੧੦. ਪਟਾਚਾਰਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਨਙ੍ਗਲੇਹਿ ਕਸਂ ਖੇਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਪਟਾਚਾਰਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਹਂਸਵਤੀਨਗਰੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ, ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤੀ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਵਿਨਯਧਰਾਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਅਧਿਕਾਰਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਤ੍ਥੇਸਿ. ਸਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਕੁਸਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੀ ਕਸ੍ਸਪਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਕਿਕਿਸ੍ਸ ਕਾਸਿਰਞ੍ਞੋ ਗੇਹੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਭਗਿਨੀਨਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵੀਸਤਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਰਿਵੇਣਂ ਅਕਾਸਿ. ਸਾ ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਸੇਟ੍ਠਿਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੇਹੇ ਏਕੇਨ ਕਮ੍ਮਕਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਥਵਂ ਅਕਾਸਿ. ਤਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਸਮਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਦਾਤੁਂ ਦਿਵਸਂ ਸਣ੍ਠਪੇਸੁਂ. ਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ਸਾ ਹਤ੍ਥਸਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਕਤਸਨ੍ਥਵੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਗ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਕੇ ਵਸਨ੍ਤੀ ਗਬ੍ਭਿਨੀ ਅਹੋਸਿ. ਸਾ ਪਰਿਪਕ੍ਕੇ ਗਬ੍ਭੇ ‘‘ਕਿਂ ਇਧ ਅਨਾਥਵਾਸੇਨ, ਕੁਲਗੇਹਂ ਗਚ੍ਛਾਮ, ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਗਚ੍ਛਾਮ, ਸ੍ਵੇ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਕਾਲਕ੍ਖੇਪਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇ ‘‘ਨਾਯਂ ਬਾਲੋ ਮਂ ਨੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਬਹਿ ਗਤੇ ਗੇਹੇ ਪਟਿਸਾਮੇਤਬ੍ਬਂ ਪਟਿਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੁਲਘਰਂ ਗਤਾਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਕਥੇਥਾ’’ਤਿ ਪਟਿਵਿਸ੍ਸਕਘਰਵਾਸੀਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਕਿਕਾਵ ਕੁਲਘਰਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿ. ਸੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗੇਹੇ ਤਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਟਿਵਿਸ੍ਸਕੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੁਲਘਰਂ ਗਤਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕੁਲਧੀਤਾ ਅਨਾਥਾ ਜਾਤਾ’’ਤਿ ਪਦਾਨੁਪਦਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਏਵ ਗਬ੍ਭਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਹੋਸਿ. ਸਾ ਪਸੁਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਗਮਨੁਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਸਾਮਿਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਵਾਰਮ੍ਪਿ ਗਬ੍ਭਿਨੀ ਅਹੋਸੀਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.
ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਯਦਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਕਮ੍ਮਜਵਾਤਾ ਚਲਿਂਸੁ, ਤਦਾ ਮਹਾਅਕਾਲਮੇਘੋ ਉਦਪਾਦਿ. ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਵਿਜ੍ਜੁਲਤਾਹਿ ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਮੇਘਥਨਿਤੇਹਿ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਵਿਯ ਚ ਉਦਕਧਾਰਾਨਿਪਾਤਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਨਭਂ ਅਹੋਸਿ. ਸਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਸਾਮਿ, ਮੇ ਅਨੋਵਸ੍ਸਕਂ ਠਾਨਂ ਜਾਨਾਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਤਿਣਸਞ੍ਛਨ੍ਨਂ ਗੁਮ੍ਬਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਗਤਾਯ ਵਾਸਿਯਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗੁਮ੍ਬੇ ਦਣ੍ਡਕੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਕਾਮੋ ਤਿਣੇਹਿ ਸਞ੍ਛਾਦਿਤਵਮ੍ਮਿਕਸੀਸਨ੍ਤੇ ਉਟ੍ਠਿਤਰੁਕ੍ਖਦਣ੍ਡਕਂ ਛਿਨ੍ਦਿ. ਤਾਵਦੇਵ ਚ ਨਂ ਤਤੋ ਵਮ੍ਮਿਕਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਘੋਰਵਿਸੋ ਆਸੀਵਿਸੋ ਡਂਸਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਸਾ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੀ ਤਸ੍ਸ ਆਗਮਨਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੀ ਦ੍ਵੇਪਿ ਦਾਰਕੇ ਵਾਤਵੁਟ੍ਠਿਂ ਅਸਹਮਾਨੇ ਵਿਰਵਨ੍ਤੇ ਉਰਨ੍ਤਰੇ ਕਤ੍ਵਾ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਜਾਣੁਕੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਚ ਭੂਮਿਂ ਉਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਠਿਤਾਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਮਂਸਪੇਸਿਵਣ੍ਣਂ ਏਕਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਪਿਲੋਤਿਕਚੁਮ੍ਬਟਕੇ ਨਿਪਜ੍ਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਉਰੇਹਿ ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਇਤਰਂ ‘‘ਏਹਿ, ਤਾਤ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਇਤੋ ਗਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਾਮਿਕੇਨ ਗਤਮਗ੍ਗੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਤਂ ਵਮ੍ਮਿਕਸਮੀਪੇ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਮ ਸਾਮਿਕੋ ਮਤੋ’’ਤਿ ਰੋਦਨ੍ਤੀ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤੀ ਸਕਲਰਤ੍ਤਿਂ ਦੇਵੇਨ ਵੁਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਜਣ੍ਣੁਕਪ੍ਪਮਾਣਂ ਥਨਪ੍ਪਮਾਣਂ ਉਦਕਂ ਸਵਨ੍ਤਿਂ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਨਦਿਂ ਪਤ੍ਵਾ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿਤਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਚ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦਾਰਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਦਕਂ ਓਤਰਿਤੁਂ ਅਵਿਸਹਨ੍ਤੀ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤਂ ਓਰਿਮਤੀਰੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਇਤਰਂ ਆਦਾਯ ਪਰਤੀਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਖਾਭਙ੍ਗਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਿਲੋਤਿਕਚੁਮ੍ਬਟਕੇ ਨਿਪਜ੍ਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਤਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਬਾਲਪੁਤ੍ਤਕਂ ਪਹਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕਯਮਾਨਾ ਨਦਿਂ ਓਤਰਤਿ.
ਅਥਸ੍ਸਾ ਨਦੀਮਜ੍ਝਂ ਗਤਕਾਲੇ ਏਕੋ ਸੇਨੋ ਤਂ ਦਾਰਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਂਸਪੇਸੀ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਆਕਾਸਤੋ ਭਸ੍ਸਿ. ਸਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਭੋ ਹਤ੍ਥੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੂਸੂ’’ਤਿ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਮਹਾਸਦ੍ਦਂ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਸਿ. ਸੇਨੋ ਦੂਰਭਾਵੇਨ ਤਂ ਅਨਾਦਿਯਨ੍ਤੋ ਕੁਮਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੇਹਾਸਂ ਉਪ੍ਪਤਿ. ਓਰਿਮਤੀਰੇ ਠਿਤੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਉਭੋ ਹਤ੍ਥੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਂ ਨਿਚ੍ਛਾਰਯਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤੀ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਵੇਗੇਨ ਉਦਕੇ ਪਤਿ. ਇਤਿ ਬਾਲਪੁਤ੍ਤਕੋ ਸੇਨੇਨ, ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤਕੋ ਉਦਕੇਨ ਹਤੋ. ਸਾ ‘‘ਏਕੋ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤੋ ਸੇਨੇਨ ਗਹਿਤੋ, ਏਕੋ ਉਦਕੇਨ ਵੂਲ਼੍ਹੋ, ਪਨ੍ਥੇ ਮੇ ਪਤਿ ਮਤੋ’’ਤਿ ਰੋਦਨ੍ਤੀ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤੀ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਸਾਵਤ੍ਥਿਤੋ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਏਕਂ ਪੁਰਿਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਤ੍ਥ ਵਾਸਿਕੋਸਿ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸਿਕੋਮ੍ਹਿ, ਅਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਅਸੁਕਵੀਥਿਯਂ ਅਸੁਕਕੁਲਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਜਾਨਾਸਿ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਜਾਨਾਮਿ, ਅਮ੍ਮ, ਤਂ ਪਨ ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਅਞ੍ਞਂ ਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਞ੍ਞੇਨ ਮੇ ਪਯੋਜਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਦੇਵ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਮ੍ਮ, ਤ੍ਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨਾਚਿਕ੍ਖਿਤੁਂ ਨ ਦੇਸਿ, ਅਜ੍ਜ ਤੇ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਦੇਵੋ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ? ‘‘ਦਿਟ੍ਠੋ ਮੇ, ਤਾਤ, ਮਯ੍ਹਮੇਵ ਸੋ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਵੁਟ੍ਠੋ, ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਪਚ੍ਛਾ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਤਾਵ ਮੇ ਸੇਟ੍ਠਿਗੇਹੇ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਕਥੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਮ੍ਮ, ਅਜ੍ਜ ਰਤ੍ਤਿਯਂ ਸੇਟ੍ਠਿ ਚ ਭਰਿਯਾ ਚ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਚਾਤਿ ਤਯੋਪਿ ਜਨੇ ਅਵਤ੍ਥਰਮਾਨਂ ਗੇਹਂ ਪਤਿ, ਤੇ ਏਕਚਿਤਕਾਯਂ ਝਾਯਨ੍ਤਿ, ਸ੍ਵਾਯਂ ਧੂਮੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਅਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਨਿਵਤ੍ਥਵਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਪਤਮਾਨਂ ਨ ਸਞ੍ਜਾਨਿ. ਸੋਕੁਮ੍ਮਤ੍ਤਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨੇਵ –
‘‘ਉਭੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ, ਪਨ੍ਥੇ ਮਯ੍ਹਂ ਪਤੀ ਮਤੋ;
ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਚ ਭਾਤਾ ਚ, ਏਕਚਿਤਮ੍ਹਿ ਡਯ੍ਹਰੇ’’ਤਿ. (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੨.੪੯੮) –
ਵਿਲਪਨ੍ਤੀ ਪਰਿਬ੍ਭਮਤਿ.
ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਸ੍ਸਾ ਨਿਵਾਸਨਮਤ੍ਤੇਨਪਿ ਪਟੇਨ ਅਚਰਣਤੋ ਪਤਿਤਾਚਾਰਤ੍ਤਾ ਪਟਾਚਾਰਾਤ੍ਵੇਵ ਸਮਞ੍ਞਾ ਅਹੋਸਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕੇ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਕਚਵਰਂ ਮਤ੍ਥਕੇ ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਪਂਸੁਂ ਓਕਿਰਨ੍ਤਿ, ਅਪਰੇ ਲੇਡ੍ਡੁਂ ਖਿਪਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਮਹਾਪਰਿਸਾਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਤਥਾ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਞਾਣਪਰਿਪਾਕਞ੍ਚ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਵਿਹਾਰਾਭਿਮੁਖੀ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਪਰਿਸਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਇਤੋ ਆਗਨ੍ਤੁਂ ਮਾਦਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਭਗਵਾ ਮਾ ਨਂ ਵਾਰਯਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਵਿਦੂਰਟ੍ਠਾਨਂ ਆਗਤਕਾਲੇ ‘‘ਸਤਿਂ ਪਟਿਲਭ ਭਗਿਨੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾ ਤਾਵਦੇਵ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਸਤਿਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਥਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਤਿਤਭਾਵਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਉਪਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਉਤ੍ਤਰਸਾਟਕਂ ਖਿਪਿ. ਸਾ ਤਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਮੇ ਹੋਥ, ਏਕਂ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤਂ ਸੇਨੋ ਗਣ੍ਹਿ, ਏਕੋ ਉਦਕੇਨ ਵੂਲ਼੍ਹੋ, ਪਨ੍ਥੇ ਪਤਿ ਮਤੋ, ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਭਾਤਾ ਚ ਗੇਹੇਨ ਅਵਤ੍ਥਟਾ ਮਤਾ ਏਕਚਿਤਕਸ੍ਮਿਂ ਝਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਾ ਸੋਕਕਾਰਣਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਪਟਾਚਾਰੇ, ਮਾ ਚਿਨ੍ਤਯਿ, ਤਵ ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਤਾਸਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਤ੍ਵਂ ਇਦਾਨਿ ਪੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਮਰਣਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸੂਨਿ ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ, ਏਵਂ ਅਨਮਤਗ੍ਗੇ ਸਂਸਾਰੇ ਪੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਮਰਣਹੇਤੁ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਅਸ੍ਸੁ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਾਨਂ ਉਦਕਤੋ ਬਹੁਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –
‘‘ਚਤੂਸੁ ਸਮੁਦ੍ਦੇਸੁ ਜਲਂ ਪਰਿਤ੍ਤਕਂ, ਤਤੋ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸੁਜਲਂ ਅਨਪ੍ਪਕਂ;
ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਨਰਸ੍ਸ ਸੋਚਨਾ, ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਅਮ੍ਮ ਤੁਵਂ ਪਮਜ੍ਜਸੀ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੧੨ ਪਟਾਚਾਰਾਥੇਰੀਵਤ੍ਥੁ) –
ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.
