੩. ਕੋਸਲਸਂਯੁਤ੍ਤਂ

੧. ਪਠਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਦਹਰਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧੨. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭਵਮ੍ਪਿ ਨੋ ਗੋਤਮੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ, ਮਮੇਵ [ਮਮਂ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਤਂ ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ.

‘‘ਯੇਪਿ ਤੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਙ੍ਘਿਨੋ ਗਣਿਨੋ ਗਣਾਚਰਿਯਾ ਞਾਤਾ ਯਸਸ੍ਸਿਨੋ ਤਿਤ੍ਥਕਰਾ ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤਾ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਪੂਰਣੋ ਕਸ੍ਸਪੋ, ਮਕ੍ਖਲਿ ਗੋਸਾਲੋ, ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ, ਸਞ੍ਚਯੋ ਬੇਲਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤੋ, ਪਕੁਧੋ ਕਚ੍ਚਾਯਨੋ, ਅਜਿਤੋ ਕੇਸਕਮ੍ਬਲੋ; ਤੇਪਿ ਮਯਾ ‘ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਥਾ’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠਾ ਸਮਾਨਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਨ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਦਹਰੋ ਚੇਵ ਜਾਤਿਯਾ ਨਵੋ ਚ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ?

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖੋ ਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਹਰਾਤਿ ਨ ਉਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ, ਦਹਰਾਤਿ ਨ ਪਰਿਭੋਤਬ੍ਬਾ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਹਰੋਤਿ ਨ ਉਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ, ਦਹਰੋਤਿ ਨ ਪਰਿਭੋਤਬ੍ਬੋ. ਉਰਗੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਹਰੋਤਿ ਨ ਉਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ, ਦਹਰੋਤਿ ਨ ਪਰਿਭੋਤਬ੍ਬੋ. ਅਗ੍ਗਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਹਰੋਤਿ ਨ ਉਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ, ਦਹਰੋਤਿ ਨ ਪਰਿਭੋਤਬ੍ਬੋ. ਭਿਕ੍ਖੁ, ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਹਰੋਤਿ ਨ ਉਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ, ਦਹਰੋਤਿ ਨ ਪਰਿਭੋਤਬ੍ਬੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਦਹਰਾਤਿ ਨ ਉਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ, ਦਹਰਾਤਿ ਨ ਪਰਿਭੋਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾਨ ਸੁਗਤੋ ਅਥਾਪਰਂ ਏਤਦਵੋਚ ਸਤ੍ਥਾ –

‘‘ਖਤ੍ਤਿਯਂ ਜਾਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਅਭਿਜਾਤਂ ਯਸਸ੍ਸਿਨਂ;

ਦਹਰੋਤਿ ਨਾਵਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਨ ਨਂ ਪਰਿਭਵੇ ਨਰੋ.

‘‘ਠਾਨਞ੍ਹਿ ਸੋ ਮਨੁਜਿਨ੍ਦੋ, ਰਜ੍ਜਂ ਲਦ੍ਧਾਨ ਖਤ੍ਤਿਯੋ;

ਸੋ ਕੁਦ੍ਧੋ ਰਾਜਦਣ੍ਡੇਨ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਕਮਤੇ ਭੁਸਂ;

ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਰਕ੍ਖਂ ਜੀਵਿਤਮਤ੍ਤਨੋ.

‘‘ਗਾਮੇ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਰਞ੍ਞੇ, ਯਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸੇ ਭੁਜਙ੍ਗਮਂ;

ਦਹਰੋਤਿ ਨਾਵਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਨ ਨਂ ਪਰਿਭਵੇ ਨਰੋ.

‘‘ਉਚ੍ਚਾਵਚੇਹਿ ਵਣ੍ਣੇਹਿ, ਉਰਗੋ ਚਰਤਿ ਤੇਜਸੀ [ਤੇਜਸਾ (ਸੀ. ਕ.), ਤੇਜਸਿ (ਪੀ. ਕ.)];

ਸੋ ਆਸਜ੍ਜ ਡਂਸੇ ਬਾਲਂ, ਨਰਂ ਨਾਰਿਞ੍ਚ ਏਕਦਾ;

ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਰਕ੍ਖਂ ਜੀਵਿਤਮਤ੍ਤਨੋ.

‘‘ਪਹੂਤਭਕ੍ਖਂ ਜਾਲਿਨਂ, ਪਾਵਕਂ ਕਣ੍ਹਵਤ੍ਤਨਿਂ;

ਦਹਰੋਤਿ ਨਾਵਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਨ ਨਂ ਪਰਿਭਵੇ ਨਰੋ.

‘‘ਲਦ੍ਧਾ ਹਿ ਸੋ ਉਪਾਦਾਨਂ, ਮਹਾ ਹੁਤ੍ਵਾਨ ਪਾਵਕੋ;

ਸੋ ਆਸਜ੍ਜ ਡਹੇ [ਦਹੇ] ਬਾਲਂ, ਨਰਂ ਨਾਰਿਞ੍ਚ ਏਕਦਾ;

ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਰਕ੍ਖਂ ਜੀਵਿਤਮਤ੍ਤਨੋ.

‘‘ਵਨਂ ਯਦਗ੍ਗਿ ਡਹਤਿ [ਦਹਤਿ (ਕ.)], ਪਾਵਕੋ ਕਣ੍ਹਵਤ੍ਤਨੀ;

ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਪਾਰੋਹਾ, ਅਹੋਰਤ੍ਤਾਨਮਚ੍ਚਯੇ.

‘‘ਯਞ੍ਚ ਖੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਡਹਤਿ ਤੇਜਸਾ;

ਨ ਤਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਾ ਪਸਵੋ, ਦਾਯਾਦਾ ਵਿਨ੍ਦਰੇ ਧਨਂ;

ਅਨਪਚ੍ਚਾ ਅਦਾਯਾਦਾ, ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੂ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਪੋਸੋ, ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਂ ਅਤ੍ਥਮਤ੍ਤਨੋ;

ਭੁਜਙ੍ਗਮਂ ਪਾਵਕਞ੍ਚ, ਖਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਯਸਸ੍ਸਿਨਂ;

ਭਿਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸਮਾਚਰੇ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ! ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ [ਨਿਕੁਜ੍ਜਿਤਂ (?)] ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ – ‘ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਭਗਵਤਾ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ.

੨. ਪੁਰਿਸਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧੩. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯਾ’’ਤਿ?

‘‘ਤਯੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਲੋਭੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ. ਦੋਸੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ. ਮੋਹੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਯੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯਾ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ…ਪੇ…

‘‘ਲੋਭੋ ਦੋਸੋ ਚ ਮੋਹੋ ਚ, ਪੁਰਿਸਂ ਪਾਪਚੇਤਸਂ;

ਹਿਂਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਭੂਤਾ, ਤਚਸਾਰਂਵ ਸਮ੍ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ [ਸਪ੍ਫਲਨ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)].

੩. ਜਰਾਮਰਣਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧੪. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਜਰਾਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਜਰਾਮਰਣਾ. ਯੇਪਿ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖਤ੍ਤਿਯਮਹਾਸਾਲਾ ਅਡ੍ਢਾ ਮਹਦ੍ਧਨਾ ਮਹਾਭੋਗਾ ਪਹੂਤਜਾਤਰੂਪਰਜਤਾ ਪਹੂਤਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਾ ਪਹੂਤਧਨਧਞ੍ਞਾ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਜਰਾਮਰਣਾ. ਯੇਪਿ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਾ…ਪੇ… ਗਹਪਤਿਮਹਾਸਾਲਾ ਅਡ੍ਢਾ ਮਹਦ੍ਧਨਾ ਮਹਾਭੋਗਾ ਪਹੂਤਜਾਤਰੂਪਰਜਤਾ ਪਹੂਤਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਾ ਪਹੂਤਧਨਧਞ੍ਞਾ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਜਰਾਮਰਣਾ. ਯੇਪਿ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਖੀਣਾਸਵਾ ਵੁਸਿਤਵਨ੍ਤੋ ਕਤਕਰਣੀਯਾ ਓਹਿਤਭਾਰਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਸਦਤ੍ਥਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਭਵਸਂਯੋਜਨਾ ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਪਾਯਂ ਕਾਯੋ ਭੇਦਨਧਮ੍ਮੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪਨਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ…ਪੇ…

‘‘ਜੀਰਨ੍ਤਿ ਵੇ ਰਾਜਰਥਾ ਸੁਚਿਤ੍ਤਾ,

ਅਥੋ ਸਰੀਰਮ੍ਪਿ ਜਰਂ ਉਪੇਤਿ;

ਸਤਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੋ ਨ ਜਰਂ ਉਪੇਤਿ,

ਸਨ੍ਤੋ ਹਵੇ ਸਬ੍ਭਿ ਪਵੇਦਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੪. ਪਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧੫. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ – ‘ਕੇਸਂ ਨੁ ਖੋ ਪਿਯੋ ਅਤ੍ਤਾ, ਕੇਸਂ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ? ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਯੇ ਚ ਖੋ ਕੇਚਿ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਂ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਤ੍ਤਾ’. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਪਿਯੋ ਨੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਞ੍ਹਿ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਯਸ੍ਸ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਰੋਨ੍ਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਚ ਖੋ ਕੇਚਿ ਕਾਯੇਨ ਸੁਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਸੁਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਮਨਸਾ ਸੁਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਂ ਪਿਯੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਨੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ; ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਪਿਯੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਞ੍ਹਿ ਪਿਯੋ ਪਿਯਸ੍ਸ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਰੋਨ੍ਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਪਿਯੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ! ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਂ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਪਿਯੋ ਨੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਞ੍ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਯਸ੍ਸ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਰੋਨ੍ਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਚ ਖੋ ਕੇਚਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਯੇਨ ਸੁਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਸੁਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਮਨਸਾ ਸੁਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਂ ਪਿਯੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਨੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ; ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਪਿਯੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਞ੍ਹਿ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਿਯੋ ਪਿਯਸ੍ਸ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਰੋਨ੍ਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਪਿਯੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ…ਪੇ…

‘‘ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚੇ ਪਿਯਂ ਜਞ੍ਞਾ, ਨ ਨਂ ਪਾਪੇਨ ਸਂਯੁਜੇ;

ਨ ਹਿ ਤਂ ਸੁਲਭਂ ਹੋਤਿ, ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਕਟਕਾਰਿਨਾ.

‘‘ਅਨ੍ਤਕੇਨਾਧਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਜਹਤੋ ਮਾਨੁਸਂ ਭਵਂ;

ਕਿਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਸਕਂ ਹੋਤਿ, ਕਿਞ੍ਚ ਆਦਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ;

ਕਿਞ੍ਚਸ੍ਸ ਅਨੁਗਂ ਹੋਤਿ, ਛਾਯਾਵ ਅਨਪਾਯਿਨੀ [ਅਨੁਪਾਯਿਨੀ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)].

‘‘ਉਭੋ ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਾਪਞ੍ਚ, ਯਂ ਮਚ੍ਚੋ ਕੁਰੁਤੇ ਇਧ;

ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਸਕਂ ਹੋਤਿ, ਤਞ੍ਚ [ਤਂਵ (?)] ਆਦਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ;

ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ [ਤਂਵਸ੍ਸ (?)] ਅਨੁਗਂ ਹੋਤਿ, ਛਾਯਾਵ ਅਨਪਾਯਿਨੀ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਨਿਚਯਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਂ;

ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਪਰਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪਾਣਿਨ’’ਨ੍ਤਿ.

੫. ਅਤ੍ਤਰਕ੍ਖਿਤਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧੬. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ – ‘ਕੇਸਂ ਨੁ ਖੋ ਰਕ੍ਖਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ, ਕੇਸਂ ਅਰਕ੍ਖਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ? ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਯੇ ਖੋ ਕੇਚਿ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਂ ਅਰਕ੍ਖਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤੇ ਹਤ੍ਥਿਕਾਯੋ ਵਾ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਸ੍ਸਕਾਯੋ ਵਾ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਰਥਕਾਯੋ ਵਾ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਪਤ੍ਤਿਕਾਯੋ ਵਾ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ; ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਅਰਕ੍ਖਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਬਾਹਿਰਾ ਹੇਸਾ ਰਕ੍ਖਾ, ਨੇਸਾ ਰਕ੍ਖਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ; ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਅਰਕ੍ਖਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਚ ਖੋ ਕੇਚਿ ਕਾਯੇਨ ਸੁਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਸੁਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਮਨਸਾ ਸੁਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਂ ਰਕ੍ਖਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤੇ ਨੇਵ ਹਤ੍ਥਿਕਾਯੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਨ ਅਸ੍ਸਕਾਯੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਨ ਰਥਕਾਯੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਤ੍ਤਿਕਾਯੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ; ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਰਕ੍ਖਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਹੇਸਾ ਰਕ੍ਖਾ, ਨੇਸਾ ਰਕ੍ਖਾ ਬਾਹਿਰਾ; ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਰਕ੍ਖਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ! ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਤੇਸਂ ਅਰਕ੍ਖਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਬਾਹਿਰਾ ਹੇਸਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਕ੍ਖਾ, ਨੇਸਾ ਰਕ੍ਖਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ; ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਅਰਕ੍ਖਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਚ ਖੋ ਕੇਚਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਯੇਨ ਸੁਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਸੁਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਮਨਸਾ ਸੁਚਰਿਤਂ ਚਰਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਂ ਰਕ੍ਖਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤੇ ਨੇਵ ਹਤ੍ਥਿਕਾਯੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਨ ਅਸ੍ਸਕਾਯੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਨ ਰਥਕਾਯੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਤ੍ਤਿਕਾਯੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ; ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਰਕ੍ਖਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਹੇਸਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਕ੍ਖਾ, ਨੇਸਾ ਰਕ੍ਖਾ ਬਾਹਿਰਾ; ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਰਕ੍ਖਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ…ਪੇ…

‘‘ਕਾਯੇਨ ਸਂਵਰੋ ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ ਵਾਚਾਯ ਸਂਵਰੋ;

ਮਨਸਾ ਸਂਵਰੋ ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਂਵਰੋ;

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਂਵੁਤੋ ਲਜ੍ਜੀ, ਰਕ੍ਖਿਤੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.

