੩. ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮੨੫. ਤਤਿਯੇ ਛਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਛਨ੍ਦਂ. ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਅਧਿਪਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਪਧਾਨਭੂਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਕਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਇਤਿ ਅਯਞ੍ਚ ਛਨ੍ਦੋਤਿਆਦੀਸੁ ਛਨ੍ਦੋ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਨਾ ਚੇਵ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਚ, ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ ਛਨ੍ਦੇਨ ਚੇਵ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਚ, ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾਪਿ ਛਨ੍ਦੇਨ ਚੇਵ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਨਾ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੪੩੭) ਪਨ ‘‘ਯੋ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਇਮੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਸੇਸਅਰੂਪਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਅਪਿਚ ਇਮੇਪਿ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਇਦ੍ਧੀਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਪਿ. ਕਥਂ? ਛਨ੍ਦਞ੍ਹਿ ਭਾਵਯਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਨਾਮ. ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਛਨ੍ਦਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸਮਾਧਿਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਦੋ ਨਾਮ. ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰੇ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਿਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਦੋ ਨਾਮ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਹਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਇਜ੍ਝਮਾਨੇ ਸੇਸਾਪਿ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿਯੇਵ.

ਅਪਿਚ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਸੇਨਾਪਿ ਏਤੇਸਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਞ੍ਹਿ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਰਿਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਨਾਮ. ਏਤੇਨੁਪਾਯੇਨ ਯਾਵ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਾ, ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਅਭਿਞ੍ਞਾ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾ ਨਯੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਸੇਸਿਦ੍ਧਿਪਾਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਤੇਸਂ ਵਾਦਮਦ੍ਦਨਤ੍ਥਾਯ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਉਤ੍ਤਰਚੂਲ਼ਵਾਰੋ ਨਾਮ ਆਗਤੋ –

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ – ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ, ਵੀਰਿਯਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ, ਚਿਤ੍ਤਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ, ਵੀਮਂਸਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਝਾਨਂ ਭਾਵੇਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ ਅਪਚਯਗਾਮਿਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਪਠਮਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ…ਪੇ… ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਪਟਿਪਦਂ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਂ, ਯੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਛਨ੍ਦੋ ਛਨ੍ਦਿਕਤਾ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾ ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ. ਅਵਸੇਸਾ ਧਮ੍ਮਾ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੪੫੭-੪੫੮).

ਇਮੇ ਪਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਸੇਨੇਵ ਆਗਤਾ.

ਤਤ੍ਥ ਰਟ੍ਠਪਾਲਤ੍ਥੇਰੋ ਛਨ੍ਦਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸਿ. ਸੋਣਤ੍ਥੇਰੋ ਵੀਰਿਯਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ; ਸਮ੍ਭੁਤਤ੍ਥੇਰੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਮੋਘਰਾਜਾ ਵੀਮਂਸਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਚਤੂਸੁ ਅਮਚ੍ਚਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨੇ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਰਞ੍ਞੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਞ੍ਚ ਰੁਚਿਞ੍ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾ ਚ ਰਤ੍ਤੋ ਚ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਰਾਜਾਨਂ ਆਰਾਧੇਤ੍ਵਾ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਏਵਂ ਛਨ੍ਦਧੁਰੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਕੋ ਪਨ – ‘‘ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਉਪਟ੍ਠਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਮਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਚ੍ਚੇ ਪਰਕ੍ਕਮੇਨ ਆਰਾਧੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਕੁਪਿਤੇ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਰਞ੍ਞਾ ਪਹਿਤੋ ਪਰਕ੍ਕਮੇਨ ਸਤ੍ਤੁਮਦ੍ਦਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਪੁਣਿ. ਯਥਾ ਸੋ, ਏਵਂ ਵੀਰਿਯਧੁਰੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਕੋ ‘‘ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਉਪਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਉਰੇਨ ਸਤ੍ਤਿਸਰਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਮ੍ਪਿ ਭਾਰੋਯੇਵ, ਮਨ੍ਤਬਲੇਨ ਆਰਾਧੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਖਤ੍ਤਵਿਜ੍ਜਾਯ ਕਤਪਰਿਚਯਤ੍ਤਾ ਮਨ੍ਤਸਂਵਿਧਾਨੇਨ ਰਾਜਾਨਂ ਆਰਾਧੇਤ੍ਵਾ ਪਾਪੁਣਿ. ਯਥਾ ਸੋ, ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਧੁਰੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਪਰੋ – ‘‘ਕਿਂ ਇਮੇਹਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਦੀਹਿ, ਰਾਜਾਨੋ ਨਾਮ ਜਾਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਦੇਨ੍ਤੋ ਮਯ੍ਹਂ ਦਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਯਥਾ ਸੋ, ਏਵਂ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਵੀਮਂਸਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵੀਮਂਸਧੁਰੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਵਟ੍ਟਪਾਦਕਇਦ੍ਧਿ ਕਥਿਤਾ.