(੧੨) ਸੁਖੁਮਚ੍ਛਵਿਲਕ੍ਖਣਂ

੨੧੬. ‘‘ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਪੁਰਿਮਂ ਜਾਤਿਂ ਪੁਰਿਮਂ ਭਵਂ ਪੁਰਿਮਂ ਨਿਕੇਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਸਮਾਨੋ ਸਮਣਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ਅਹੋਸਿ – ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਸਲਂ, ਕਿਂ ਅਕੁਸਲਂ, ਕਿਂ ਸਾਵਜ੍ਜਂ, ਕਿਂ ਅਨਵਜ੍ਜਂ, ਕਿਂ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਿਂ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਿਂ ਮੇ ਕਰੀਯਮਾਨਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਸ੍ਸ, ਕਿਂ ਵਾ ਪਨ ਮੇ ਕਰੀਯਮਾਨਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਟਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਆਗਤੋ ਸਮਾਨੋ ਇਮਂ ਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੁਖੁਮਚ੍ਛਵਿ ਹੋਤਿ, ਸੁਖੁਮਤ੍ਤਾ ਛਵਿਯਾ ਰਜੋਜਲ੍ਲਂ ਕਾਯੇ ਨ ਉਪਲਿਮ੍ਪਤਿ.

‘‘ਸੋ ਤੇਨ ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸਚੇ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ, ਰਾਜਾ ਹੋਤਿ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ…ਪੇ… ਰਾਜਾ ਸਮਾਨੋ ਕਿਂ ਲਭਤਿ? ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ ਹੋਤਿ, ਨਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਕੋਚਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਦਿਸੋ ਵਾ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਾ ਕਾਮਭੋਗੀਨਂ. ਰਾਜਾ ਸਮਾਨੋ ਇਦਂ ਲਭਤਿ… ਬੁਦ੍ਧੋ ਸਮਾਨੋ ਕਿਂ ਲਭਤਿ? ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ ਹੋਤਿ ਪੁਥੁਪਞ੍ਞੋ ਹਾਸਪਞ੍ਞੋ [ਹਾਸੁਪਞ੍ਞੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਜਵਨਪਞ੍ਞੋ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞੋ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞੋ, ਨਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਕੋਚਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਦਿਸੋ ਵਾ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਾ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ. ਬੁਦ੍ਧੋ ਸਮਾਨੋ ਇਦਂ ਲਭਤਿ’’. ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ.

੨੧੭. ਤਤ੍ਥੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਪੁਰੇ ਪੁਰਤ੍ਥਾ ਪੁਰਿਮਾਸੁ ਜਾਤਿਸੁ,

ਅਞ੍ਞਾਤੁਕਾਮੋ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ਅਹੁ;

ਸੁਸ੍ਸੂਸਿਤਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਂ ਉਪਾਸਿਤਾ,

ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰੋ ਅਤ੍ਥਕਥਂ ਨਿਸਾਮਯਿ.

‘‘ਪਞ੍ਞਾਪਟਿਲਾਭਗਤੇਨ [ਪਞ੍ਞਾਪਟਿਲਾਭਕਤੇਨ (ਸੀ. ਪੀ.) ਟੀਕਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ] ਕਮ੍ਮੁਨਾ,

ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਸੁਖੁਮਚ੍ਛਵੀ ਅਹੁ;

ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਮਿਤ੍ਤਕੋਵਿਦਾ,

ਸੁਖੁਮਾਨਿ ਅਤ੍ਥਾਨਿ ਅਵੇਚ੍ਚ ਦਕ੍ਖਿਤਿ.

‘‘ਸਚੇ ਨ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਮੁਪੇਤਿ ਤਾਦਿਸੋ,

ਵਤ੍ਤੇਤਿ ਚਕ੍ਕਂ ਪਥਵਿਂ ਪਸਾਸਤਿ;

ਅਤ੍ਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠੀਸੁ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਸੁ ਚ,

ਨ ਤੇਨ ਸੇਯ੍ਯੋ ਸਦਿਸੋ ਚ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਸਚੇ ਚ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਮੁਪੇਤਿ ਤਾਦਿਸੋ,

ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਛਨ੍ਦਾਭਿਰਤੋ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ;

ਪਞ੍ਞਾਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਲਭਤੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ,

ਪਪ੍ਪੋਤਿ ਬੋਧਿਂ ਵਰਭੂਰਿਮੇਧਸੋ’’ਤਿ.