੬. ਅਪ੍ਪਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧੭. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ – ‘ਅਪ੍ਪਕਾ ਤੇ ਸਤ੍ਤਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਯੇ ਉਲ਼ਾਰੇ ਉਲ਼ਾਰੇ ਭੋਗੇ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਨ ਚੇਵ ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਪਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਕਾਮੇਸੁ ਗੇਧਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਏਤੇਵ ਬਹੁਤਰਾ ਸਤ੍ਤਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਯੇ ਉਲ਼ਾਰੇ ਉਲ਼ਾਰੇ ਭੋਗੇ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚੇਵ ਪਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਚ ਕਾਮੇਸੁ ਚ ਗੇਧਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ! ਅਪ੍ਪਕਾ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤ੍ਤਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਯੇ ਉਲ਼ਾਰੇ ਉਲ਼ਾਰੇ ਭੋਗੇ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਨ ਚੇਵ ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਪਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਕਾਮੇਸੁ ਗੇਧਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਏਤੇਵ ਬਹੁਤਰਾ ਸਤ੍ਤਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਯੇ ਉਲ਼ਾਰੇ ਉਲ਼ਾਰੇ ਭੋਗੇ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚੇਵ ਪਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚ ਕਾਮੇਸੁ ਚ ਗੇਧਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ…ਪੇ…

‘‘ਸਾਰਤ੍ਤਾ ਕਾਮਭੋਗੇਸੁ, ਗਿਦ੍ਧਾ ਕਾਮੇਸੁ ਮੁਚ੍ਛਿਤਾ;

ਅਤਿਸਾਰਂ ਨ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਮਿਗਾ ਕੂਟਂਵ ਓਡ੍ਡਿਤਂ;

ਪਚ੍ਛਾਸਂ ਕਟੁਕਂ ਹੋਤਿ, ਵਿਪਾਕੋ ਹਿਸ੍ਸ ਪਾਪਕੋ’’ਤਿ.

੭. ਅਡ੍ਡਕਰਣਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧੮. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਡ੍ਡਕਰਣੇ [ਅਤ੍ਥਕਰਣੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਖਤ੍ਤਿਯਮਹਾਸਾਲੇਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲੇਪਿ ਗਹਪਤਿਮਹਾਸਾਲੇਪਿ ਅਡ੍ਢੇ ਮਹਦ੍ਧਨੇ ਮਹਾਭੋਗੇ ਪਹੂਤਜਾਤਰੂਪਰਜਤੇ ਪਹੂਤਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣੇ ਪਹੂਤਧਨਧਞ੍ਞੇ ਕਾਮਹੇਤੁ ਕਾਮਨਿਦਾਨਂ ਕਾਮਾਧਿਕਰਣਂ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਨ੍ਤੇ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਅਲਂ ਦਾਨਿ ਮੇ ਅਡ੍ਡਕਰਣੇਨ, ਭਦ੍ਰਮੁਖੋ ਦਾਨਿ ਅਡ੍ਡਕਰਣੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘(ਏਵਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਮੇਤਂ ਮਹਾਰਾਜ!) [( ) ਸੀ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ] ਯੇਪਿ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖਤ੍ਤਿਯਮਹਾਸਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਾ ਗਹਪਤਿਮਹਾਸਾਲਾ ਅਡ੍ਢਾ ਮਹਦ੍ਧਨਾ ਮਹਾਭੋਗਾ ਪਹੂਤਜਾਤਰੂਪਰਜਤਾ ਪਹੂਤਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਾ ਪਹੂਤਧਨਧਞ੍ਞਾ ਕਾਮਹੇਤੁ ਕਾਮਨਿਦਾਨਂ ਕਾਮਾਧਿਕਰਣਂ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਨ੍ਤਿ; ਤੇਸਂ ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ…ਪੇ…

‘‘ਸਾਰਤ੍ਤਾ ਕਾਮਭੋਗੇਸੁ, ਗਿਦ੍ਧਾ ਕਾਮੇਸੁ ਮੁਚ੍ਛਿਤਾ;

ਅਤਿਸਾਰਂ ਨ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਮਚ੍ਛਾ ਖਿਪ੍ਪਂਵ ਓਡ੍ਡਿਤਂ;

ਪਚ੍ਛਾਸਂ ਕਟੁਕਂ ਹੋਤਿ, ਵਿਪਾਕੋ ਹਿਸ੍ਸ ਪਾਪਕੋ’’ਤਿ.

੮. ਮਲ੍ਲਿਕਾਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧੯. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਮਲ੍ਲਿਕਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪਰਿਪਾਸਾਦਵਰਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਮਲ੍ਲਿਕਂ ਦੇਵਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਤੇ, ਮਲ੍ਲਿਕੇ, ਕੋਚਞ੍ਞੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਿਯਤਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਖੋ ਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਞ੍ਞੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਿਯਤਰੋ. ਤੁਯ੍ਹਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਿਯਤਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਲ੍ਲਿਕੇ, ਨਤ੍ਥਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਿਯਤਰੋ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਪਾਸਾਦਾ ਓਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਲ੍ਲਿਕਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪਰਿਪਾਸਾਦਵਰਗਤੋ ਮਲ੍ਲਿਕਂ ਦੇਵਿਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਤੇ, ਮਲ੍ਲਿਕੇ, ਕੋਚਞ੍ਞੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਿਯਤਰੋ’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਲ੍ਲਿਕਾ ਦੇਵੀ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਖੋ ਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਞ੍ਞੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਿਯਤਰੋ. ਤੁਯ੍ਹਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਿਯਤਰੋ’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਲ੍ਲਿਕਂ ਦੇਵਿਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਲ੍ਲਿਕੇ, ਨਤ੍ਥਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਿਯਤਰੋ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਂ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਸਬ੍ਬਾ ਦਿਸਾ ਅਨੁਪਰਿਗਮ੍ਮ ਚੇਤਸਾ,

ਨੇਵਜ੍ਝਗਾ ਪਿਯਤਰਮਤ੍ਤਨਾ ਕ੍ਵਚਿ;

ਏਵਂ ਪਿਯੋ ਪੁਥੁ ਅਤ੍ਤਾ ਪਰੇਸਂ,

ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਹਿਂਸੇ ਪਰਮਤ੍ਤਕਾਮੋ’’ਤਿ.

੯. ਯਞ੍ਞਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੦. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਮਹਾਯਞ੍ਞੋ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਚ ਉਸਭਸਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਚ ਵਚ੍ਛਤਰਸਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਚ ਵਚ੍ਛਤਰਿਸਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਚ ਅਜਸਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਚ ਉਰਬ੍ਭਸਤਾਨਿ ਥੂਣੂਪਨੀਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ. ਯੇਪਿਸ੍ਸ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਦਾਸਾਤਿ ਵਾ ਪੇਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਕਮ੍ਮਕਰਾਤਿ ਵਾ, ਤੇਪਿ ਦਣ੍ਡਤਜ੍ਜਿਤਾ ਭਯਤਜ੍ਜਿਤਾ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖਾ ਰੁਦਮਾਨਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਮਹਾਯਞ੍ਞੋ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਚ ਉਸਭਸਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਚ ਵਚ੍ਛਤਰਸਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਚ ਵਚ੍ਛਤਰਿਸਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਚ ਅਜਸਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਚ ਉਰਬ੍ਭਸਤਾਨਿ ਥੂਣੂਪਨੀਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ. ਯੇਪਿਸ੍ਸ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਦਾਸਾਤਿ ਵਾ ਪੇਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਕਮ੍ਮਕਰਾਤਿ ਵਾ, ਤੇਪਿ ਦਣ੍ਡਤਜ੍ਜਿਤਾ ਭਯਤਜ੍ਜਿਤਾ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖਾ ਰੁਦਮਾਨਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਂ ਇਮਾ ਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਅਸ੍ਸਮੇਧਂ ਪੁਰਿਸਮੇਧਂ, ਸਮ੍ਮਾਪਾਸਂ ਵਾਜਪੇਯ੍ਯਂ ਨਿਰਗ੍ਗਲ਼੍ਹਂ;

ਮਹਾਯਞ੍ਞਾ ਮਹਾਰਮ੍ਭਾ [ਵਾਜਪੇਯ੍ਯੁਂ; ਨਿਰਗ੍ਗਲ਼ਂ ਮਹਾਰਮ੍ਭਾ (ਕ.)], ਨ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਹਪ੍ਫਲਾ.

‘‘ਅਜੇਲ਼ਕਾ ਚ ਗਾਵੋ ਚ, ਵਿਵਿਧਾ ਯਤ੍ਥ ਹਞ੍ਞਰੇ;

ਨ ਤਂ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਯਞ੍ਞਂ, ਉਪਯਨ੍ਤਿ ਮਹੇਸਿਨੋ.

‘‘ਯੇ ਚ ਯਞ੍ਞਾ ਨਿਰਾਰਮ੍ਭਾ, ਯਜਨ੍ਤਿ ਅਨੁਕੁਲਂ ਸਦਾ;

ਅਜੇਲ਼ਕਾ ਚ ਗਾਵੋ ਚ, ਵਿਵਿਧਾ ਨੇਤ੍ਥ ਹਞ੍ਞਰੇ;

ਏਤਂ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਯਞ੍ਞਂ, ਉਪਯਨ੍ਤਿ ਮਹੇਸਿਨੋ.

‘‘ਏਤਂ ਯਜੇਥ ਮੇਧਾਵੀ, ਏਸੋ ਯਞ੍ਞੋ ਮਹਪ੍ਫਲੋ;

ਏਤਞ੍ਹਿ ਯਜਮਾਨਸ੍ਸ, ਸੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ ਨ ਪਾਪਿਯੋ;

ਯਞ੍ਞੋ ਚ ਵਿਪੁਲੋ ਹੋਤਿ, ਪਸੀਦਨ੍ਤਿ ਚ ਦੇਵਤਾ’’ਤਿ.

੧੦. ਬਨ੍ਧਨਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੧. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ਪਸੇਨਦਿਨਾ ਕੋਸਲੇਨ ਮਹਾਜਨਕਾਯੋ ਬਨ੍ਧਾਪਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਰਜ੍ਜੂਹਿ ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਅਨ੍ਦੂਹਿ ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਸਙ੍ਖਲਿਕਾਹਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਂ ਇਮਾ ਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਨ ਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਮਾਹੁ ਧੀਰਾ,

ਯਦਾਯਸਂ ਦਾਰੁਜਂ ਪਬ੍ਬਜਞ੍ਚ;

ਸਾਰਤ੍ਤਰਤ੍ਤਾ ਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲੇਸੁ,

ਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦਾਰੇਸੁ ਚ ਯਾ ਅਪੇਕ੍ਖਾ.

‘‘ਏਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਮਾਹੁ ਧੀਰਾ,

ਓਹਾਰਿਨਂ ਸਿਥਿਲਂ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਂ;

ਏਤਮ੍ਪਿ ਛੇਤ੍ਵਾਨ ਪਰਿਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ,

ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਨੋ ਕਾਮਸੁਖਂ ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ.

ਪਠਮੋ ਵਗ੍ਗੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਦਹਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਜਰਾ, ਪਿਯਂ ਅਤ੍ਤਾਨਰਕ੍ਖਿਤੋ;

ਅਪ੍ਪਕਾ ਅਡ੍ਡਕਰਣਂ, ਮਲ੍ਲਿਕਾ ਯਞ੍ਞਬਨ੍ਧਨਨ੍ਤਿ.

੨. ਦੁਤਿਯਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਤ੍ਤਜਟਿਲਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੨. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਰਾਮੇ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁਪਾਸਾਦੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਬਹਿਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਤ੍ਤ ਚ ਜਟਿਲਾ ਸਤ੍ਤ ਚ ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਸਤ੍ਤ ਚ ਅਚੇਲਕਾ ਸਤ੍ਤ ਚ ਏਕਸਾਟਕਾ ਸਤ੍ਤ ਚ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਪਰੂਲ਼੍ਹਕਚ੍ਛਨਖਲੋਮਾ ਖਾਰਿਵਿਵਿਧਮਾਦਾਯ [ਖਾਰਿਵਿਧਂ ਆਦਾਯ (ਪੀ.) ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੮੦ ਤਦਟ੍ਠਕਥਾਪਿ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ] ਭਗਵਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਜਾਣੁਮਣ੍ਡਲਂ ਪਥਵਿਯਂ ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਤੇ ਸਤ੍ਤ ਚ ਜਟਿਲਾ ਸਤ੍ਤ ਚ ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਸਤ੍ਤ ਚ ਅਚੇਲਕਾ ਸਤ੍ਤ ਚ ਏਕਸਾਟਕਾ ਸਤ੍ਤ ਚ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਨਾਮਂ ਸਾਵੇਸਿ – ‘‘ਰਾਜਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ…ਪੇ… ਰਾਜਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਚ ਜਟਿਲੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਚ ਨਿਗਣ੍ਠੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਚ ਅਚੇਲਕੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਚ ਏਕਸਾਟਕੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਚ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੇਸੁ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਲੋਕੇ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਂ ਵਾ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾ ਏਤੇ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ’’ਤਿ.

‘‘ਦੁਜ੍ਜਾਨਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਯਾ ਗਿਹਿਨਾ ਕਾਮਭੋਗਿਨਾ ਪੁਤ੍ਤਸਮ੍ਬਾਧਸਯਨਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤੇਨ ਕਾਸਿਕਚਨ੍ਦਨਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਨ੍ਤੇਨ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਧਾਰਯਨ੍ਤੇਨ ਜਾਤਰੂਪਰਜਤਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤੇਨ – ‘ਇਮੇ ਵਾ ਅਰਹਨ੍ਤੋ, ਇਮੇ ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਸਂਵਾਸੇਨ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੀਲਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨ. ਸਂਵੋਹਾਰੇਨ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨ. ਆਪਦਾਸੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਥਾਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨ. ਸਾਕਚ੍ਛਾਯ, ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨਾ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਭਨ੍ਤੇ! ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਮਿਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਦੁਜ੍ਜਾਨਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਯਾ ਗਿਹਿਨਾ ਕਾਮਭੋਗਿਨਾ ਪੁਤ੍ਤਸਮ੍ਬਾਧਸਯਨਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤੇਨ ਕਾਸਿਕਚਨ੍ਦਨਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਨ੍ਤੇਨ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਧਾਰਯਨ੍ਤੇਨ ਜਾਤਰੂਪਰਜਤਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤੇਨ – ਇਮੇ ਵਾ ਅਰਹਨ੍ਤੋ, ਇਮੇ ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾ’ਤਿ. ਸਂਵਾਸੇਨ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੀਲਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨ. ਸਂਵੋਹਾਰੇਨ ਖੋ ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨ. ਆਪਦਾਸੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਥਾਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨ. ਸਾਕਚ੍ਛਾਯ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਮ ਪੁਰਿਸਾ ਚਰਾ ਓਚਰਕਾ ਜਨਪਦਂ ਓਚਰਿਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇਹਿ ਪਠਮਂ ਓਚਿਣ੍ਣਂ ਅਹਂ ਪਚ੍ਛਾ ਓਸਾਪਯਿਸ੍ਸਾਮਿ [ਓਯਾਯਿਸ੍ਸਾਮਿ (ਸੀ.), ਓਹਯਿਸ੍ਸਾਮਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]. ਇਦਾਨਿ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਰਜੋਜਲ੍ਲਂ ਪਵਾਹੇਤ੍ਵਾ ਸੁਨ੍ਹਾਤਾ ਸੁਵਿਲਿਤ੍ਤਾ ਕਪ੍ਪਿਤਕੇਸਮਸ੍ਸੂ ਓਦਾਤਵਤ੍ਥਾ [ਓਦਾਤਵਤ੍ਥਵਸਨਾ (ਸੀ.)] ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਾ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾ ਪਰਿਚਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਂ ਇਮਾ ਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਨ ਵਣ੍ਣਰੂਪੇਨ ਨਰੋ ਸੁਜਾਨੋ,

ਨ ਵਿਸ੍ਸਸੇ ਇਤ੍ਤਰਦਸ੍ਸਨੇਨ;

ਸੁਸਞ੍ਞਤਾਨਞ੍ਹਿ ਵਿਯਞ੍ਜਨੇਨ,

ਅਸਞ੍ਞਤਾ ਲੋਕਮਿਮਂ ਚਰਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪਤਿਰੂਪਕੋ ਮਤ੍ਤਿਕਾਕੁਣ੍ਡਲੋਵ,

ਲੋਹਡ੍ਢਮਾਸੋਵ ਸੁਵਣ੍ਣਛਨ੍ਨੋ;

ਚਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ [ਏਕੇ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਰਿਵਾਰਛਨ੍ਨਾ,

ਅਨ੍ਤੋ ਅਸੁਦ੍ਧਾ ਬਹਿ ਸੋਭਮਾਨਾ’’ਤਿ.

੨. ਪਞ੍ਚਰਾਜਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੩. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਰਾਜੂਨਂ ਪਸੇਨਦਿਪਮੁਖਾਨਂ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਾਨਂ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾਨਂ ਪਰਿਚਾਰਯਮਾਨਾਨਂ ਅਯਮਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਉਦਪਾਦਿ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਾਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ? ਤਤ੍ਰੇਕਚ੍ਚੇ [ਤਤ੍ਰੇਕੇ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਰੂਪਾ ਕਾਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਸਦ੍ਦਾ ਕਾਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਗਨ੍ਧਾ ਕਾਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਰਸਾ ਕਾਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਕਾਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਤੋ ਖੋ ਤੇ ਰਾਜਾਨੋ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂਸੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ.

ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਤੇ ਰਾਜਾਨੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਆਯਾਮ, ਮਾਰਿਸਾ, ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮ. ਯਥਾ ਨੋ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਤਥਾ ਨਂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ [ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਮਾਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ‘‘ਏਵਂ, ਮਾਰਿਸਾ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਰਾਜਾਨੋ ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ.

ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਪਞ੍ਚ ਰਾਜਾਨੋ ਪਸੇਨਦਿਪਮੁਖਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਰਾਜੂਨਂ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਾਨਂ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾਨਂ ਪਰਿਚਾਰਯਮਾਨਾਨਂ ਅਯਮਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਉਦਪਾਦਿ – ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਾਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’ਨ੍ਤਿ? ਏਕਚ੍ਚੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਰੂਪਾ ਕਾਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’ਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਸਦ੍ਦਾ ਕਾਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’ਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਗਨ੍ਧਾ ਕਾਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’ਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਰਸਾ ਕਾਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’ਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਕਾਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਾਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਮਨਾਪਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਅਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਤੇਵ [ਤੇ ਚ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.), ਯੇ ਚ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)], ਮਹਾਰਾਜ, ਰੂਪਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਵ [ਤੇ ਚ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਰੂਪਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯੇਹਿ ਚ ਯੋ ਰੂਪੇਹਿ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਸੋ ਤੇਹਿ ਰੂਪੇਹਿ ਅਞ੍ਞਂ ਰੂਪਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਂ ਵਾ ਨ ਪਤ੍ਥੇਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਾ ਪਰਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤੇਵ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਦ੍ਦਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਵ ਸਦ੍ਦਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯੇਹਿ ਚ ਯੋ ਸਦ੍ਦੇਹਿ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਸੋ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਦੇਹਿ ਅਞ੍ਞਂ ਸਦ੍ਦਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਂ ਵਾ ਨ ਪਤ੍ਥੇਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਾ ਪਰਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤੇਵ, ਮਹਾਰਾਜ, ਗਨ੍ਧਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਵ ਗਨ੍ਧਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯੇਹਿ ਚ ਯੋ ਗਨ੍ਧੇਹਿ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਸੋ ਤੇਹਿ ਗਨ੍ਧੇਹਿ ਅਞ੍ਞਂ ਗਨ੍ਧਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਂ ਵਾ ਨ ਪਤ੍ਥੇਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧਾ ਪਰਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤੇਵ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਸਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਵ ਰਸਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯੇਹਿ ਚ ਯੋ ਰਸੇਹਿ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਸੋ ਤੇਹਿ ਰਸੇਹਿ ਅਞ੍ਞਂ ਰਸਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਂ ਵਾ ਨ ਪਤ੍ਥੇਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਰਸਾ ਪਰਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਰਸਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤੇਵ, ਮਹਾਰਾਜ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਵ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯੇਹਿ ਚ ਯੋ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਹਿ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਸੋ ਤੇਹਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਹਿ ਅਞ੍ਞਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਂ ਵਾ ਨ ਪਤ੍ਥੇਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਪਰਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਚਨ੍ਦਨਙ੍ਗਲਿਕੋ ਉਪਾਸਕੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਚਨ੍ਦਨਙ੍ਗਲਿਕੋ ਉਪਾਸਕੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪਟਿਭਾਤਿ ਮਂ ਭਗਵਾ, ਪਟਿਭਾਤਿ ਮਂ ਸੁਗਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਪਟਿਭਾਤੁ ਤਂ ਚਨ੍ਦਨਙ੍ਗਲਿਕਾ’’ਤਿ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ.

ਅਥ ਖੋ ਚਨ੍ਦਨਙ੍ਗਲਿਕੋ ਉਪਾਸਕੋ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਤਦਨੁਰੂਪਾਯ ਗਾਥਾਯ ਅਭਿਤ੍ਥਵਿ –

‘‘ਪਦੁਮਂ ਯਥਾ ਕੋਕਨਦਂ ਸੁਗਨ੍ਧਂ,

ਪਾਤੋ ਸਿਯਾ ਫੁਲ੍ਲਮਵੀਤਗਨ੍ਧਂ;

ਅਙ੍ਗੀਰਸਂ ਪਸ੍ਸ ਵਿਰੋਚਮਾਨਂ,

ਤਪਨ੍ਤਮਾਦਿਚ੍ਚਮਿਵਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਪਞ੍ਚ ਰਾਜਾਨੋ ਚਨ੍ਦਨਙ੍ਗਲਿਕਂ ਉਪਾਸਕਂ ਪਞ੍ਚਹਿ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਹਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਸੁਂ. ਅਥ ਖੋ ਚਨ੍ਦਨਙ੍ਗਲਿਕੋ ਉਪਾਸਕੋ ਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਹਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਚ੍ਛਾਦੇਸੀਤਿ.

੩. ਦੋਣਪਾਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੪. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਦੋਣਪਾਕਕੁਰਂ [ਦੋਣਪਾਕਸੁਦਂ (ਸੀ.), ਦੋਣਪਾਕਂ ਸੁਦਂ (ਪੀ.)] ਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਮਹਸ੍ਸਾਸੀ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸੇਨਦਿਂ ਕੋਸਲਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਮਹਸ੍ਸਾਸਿਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਂ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਮਨੁਜਸ੍ਸ ਸਦਾ ਸਤੀਮਤੋ,

ਮਤ੍ਤਂ ਜਾਨਤੋ ਲਦ੍ਧਭੋਜਨੇ;