੮. ਮਹਾਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ
੩੦੦. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਆਵੁਸੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ. ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਯਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਜਙ੍ਗਲਾਨਂ ਪਾਣਾਨਂ ਪਦਜਾਤਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤਾਨਿ ਹਤ੍ਥਿਪਦੇ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਹਤ੍ਥਿਪਦਂ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ ਯਦਿਦਂ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤੇਨ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ? ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੇ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੇ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਟਿਪਦਾਯ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇ’’.
੩੦੧. ‘‘ਕਤਮਞ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ? ਜਾਤਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਜਰਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਮਰਣਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਯਮ੍ਪਿਚ੍ਛਂ ਨ ਲਭਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ; ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ, ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਦੁਕ੍ਖਾ. ਕਤਮੇ ਚਾਵੁਸੋ, ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ? ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਰੂਪੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਵੇਦਨੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸਞ੍ਞੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸਙ੍ਖਾਰੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ.
‘‘ਕਤਮੋ ਚਾਵੁਸੋ, ਰੂਪੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ? ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ, ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਰੂਪਂ.
‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਵੁਸੋ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭੂਤਾ? ਪਥਵੀਧਾਤੁ, ਆਪੋਧਾਤੁ, ਤੇਜੋਧਾਤੁ, ਵਾਯੋਧਾਤੁ.
੩੦੨. ‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਵੁਸੋ, ਪਥਵੀਧਾਤੁ? ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ, ਸਿਯਾ ਬਾਹਿਰਾ. ਕਤਮਾ ਚਾਵੁਸੋ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ? ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਂ ਖਰਿਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਕੇਸਾ ਲੋਮਾ ਨਖਾ ਦਨ੍ਤਾ ਤਚੋ ਮਂਸਂ ਨ੍ਹਾਰੁ ਅਟ੍ਠਿ ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਂ ਵਕ੍ਕਂ ਹਦਯਂ ਯਕਨਂ ਕਿਲੋਮਕਂ ਪਿਹਕਂ ਪਪ੍ਫਾਸਂ ਅਨ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਗੁਣਂ ਉਦਰਿਯਂ ਕਰੀਸਂ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਂ ਖਰਿਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ. ਯਾ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ, ਯਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ, ਪਥਵੀਧਾਤੁਰੇਵੇਸਾ. ‘ਤਂ ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ – ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ.
‘‘ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਬਾਹਿਰਾ ਆਪੋਧਾਤੁ ਪਕੁਪ੍ਪਤਿ [ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਪਕੁਪ੍ਪਤਿ (ਕ.)]. ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਬਾਹਿਰਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਨਾਮ, ਆਵੁਸੋ, ਬਾਹਿਰਾਯ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਤਾਵ ਮਹਲ੍ਲਿਕਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਖਯਧਮ੍ਮਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਵਯਧਮ੍ਮਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਿਂ ਪਨਿਮਸ੍ਸ ਮਤ੍ਤਟ੍ਠਕਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹੁਪਾਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ‘ਅਹਨ੍ਤਿ ਵਾ ਮਮਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਵਾ? ਅਥ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ ਨੋਤੇਵੇਤ੍ਥ ਹੋਤਿ.
‘‘ਤਞ੍ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਰੇ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭਾਸਨ੍ਤਿ ਰੋਸੇਨ੍ਤਿ ਵਿਹੇਸੇਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖੋ ਮੇ ਅਯਂ ਸੋਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾ. ਸਾ ਚ ਖੋ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਨੋ ਅਪਟਿਚ੍ਚ. ਕਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ? ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ’. ਸੋ [ਸੋਪਿਖੋ (ਸ੍ਯਾ.), ਸੋਪਿ (ਕ.)] ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਞ੍ਞਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਧਾਤਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਤਞ੍ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਰੇ ਅਨਿਟ੍ਠੇਹਿ ਅਕਨ੍ਤੇਹਿ ਅਮਨਾਪੇਹਿ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ – ਪਾਣਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨਪਿ ਲੇਡ੍ਡੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨਪਿ ਦਣ੍ਡਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨਪਿ ਸਤ੍ਥਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨਪਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਤਥਾਭੂਤੋ ਖੋ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਯਥਾਭੂਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਪਾਣਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤਿ, ਲੇਡ੍ਡੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤਿ, ਦਣ੍ਡਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਥਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ਕਕਚੂਪਮੋਵਾਦੇ – ‘‘ਉਭਤੋਦਣ੍ਡਕੇਨ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਕਚੇਨ ਚੋਰਾ ਓਚਰਕਾ ਅਙ੍ਗਮਙ੍ਗਾਨਿ ਓਕਨ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਯੋ ਮਨੋ ਪਦੂਸੇਯ੍ਯ ਨ ਮੇ ਸੋ ਤੇਨ ਸਾਸਨਕਰੋ’’ਤਿ. ਆਰਦ੍ਧਂ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਵੀਰਿਯਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਸਲ੍ਲੀਨਂ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸਤਿ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਾ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਕਾਯੋ ਅਸਾਰਦ੍ਧੋ, ਸਮਾਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ. ਕਾਮਂ ਦਾਨਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਪਾਣਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤੁ, ਲੇਡ੍ਡੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤੁ, ਦਣ੍ਡਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤੁ, ਸਤ੍ਥਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤੁ, ਕਰੀਯਤਿ ਹਿਦਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਸਨ’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਨ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਸਂਵੇਗਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ – ‘ਅਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ, ਨ ਵਤ ਮੇ ਲਾਭਾ, ਦੁਲ੍ਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ, ਨ ਵਤ ਮੇ ਸੁਲਦ੍ਧਂ, ਯਸ੍ਸ ਮੇ ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਨ ਸਣ੍ਠਾਤੀ’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਸੁਣਿਸਾ ਸਸੁਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਸਂਵੇਗਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਨ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਸੋ ਤੇਨ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਸਂਵੇਗਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ – ‘ਅਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ ਨ ਵਤ ਮੇ ਲਾਭਾ, ਦੁਲ੍ਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ, ਨ ਵਤ ਮੇ ਸੁਲਦ੍ਧਂ, ਯਸ੍ਸ ਮੇ ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਨ ਸਣ੍ਠਾਤੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬਹੁਕਤਂ ਹੋਤਿ.
੩੦੩. ‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਵੁਸੋ, ਆਪੋਧਾਤੁ? ਆਪੋਧਾਤੁ ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ, ਸਿਯਾ ਬਾਹਿਰਾ. ਕਤਮਾ ਚਾਵੁਸੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਪੋਧਾਤੁ? ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਆਪੋ ਆਪੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਪਿਤ੍ਤਂ ਸੇਮ੍ਹਂ ਪੁਬ੍ਬੋ ਲੋਹਿਤਂ ਸੇਦੋ ਮੇਦੋ ਅਸ੍ਸੁ ਵਸਾ ਖੇਲ਼ੋ ਸਿਙ੍ਘਾਣਿਕਾ ਲਸਿਕਾ ਮੁਤ੍ਤਂ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਆਪੋ ਆਪੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਪੋਧਾਤੁ. ਯਾ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਪੋਧਾਤੁ ਯਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਆਪੋਧਾਤੁ, ਆਪੋਧਾਤੁਰੇਵੇਸਾ. ‘ਤਂ ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ.
