੫. ਪਬ੍ਬਤੂਪਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩੬. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸੇਨਦਿਂ ਕੋਸਲਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਹਨ੍ਦ, ਕੁਤੋ ਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਗਚ੍ਛਸਿ ਦਿਵਾ ਦਿਵਸ੍ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਞ੍ਞਂ ਖਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਮੁਦ੍ਧਾਵਸਿਤ੍ਤਾਨਂ ਇਸ੍ਸਰਿਯਮਦਮਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਮਗੇਧਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਾਨਂ ਜਨਪਦਤ੍ਥਾਵਰਿਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਥਵਿਮਣ੍ਡਲਂ ਅਭਿਵਿਜਿਯ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤਾਨਂ ਰਾਜਕਰਣੀਯਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਏਤਰਹਿ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਮਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਤੇ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਾਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯਿਕੋ. ਸੋ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਯਗ੍ਘੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਹਂ ਆਗਚ੍ਛਾਮਿ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ. ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਅਬ੍ਭਸਮਂ ਸਬ੍ਬੇ ਪਾਣੇ ਨਿਪ੍ਪੋਥੇਨ੍ਤੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਂ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਰਣੀਯਂ, ਤਂ ਕਰੋਹੀ’ਤਿ. ਅਥ ਦੁਤਿਯੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ…ਪੇ… ਅਥ ਤਤਿਯੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਦਿਸਾਯ…ਪੇ… ਅਥ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਦਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਾਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯਿਕੋ. ਸੋ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਯਗ੍ਘੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਹਂ ਆਗਚ੍ਛਾਮਿ ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਦਿਸਾਯ. ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਅਬ੍ਭਸਮਂ ਸਬ੍ਬੇ ਪਾਣੇ ਨਿਪ੍ਪੋਥੇਨ੍ਤੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਂ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਰਣੀਯਂ ਤਂ ਕਰੋਹੀ’ਤਿ. ਏਵਰੂਪੇ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਤਿ ਮਹਬ੍ਭਯੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਦਾਰੁਣੇ ਮਨੁਸ੍ਸਕ੍ਖਯੇ [ਮਨੁਸ੍ਸਕਾਯੇ (ਕ.)] ਦੁਲ੍ਲਭੇ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤੇ ਕਿਮਸ੍ਸ ਕਰਣੀਯ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਏਵਰੂਪੇ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਹਤਿ ਮਹਬ੍ਭਯੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਦਾਰੁਣੇ ਮਨੁਸ੍ਸਕ੍ਖਯੇ ਦੁਲ੍ਲਭੇ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤੇ ਕਿਮਸ੍ਸ ਕਰਣੀਯਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਮਚਰਿਯਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯਾ’’ਤਿ?

‘‘ਆਰੋਚੇਮਿ ਖੋ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਟਿਵੇਦੇਮਿ ਖੋ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਧਿਵਤ੍ਤਤਿ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਰਾਮਰਣਂ. ਅਧਿਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਚੇ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਰਾਮਰਣੇ ਕਿਮਸ੍ਸ ਕਰਣੀਯ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਧਿਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਚ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਰਾਮਰਣੇ ਕਿਮਸ੍ਸ ਕਰਣੀਯਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਯ ਸਮਚਰਿਯਾਯ ਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਯ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯ? ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਞ੍ਞਂ ਖਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਮੁਦ੍ਧਾਵਸਿਤ੍ਤਾਨਂ ਇਸ੍ਸਰਿਯਮਦਮਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਮਗੇਧਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਾਨਂ ਜਨਪਦਤ੍ਥਾਵਰਿਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਥਵਿਮਣ੍ਡਲਂ ਅਭਿਵਿਜਿਯ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਯੁਦ੍ਧਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹਤ੍ਥਿਯੁਦ੍ਧਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ ਗਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਵਿਸਯੋ ਅਧਿਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਜਰਾਮਰਣੇ. ਯਾਨਿਪਿ ਤਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਞ੍ਞਂ ਖਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਮੁਦ੍ਧਾਵਸਿਤ੍ਤਾਨਂ…ਪੇ… ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤਾਨਂ ਅਸ੍ਸਯੁਦ੍ਧਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਰਥਯੁਦ੍ਧਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ …ਪੇ… ਪਤ੍ਤਿਯੁਦ੍ਧਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਤ੍ਤਿਯੁਦ੍ਧਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ ਗਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਵਿਸਯੋ ਅਧਿਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਜਰਾਮਰਣੇ. ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਰਾਜਕੁਲੇ ਮਨ੍ਤਿਨੋ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ, ਯੇ ਪਹੋਨ੍ਤਿ [ਯੇਸਂ ਹੋਨ੍ਤਿ (ਕ.)] ਆਗਤੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇ ਮਨ੍ਤੇਹਿ ਭੇਦਯਿਤੁਂ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਨ੍ਤਯੁਦ੍ਧਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ ਗਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਵਿਸਯੋ ਅਧਿਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਜਰਾਮਰਣੇ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਰਾਜਕੁਲੇ ਪਹੂਤਂ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ ਭੂਮਿਗਤਞ੍ਚੇਵ ਵੇਹਾਸਟ੍ਠਞ੍ਚ, ਯੇਨ ਮਯਂ ਪਹੋਮ ਆਗਤੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇ ਧਨੇਨ ਉਪਲਾਪੇਤੁਂ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਨਯੁਦ੍ਧਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ ਗਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਵਿਸਯੋ ਅਧਿਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਜਰਾਮਰਣੇ. ਅਧਿਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਚ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਰਾਮਰਣੇ ਕਿਮਸ੍ਸ ਕਰਣੀਯਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਯ ਸਮਚਰਿਯਾਯ ਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਯ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯਾ’’ਤਿ?

‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ! ਅਧਿਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਜਰਾਮਰਣੇ ਕਿਮਸ੍ਸ ਕਰਣੀਯਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਯ ਸਮਚਰਿਯਾਯ ਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਯ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯਾ’’ਤਿ? ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ –

‘‘ਯਥਾਪਿ ਸੇਲਾ ਵਿਪੁਲਾ, ਨਭਂ ਆਹਚ੍ਚ ਪਬ੍ਬਤਾ;

ਸਮਨ੍ਤਾਨੁਪਰਿਯਾਯੇਯ੍ਯੁਂ, ਨਿਪ੍ਪੋਥੇਨ੍ਤੋ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ.

‘‘ਏਵਂ ਜਰਾ ਚ ਮਚ੍ਚੁ ਚ, ਅਧਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਾਣਿਨੇ [ਪਾਣਿਨੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)];

ਖਤ੍ਤਿਯੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਵੇਸ੍ਸੇ, ਸੁਦ੍ਦੇ ਚਣ੍ਡਾਲਪੁਕ੍ਕੁਸੇ;

ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ [ਨ ਕਞ੍ਚਿ (?)] ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਸਬ੍ਬਮੇਵਾਭਿਮਦ੍ਦਤਿ.

‘‘ਨ ਤਤ੍ਥ ਹਤ੍ਥੀਨਂ ਭੂਮਿ, ਨ ਰਥਾਨਂ ਨ ਪਤ੍ਤਿਯਾ;

ਨ ਚਾਪਿ ਮਨ੍ਤਯੁਦ੍ਧੇਨ, ਸਕ੍ਕਾ ਜੇਤੁਂ ਧਨੇਨ ਵਾ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਪੋਸੋ, ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਂ ਅਤ੍ਥਮਤ੍ਤਨੋ;

ਬੁਦ੍ਧੇ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਙ੍ਘੇ ਚ, ਧੀਰੋ ਸਦ੍ਧਂ ਨਿਵੇਸਯੇ.

‘‘ਯੋ ਧਮ੍ਮਂ ਚਰਿ [ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਕਾਯੇਨ, ਵਾਚਾਯ ਉਦ ਚੇਤਸਾ;

ਇਧੇਵ ਨਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ, ਪੇਚ੍ਚ ਸਗ੍ਗੇ ਪਮੋਦਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤਿਯੋ ਵਗ੍ਗੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਯ੍ਯਿਕਾ ਲੋਕੋ, ਇਸ੍ਸਤ੍ਤਂ [ਇਸ੍ਸਤ੍ਥਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਪਬ੍ਬਤੂਪਮਾ;

ਦੇਸਿਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠੇਨ, ਇਮਂ ਕੋਸਲਪਞ੍ਚਕਨ੍ਤਿ.

ਕੋਸਲਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਸਮਤ੍ਤਂ.