ਏਵਂ ਸਤ੍ਥਰਿ ਅਨਮਤਗ੍ਗਪਰਿਯਾਯਕਥਂ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੨੫-੧੨੬) ਕਥੇਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਸਾ ਸੋਕੋ ਤਨੁਤਰਭਾਵਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਤਨੁਭੂਤਸੋਕਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਟਾਚਾਰੇ, ਪੁਤ੍ਤਾਦਯੋ ਨਾਮ ਪਰਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਾਣਂ ਵਾ ਲੇਣਂ ਵਾ ਸਰਣਂ ਵਾ ਭਵਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਪਿ ਤੇ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਏਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਣ੍ਡਿਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਮਗ੍ਗੋਯੇਵ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –
‘‘ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਤਾ ਤਾਣਾਯ, ਨ ਪਿਤਾ ਨਾਪਿ ਬਨ੍ਧਵਾ;
ਅਨ੍ਤਕੇਨਾਧਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਨਤ੍ਥਿ ਞਾਤੀਸੁ ਤਾਣਤਾ.
‘‘ਏਤਮਤ੍ਥਵਸਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਸੀਲਸਂਵੁਤੋ;
ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਮਨਂ ਮਗ੍ਗਂ, ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਵਿਸੋਧਯੇ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੨੮੮-੨੮੯) –
ਇਮਾਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਪਟਾਚਾਰਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ. ਸਾ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਾ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਤ੍ਥਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਏਕਦਿਵਸਂ ਘਟੇਨ ਉਦਕਂ ਆਦਾਯ ਪਾਦੇ ਧੋਵਨ੍ਤੀ ਉਦਕਂ ਆਸਿਞ੍ਚਿ. ਤਂ ਥੋਕਂ ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿ, ਦੁਤਿਯਵਾਰਂ ਆਸਿਤ੍ਤਂ ਤਤੋ ਦੂਰਂ ਅਗਮਾਸਿ, ਤਤਿਯਵਾਰਂ ਆਸਿਤ੍ਤਂ ਤਤੋਪਿ ਦੂਰਤਰਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸਾ ਤਦੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਯੋ ਵਯੇ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਾ ਪਠਮਂ ਆਸਿਤ੍ਤਉਦਕਂ ਵਿਯ ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪਠਮਵਯੇਪਿ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਦੂਰਂ ਗਤਂ ਦੁਤਿਯਵਾਰਂ ਆਸਿਤ੍ਤਂ ਉਦਕਂ ਵਿਯ ਮਜ੍ਝਿਮਵਯੇਪਿ, ਤਤੋ ਦੂਰਤਰਂ ਗਤਂ ਤਤਿਯਵਾਰਂ ਆਸਿਤ੍ਤਂ ਉਦਕਂ ਵਿਯ ਪਚ੍ਛਿਮਵਯੇਪਿ ਮਰਨ੍ਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਓਭਾਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਮੁਖੇ ਠਤ੍ਵਾ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਪਟਾਚਾਰੇ, ਸਬ੍ਬੇਪਿਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਮਰਣਧਮ੍ਮਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਜੀਵਤੋ ਤਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਾਹਮ੍ਪਿ ਏਕਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਜੀਵਿਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –
‘‘ਯੋ ਚ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਜੀਵੇ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ;
ਏਕਾਹਂ ਜੀਵਿਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਪਸ੍ਸਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੧੩) –
ਗਾਥਮਾਹ. ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਟਾਚਾਰਾ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੨.੪੬੮-੫੧੧) –
‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਜਿਨੋ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ ਪਾਰਗੂ;
ਇਤੋ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਹਿ, ਕਪ੍ਪੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਨਾਯਕੋ.
‘‘ਤਦਾਹਂ ਹਂਸਵਤਿਯਂ, ਜਾਤਾ ਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲੇ ਅਹੁਂ;
ਨਾਨਾਰਤਨਪਜ੍ਜੋਤੇ, ਮਹਾਸੁਖਸਮਪ੍ਪਿਤਾ.
‘‘ਉਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਹਾਵੀਰਂ, ਅਸ੍ਸੋਸਿਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ;
ਤਤੋ ਜਾਤਪਸਾਦਾਹਂ, ਉਪੇਸਿਂ ਸਰਣਂ ਜਿਨਂ.
‘‘ਤਤੋ ਵਿਨਯਧਾਰੀਨਂ, ਅਗ੍ਗਂ ਵਣ੍ਣੇਸਿ ਨਾਯਕੋ;
ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਲਜ੍ਜਿਨਿਂ ਤਾਦਿਂ, ਕਪ੍ਪਾਕਪ੍ਪਵਿਸਾਰਦਂ.
‘‘ਤਦਾ ਮੁਦਿਤਚਿਤ੍ਤਾਹਂ, ਤਂ ਠਾਨਮਭਿਕਙ੍ਖਿਨੀ;
ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਦਸਬਲਂ, ਸਸਙ੍ਘਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.
‘‘ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾਨ ਸਤ੍ਤਾਹਂ, ਦਦਿਤ੍ਵਾਵ ਤਿਚੀਵਰਂ;
ਨਿਪਚ੍ਚ ਸਿਰਸਾ ਪਾਦੇ, ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵਿਂ.
‘‘ਯਾ ਤਯਾ ਵਣ੍ਣਿਤਾ ਵੀਰ, ਇਤੋ ਅਟ੍ਠਮਕੇ ਮੁਨਿ;
ਤਾਦਿਸਾਹਂ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਦਿ ਸਿਜ੍ਝਤਿ ਨਾਯਕ.
‘‘ਤਦਾ ਅਵੋਚ ਮਂ ਸਤ੍ਥਾ, ਭਦ੍ਦੇ ਮਾ ਭਾਯਿ ਅਸ੍ਸਸ;
ਅਨਾਗਤਮ੍ਹਿ ਅਦ੍ਧਾਨੇ, ਲਚ੍ਛਸੇ ਤਂ ਮਨੋਰਥਂ.
‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਓਕ੍ਕਾਕਕੁਲਸਮ੍ਭਵੋ;
ਗੋਤਮੋ ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਤੇਨ, ਸਤ੍ਥਾ ਲੋਕੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.
‘‘ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਦਾਯਾਦਾ, ਓਰਸਾ ਧਮ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤਾ;
ਪਟਾਚਾਰਾਤਿ ਨਾਮੇਨ, ਹੇਸ੍ਸਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਿਕਾ.
‘‘ਤਦਾਹਂ ਮੁਦਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਯਾਵਜੀਵਂ ਤਦਾ ਜਿਨਂ;
ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਪਰਿਚਰਿਂ, ਸਸਙ੍ਘਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.
‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;
ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.
‘‘ਇਮਮ੍ਹਿ ਭਦ੍ਦਕੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਨ੍ਧੁ ਮਹਾਯਸੋ;
ਕਸ੍ਸਪੋ ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਤੇਨ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਵਦਤਂ ਵਰੋ.
‘‘ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਮਹੇਸਿਸ੍ਸ, ਤਦਾ ਆਸਿ ਨਰਿਸ੍ਸਰੋ;
ਕਾਸਿਰਾਜਾ ਕਿਕੀ ਨਾਮ, ਬਾਰਾਣਸਿਪੁਰੁਤ੍ਤਮੇ.
‘‘ਤਸ੍ਸਾਸਿਂ ਤਤਿਯਾ ਧੀਤਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਇਤਿ ਵਿਸ੍ਸੁਤਾ;
ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਜਿਨਗ੍ਗਸ੍ਸ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਸਮਰੋਚਯਿਂ.
‘‘ਅਨੁਜਾਨਿ ਨ ਨੋ ਤਾਤੋ, ਅਗਾਰੇਵ ਤਦਾ ਮਯਂ;
ਵੀਸਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਵਿਚਰਿਮ੍ਹ ਅਤਨ੍ਦਿਤਾ.
‘‘ਕੋਮਾਰਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਰਾਜਕਞ੍ਞਾ ਸੁਖੇਧਿਤਾ;
ਬੁਦ੍ਧੋਪਟ੍ਠਾਨਨਿਰਤਾ, ਮੁਦਿਤਾ ਸਤ੍ਤਧੀਤਰੋ.
‘‘ਸਮਣੀ ਸਮਣਗੁਤ੍ਤਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਿਕ੍ਖੁਦਾਯਿਕਾ;
ਧਮ੍ਮਾ ਚੇਵ ਸੁਧਮ੍ਮਾ ਚ, ਸਤ੍ਤਮੀ ਸਙ੍ਘਦਾਯਿਕਾ.
‘‘ਅਹਂ ਉਪ੍ਪਲਵਣ੍ਣਾ ਚ, ਖੇਮਾ ਭਦ੍ਦਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ;
ਕਿਸਾਗੋਤਮੀ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾ, ਵਿਸਾਖਾ ਹੋਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀ.
‘‘ਤੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹਿ ਸੁਕਤੇਹਿ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;
ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.
‘‘ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਚ ਭਵੇ ਦਾਨਿ, ਜਾਤਾ ਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲੇ ਅਹਂ;
ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਪੁਰਵਰੇ, ਇਦ੍ਧੇ ਫੀਤੇ ਮਹਦ੍ਧਨੇ.
‘‘ਯਦਾ ਚ ਯੋਬ੍ਬਨੂਪੇਤਾ, ਵਿਤਕ੍ਕਵਸਗਾ ਅਹਂ;
ਨਰਂ ਜਾਰਪਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਗਚ੍ਛਹਂ.
‘‘ਏਕਪੁਤ੍ਤਪਸੂਤਾਹਂ, ਦੁਤਿਯੋ ਕੁਚ੍ਛਿਯਾ ਮਮ;
ਤਦਾਹਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ, ਓਕ੍ਖਾਮੀਤਿ ਸੁਨਿਚ੍ਛਿਤਾ.
‘‘ਨਾਰੋਚੇਸਿਂ ਪਤਿਂ ਮਯ੍ਹਂ, ਤਦਾ ਤਮ੍ਹਿ ਪਵਾਸਿਤੇ;
ਏਕਿਕਾ ਨਿਗ੍ਗਤਾ ਗੇਹਾ, ਗਨ੍ਤੁਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਮੁਤ੍ਤਮਂ.
‘‘ਤਤੋ ਮੇ ਸਾਮਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਸਮ੍ਭਾਵੇਸਿ ਪਥੇ ਮਮਂ;
ਤਦਾ ਮੇ ਕਮ੍ਮਜਾ ਵਾਤਾ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਤਿਦਾਰੁਣਾ.
‘‘ਉਟ੍ਠਿਤੋ ਚ ਮਹਾਮੇਘੋ, ਪਸੂਤਿਸਮਯੇ ਮਮ;
ਦਬ੍ਬਤ੍ਥਾਯ ਤਦਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਸਾਮਿ ਸਪ੍ਪੇਨ ਮਾਰਿਤੋ.
‘‘ਤਦਾ ਵਿਜਾਤਦੁਕ੍ਖੇਨ, ਅਨਾਥਾ ਕਪਣਾ ਅਹਂ;
ਕੁਨ੍ਨਦਿਂ ਪੂਰਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਸਕੁਲਾਲਯਂ.
‘‘ਬਾਲਂ ਆਦਾਯ ਅਤਰਿਂ, ਪਾਰਕੂਲੇ ਚ ਏਕਕਂ;
ਸਾਯੇਤ੍ਵਾ ਬਾਲਕਂ ਪੁਤ੍ਤਂ, ਇਤਰਂ ਤਰਣਾਯਹਂ.
‘‘ਨਿਵਤ੍ਤਾ ਉਕ੍ਕੁਸੋ ਹਾਸਿ, ਤਰੁਣਂ ਵਿਲਪਨ੍ਤਕਂ;
ਇਤਰਞ੍ਚ ਵਹੀ ਸੋਤੋ, ਸਾਹਂ ਸੋਕਸਮਪ੍ਪਿਤਾ.
‘‘ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਗਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਅਸ੍ਸੋਸਿਂ ਸਜਨੇ ਮਤੇ;
ਤਦਾ ਅਵੋਚਂ ਸੋਕਟ੍ਟਾ, ਮਹਾਸੋਕਸਮਪ੍ਪਿਤਾ.
‘‘ਉਭੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ, ਪਨ੍ਥੇ ਮਯ੍ਹਂ ਪਤੀ ਮਤੋ;
ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਚ ਭਾਤਾ ਚ, ਏਕਚਿਤਮ੍ਹਿ ਡਯ੍ਹਰੇ.
‘‘ਤਦਾ ਕਿਸਾ ਚ ਪਣ੍ਡੁ ਚ, ਅਨਾਥਾ ਦੀਨਮਾਨਸਾ;
ਇਤੋ ਤਤੋ ਭਮਨ੍ਤੀਹਂ, ਅਦ੍ਦਸਂ ਨਰਸਾਰਥਿਂ.
‘‘ਤਤੋ ਅਵੋਚ ਮਂ ਸਤ੍ਥਾ, ਪੁਤ੍ਤੇ ਮਾ ਸੋਚਿ ਅਸ੍ਸਸ;
ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਤੇ ਗਵੇਸਸ੍ਸੁ, ਕਿਂ ਨਿਰਤ੍ਥਂ ਵਿਹਞ੍ਞਸਿ.
‘‘ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਤਾ ਤਾਣਾਯ, ਨ ਞਾਤੀ ਨਾਪਿ ਬਨ੍ਧਵਾ;
ਅਨ੍ਤਕੇਨਾਧਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਨਤ੍ਥਿ ਞਾਤੀਸੁ ਤਾਣਤਾ.
‘‘ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਨੋ ਵਾਕ੍ਯਂ, ਪਠਮਂ ਫਲਮਜ੍ਝਗਂ;
ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਨ ਨਚਿਰਂ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਪਾਪੁਣਿਂ.
‘‘ਇਦ੍ਧੀਸੁ ਚ ਵਸੀ ਹੋਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ;
ਪਰਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਜਾਨਾਮਿ, ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਕਾਰਿਕਾ.
‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਵਿਸੋਧਿਤਂ;
ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਆਸਵੇ ਸਬ੍ਬੇ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਸਿਂ ਸੁਨਿਮ੍ਮਲਾ.
‘‘ਤਤੋਹਂ ਵਿਨਯਂ ਸਬ੍ਬਂ, ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਿਨੋ;
ਉਗ੍ਗਹਿਂ ਸਬ੍ਬਵਿਤ੍ਥਾਰਂ, ਬ੍ਯਾਹਰਿਞ੍ਚ ਯਥਾਤਥਂ.
‘‘ਜਿਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗੁਣੇ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ ਮਂ;
ਅਗ੍ਗਾ ਵਿਨਯਧਾਰੀਨਂ, ਪਟਾਚਾਰਾਵ ਏਕਿਕਾ.
‘‘ਪਰਿਚਿਣ੍ਣੋ ਮਯਾ ਸਤ੍ਥਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ;
ਓਹਿਤੋ ਗਰੁਕੋ ਭਾਰੋ, ਭਵਨੇਤ੍ਤਿ ਸਮੂਹਤਾ.
‘‘ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਅਗਾਰਸ੍ਮਾਨਗਾਰਿਯਂ;
ਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਥੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸਬ੍ਬਸਂਯੋਜਨਕ੍ਖਯੋ.
‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਸੇਕ੍ਖਕਾਲੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਾਕਾਰਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੀ ਉਦਾਨਵਸੇਨ –
੧੧੨. ‘‘ਨਙ੍ਗਲੇਹਿ ਕਸਂ ਖੇਤ੍ਤਂ, ਬੀਜਾਨਿ ਪਵਪਂ ਛਮਾ;
ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾਨਿ ਪੋਸੇਨ੍ਤਾ, ਧਨਂ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਮਾਣਵਾ.
੧੧੩. ‘‘ਕਿਮਹਂ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਕਾਰਿਕਾ;
ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਅਕੁਸੀਤਾ ਅਨੁਦ੍ਧਤਾ.
੧੧੪. ‘‘ਪਾਦੇ ਪਕ੍ਖਾਲਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਉਦਕੇਸੁ ਕਰੋਮਹਂ;
ਪਾਦੋਦਕਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾਨ, ਥਲਤੋ ਨਿਨ੍ਨਮਾਗਤਂ.
੧੧੫. ‘‘ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧੇਸਿਂ, ਅਸ੍ਸਂ ਭਦ੍ਰਂਵਜਾਨਿਯਂ;
ਤਤੋ ਦੀਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸਿਂ ਅਹਂ;
ਸੇਯ੍ਯਂ ਓਲੋਕਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਮਞ੍ਚਕਮ੍ਹਿ ਉਪਾਵਿਸਿਂ.
