ਸੀ.)] ਛਡ੍ਡਿਤਂ.

‘‘ਆਯੁ ਉਸ੍ਮਾ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਯਦਾ ਕਾਯਂ ਜਹਨ੍ਤਿਮਂ;

ਅਪਵਿਦ੍ਧੋ [ਅਪਵਿਟ੍ਠੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਤਦਾ ਸੇਤਿ, ਪਰਭਤ੍ਤਂ ਅਚੇਤਨਂ.

‘‘ਏਤਾਦਿਸਾਯਂ ਸਨ੍ਤਾਨੋ, ਮਾਯਾਯਂ ਬਾਲਲਾਪਿਨੀ;

ਵਧਕੋ ਏਸ ਅਕ੍ਖਾਤੋ, ਸਾਰੋ ਏਤ੍ਥ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਖਨ੍ਧੇ ਅਵੇਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ;

ਦਿਵਾ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਰਤ੍ਤਿਂ, ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਪਟਿਸ੍ਸਤੋ.

‘‘ਜਹੇਯ੍ਯ ਸਬ੍ਬਸਂਯੋਗਂ, ਕਰੇਯ੍ਯ ਸਰਣਤ੍ਤਨੋ;

ਚਰੇਯ੍ਯਾਦਿਤ੍ਤਸੀਸੋਵ, ਪਤ੍ਥਯਂ ਅਚ੍ਚੁਤਂ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ;