੨. ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੬. ਕਥਂ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਮਾਨਸਂ ਹੋਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਓਭਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਓਭਾਸੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਓਭਾਸਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ. ਤੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸੋ ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ, ਯਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਤਿ ਏਕੋਦਿ ਹੋਤਿ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤੀ’’ਤਿ ਕਥਂ ਮਗ੍ਗੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਮਗ੍ਗੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਸਞ੍ਞੋਜਨਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਸਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਹੋਨ੍ਤਿ.

ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪੀਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੁਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਗ੍ਗਹੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ‘ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਤਤੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ. ਤੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸੋ ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ, ਯਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਤਿ ਏਕੋਦਿ ਹੋਤਿ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਕਥਂ ਮਗ੍ਗੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਮਗ੍ਗੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਸਞ੍ਞੋਜਨਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਸਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਹੋਨ੍ਤਿ.

ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ…ਪੇ… ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਓਭਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪੀਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੁਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਗ੍ਗਹੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ‘ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਤਤੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ. ਤੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸੋ…ਪੇ… ਏਵਂ ਸਞ੍ਞੋਜਨਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਸਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਹੋਨ੍ਤਿ’’.

ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ…ਪੇ… ਰੂਪਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ… ਰੂਪਂ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ… ਵੇਦਨਂ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਚਕ੍ਖੁਂ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ, ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਓਭਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪੀਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੁਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਗ੍ਗਹੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ‘ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਤਤੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ. ਤੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸੋ. ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਜਰਾਮਰਣਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਸਮਯੋ, ਯਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਤਿ ਏਕੋਦਿ ਹੋਤਿ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਕਥਂ ਮਗ੍ਗੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਮਗ੍ਗੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ. ਏਵਂ ਸਞ੍ਞੋਜਨਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਸਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਮਾਨਸਂ ਹੋਤਿ.

੭. ਓਭਾਸੇ ਚੇਵ ਞਾਣੇ ਚ, ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਕਮ੍ਪਤਿ;

ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਸੁਖੇ ਚੇਵ, ਯੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵੇਧਤਿ.

ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੇ ਚ ਪਗ੍ਗਾਹੇ, ਉਪਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਕਮ੍ਪਤਿ;

ਉਪੇਕ੍ਖਾਵਜ੍ਜਨਾਯ ਚੇਵ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਚ ਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ.

ਇਮਾਨਿ ਦਸ ਠਾਨਾਨਿ, ਪਞ੍ਞਾ ਯਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਿਤਾ;

ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਸਲੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਸਮ੍ਮੋਹ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਚੇਵ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ ਚ, ਚਵਤਿ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾ;

ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਨ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਾਵਨਾ ਪਰਿਹਾਯਤਿ.

ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਨ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਾਵਨਾ ਨ ਪਰਿਹਾਯਤਿ;

ਨ ਚ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚਵਤਿ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾ.

ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਕ੍ਖੇਪਵਿਗ੍ਗਹਿਤਂ [ਸਙ੍ਖੇਪਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਵਿਗ੍ਗਹਿਤਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਦਸ ਠਾਨੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ.

ਯੁਗਨਦ੍ਧਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.