੧੧੬. ‘‘ਤਤੋ ਸੂਚਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਵਟ੍ਟਿਂ ਓਕਸ੍ਸਯਾਮਹਂ;
ਪਦੀਪਸ੍ਸੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਅਹੁ ਚੇਤਸੋ’’ਤਿ. – ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;
ਤਤ੍ਥ ਕਸਨ੍ਤਿ ਕਸਨ੍ਤਾ ਕਸਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ. ਬਹੁਤ੍ਥੇ ਹਿ ਇਦਂ ਏਕਵਚਨਂ. ਪਵਪਨ੍ਤਿ ਬੀਜਾਨਿ ਵਪਨ੍ਤਾ. ਛਮਾਤਿ ਛਮਾਯਂ. ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਹਿ ਇਦਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਇਮੇ ਮਾਣਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਨਙ੍ਗਲੇਹਿ ਫਾਲੇਹਿ ਖੇਤ੍ਤਂ ਕਸਨ੍ਤਾ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਖੇਤ੍ਤਭੂਮਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਪਰਣ੍ਣਭੇਦਾਨਿ ਬੀਜਾਨਿ ਵਪਨ੍ਤਾ ਤਂਹੇਤੁ ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾਦੀਨਿ ਪੋਸੇਨ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਧਨਂ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਯੋਨਿਸੋ ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਪੁਰਿਸਕਾਰੋ ਨਾਮ ਸਫਲੋ ਸਉਦਯੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਿਮਹਂ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਕਾਰਿਕਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਅਕੁਸੀਤਾ ਅਨੁਦ੍ਧਤਾਤਿ ਅਹਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਾ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਤਾਯ ਅਕੁਸੀਤਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਅਨੁਦ੍ਧਤਾ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਸਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਕਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਅਧਿਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ ਏਵਾਤਿ.
ਏਵਂ ਪਨ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਏਕਦਿਵਸਂ ਪਾਦਧੋਵਨਉਦਕੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਾਦੇ ਪਕ੍ਖਾਲਯਿਤ੍ਵਾਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਅਹਂ ਪਾਦੇ ਧੋਵਨ੍ਤੀ ਪਾਦਪਕ੍ਖਾਲਨਹੇਤੁ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਆਸਿਤ੍ਤੇਸੁ ਉਦਕੇਸੁ ਥਲਤੋ ਨਿਨ੍ਨਮਾਗਤਂ ਪਾਦੋਦਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਰੋਮਿ.
‘‘ਯਥਾ ਇਦਂ ਉਦਕਂ ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਵਯਧਮ੍ਮਂ, ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ, ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ, ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਉਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੀ ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧੇਸਿਂ, ਅਸ੍ਸਂ ਭਦ੍ਰਂਵਜਾਨਿਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਅਸ੍ਸਂ ਭਦ੍ਰਂ ਆਜਾਨਿਯਂ ਕੁਸਲੋ ਸਾਰਥਿ ਸੁਖੇਨ ਸਾਰੇਤਿ, ਏਵਂ ਮਯ੍ਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਖੇਨੇਵ ਸਮਾਧੇਸਿਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤਂ ਅਕਾਸਿਂ. ਏਵਂ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੀ ਉਤੁਸਪ੍ਪਾਯਨਿਜਿਗਿਸਾਯ ਓਵਰਕਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤੀ ਅਨ੍ਧਕਾਰਵਿਧਮਨਤ੍ਥਂ ਦੀਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਬ੍ਭਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਦੀਪਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਚਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਮਤ੍ਤਾਵ ਦੀਪਂ ਵਿਜ੍ਝਾਪੇਤੁਂ ਅਗ੍ਗਲ਼ਸੂਚਿਯਾ ਦੀਪਵਟ੍ਟਿਂ ਆਕਡ੍ਢਿਂ, ਤਾਵਦੇਵ ਉਤੁਸਪ੍ਪਾਯਲਾਭੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਹਿਤਂ ਅਹੋਸਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਂ ਓਤਰਿ, ਮਗ੍ਗੇਨ ਘਟ੍ਟੇਸਿ. ਤਤੋ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਤਤੋ ਦੀਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ…ਪੇ… ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਅਹੁ ਚੇਤਸੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯਂ ਓਲੋਕਯਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਦੀਪਾਲੋਕੇਨ ਸੇਯ੍ਯਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ.
ਸੂਚਿਨ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗਲ਼ਸੂਚਿਂ. ਵਟ੍ਟਿਂ ਓਕਸ੍ਸਯਾਮੀਤਿ ਦੀਪਂ ਵਿਜ੍ਝਾਪੇਤੁਂ ਤੇਲਾਭਿਮੁਖਂ ਦੀਪਵਟ੍ਟਿਂ ਆਕਡ੍ਢੇਮਿ. ਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਸੋ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚੇਤਸੋ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਵਟ੍ਟਿਤੇਲਾਦਿਕੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹੋ ਪਦੀਪੋ ਤਦਭਾਵੇ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਦਭਾਵੇ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਦੀਪਸ੍ਸੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਅਹੁ ਚੇਤਸੋ’’ਤਿ.
ਪਟਾਚਾਰਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.