‘‘ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਬਾਹਿਰਾ ਆਪੋਧਾਤੁ ਪਕੁਪ੍ਪਤਿ. ਸਾ ਗਾਮਮ੍ਪਿ ਵਹਤਿ, ਨਿਗਮਮ੍ਪਿ ਵਹਤਿ, ਨਗਰਮ੍ਪਿ ਵਹਤਿ, ਜਨਪਦਮ੍ਪਿ ਵਹਤਿ, ਜਨਪਦਪਦੇਸਮ੍ਪਿ ਵਹਤਿ. ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਯੋਜਨਸਤਿਕਾਨਿਪਿ ਉਦਕਾਨਿ ਓਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵਿਯੋਜਨਸਤਿਕਾਨਿਪਿ ਉਦਕਾਨਿ ਓਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਿਯੋਜਨਸਤਿਕਾਨਿਪਿ ਉਦਕਾਨਿ ਓਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਚਤੁਯੋਜਨਸਤਿਕਾਨਿਪਿ ਉਦਕਾਨਿ ਓਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਸਤਿਕਾਨਿਪਿ ਉਦਕਾਨਿ ਓਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਛਯੋਜਨਸਤਿਕਾਨਿਪਿ ਉਦਕਾਨਿ ਓਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਤਯੋਜਨਸਤਿਕਾਨਿਪਿ ਉਦਕਾਨਿ ਓਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਸਤ੍ਤਤਾਲਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਛਤ੍ਤਾਲਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਪਞ੍ਚਤਾਲਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਚਤੁਤ੍ਤਾਲਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਿਤਾਲਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਦ੍ਵਿਤਾਲਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਾਲਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ [ਤਾਲਂਪਿ (ਸੀ.)] ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਸਤ੍ਤਪੋਰਿਸਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਛਪ੍ਪੋਰਿਸਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਪਞ੍ਚਪੋਰਿਸਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਚਤੁਪ੍ਪੋਰਿਸਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਿਪੋਰਿਸਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਦ੍ਵਿਪੋਰਿਸਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਪੋਰਿਸਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ [ਪੋਰਿਸਂਪਿ (ਸੀ.)] ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਡ੍ਢਪੋਰਿਸਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਕਟਿਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਜਾਣੁਕਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਗੋਪ੍ਫਕਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਯੋ, ਯਂ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਬ੍ਬਤੇਮਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਨਾਮ, ਆਵੁਸੋ, ਬਾਹਿਰਾਯ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਤਾਵ ਮਹਲ੍ਲਿਕਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਖਯਧਮ੍ਮਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਵਯਧਮ੍ਮਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਿਂ ਪਨਿਮਸ੍ਸ ਮਤ੍ਤਟ੍ਠਕਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹੁਪਾਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ‘ਅਹਨ੍ਤਿ ਵਾ ਮਮਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਮੀਤਿ’ ਵਾ? ਅਥ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ ਨੋਤੇਵੇਤ੍ਥ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬਹੁਕਤਂ ਹੋਤਿ.
੩੦੪. ‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਵੁਸੋ, ਤੇਜੋਧਾਤੁ? ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ, ਸਿਯਾ ਬਾਹਿਰਾ. ਕਤਮਾ ਚਾਵੁਸੋ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ? ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਤੇਜੋ ਤੇਜੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਯੇਨ ਚ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪਤਿ, ਯੇਨ ਚ ਜੀਰੀਯਤਿ, ਯੇਨ ਚ ਪਰਿਡਯ੍ਹਤਿ, ਯੇਨ ਚ ਅਸਿਤਪੀਤਖਾਯਿਤਸਾਯਿਤਂ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਣਾਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਤੇਜੋ ਤੇਜੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ. ਯਾ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਯਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ, ਤੇਜੋਧਾਤੁਰੇਵੇਸਾ. ‘ਤਂ ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ.
‘‘ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਬਾਹਿਰਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਪਕੁਪ੍ਪਤਿ. ਸਾ ਗਾਮਮ੍ਪਿ ਦਹਤਿ, ਨਿਗਮਮ੍ਪਿ ਦਹਤਿ, ਨਗਰਮ੍ਪਿ ਦਹਤਿ, ਜਨਪਦਮ੍ਪਿ ਦਹਤਿ, ਜਨਪਦਪਦੇਸਮ੍ਪਿ ਦਹਤਿ. ਸਾ ਹਰਿਤਨ੍ਤਂ ਵਾ ਪਨ੍ਥਨ੍ਤਂ ਵਾ ਸੇਲਨ੍ਤਂ ਵਾ ਉਦਕਨ੍ਤਂ ਵਾ ਰਮਣੀਯਂ ਵਾ ਭੂਮਿਭਾਗਂ ਆਗਮ੍ਮ ਅਨਾਹਾਰਾ ਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਕੁਕ੍ਕੁਟਪਤ੍ਤੇਨਪਿ ਨ੍ਹਾਰੁਦਦ੍ਦੁਲੇਨਪਿ ਅਗ੍ਗਿਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਨਾਮ, ਆਵੁਸੋ, ਬਾਹਿਰਾਯ ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਤਾਵ ਮਹਲ੍ਲਿਕਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਖਯਧਮ੍ਮਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਵਯਧਮ੍ਮਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਿਂ ਪਨਿਮਸ੍ਸ ਮਤ੍ਤਟ੍ਠਕਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹੁਪਾਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ‘ਅਹਨ੍ਤਿ ਵਾ ਮਮਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਵਾ? ਅਥ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ ਨੋਤੇਵੇਤ੍ਥ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬਹੁਕਤਂ ਹੋਤਿ.
੩੦੫. ‘‘ਕਤਮਾ ਚਾਵੁਸੋ, ਵਾਯੋਧਾਤੁ? ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ, ਸਿਯਾ ਬਾਹਿਰਾ. ਕਤਮਾ ਚਾਵੁਸੋ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ? ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵਾਯੋ ਵਾਯੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਉਦ੍ਧਙ੍ਗਮਾ ਵਾਤਾ, ਅਧੋਗਮਾ ਵਾਤਾ, ਕੁਚ੍ਛਿਸਯਾ ਵਾਤਾ, ਕੋਟ੍ਠਾਸਯਾ [ਕੋਟ੍ਠਸਯਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਵਾਤਾ, ਅਙ੍ਗਮਙ੍ਗਾਨੁਸਾਰਿਨੋ ਵਾਤਾ, ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਪਸ੍ਸਾਸੋ ਇਤਿ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵਾਯੋ ਵਾਯੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ. ਯਾ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ, ਯਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ, ਵਾਯੋਧਾਤੁਰੇਵੇਸਾ. ‘ਤਂ ਨੇਤਂ ਮਮ ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ.
‘‘ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਬਾਹਿਰਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਪਕੁਪ੍ਪਤਿ. ਸਾ ਗਾਮਮ੍ਪਿ ਵਹਤਿ, ਨਿਗਮਮ੍ਪਿ ਵਹਤਿ, ਨਗਰਮ੍ਪਿ ਵਹਤਿ, ਜਨਪਦਮ੍ਪਿ ਵਹਤਿ, ਜਨਪਦਪਦੇਸਮ੍ਪਿ ਵਹਤਿ. ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਗਿਮ੍ਹਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਮਾਸੇ ਤਾਲਵਣ੍ਟੇਨਪਿ ਵਿਧੂਪਨੇਨਪਿ ਵਾਤਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ, ਓਸ੍ਸਵਨੇਪਿ ਤਿਣਾਨਿ ਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਨਾਮ, ਆਵੁਸੋ, ਬਾਹਿਰਾਯ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਤਾਵ ਮਹਲ੍ਲਿਕਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਖਯਧਮ੍ਮਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਵਯਧਮ੍ਮਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਿਂ ਪਨਿਮਸ੍ਸ ਮਤ੍ਤਟ੍ਠਕਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹੁਪਾਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ‘ਅਹਨ੍ਤਿ ਵਾ ਮਮਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਵਾ? ਅਥ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ ਨੋਤੇਵੇਤ੍ਥ ਹੋਤਿ.
‘‘ਤਞ੍ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਰੇ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭਾਸਨ੍ਤਿ ਰੋਸੇਨ੍ਤਿ ਵਿਹੇਸੇਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖੋ ਮੇ ਅਯਂ ਸੋਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸਾ ਚ ਖੋ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਨੋ ਅਪਟਿਚ੍ਚ. ਕਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ? ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਸੋਪਿ ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਞ੍ਞਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਧਾਤਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਤਞ੍ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਰੇ ਅਨਿਟ੍ਠੇਹਿ ਅਕਨ੍ਤੇਹਿ ਅਮਨਾਪੇਹਿ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਪਾਣਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨਪਿ ਲੇਡ੍ਡੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨਪਿ ਦਣ੍ਡਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨਪਿ ਸਤ੍ਥਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨਪਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ‘ਤਥਾਭੂਤੋ ਖੋ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਯਥਾਭੂਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਪਾਣਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤਿ, ਲੇਡ੍ਡੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤਿ, ਦਣ੍ਡਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਥਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ਕਕਚੂਪਮੋਵਾਦੇ ‘‘ਉਭਤੋਦਣ੍ਡਕੇਨ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਕਚੇਨ ਚੋਰਾ ਓਚਰਕਾ ਅਙ੍ਗਮਙ੍ਗਾਨਿ ਓਕਨ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਯੋ ਮਨੋ ਪਦੂਸੇਯ੍ਯ, ਨ ਮੇ ਸੋ ਤੇਨ ਸਾਸਨਕਰੋ’’ਤਿ. ਆਰਦ੍ਧਂ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਵੀਰਿਯਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਸਲ੍ਲੀਨਂ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸਤਿ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਾ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਕਾਯੋ ਅਸਾਰਦ੍ਧੋ, ਸਮਾਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ. ਕਾਮਂ ਦਾਨਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਪਾਣਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤੁ, ਲੇਡ੍ਡੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤੁ, ਦਣ੍ਡਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤੁ, ਸਤ੍ਥਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਪਿ ਕਮਨ੍ਤੁ. ਕਰੀਯਤਿ ਹਿਦਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਸਨ’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਨ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਸਂਵੇਗਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ – ‘ਅਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ, ਨ ਵਤ ਮੇ ਲਾਭਾ, ਦੁਲ੍ਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ, ਨ ਵਤ ਮੇ ਸੁਲਦ੍ਧਂ. ਯਸ੍ਸ ਮੇ ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਨ ਸਣ੍ਠਾਤੀ’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਸੁਣਿਸਾ ਸਸੁਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਸਂਵੇਗਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਨ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਸਂਵੇਗਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ – ‘ਅਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ, ਨ ਵਤ ਮੇ ਲਾਭਾ, ਦੁਲ੍ਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ, ਨ ਵਤ ਮੇ ਸੁਲਦ੍ਧਂ. ਯਸ੍ਸ ਮੇ ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਨ ਸਣ੍ਠਾਤੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬਹੁਕਤਂ ਹੋਤਿ.
੩੦੬. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਕਟ੍ਠਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਲ੍ਲਿਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਿਣਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਤ੍ਤਿਕਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਆਕਾਸੋ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਅਗਾਰਂ ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਨ੍ਹਾਰੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਂਸਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਆਕਾਸੋ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਰੂਪਂ ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਞ੍ਚੇਵ, ਆਵੁਸੋ, ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਪਰਿਭਿਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ, ਬਾਹਿਰਾ ਚ ਰੂਪਾ ਨ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਚ ਤਜ੍ਜੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਨੇਵ ਤਾਵ ਤਜ੍ਜਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਭਾਗਸ੍ਸ ਪਾਤੁਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਞ੍ਚੇਵ [ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਞ੍ਚੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.), ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਞ੍ਚੇਪਿ (?)], ਆਵੁਸੋ, ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਪਰਿਭਿਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਬਾਹਿਰਾ ਚ ਰੂਪਾ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਚ ਤਜ੍ਜੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਨੇਵ ਤਾਵ ਤਜ੍ਜਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਭਾਗਸ੍ਸ ਪਾਤੁਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਞ੍ਚੇਵ ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਪਰਿਭਿਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ, ਬਾਹਿਰਾ ਚ ਰੂਪਾ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਜ੍ਜੋ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਤਜ੍ਜਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਭਾਗਸ੍ਸ ਪਾਤੁਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਰੂਪਂ ਤਂ ਰੂਪੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ ਸਾ ਵੇਦਨੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾ ਸਾ ਸਞ੍ਞੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯੇ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਯਂ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਏਵਞ੍ਹਿ ਕਿਰ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ ਸਮਵਾਯੋ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘ਯੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ; ਯੋ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖੋ ਪਨਿਮੇ ਯਦਿਦਂ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਯੋ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਛਨ੍ਦੋ ਆਲਯੋ ਅਨੁਨਯੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ. ਯੋ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਯੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬਹੁਕਤਂ ਹੋਤਿ.
‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਞ੍ਚੇਵ, ਆਵੁਸੋ, ਸੋਤਂ ਅਪਰਿਭਿਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਘਾਨਂ ਅਪਰਿਭਿਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ… ਜਿਵ੍ਹਾ ਅਪਰਿਭਿਨ੍ਨਾ ਹੋਤਿ… ਕਾਯੋ ਅਪਰਿਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ… ਮਨੋ ਅਪਰਿਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਬਾਹਿਰਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨੋ ਚ ਤਜ੍ਜੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਨੇਵ ਤਾਵ ਤਜ੍ਜਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਭਾਗਸ੍ਸ ਪਾਤੁਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕੋ ਚੇਵ, ਆਵੁਸੋ, ਮਨੋ ਅਪਰਿਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਬਾਹਿਰਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਚ ਤਜ੍ਜੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਨੇਵ ਤਾਵ ਤਜ੍ਜਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਭਾਗਸ੍ਸ ਪਾਤੁਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕੋ ਚੇਵ ਮਨੋ ਅਪਰਿਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਬਾਹਿਰਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਜ੍ਜੋ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਤਜ੍ਜਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਭਾਗਸ੍ਸ ਪਾਤੁਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਰੂਪਂ ਤਂ ਰੂਪੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ ਸਾ ਵੇਦਨੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾ ਸਾ ਸਞ੍ਞੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯੇ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਯਂ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਏਵਞ੍ਹਿ ਕਿਰ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ ਸਮਵਾਯੋ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਯੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ; ਯੋ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖੋ ਪਨਿਮੇ ਯਦਿਦਂ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਯੋ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਛਨ੍ਦੋ ਆਲਯੋ ਅਨੁਨਯੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ. ਯੋ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਯੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਂ ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬਹੁਕਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਇਦਮਵੋਚ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ.
ਮਹਾਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਅਟ੍ਠਮਂ.